కార్తీక పౌర్ణమి నాడు పవిత్ర నదీ స్నానం: శుద్ధి శక్తి

కార్తీక పౌర్ణమి పున్నమి రాత్రికి హిందూ పంచాంగంలో పవిత్ర స్థానం ఉంది. ఆ రోజున భారతదేశమంతటా లక్షలాది భక్తులు తెల్లవారకముందే పవిత్ర నదీ తీరాలకు చేరుకుంటారు. సూర్యుని తొలి కిరణాలు నీటిని తాకుతున్న వేళ, ఆధ్యాత్మిక శుద్ధిని, దైవానుగ్రహాన్ని ప్రసాదించే పవిత్ర స్నానం అనే సనాతన ఆచారం ప్రారంభమవుతుంది.

కార్తీక మాసం 2026 తేదీలు: మాసం మంగళవారం 10 నవంబర్ నుంచి మంగళవారం 8 డిసెంబర్ వరకు ఉంటుంది (తెలుగు, కన్నడ అమాంత పంచాంగం ప్రకారం), కార్తీక పౌర్ణమి మంగళవారం 24 నవంబర్. పూర్తి క్యాలెండర్ కోసం మా కార్తీక మాసం 2026 గైడ్ చూడండి.

కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం యొక్క పవిత్ర సంప్రదాయం

హిందూ కార్తీక మాసంలో (అక్టోబర్-నవంబర్) వచ్చే పౌర్ణమి రోజైన కార్తీక పౌర్ణమి, ఆచార స్నానానికి అత్యంత శుభప్రదమైన రోజులలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది. ప్రాచీన శాస్త్రాల ప్రకారం, ఈ రోజున ఖగోళ శక్తులు విశేషంగా అనుకూలంగా ఉంటాయి, అందువల్ల పవిత్ర నదుల జలాలు ఆధ్యాత్మిక శుద్ధికి ప్రత్యేకంగా శక్తివంతమవుతాయి.

పవిత్ర స్నానం చేసే సంప్రదాయాన్ని స్నానం అంటారు. ఎన్నో జన్మలుగా పేరుకున్న పాపాలు ఈ సరళమైన, లోతైన చర్య ద్వారా కడిగివేయబడతాయనే విశ్వాసమే దీనికి మూలం. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు పవిత్ర నదులలో స్నానం చేస్తే మోక్షం (మోక్షం) లభిస్తుందని, కర్మ రుణాలన్నీ తొలగిపోతాయని స్కంద పురాణం చెబుతోంది.

మూడు పవిత్ర నదులు: గంగ, గోదావరి మరియు కృష్ణా

శాశ్వత గంగ

శివుని జటాజూటం నుండి అవతరించిన గంగానది హిందూ ధర్మంలో అత్యంత పవిత్రమైన నదిగా పూజింపబడుతుంది. కార్తీక పౌర్ణమి నాడు వారణాసి నుంచి హరిద్వార్ వరకు ఘాట్లు శుద్ధిని కోరే భక్తులతో నిండిపోతాయి. స్వర్గం, భూమి, పాతాళం అనే మూడు లోకాల దివ్య సారాన్ని ఈ నది మోస్తుందని నమ్ముతారు, అందుకే ఇది అంతిమ పావనకారిణి.

వారణాసిలోని ప్రాచీన ఘాట్ల వద్ద ఈ ఆచారానికి విశేష ప్రాముఖ్యత ఉంటుంది. ఈ శుభదినాన ఇక్కడ స్నానం చేస్తే శారీరక మలినాలు పోవడమే కాక, జనన మరణ చక్రంలో చిక్కుకున్న పితృదేవతలకు కూడా విముక్తి లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం. స్నానం తర్వాత పరలోకగతుల కోసం ప్రార్థనలు చేసే ఆచారం వేల సంవత్సరాలుగా కొనసాగుతోంది.

దివ్య గోదావరి

దక్షిణ గంగ (దక్షిణ భారతదేశపు గంగ) అని పిలువబడే గోదావరి నదికి కార్తీక పౌర్ణమి సమయంలో ప్రత్యేక ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఈ నది మహారాష్ట్రలో జన్మించి, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మీదుగా ప్రవహిస్తూ దారి పొడవునా లక్షలాది మందిని ఆశీర్వదిస్తుంది.

