శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం
విష్ణువు temple · Odisha, India
శ్రీ నృసింహనాథ్ ఆలయం పశ్చిమ ఒడిశాలోని బర్గఢ్ జిల్లాలో పైక్మాల్ సమీపంలో గంధమార్దన్ కొండల పాదాల వద్ద ఉన్న విష్ణు ఆలయం. ఇక్కడి దేవుడు నృసింహనాథుడు, విష్ణువు యొక్క నర-సింహ అవతారమైన నరసింహస్వామి రూపం. స్థానిక ఐతిహ్యం ఆయనకు ఒక విశిష్ట రూపాన్ని ఇస్తుంది: మార్జార కేసరి, అంటే 'పిల్లి-సింహం'.
ఈ క్షేత్రం గంధమార్దన్ నుండి కిందికి ప్రవహించే పాపహారిణి వాగు పక్కన ఉంది, మరియు ఈ పర్వతశ్రేణిలోని రెండు ప్రసిద్ధ ఆలయాలలో ఇది ఒకటి. మరొకటి కొండలకు అవతలి వైపున ఉన్న హరిశంకర్. ముఖ్యంగా చల్లని కాలంలో పెద్ద సంఖ్యలో యాత్రికులు మరియు విహారయాత్రికులు ఇక్కడికి వస్తారు.
Faith & Tradition
Religious Significance of శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం
ఒడిశా ప్రభుత్వ పత్రిక Orissa Review లో తిరిగి చెప్పిన ఐతిహ్యం ప్రకారం, ఎలుక రాక్షసుడైన మూషిక దైత్యుడిని సంహరించడానికి విష్ణువు భూమికి వచ్చాడు. ఇందుకోసం ఆయన పిల్లి-సింహ రూపమైన మార్జార కేసరిని ధరించాడు; ఇక్కడ ఆయనను నృసింహనాథుడిగా కొలుస్తారు. ఈ కథ స్థానిక సంప్రదాయానికి చెందినది, మరియు దేవుని విశిష్ట నామాన్ని, రూపాన్ని వివరిస్తుంది.
ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రకారం, యాత్రికులు సంప్రదాయంగా గర్భగుడిలోకి ప్రవేశించే ముందు పాపహారిణి (పాపాలను హరించే) వాగులో స్నానం చేస్తారు. భీమధార్ మరియు చల్ధార్ జలపాతాలు వాగు ఎగువన నడిచి వెళ్ళగలిగే దూరంలో ఉన్నాయి. పాండవుడైన భీముడు తన గదతో రాతిని కొట్టి భీమధార్ను సృష్టించాడని స్థానిక విశ్వాసం.
గంధమార్దన్ కొండ తన అడవులకు, ఔషధ మొక్కలకు ప్రసిద్ధి. బౌద్ధ తత్త్వవేత్త నాగార్జునుడికి ఈ కొండతో సంబంధం ఉందనే స్థానిక విశ్వాసాన్ని కూడా ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రస్తావిస్తుంది.
Heritage
History of శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం
Orissa Review లోని ఐతిహ్యం ఆలయ మూలాన్ని ఐదు వందల సంవత్సరాలకు పైగా క్రితానికి చెందినదిగా చెబుతుంది. దాని ప్రకారం, హరి మరియు సహదేవ అనే ఇద్దరు కొంధ్ సోదరులు సమీపంలో నివసించేవారు. పాపహరణ వాగు దగ్గర తినదగిన దుంపల కోసం తవ్వుతున్నప్పుడు వారి భార్యలకు ఒక రాతి విగ్రహం దొరికింది; దానిని కొట్టగానే రక్తం కారింది. అప్పుడు ఇది మార్జార కేసరి రూపంలోని విష్ణువు అని ఒక వాణి ప్రకటించింది, మరియు సోదరులు ఈ వార్తను పాట్నా (పట్నాగఢ్) చౌహాన్ రాజు బైజల్ దేవుడికి తెలియజేశారు. రాజు వాగు ఎడమ ఒడ్డున ఆలయాన్ని నిర్మించి దేవుడిని ప్రతిష్ఠించాడు.
