కపిలేశ్వర ఆలయం
శివ temple · Odisha, India
కపిలేశ్వర శివాలయం ఒడిశాలోని ఖుర్దా (ఖోర్ధా) జిల్లాలో, భువనేశ్వర్ పాతనగరం అంచున ఉన్న కపిలేశ్వర్ గ్రామంలోని నిత్యపూజలు జరిగే శివాలయం; ఇక్కడ ప్రధాన దైవం వృత్తాకార యోనిపీఠంలో ప్రతిష్ఠించిన శివలింగం (IGNCA). ఇక్కడ శివుడు కపిలేశ్వర్ అనే పేరుతో పూజలందుకుంటాడు (News24). లింగరాజ ఆలయం నుండి కపిలేశ్వర్ గ్రామం వరకు సాగే కపిలేశ్వర్ రోడ్డు చివర (IGNCA; OdishaBytes), లింగరాజ ఆలయం నుండి సుమారు ఒక కిలోమీటరు దూరంలో ఈ ఆలయం ఉంది (Outlook Traveller; News24).
ఈ ఆలయం ఒడిశాకు చెందిన కళింగ శైలిలో నిర్మించబడింది (IGNCA; Outlook Traveller). మే 2023లో కేంద్ర సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ దీనిని జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నంగా భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (ASI) పరిధిలోకి తీసుకురావడానికి గెజిట్ నోటిఫికేషన్‌ను ప్రచురించింది (OdishaTV; Outlook Traveller).
Faith & Tradition
Religious Significance of కపిలేశ్వర ఆలయం
ఒడిశాలో మహా శివరాత్రి జరుపుకునే ప్రధాన క్షేత్రాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి; పూజా కార్యక్రమాల కోసం వేలాది భక్తులు రాత్రివేళ ఇక్కడికి వస్తారు (OdishaBytes). ఆ రాత్రి భక్తులు ఆలయ ప్రాంగణంలో మట్టి దీపాలు వెలిగించి జాగరణ చేస్తారు (OdishaBytes); ఆలయ వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్‌లో కూడా శీతలషష్ఠితో పాటు జాగరణ ఇక్కడి ఆచారాలలో ఒకటిగా నమోదైంది (IGNCA).
ఆలయం మణికర్ణిక కోనేరు ఉత్తర గట్టున ఉంది (Outlook Traveller); మహా శివరాత్రి నాడు భక్తులు ఇక్కడ ప్రార్థనలు చేసి పుణ్యస్నానం ఆచరిస్తారు (OdishaBytes). వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్ ప్రకారం ఈ ఆలయం వివాహాలు మరియు నిశ్చితార్థాలకు కూడా ఉపయోగించబడుతుంది (IGNCA).
Heritage
History of కపిలేశ్వర ఆలయం
ఈ ఆలయం గజపతి కపిలేంద్రదేవునితో సన్నిహితంగా ముడిపడి ఉంది. ఆలయంలోని ఒక శాసనం దీనిని సూర్యవంశ గజపతి రాజవంశానికి చెందిన రాజు కపిలేంద్రదేవునికి ఆపాదిస్తుందని, స్థానిక విశ్వాసం కూడా దీనితో ఏకీభవిస్తూ ఆలయాన్ని క్రీ.శ. 14వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొంటుందని వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్ రికార్డు తెలియజేస్తుంది (IGNCA). వార్తా నివేదికలు ఈ ఆలయం ఇంకా పురాతనమైనదని, 14వ శతాబ్దంలో గజపతి కపిలేంద్రదేవుడు దీనిని పునరుద్ధరించినట్లు భావిస్తారని వివరిస్తాయి (Outlook Traveller; News24).
అసలు ఆలయం ఎంత పురాతనమైనదో ఇంకా నిర్ధారణ కాలేదు. కొందరు చరిత్రకారులు ఈ ఆలయాన్ని కపిలేంద్రదేవుని పాలనా కాలానికి ఆపాదిస్తుండగా, కొన్ని శాసనాలు మరియు శిల్పాలు 11వ శతాబ్దానికి ముందు కాలాన్ని సూచిస్తున్నట్లు అర్థం చేసుకోబడ్డాయి (OdishaBytes). ఆధారాల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేనందున, ఇక్కడ ఏ ఒక్క స్థాపన తేదీని పేర్కొనడం లేదు (IGNCA; Outlook Traveller; OdishaBytes).
వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్ రికార్డు శిథిలావస్థ సంకేతాలను గుర్తించింది — నాటమండపం పైకప్పులోని పగుళ్ల ద్వారా వర్షపు నీరు లోపలికి కారుతోందని, నిర్లక్ష్యం మరియు పట్టణీకరణ ఒత్తిడి ముప్పులుగా ఉన్నాయని పేర్కొంది (IGNCA). మే 2023లో కేంద్ర మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ ఆలయ సముదాయం చుట్టూ ఉన్న ఆక్రమణలు, చెత్త మరియు మురుగునీటి గురించి కేంద్ర సాంస్కృతిక శాఖ మంత్రికి లేఖ రాశారు (OdishaBytes). అదే నెలలో సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఆలయాన్ని జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించే ఉద్దేశంతో గెజిట్ నోటిఫికేషన్ జారీ చేసి, రెండు నెలలలోగా అభ్యంతరాలను ఆహ్వానించింది (OdishaTV); ఆలయం ASI సంరక్షిత స్మారక చిహ్నాల జాబితాలో చేర్చబడినట్లు నివేదించబడింది (Outlook Traveller; News24).