నాసిక్‌లోని పుష్కర ఘాట్లు, రాజమహేంద్రవరంలోని పవిత్ర స్నాన ఘట్టాలు భారీ జన సందోహానికి వేదికలు. శ్రీరాముడు వనవాస కాలంలో గోదావరిలో స్నానం చేసి, దాని జలాలను శాశ్వతంగా పవిత్రం చేశాడని పురాణ కథనం. ఈ నది ముఖ్యంగా శివారాధనతో ముడిపడి ఉంది; దాని తీరాల వెంట శివాలయాలు వరుసగా ఉంటాయి.

పవిత్ర కృష్ణా

మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ గుండా ప్రవహించే కృష్ణానది, హిందూ పురాణాలలోని అనేక ఘట్టాల నుండి తన పవిత్రతను పొందింది. ఈ నదికి శ్రీకృష్ణుని పేరే ఉన్నప్పటికీ, దాని పేరు పుట్టుక ఆ దైవావతారానికి ముందే ఉంది.

శ్రీశైలం, అలంపూర్, విజయవాడ వంటి పుణ్యక్షేత్రాలకు కార్తీక పౌర్ణమి నాడు వేలాది మంది తరలివస్తారు. కృష్ణానది ఇతర నదులతో కలిసే సంగమ స్థలాలు (సంగమాలు) ఆచార స్నానానికి ప్రత్యేకంగా శక్తివంతమైనవిగా భావిస్తారు.

నదీ స్నాన శుద్ధి యొక్క ఆధ్యాత్మిక ప్రతీకాత్మకత

నీరు – సర్వ శుద్ధికారి

హిందూ తత్వశాస్త్రంలో నీరు శారీరక, ఆధ్యాత్మిక శుద్ధి రెండింటినీ సూచిస్తుంది. సంస్కృత పదం ఆపః (నీరు) "పవిత్రం చేయడం" లేదా "శుద్ధి చేయడం" అనే అర్థం గల ధాతువుతో ముడిపడి ఉంది. నిరంతరం ప్రవహిస్తూ తమను తాము నూతనం చేసుకునే నదులు సృష్టి, లయల శాశ్వత చక్రానికి ప్రతీకలు.

కార్తీక పౌర్ణమి నాడు పవిత్ర జలాలలో మునగడం ఆత్మ చీకటి నుండి వెలుగులోకి సాగే ప్రయాణాన్ని సూచిస్తుంది. ఈ చర్య మానవ అసంపూర్ణతను అంగీకరిస్తూనే దైవానుగ్రహంపై విశ్వాసాన్ని వ్యక్తం చేస్తుంది. నీరు ప్రతికూల శక్తులను గ్రహించి, వాటిని విశ్వ సాగరంలో రూపాంతరం చెందించి శుద్ధి చేయడానికి తీసుకువెళ్తుంది.

చంద్రునితో సంబంధం

కార్తీక మాసపు పున్నమి చంద్రుడు ఈ ఆచారం యొక్క ఆధ్యాత్మిక శక్తిని ఇనుమడింపజేస్తాడు. వైదిక జ్యోతిషంలో చంద్రుడు మనస్సును, భావోద్వేగాలను శాసిస్తాడు. పూర్ణ చంద్రుడు సంపూర్ణతకు, స్పష్టతకు, చంద్ర శక్తి యొక్క పరిపూర్ణ వ్యక్తీకరణకు ప్రతీక. కార్తీక పౌర్ణమి చంద్రుని కింద స్నానం చేస్తే మానసిక అలజడి శాంతించి, భావోద్వేగ సమతుల్యత లభిస్తుందని నమ్ముతారు.

నదీ జలాలపై ప్రతిబింబించే వెన్నెల ఒక సహజ మండలాన్ని, అంటే ధ్యానానికి, ఆధ్యాత్మిక ఏకాగ్రతకు తోడ్పడే పవిత్ర జ్యామితీయ ఆకృతిని సృష్టిస్తుంది. ప్రాచీన ఋషులు ఈ విషయాన్ని గ్రహించి, ఈ సంయుక్త శక్తులను పొందడానికి తెల్లవారుజామున స్నానం చేయాలని నిర్దేశించారు.