ఆలయ ట్రస్ట్ కూడా ఈ ఆలయాన్ని రాజు బైజల్ దేవ్ కాలంలో 15వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొంటుంది. Orissa Review ప్రకారం, కొంధ్ సమాజం మొదట అడవి పండ్లు, దుంపలతో దేవుడిని పూజించింది; ఇటీవలి కాలంలో ఆలయ కమిటీ నియమించిన అవివాహిత బ్రాహ్మణ బాలుడు పూజలు నిర్వహిస్తున్నాడు.
ఒడిశా ప్రభుత్వ 5T కార్యక్రమం కింద, ఆలయ ప్రాంగణానికి అంచనా వ్యయం Rs 23 కోట్లతో భారీ పునరుద్ధరణ జరిగింది, కొత్త సందర్శక సౌకర్యాలు ఏర్పాటయ్యాయి. పునరుద్ధరించిన ఆలయాన్ని జనవరి 2024 లో ఆవిష్కరించనున్నట్లు The New Indian Express డిసెంబర్ 2023 లో నివేదించింది.
Architecture and sacred features
ఈ ఆలయం కొండల అడుగున అడవులు, ఊటల మధ్య ఉన్న రాతి క్షేత్రం. దాని గోడలపై పౌరాణిక దృశ్యాలను చూపే శిల్పాలు ఉన్నాయని ట్రస్ట్ పేర్కొంటుంది. ఇటీవలి పునరుద్ధరణ చారిత్రక నిర్మాణం చుట్టూ యాత్రికుల సౌకర్యాలను జోడించింది.
Plan Your Visit
Darshan and Visitor Information
ఆలయ ట్రస్ట్ సంప్రదాయ వస్త్రధారణను కోరుతుంది, గర్భగుడి లోపల ఫోటోలు తీయడానికి అనుమతించదు, మరియు ఒక కౌంటర్లో ప్రసాదం విక్రయిస్తుంది. శీతాకాలపు ఉదయాలలో ఘాట్ రోడ్లపై పొగమంచు ఉండవచ్చు, కొండలలో మొబైల్ సిగ్నల్ అంతంత మాత్రమే. ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత ఏర్పాట్లు, సమయాలను నృసింహనాథ్ ఆలయ ట్రస్ట్తో నిర్ధారించుకోండి.
Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with నృసింహనాథ్ ఆలయ ట్రస్ట్ (కార్యనిర్వహణాధికారి) (official website) before travelling. Last reviewed 5 October 2026.
Sacred Calendar
Festivals at శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం
నృసింహ చతుర్దశి మరియు వైశాఖ మేళా
నృసింహస్వామి అవతరించిన రోజు ఈ ఆలయ ప్రధాన ఉత్సవం; ఘనమైన అభిషేకం మరియు గంధమార్దన్ పాదాల వద్ద పెద్ద వార్షిక జాతరతో దీనిని జరుపుకుంటారు.
రథయాత్ర
ఆలయ ప్రధాన ఉత్సవాలలో ఒక రథోత్సవాన్ని ఆలయ ట్రస్ట్ పేర్కొంటుంది.
నువాఖాయి
పశ్చిమ ఒడిశా పంట పండుగ. సీజన్లోని మొదటి ధాన్యాన్ని నృసింహనాథుడికి సమర్పిస్తారు.
Location
How to Reach శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం
ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రకారం రోడ్డు దూరాలు: పదంపూర్ నుండి సుమారు 30 km, బర్గఢ్ నుండి 115 km, రాయ్పూర్ నుండి 165 km మరియు భువనేశ్వర్ నుండి 440 km. పైక్మాల్ను సమీప జిల్లాలతో క్రమం తప్పకుండా బస్సులు కలుపుతాయి, మరియు పైక్మాల్ నుండి ఆలయానికి స్థానిక వాహనాలు, టాక్సీలు నడుస్తాయి.