ఆగస్టు 2026 నాటికి ఆలయ నిర్వహణ మరియు సంరక్షణ బాధ్యతలు ASIకి అప్పగించబడ్డాయి (OdishaTV; OdishaBytes); ASI ఆలయ ప్రాంగణంలో దశలవారీగా పునరుద్ధరణ పనులను ప్రారంభించింది (OdishaBytes).
Architecture and sacred features
ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉండి కళింగ శైలిలో నిర్మించబడింది; ఇందులో రేఖ శైలి విమానం, పీఢ శైలి జగమోహనం, నాటమండపం మరియు భోగమండపం ఉన్నాయి (IGNCA). ప్రణాళికలో దీర్ఘచతురస్రాకార వేదికపై విమానం, అంతరాళం, జగమోహనం, నాటమండపం మరియు భోగమండపం ఉన్నాయి; దీర్ఘచతురస్రాకారంలో ఉన్న నాటమండపం తప్ప మిగిలిన భాగాలన్నీ చతురస్రాకారంలో ఉన్నాయి (IGNCA). ఆలయం ప్రణాళికలో పంచరథ, ఎత్తులో పంచాంగబాడ రీతిలో ఉంది; బయటి గోడలపై ఖాఖరాముండి మరియు పీఢాముండి అలంకరణలు ఉన్నాయి; ఇది బూడిద రంగు ఇసుకరాయితో యాష్లార్ (చెక్కిన రాతి) కట్టడంగా నిర్మించబడింది, పునాది మరియు ప్రహరీ గోడలకు లేటరైట్ రాయిని ఉపయోగించారు (IGNCA).
ఆలయం అనేక చిన్న ఉపాలయాలు ఉన్న ప్రాంగణంలో ఉంది; వాటిలో గుప్తేశ్వర శివాలయం ఒకటి, దీనిని డాక్యుమెంటేషన్ రికార్డు కపిలేశ్వర ఆలయ ప్రాంగణంలోనే ఉన్నట్లు పేర్కొంటుంది (IGNCA).
Plan Your Visit
Darshan and Visitor Information
ఈ ఆలయంలో నిత్యపూజలు జరుగుతాయి, మరియు ప్రాంగణంలో ASI పునరుద్ధరణ పనులు జరుగుతున్నట్లు నివేదించబడింది (IGNCA; OdishaBytes). ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత దర్శన ఏర్పాట్లను కపిలేశ్వర ఆలయ ట్రస్ట్ బోర్డు లేదా భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ, భువనేశ్వర్ సర్కిల్ వద్ద నిర్ధారించుకోండి.
Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with కపిలేశ్వర ఆలయ ట్రస్ట్ బోర్డు (IGNCA); నిర్వహణ మరియు సంరక్షణ బాధ్యతలు ASIకి అప్పగించబడ్డాయి (2026 నివేదికలు) before travelling. Last reviewed 11 October 2026.
Sacred Calendar
Festivals at కపిలేశ్వర ఆలయం
మహా శివరాత్రి
వేలాది భక్తులు రాత్రివేళ ఆలయానికి వచ్చి, మట్టి దీపాలతో జాగరణ చేసి, మణికర్ణిక కోనేరులో స్నానం చేస్తారు (OdishaBytes).
శీతలషష్ఠి
ఆలయ వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్‌లో ఈ ఆలయంలో నమోదైన ఆచారాలలో శీతలషష్ఠి ఒకటి (IGNCA).
Location
How to Reach కపిలేశ్వర ఆలయం
ఆలయం భువనేశ్వర్‌లో లింగరాజ ఆలయం నుండి కపిలేశ్వర్ గ్రామానికి దారితీసే కపిలేశ్వర్ రోడ్డు చివర ఉంది (IGNCA; OdishaBytes). సమీప విమానాశ్రయం భువనేశ్వర్‌లోని బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, సమీప రైల్వే స్టేషన్ భువనేశ్వర్ (Outlook Traveller).
ఆగస్టు 2026లో ఆలయానికి నేరుగా రోడ్డు సౌకర్యం కల్పించేందుకు గంగువా కాలువపై వంతెన మరియు సుమారు రెండు కిలోమీటర్ల అప్రోచ్ రోడ్డును ఒడిశా ప్రభుత్వం ఆమోదించింది; నిర్మాణ పనులను వర్క్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ ప్రారంభించనుందని భావించారు (OdishaTV; OdishaBytes).
Location: Odisha, India
Nearest airport: బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, భువనేశ్వర్
Nearest railway station: భువనేశ్వర్
More in Hindu temples in Odisha · శివ temples
Questions
కపిలేశ్వర ఆలయం: Frequently Asked Questions
కపిలేశ్వర శివాలయంలో ఏ దేవుడు పూజలందుకుంటాడు?