సాంకేతిక మరణం మరియు పునర్జన్మ

పవిత్ర జలాలలో పూర్తిగా మునగడం తాత్కాలిక మరణాన్ని, అంటే అహంకారం, ప్రాపంచిక బంధాల విలీనాన్ని సూచిస్తుంది. నీటి నుండి బయటకు రావడం నూతన ఆధ్యాత్మిక శక్తితో పునర్జన్మను సూచిస్తుంది. ఈ ప్రతీకాత్మక మరణం, పునరుత్థానం హిందూ శాస్త్రాలలో వర్ణించిన విశ్వ చక్రాలను ప్రతిబింబిస్తాయి.

ఆచార స్నానం కేవలం శారీరక శుద్ధి కాదు; అది తన చైతన్యాన్ని మార్చుకోవాలనే సంకల్ప ప్రకటన. సూర్యోదయానికి ముందు చల్లని నీటిలోకి స్వచ్ఛందంగా దిగడం ద్వారా భక్తులు క్రమశిక్షణ, భక్తి, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతికి సంసిద్ధత చూపిస్తారు.

ఆచరణ: భక్తులు కార్తీక పౌర్ణమి స్నానాన్ని ఎలా ఆచరిస్తారు

తెల్లవారుజామున సన్నాహాలు

సంప్రదాయంగా భక్తులు బ్రహ్మ ముహూర్తంలో (సూర్యోదయానికి సుమారు 90 నిమిషాల ముందు) నిద్ర లేస్తారు; ఇది రోజులో ఆధ్యాత్మికంగా అత్యంత శక్తివంతమైన సమయంగా భావిస్తారు. ఇంట్లో ప్రార్థన లేదా ధ్యానం ద్వారా సంకల్పం చేసుకుని స్నానానికి సిద్ధమవుతారు.

చాలామంది ముందు సాయంత్రం నుంచే పాక్షిక లేదా పూర్తి ఉపవాసం పాటిస్తారు; తేలికైన శరీరం ఆధ్యాత్మిక శక్తులను బాగా స్వీకరిస్తుందని నమ్ముతారు. ఈ ఆచారం శుద్ధ స్థితికి మారే ఘట్టం కాబట్టి, స్నానం తర్వాత ధరించడానికి శుభ్రమైన, సరళమైన దుస్తులను సిద్ధం చేసుకుంటారు.

పవిత్ర స్నానం

నదీ తీరం చేరుకున్నాక, భక్తులు ముందుగా నదీ దేవతకు ప్రార్థన చేసి, ఆమె పవిత్ర జలాలలోకి ప్రవేశించడానికి అనుమతి కోరతారు. అన్ని పవిత్ర నదుల సాన్నిధ్యాన్ని ఆహ్వానించే మంత్రాలు పఠిస్తారు; వాటిలో ప్రసిద్ధ శ్లోకం: "గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి, నర్మదే సింధు కావేరి జలేస్మిన్ సన్నిధిం కురు" (ఓ గంగా, యమునా, గోదావరీ, సరస్వతీ, నర్మదా, సింధూ, కావేరీ, ఈ జలాలలో సన్నిహితులై ఉండండి).

స్నానంలో సాధారణంగా మూడు పూర్తి మునకలు ఉంటాయి, ప్రతిదానికీ ప్రత్యేక మంత్రాలు చెబుతారు. సూర్యుడు ఉదయించేటప్పుడు సూర్య భగవానునికి (సూర్యుడు) అర్ఘ్యం సమర్పిస్తారు; ఇది సౌర శక్తి అనే జీవప్రదాయక శక్తికి కృతజ్ఞత తెలపడం. కొందరు భక్తులు తర్పణం—పితృదేవతలకు జలం సమర్పించడం—కూడా చేస్తారు; ఇలాంటి కర్మలకు కార్తీక పౌర్ణమి ప్రత్యేకంగా అనుకూలమని నమ్ముతారు.

