తుంగనాథ

రుద్రప్రయాగ్ జిల్లా యంత్రాంగం వివరించిన పంచ కేదార్ సంప్రదాయం ప్రకారం, కురుక్షేత్ర యుద్ధం తర్వాత పాండవులు శివుని క్షమాపణ కోరారు. శివుడు వారిని తప్పించుకుని భూగర్భంలోకి వెళ్ళాడు, ఆయన శరీర భాగాలు ఐదు ప్రదేశాల్లో తిరిగి ప్రత్యక్షమయ్యాయని నమ్మకం. తుంగనాథ్ ఆయన బాహువులతో (జిల్లా పాఠ్యం చేతులు అని చెబుతుంది) ముడిపడి ఉంది; కేదార్‌నాథ్ మూపురంతో, రుద్రనాథ్ ముఖంతో, మధ్యమహేశ్వర్ నాభితో, కల్పేశ్వర్ జటతో ముడిపడి ఉన్నాయి.

ఐదింటిలో ఇది అత్యంత ఎత్తైనది కాబట్టి, పంచ కేదార్ యాత్రను పూర్తి చేసే భక్తులు తరచుగా తుంగనాథ్ ఎక్కడాన్ని ఆ యాత్రలోని అత్యంత కష్టమైన దశల్లో ఒకటిగా భావిస్తారు. ఇవి విశ్వాసానికి సంబంధించిన విషయాలు, ఇక్కడ సంప్రదాయంగానే అందించబడ్డాయి.

ఆలయం సంవత్సరంలో కొంత కాలం మాత్రమే తెరిచి ఉంటుంది. BKTC ప్రతి సీజన్‌లో తెరిచే మరియు మూసే తేదీలను ప్రకటిస్తుంది (ఉదాహరణకు, 2019 కి 10 మే మరియు 29 అక్టోబర్ తేదీలను పేర్కొంది), తీవ్రమైన చలికాలపు నెలల్లో పూజారులు దిగువన ఉన్న ఒక గ్రామానికి తరలి వెళ్తారని జిల్లా యంత్రాంగం పేర్కొంటుంది. ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత సీజన్ తేదీలను BKTC వద్ద నిర్ధారించుకోండి (అక్టోబర్ 2026 లో తనిఖీ చేయబడింది).

Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with శ్రీ బదరీనాథ్ కేదార్‌నాథ్ ఆలయ కమిటీ (BKTC) before travelling. Last reviewed 5 October 2026.