కర్ని మాత

రాజస్థాన్ టూరిజం ప్రకారం, కర్ణీ మాత పద్నాలుగవ శతాబ్దంలో జీవించిన చారణ్ కులానికి చెందిన తపస్విని; ఆమె అనుచరులు ఆమెను దుర్గాదేవి రూపంగా నమ్మారు. ఆయా పాలకుల అభ్యర్థన మేరకు బికానేర్ కోటకు, జోధ్‌పూర్ మెహ్రాన్‌గఢ్ కోటకు ఆమె శంకుస్థాపన చేశారని కూడా సంప్రదాయం చెబుతుంది.

ఆలయానికి సంబంధించిన అత్యంత ప్రసిద్ధ ఐతిహ్యం కర్ణీ మాత సవతి కుమారుడు లక్ష్మణ్ గురించినది; అతను కొలాయత్‌లోని కపిల సరోవరంలో మునిగి మరణించాడు. సంప్రదాయం ప్రకారం, కర్ణీ మాత మృత్యుదేవత యముణ్ని వేడుకోగా, చివరికి లక్ష్మణ్, ఆమె కుటుంబంలోని ఇతర మగ పిల్లలు ఎలుకలుగా పునర్జన్మ పొందుతారని ఆయన అంగీకరించాడు. అందుకే భక్తులు కబ్బాలను క్రిమికీటకాలుగా కాక, కర్ణీ మాత వంశంలోని సభ్యులుగా భావిస్తారు.

కబ్బాలు కొరికిన ఆహారాన్ని ప్రసాదంగా భావిస్తారు; యాత్రికులు వాటి కోసం పాలు, మిఠాయిలు తీసుకువస్తారు. అక్కడ ఉండే కొన్ని తెల్ల ఎలుకలను ప్రత్యేకంగా పవిత్రమైనవిగా భావిస్తారు, ఎందుకంటే అవి కర్ణీ మాత, ఆమె కుమారులేనని భక్తుల నమ్మకం; వాటిలో ఒకదాన్ని చూడటం శుభప్రదం. పొరపాటున అయినా ఎలుకకు హాని చేయడం తీవ్రమైన దోషంగా పరిగణిస్తారు; దానికి బాధ్యులైన వ్యక్తి దాని స్థానంలో బంగారంతో చేసిన ఎలుకను సమర్పించాలని ఆలయ ఆచారం.

రాజస్థాన్ టూరిజం ప్రకారం ఆలయం ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజాము (సుమారు 4 a.m.) నుంచి రాత్రి పొద్దుపోయే వరకు తెరిచి ఉంటుంది, ప్రవేశ రుసుము లేదు (అక్టోబర్ 2026లో తనిఖీ చేయబడింది); ప్రయాణానికి ముందు నిర్ధారించుకోండి. ప్రాంగణం లోపల సందర్శకులు చెప్పులు లేకుండా నడుస్తారు, అక్కడ కబ్బాలు స్వేచ్ఛగా తిరుగుతుంటాయి, కాబట్టి నెమ్మదిగా నడుస్తూ వాటిపై కాలు పడకుండా జాగ్రత్తపడటం మంచిది. సందర్శనకు ముందు ప్రస్తుత ఏర్పాట్లను ఆలయ నిర్వాహకులతో లేదా రాజస్థాన్ టూరిజంతో నిర్ధారించుకోండి.

Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with the temple administration before travelling. Last reviewed 5 October 2026.