స్నానానంతర ఆచారాలు

శుద్ధి స్నానం తర్వాత భక్తులు కొత్త వస్త్రాలు ధరించి, సమీప ఆలయాలను దర్శించి ప్రార్థనలు చేస్తారు. దీపాలు వెలిగించడం (దీపదానం) కార్తీక పౌర్ణమి ఆచారాలలో అంతర్భాగం. నెయ్యి లేదా నూనెతో నింపిన మట్టి ప్రమిదలను నదిలో వదులుతారు లేదా తీరం వెంట ఉంచుతారు; ఇది చీకటిని పారద్రోలడానికి వెలుగును సమర్పించడాన్ని సూచిస్తుంది.

చాలామంది భక్తులు పురోహితులకు భోజనం పెట్టడం, పేదలకు ఆహారం పంచడం లేదా దానధర్మాలు చేయడం ద్వారా ఈ ఆచారాన్ని పూర్తి చేస్తారు. ఈ దానం (ఇవ్వడం) పవిత్ర స్నానం ద్వారా లభించిన ఆధ్యాత్మిక పుణ్యాన్ని రెట్టింపు చేస్తుందని నమ్ముతారు.

శాస్త్రీయ మరియు మానసిక కోణాలు

జలచికిత్స మరియు సహజ ఉపశమనం

ప్రవహించే నీటిలో మునగడం వల్ల కలిగే ఆరోగ్య ప్రయోజనాలను ఆధునిక విజ్ఞానం గుర్తిస్తుంది. ముఖ్యంగా హిమాలయాల్లో జన్మించే నదులు ఖనిజ సంపన్నమైన, చికిత్సా గుణాలున్న నీటిని మోసుకొస్తాయి. తెల్లవారుజామునాటి చల్లని నీరు రక్త ప్రసరణను ప్రేరేపిస్తుంది, రోగనిరోధక శక్తిని పెంచుతుంది, మానసిక చురుకుదనాన్ని హెచ్చిస్తుంది.

ఆచార స్నానంలో స్నానం వెంటనే ఉదయపు సూర్యకాంతిని పొందడం కూడా ఉంటుంది; దీనివల్ల విటమిన్ డి లభిస్తుంది, శరీర జీవగడియారం క్రమబద్ధమవుతుంది. చల్లని నీటిలో మునిగి, ఆపై సూర్యకాంతిని పొందడం ఉత్తేజాన్నిచ్చే సహజ కాంట్రాస్ట్ థెరపీగా ప్రసిద్ధి.

మానసిక నూతనత్వం

మానసిక కోణంలో చూస్తే, కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం ఒక శక్తివంతమైన రీసెట్ ప్రక్రియ. పవిత్ర స్థలానికి ప్రయాణించడం, సమాన భావాలున్న సాధకుల సమూహంలో చేరడం, శుద్ధి ఆచారాన్ని ఆచరించడం నూతనత్వ భావనను, లక్ష్య భావనను కలిగిస్తాయి.

చల్లని నీరు, ప్రవహించే నదుల శబ్దం, సామూహిక మంత్ర పఠనం, సూర్యోదయపు సౌందర్యం వంటి ఇంద్రియ అనుభవాలు అనేక నాడీ మార్గాలను ఉత్తేజపరిచి శాశ్వతమైన మంచి జ్ఞాపకాలను సృష్టిస్తాయి. ఈ సామూహిక ఆధ్యాత్మిక అనుభవం సామాజిక బంధాలను బలపరిచి భావోద్వేగ మద్దతునిస్తుంది.

ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు మరియు వేడుకలు

ఉత్తర భారతం: గంగ పవిత్ర ఘాట్లు

వారణాసి, హరిద్వార్, రిషికేశ్‌లలో కార్తీక పౌర్ణమిని ఘనంగా జరుపుకుంటారు. సాయంకాల గంగా ఆరతి ఈ రోజున ప్రత్యేక ప్రాధాన్యత పొందుతుంది; వేలాది దీపాలు కనులవిందైన దృశ్యాన్ని సృష్టిస్తాయి. ఈ రోజున తన జలాలలో స్నానం చేసేవారిని ఆశీర్వదించడానికి గంగా మాత స్వయంగా దిగివస్తుందని భక్తులు నమ్ముతారు.