ఇక్కడ శివుడు వృత్తాకార యోనిపీఠంలో శివలింగ రూపంలో (IGNCA), కపిలేశ్వర్ అనే పేరుతో పూజలందుకుంటాడు (News24).
భువనేశ్వర్‌లో కపిలేశ్వర ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?
ఇది ఖుర్దా జిల్లాలోని భువనేశ్వర్ పాతనగరం (Old Town) లోని కపిలేశ్వర్ గ్రామంలో, లింగరాజ ఆలయం నుండి వచ్చే కపిలేశ్వర్ రోడ్డు చివర ఉంది (IGNCA; OdishaBytes). ఇది లింగరాజ ఆలయం నుండి సుమారు ఒక కిలోమీటరు దూరంలో ఉంది (Outlook Traveller).
కపిలేశ్వర ఆలయాన్ని ఎవరు నిర్మించారు?
ఆలయంలోని ఒక శాసనం దీనిని సూర్యవంశ రాజవంశానికి చెందిన గజపతి కపిలేంద్రదేవునికి ఆపాదిస్తుంది (IGNCA). ఇతర నివేదికలు కపిలేంద్రదేవుడు 14వ శతాబ్దంలో ఒక పాత ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించినట్లు వివరిస్తాయి; అసలు నిర్మాణ కాలంపై ఇంకా చర్చ కొనసాగుతోంది (Outlook Traveller; OdishaBytes).
కపిలేశ్వర ఆలయం ASI సంరక్షణలో ఉందా?
మే 2023లో సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఆలయాన్ని జాతీయ ప్రాముఖ్యత గల స్మారక చిహ్నంగా ప్రకటించే ఉద్దేశాన్ని నోటిఫై చేసింది (OdishaTV), మరియు ఇది ASI సంరక్షిత జాబితాలో చేర్చబడినట్లు నివేదించబడింది (Outlook Traveller). 2026 నాటికి దీని నిర్వహణ మరియు సంరక్షణ బాధ్యతలు ASIకి అప్పగించబడ్డాయి (OdishaTV; OdishaBytes).
ఆలయం పక్కన ఉన్న కోనేరు ఏది?
ఆలయం మణికర్ణిక కోనేరు ఉత్తర గట్టున ఉంది (Outlook Traveller). మహా శివరాత్రి నాడు భక్తులు ఇందులో స్నానం చేస్తారు (OdishaBytes).
ఆలయం ఏ నిర్మాణ శైలిని అనుసరిస్తుంది?
ఇది కళింగ శైలిని అనుసరిస్తుంది; బూడిద రంగు ఇసుకరాయితో నిర్మించిన రేఖ విమానం, పీఢ పైకప్పు గల జగమోహనం, నాటమండపం మరియు భోగమండపం ఇందులో ఉన్నాయి (IGNCA).
ఆలయానికి ఎలా చేరుకోవాలి?
సమీప విమానాశ్రయం బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, సమీప రైల్వే స్టేషన్ భువనేశ్వర్ (Outlook Traveller). రాకపోకలను మెరుగుపరచేందుకు గంగువా కాలువపై కొత్త వంతెన మరియు రెండు కిలోమీటర్ల అప్రోచ్ రోడ్డు 2026లో ఆమోదించబడ్డాయి (OdishaTV).
Sources and attribution
- © OpenStreetMap contributors — location data © OpenStreetMap contributors (ODbL)
- Wikidata Q15723826 — structured data (CC0)
- Wikipedia — Kapilesvara Siva Temple — text facts from Wikipedia, licensed CC BY-SA 4.0
- Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), Ministry of Culture — Documentation format for Archaeological/Heritage Sites/Monuments: Kapilesvara Siva Temple, Kapilesvara, Dist. Khurda (OR/KDA/BSR-78)
- Indira Gandhi National Centre for the Arts (IGNCA), Ministry of Culture — Documentation format for Archaeological/Heritage Sites/Monuments: Guptesvar Siva Temple, Kapileswar, Bhubaneswar (OR/KDA/BSR-86)
- Outlook Traveller — Odisha's Kapileswar Temple Gets ASI Recognition As A Protected Monument
- OdishaTV — Kapileshwar Temple in Bhubaneswar to be brought under ASI's 'Monument Of National Importance'
- OdishaTV — Odisha govt sanctions road, bridge connectivity to Kapileshwar Temple in Bhubaneswar
- OdishaBytes — Maha Shivratri: Did You Know Significance Of 'Breathing' Lord At Kapileswar Temple Near Bhubaneswar
- OdishaBytes — Union Minister Seeks Preservation Of Kapileswar Temple Near Bhubaneswar
- OdishaBytes — New road and bridge approved for Bhubaneswar's Kapileshwar Temple
- News24 — Odisha's centuries old Kapileshwar temple gets ASI protected monument tag
Further reading: కపిలేశ్వర ఆలయం on Wikipedia (CC BY-SA 4.0).
Spotted an error? Write to info@hindutone.com — see our editorial policy.
Pilgrim Circuit