సంకష్ట & వినాయక చతుర్థి: గణేశ వ్రతాలు (విధానం)

గణేశుని ఆరాధనలో రెండు ముఖ్య చతుర్థి వ్రతాలు: సంకష్ట చతుర్థి (ప్రతి మాసం కృష్ణ పక్షం) మరియు వినాయక చతుర్థి (శుక్ల పక్షం; భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి = వినాయక చవితి). జూలై 2026 వంటి ప్రతి నెలలో ఈ తిథులు వస్తాయి — కచ్చితమైన తేదీలకు పంచాంగం చూడండి.

సంకష్ట చతుర్థి

ప్రతి మాసం కృష్ణ పక్ష చతుర్థి నాడు చేసే ఈ వ్రతం సంకటాలను (కష్టాలను) తొలగిస్తుందని పేరు. భక్తులు పగలు ఉపవాసం ఉండి, సాయంత్రం చంద్రోదయం చూసి గణేశునికి అర్ఘ్యం ఇచ్చి పారణ చేస్తారు. మంగళవారం వచ్చే సంకష్టి — అంగారక సంకష్టి — మరింత విశిష్టం.

వినాయక చతుర్థి

శుక్ల పక్ష చతుర్థి వినాయక చతుర్థి; వీటిలో భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి (వినాయక చవితి) అత్యంత ప్రధానం — గణేశుని జన్మదినంగా జరుపుతారు. మిగతా నెలల శుక్ల చతుర్థి కూడా గణేశ పూజకు శుభం.

వ్రత విధానం

1. ఉదయం స్నానం, గణేశ పూజ సంకల్పం; సాధ్యమైతే ఉపవాసం.
2. గణేశునికి 21 గరిక (దూర్వా), మోదకం/ఉండ్రాళ్లు, పూలు సమర్పణ.
3. సంకష్టి అయితే సాయంత్రం చంద్రోదయం చూసి అర్ఘ్యం ఇచ్చి పారణ.
4. "ఓం గం గణపతయే నమః", వక్రతుండ శ్లోకం జపం.

మంత్రం

గణేశ: ఓం గం గణపతయే నమః.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

సంకష్ట చతుర్థి అంటే ఏమిటి?

ప్రతి మాసం కృష్ణ పక్ష చతుర్థి నాడు గణేశునికి చేసే వ్రతం; సంకటాలను (కష్టాలను) తొలగించే వ్రతంగా చంద్రోదయం వరకు ఉపవాసం ఆచరిస్తారు.

వినాయక చతుర్థితో తేడా ఏమిటి?

వినాయక చతుర్థి శుక్ల పక్షంలో (భాద్రపద శుక్ల చతుర్థి = వినాయక చవితి ప్రధానం); సంకష్ట చతుర్థి కృష్ణ పక్షంలో, చంద్రోదయ పూజతో.

అంగారక సంకష్టి అంటే?

మంగళవారం వచ్చే సంకష్ట చతుర్థి — అంగారక సంకష్టి — మరింత పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.

ఎలా ఆచరిస్తారు?

పగలు ఉపవాసం, గణేశ పూజ, సాయంత్రం చంద్రోదయం చూసి అర్ఘ్యం ఇచ్చి పారణ; "ఓం గం గణపతయే నమః" జపం.

ముఖ్యాంశాలు

• సంకష్ట చతుర్థి: కృష్ణ పక్షం, చంద్రోదయ పూజ; అంగారక సంకష్టి విశిష్టం.
• వినాయక చతుర్థి: శుక్ల పక్షం; భాద్రపద చవితి ప్రధానం.
• 21 గరిక, మోదకం; ఓం గం గణపతయే నమః.

చూడండి: వినాయక చవితి 2026 మరియు వినాయక వ్రత కథ & పూజా విధానం.