దక్షిణ భారతం: గోదావరి మరియు కృష్ణా నదులు

దక్షిణ రాష్ట్రాలలో కార్తీక పౌర్ణమి పలు ప్రాంతీయ పండుగలతో కలిసి వస్తుంది. పుష్కరాల పండుగ జరిగే ప్రత్యేక సంవత్సరాలలో రాజమహేంద్రవరం వద్ద గోదావరి తీరాలు ప్రసిద్ధ పుష్కర జాతరకు వేదికవుతాయి. పుష్కరం లేని సంవత్సరాలలో కూడా కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం ఎంతో పుణ్యప్రదంగా భావిస్తారు.

కృష్ణా నది వెంట శ్రీశైలం వంటి ఆలయాలలో ప్రత్యేక కర్మలు జరుగుతాయి. కార్తీక మాస వ్రతం—పౌర్ణమితో ముగిసే నెల రోజుల వ్రతం—లో నదిలో ప్రతిరోజూ తెల్లవారుజామున స్నానం చేయడం భాగం.

మహారాష్ట్ర: భీమా మరియు గోదావరి సంగమాలు

మహారాష్ట్ర ఆధ్యాత్మిక భౌగోళికం అనేక పవిత్ర నదుల చుట్టూ తిరుగుతుంది. భీమా నది ప్రవహించే పండరీపూర్, గోదావరికి విశేష గౌరవం ఉన్న నాసిక్ వంటి చోట్లకు యాత్రికులు తరలివస్తారు. ఇక్కడి సంప్రదాయంలో పవిత్ర స్నానం తరచుగా ప్రాచీన ఆలయ దర్శనాలతో, భజన (భక్తి గీతాలాపన) కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడంతో కలిసి ఉంటుంది.

లోతైన తత్వం: ఆచారానికి అతీతమైన శుద్ధి

అంతర్గత మరియు బాహ్య శుద్ధి

పవిత్ర నదులలో స్నానం చేయడం శారీరకంగా ముఖ్యమైనదే అయినా, నిజమైన శుద్ధి అంతర్గతమైనదని హిందూ శాస్త్రాలు నొక్కి చెబుతాయి. హృదయ శుద్ధికి, సంకల్ప స్పష్టతకు ఏ బాహ్య ఆచారమూ ప్రత్యామ్నాయం కాదని భగవద్గీత బోధిస్తుంది.

నదీ స్నానం ఆధ్యాత్మిక ఎదుగుదల పట్ల అంతర్గత నిబద్ధతకు బాహ్య వ్యక్తీకరణ. పవిత్ర నదులు భూమిపైనే కాక ప్రతి వ్యక్తి లోపల కూడా ప్రవహిస్తాయని సాధువులు, ఋషులు ఎప్పటినుంచో బోధించారు—ఆధ్యాత్మిక శక్తి ప్రవహించే సుషుమ్న నాడి అంతర్గత గంగ.

విశ్వాసం మరియు భక్తి పాత్ర

కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం యొక్క పరివర్తన శక్తి భక్తుని విశ్వాసం (శ్రద్ధ) మరియు భక్తి (భక్తి) వల్ల ఇనుమడిస్తుంది. పూర్తి విశ్వాసంతో తీసుకున్న ఒక్క గంగాజల బిందువుకు, యాంత్రికంగా నది అంతటా స్నానం చేయడం కన్నా ఎక్కువ శుద్ధి శక్తి ఉందని ప్రాచీన గ్రంథాలు చెబుతాయి.

విశ్వాసానికి ఇచ్చే ఈ ప్రాధాన్యం మత ఆచరణలోని మానసిక, ఆధ్యాత్మిక కోణాలను గుర్తిస్తుంది. నిజమైన భక్తితో, మార్పుకు సిద్ధమైన మనస్సుతో చేరువైనప్పుడు ఆచారం పరివర్తనకు వాహనమవుతుంది.

