రాజరానీ ఆలయం

ఇక్కడ ఉపయోగించిన మూలాల్లో ఏ స్థాపనా శాసనమూ ఉదహరించబడలేదు. వాస్తు, శిల్పకళ ఆధారంగా వారసత్వ డాక్యుమెంటేషన్ రికార్డు ఈ ఆలయాన్ని క్రీ.శ. 10వ శతాబ్దం చివర లేదా 11వ శతాబ్దం ప్రారంభంలోని సోమవంశీ పాలన కాలానికి చెందినదిగా పేర్కొంటుంది (IGNCA). పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ దీని నిర్మాణాన్ని 11వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా చెబుతుంది (ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా); నగరంలోని పురాతన ఆలయాలపై ఒక ట్రావెల్ కథనం కూడా అదే చెబుతుంది (Outlook Traveller).

ఆలయ నిర్మాణానికి వాడిన ఎరుపు, పసుపు రంగుల ఇసుకరాయి వల్లే రాజారాణి అనే పేరు వచ్చిందని సాధారణంగా వివరిస్తారు (ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా; Outlook Traveller). డాక్యుమెంటేషన్ ఫారంలో ఈ ఆలయంతో ముడిపడిన ఆచారాలు లేదా చారిత్రక ఘటనల రికార్డు ఏదీ లేదు; ఆ ఫారం భారత పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థను దీని ప్రస్తుత సంరక్షకురాలిగా పేర్కొంటుంది (IGNCA).

Architecture and sacred features

ఆలయం తూర్పు ముఖంగా ఉంటుంది; దీనికి కళింగ శైలికి చెందిన రెండు భాగాలు ఉన్నాయి — రేఖా విమానం (గర్భగుడిపై వంపు తిరిగిన శిఖరం), పీఢ జగమోహనం (మెట్లవంటి పిరమిడ్ ఆకారపు పైకప్పు గల మండపం); ఇవి అక్రమ ఆకారపు ప్రహరీ గోడ లోపల ఉన్నాయి (IGNCA). ఆలయాన్ని ఇసుకరాయితో, సున్నం లేని చెక్కిన రాతి కట్టడం (డ్రై ఆష్లర్) పద్ధతిలో నిర్మించారు, ప్రహరీ గోడ మాత్రం లేటరైట్ రాయితో కట్టారు (IGNCA). గోడలు మూడు నిలువు భాగాలుగా (త్రియంగబాడ) విభజించబడ్డాయి; జగమోహనం మూలల్లో చిన్న రేఖా శైలి మందిరాలు జోడించబడ్డాయి — ఈ అమరిక పంచాయతన ప్రణాళిక నుంచి స్ఫూర్తి పొంది ఉండవచ్చని రికార్డు సూచిస్తుంది (IGNCA).

బయటి భాగంలో లతల నగిషీలు, చైత్య మూలాంశాలు, జాలీ పని, ఏనుగులు, సింహాలతో పాటు సూర్యుడు, నటరాజు, అర్ధనారీశ్వరుడు, లకులీశుడు, హరిహరుడు, పార్వతి విగ్రహాలు, విద్యాధరులు, నాయికలు, దంపతుల శిల్పాలు ఉన్నాయి (IGNCA). లోపలి భాగం సాదాగా ఉంటుంది (IGNCA). గోడలపై ఉన్న దివ్య స్త్రీమూర్తులు, అలంకార నమూనాలను ట్రావెల్ రచయితలు ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావిస్తారు (Outlook Traveller).