ట్రస్ట్ పేర్కొన్న మార్గాలలో, విమానాశ్రయం ఉన్న సమీప పెద్ద నగరం పొరుగు రాష్ట్రమైన ఛత్తీస్గఢ్లోని రాయ్పూర్. రైలులో వచ్చే ప్రయాణికులు సాధారణంగా సమీప రైల్వే స్టేషన్ నుండి రోడ్డు మార్గంలో ప్రయాణం కొనసాగిస్తారు.
Location: Odisha, India
Nearest airport: రాయ్పూర్ (స్వామి వివేకానంద విమానాశ్రయం), ఛత్తీస్గఢ్
More in Hindu temples in Odisha · విష్ణువు temples
Questions
శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం: Frequently Asked Questions
నృసింహనాథ్ ఆలయంలో ఏ దేవుడిని పూజిస్తారు?
ఇక్కడి దేవుడు నృసింహనాథుడు, విష్ణువు యొక్క నర-సింహ అవతారమైన నరసింహస్వామి రూపం. స్థానిక ఐతిహ్యం ఆయనను మార్జార కేసరి అని పిలుస్తుంది — ఎలుక రాక్షసుడిని ఓడించడానికి ధరించిన పిల్లి-సింహ రూపం.
నృసింహనాథ్ ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?
ఇది పశ్చిమ ఒడిశాలోని బర్గఢ్ జిల్లాలో పైక్మాల్ సమీపంలో గంధమార్దన్ కొండల పాదాల వద్ద ఉంది.
నృసింహనాథ్ ఆలయాన్ని ఎవరు నిర్మించారు?
ఐతిహ్యం మరియు ఆలయ ట్రస్ట్ ఈ ఆలయాన్ని పాట్నాకు చెందిన చౌహాన్ రాజు బైజల్ దేవుడు (బైజల్ దేవ్)కు ఆపాదిస్తాయి, మరియు దీనిని 15వ శతాబ్దానికి చెందినదిగా పేర్కొంటాయి.
పాపహారిణి వాగు అంటే ఏమిటి?
ఇది గంధమార్దన్ నుండి ఆలయం పక్కగా ప్రవహించే వాగు. యాత్రికులు సంప్రదాయంగా దర్శనానికి ముందు ఇందులో స్నానం చేస్తారు.
నృసింహనాథ్కు హరిశంకర్తో ఉన్న సంబంధం ఏమిటి?
రెండు ఆలయాలూ గంధమార్దన్ పర్వతశ్రేణి పాదాల వద్ద, కొండలకు ఎదురెదురు వైపులా ఉన్నాయి. ఒడిశా ప్రభుత్వం వీటిని కలిపి ఒక తీర్థయాత్ర మరియు ప్రకృతి సర్క్యూట్గా అభివృద్ధి చేసింది.
బర్గఢ్ నుండి నృసింహనాథ్ ఎంత దూరం?
ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రకారం బర్గఢ్ నుండి రోడ్డు మార్గంలో సుమారు 115 km, పదంపూర్ నుండి సుమారు 30 km.
Sources and attribution
- © OpenStreetMap contributors — location data © OpenStreetMap contributors (ODbL)
- Wikidata Q7067539 — structured data (CC0)
- Wikipedia — Nrusinghanath Temple — text facts from Wikipedia, licensed CC BY-SA 4.0
- Information & Public Relations Department, Government of Odisha — Legends of Harisankar and Nrusinghanath, by Er. Nirakar Mahalik (Orissa Review, May 2011, pp. 45–47)
- The New Indian Express — Renovated Nrusinghanath temple to be unveiled in January (30 Dec 2023)
- The New Indian Express — Harishankar, Nrusinghnath shrines to get a facelift (2 Sep 2021)
- Nrusinghnath Temple Trust — History and Culture
- Nrusinghnath Temple Trust — Travel Guidelines
Further reading: శ్రీ నృసింహనాథ ఆలయం on Wikipedia (CC BY-SA 4.0).
Spotted an error? Write to info@hindutone.com — see our editorial policy.
Pilgrim Circuit