సమకాలీన ప్రాసంగికత మరియు పర్యావరణ ఆందోళనలు

సంప్రదాయం మరియు పర్యావరణం మధ్య సమతుల్యం

లక్షలాది మంది కార్తీక పౌర్ణమి సంప్రదాయాలను కొనసాగిస్తున్న కొద్దీ పర్యావరణ ఆందోళనలు తలెత్తాయి. నదుల కాలుష్యం, ఆచార సమర్పణల నుండి వచ్చే అధిక వ్యర్థాలు, పుణ్యక్షేత్రాల్లో రద్దీ పర్యావరణానికీ, ఆధ్యాత్మిక అనుభవానికీ సవాళ్లుగా మారాయి.

ప్రగతిశీల మత నాయకులు పర్యావరణ హిత ఆచరణను సూచిస్తున్నారు: ప్లాస్టిక్‌కు బదులు కుళ్ళిపోయే ప్రమిదలు, పూలు, సమర్పణల కనీస వినియోగం, బాధ్యతాయుతమైన వ్యర్థ నిర్వహణ. హిందూ ధర్మంలో అంతర్లీనంగా ఉన్న ప్రకృతి పూజ (ప్రకృతి ఆరాధన) భావన, దైవంగా పూజించే నదులనే రక్షించాలని పిలుపునిస్తుంది.

ప్రాచీన జ్ఞానాన్ని ఆధునిక కాలానికి అనుగుణంగా మలచుకోవడం

ఆచరణాత్మక పరిమితులను పరిష్కరిస్తూనే కార్తీక పౌర్ణమి స్ఫూర్తిని గౌరవించడానికి అనేకమంది సమకాలీన భక్తులు సృజనాత్మక మార్గాలు కనుగొంటున్నారు. పవిత్ర నదులను చేరుకోలేనివారు స్థానిక జలాశయాల వద్ద లేదా ఇంట్లోనే ఈ ఆచారాన్ని చేస్తారు; సరైన సంకల్పం, మంత్రాలతో ఏ నీటినైనా పవిత్రం చేయవచ్చని నమ్ముతారు.

ఆలయాలు కార్యక్రమాలను ప్రత్యక్ష ప్రసారం చేయడంతో ప్రపంచవ్యాప్త భక్తులు ఆధ్యాత్మికంగా పాల్గొనే వర్చువల్ భాగస్వామ్యం కూడా వచ్చింది. సంప్రదాయవాదులు ఇలాంటి కొత్త పద్ధతులను ప్రశ్నించవచ్చు, కానీ అవి హిందూ ధర్మంలోని సహజ అనుకూలతను, నిజమైన సాధకులకు దైవం ప్రతిచోటా అందుబాటులో ఉంటుందనే శాశ్వత సూత్రాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

శాశ్వత ప్రవాహం: ముగింపు

కార్తీక పౌర్ణమి నాడు పవిత్ర నదులలో స్నానం చేసే సంప్రదాయం ఆచారం, ప్రతీకాత్మకత, పరివర్తనల గురించిన హిందూ ధర్మపు లోతైన అవగాహనను ప్రతిబింబిస్తుంది. సాధారణ స్నానంగా కనిపించేది శారీరక శుద్ధిని దాటి ఆధ్యాత్మిక నూతనత్వానికి ద్వారంగా మారుతుంది.

గంగ, గోదావరి, కృష్ణా, ఇంకా లెక్కలేనన్ని పవిత్ర నదులు భారత భూభాగంలోనే కాక, వాటి ఆశీస్సులు కోరే లక్షలాది మంది సామూహిక చైతన్యంలో కూడా ప్రవహిస్తాయి. అవి వినయంతో, భక్తితో చేరువయ్యేవారికి ఎల్లప్పుడూ అందుబాటులో ఉండే దైవానుగ్రహ నిరంతర ప్రవాహానికి ప్రతీకలు.

భౌతికవాదం పెరుగుతూ, ప్రకృతితో అనుబంధం తగ్గుతున్న ఈ కాలంలో, జీవాన్ని నిలబెట్టే పవిత్ర అంశాలతో మన సంబంధాన్ని కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం గుర్తుచేస్తుంది. ఆగి, ఆలోచించి, స్వచ్ఛత, సత్యం, ఆధ్యాత్మిక ఉన్నతి అనే శాశ్వత విలువలకు మళ్ళీ అంకితమవ్వమని ఇది ఆహ్వానిస్తుంది.

మెరిసే జలాలపై సూర్యుడు ఉదయించగా, ఆచార స్నానం తర్వాత భక్తులు శుద్ధులై బయటకు వచ్చినప్పుడు, వారు ఒక ప్రాచీన వారసత్వాన్ని ముందుకు తీసుకెళ్తారు—అంతర్గత చైతన్యంతో చేసే బాహ్య ఆచారాలకు మానవ చైతన్యాన్ని మార్చి, వ్యక్తి ఆత్మను అనంత దైవంతో అనుసంధానించే శక్తి ఉందనే అవగాహన అది.

కార్తీక పౌర్ణమి పవిత్ర జలాలు అన్ని మలినాలను కడిగివేసి, సాధకులందరికీ ఆధ్యాత్మిక జాగృతి మార్గాన్ని వెలిగించాలని కోరుకుందాం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

కార్తీక పౌర్ణమి నాడు భక్తులు పవిత్ర నదీ స్నానం ఎందుకు చేస్తారు?

స్నానం అని పిలిచే ఈ ఆచారం, ఎన్నో జన్మలుగా పేరుకున్న పాపాలు కడిగివేయబడతాయనే విశ్వాసంపై ఆధారపడింది. ఈ రోజున పవిత్ర నదులలో స్నానం చేస్తే మోక్షం లభిస్తుందని, కర్మ రుణాలు తొలగిపోతాయని స్కంద పురాణం చెబుతుందని అంటారు.

కార్తీక పౌర్ణమి స్నానానికి ఉత్తమ సమయం ఏది?

భక్తులు సంప్రదాయంగా సూర్యోదయానికి సుమారు 90 నిమిషాల ముందు బ్రహ్మ ముహూర్తంలో నిద్ర లేచి, తెల్లవారకముందే స్నానం చేస్తారు. సూర్యుడు ఉదయించేటప్పుడు సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తారు.

కార్తీక పౌర్ణమి స్నానానికి ఏ నదులు ఎక్కువగా ప్రసిద్ధి?

వారణాసి నుంచి హరిద్వార్ వరకు ఘాట్లున్న గంగ, నాసిక్, రాజమహేంద్రవరం వంటి చోట్ల గోదావరి, శ్రీశైలం, అలంపూర్, విజయవాడల వద్ద కృష్ణా. కృష్ణా ఇతర నదులతో కలిసే సంగమాలు ప్రత్యేకంగా శక్తివంతమైనవిగా భావిస్తారు.

నదీ స్నానం సమయంలో ఏ మంత్రం పఠిస్తారు?

భక్తులు 'గంగే చ యమునే చైవ గోదావరి సరస్వతి, నర్మదే సింధు కావేరి జలేస్మిన్ సన్నిధిం కురు' అని పఠిస్తూ, అన్ని పవిత్ర నదులను ఆ నీటిలో సన్నిహితంగా ఉండమని ఆహ్వానిస్తారు. స్నానంలో సాధారణంగా మూడు పూర్తి మునకలు ఉంటాయి.

కార్తీక పౌర్ణమి స్నానం తర్వాత ఏమి చేయాలి?

భక్తులు కొత్త వస్త్రాలు ధరించి, సమీప ఆలయాన్ని దర్శించి, నెయ్యి లేదా నూనెతో నింపిన మట్టి ప్రమిదలను వెలిగించి నదిలో వదులుతారు లేదా తీరం వెంట ఉంచుతారు. చాలామంది పేదలకు భోజనం పెడతారు లేదా దానధర్మాలు చేస్తారు.

నదిని చేరుకోలేకపోతే కార్తీక పౌర్ణమిని ఆచరించవచ్చా?

నదీ స్నానమే సంప్రదాయ ఆచరణ; ఇంట్లో చేయడానికి ప్రత్యామ్నాయం నిర్దేశించబడలేదు. అయినా ప్రార్థన లేదా ధ్యానం, తేలికపాటి ఉపవాసం, దీపారాధన, దానంతో సిద్ధమవ్వచ్చు, తేదీ కోసం మీ స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరించండి.