తర తరిణి ఆలయం
దేవి temple · తరతరిణి, Odisha, India
తార తారిణి ఆలయం ఒడిశాలోని గంజాం జిల్లాలో పురుషోత్తంపూర్ సమీపంలో, ఋషికుల్య నది దక్షిణ తీరాన కుమారి కొండపై వెలసిన జంట దేవతలు తార, తారిణిల కొండ క్షేత్రం. తారాతారిణి డెవలప్‌మెంట్ బోర్డు ప్రకారం ఇది బ్రహ్మపూర్ (బెర్హంపూర్)కు సుమారు 30 కి.మీ. ఉత్తరంగా ఉంది.
ఇది ఒడిశాలోని అత్యంత ముఖ్యమైన శక్తి క్షేత్రాలలో ఒకటి. దక్షిణ ఒడిశాలో దాదాపు ప్రతి కుటుంబానికీ తార, తారిణి ఇలవేల్పులని ఆలయ బోర్డు వర్ణిస్తుంది; ఒడిశా టూరిజం శాఖ వారిని గంజాం ప్రాంతానికి అధిష్ఠాన దేవతలుగా పేర్కొంటుంది.
Faith & Tradition
Religious Significance of తర తరిణి ఆలయం
ఆలయ బోర్డు నమోదు చేసిన పౌరాణిక సంప్రదాయం ప్రకారం, సతీదేవి శరీర భాగాలు పడిన చోట్ల వెలసిన శక్తి పీఠాలలో ఈ క్షేత్రం ఒకటి; సతీదేవి స్తనాలు కుమారి కొండపై పడ్డాయని విశ్వసిస్తారు. ఒడిశా టూరిజం దీనిని నాలుగు ఆది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా వర్ణిస్తుంది; శక్తి పీఠాల జాబితాలు గ్రంథాన్ని బట్టి వేరువేరుగా ఉంటాయి.
ఆలయ బోర్డు తార తారిణిని తాంత్రిక ఆరాధనతో కూడా ముడిపెడుతుంది, తొలినాటి బౌద్ధ ప్రభావం ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది; ఇందుకు మహాయాన బౌద్ధంలోని దేవత అయిన తార పేరును, గర్భగుడిలోని కూర్చున్న భంగిమలోని చిన్న బుద్ధ విగ్రహాన్ని ఆధారంగా చూపుతుంది. బోర్డు దీనిని నిరూపిత వాస్తవంగా కాక, సంభావ్య వ్యాఖ్యానంగా మాత్రమే పేర్కొంటుంది.
ఆలయ బోర్డు, కళింగ టీవీ నివేదిక రెండింటి ప్రకారం, కుటుంబాలు మొక్కుగా చిన్న పిల్లలకు పుట్టు వెంట్రుకలు తీయించడానికి, ముఖ్యంగా చైత్ర ఉత్సవ సమయంలో, ఈ ఆలయానికి తీసుకువస్తుంటారు.
Heritage
History of తర తరిణి ఆలయం
కొండపై ఆరాధన అతి ప్రాచీన కాలం నుండి కొనసాగుతోందని ఆలయ బోర్డు చెబుతుంది, అయితే అది ఎప్పుడు మొదలైందో ఏ చారిత్రక ఆధారమూ నిర్ధారించలేదని కూడా పేర్కొంటుంది. మౌర్యుల కాలంలో దక్షిణ కళింగ రాజధాని అయిన జౌగడలోని అశోకుని శిలాశాసనం కొండకు కేవలం సుమారు 4 కి.మీ. దూరంలో ఉందని బోర్డు గుర్తుచేస్తుంది; ఋషికుల్య నదిపై సాగిన నదీ వాణిజ్యం సముద్ర యాత్రికులలో తార ఆరాధనను ప్రోత్సహించి ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది.
బోర్డు నమోదు చేసిన ఒక స్థానిక గాథ ప్రకారం, పురుషోత్తంపూర్ సమీపంలోని ఖరిడా వీర జగన్నాథపూర్ శాసన్‌కు చెందిన వసు ప్రహరాజ అనే బ్రాహ్మణుడు మానవ రూపంలో వచ్చిన దేవతలైన ఇద్దరు అక్కాచెల్లెళ్లకు పెంపుడు తండ్రి అయ్యాడు; వారి ఆజ్ఞ మేరకు నిత్య పూజ కోసం కొండ శిఖరంపై క్షేత్రాన్ని స్థాపించాడు. ఇది ఒక సంప్రదాయ గాథ మాత్రమే, కాలనిర్ణయం ఉన్న చారిత్రక ఆధారం కాదు.
Architecture and sacred features
ప్రధాన క్షేత్రం కొండ శిఖరంపై ఉన్న చిన్న ఆలయం. ఆలయ బోర్డు, ఒడిశా టూరిజం ప్రకారం, గర్భగుడిలో బంగారు, వెండి ఆభరణాలతో అలంకరించిన, మానవ ముఖాల ఆకారంలో ఉన్న రెండు రాళ్లు తార, తారిణిలను సూచిస్తాయి; వాటి మధ్య వారి చలంతి ప్రతిమలుగా (ఉత్సవ మూర్తులు) రెండు ఇత్తడి శిరస్సులు ఉంటాయి.
Plan Your Visit
Darshan and Visitor Information
ఒడిశా టూరిజం ప్రకారం ప్రవేశ రుసుము లేదు; ఉదయం, మధ్యాహ్నం దర్శన సమయాలు ఉంటాయి, మధ్యలో విరామం ఉంటుంది (అక్టోబర్ 2026లో పరిశీలించినది). చైత్ర మంగళవారాల వంటి పండుగ రోజులలో సమయాలు పొడిగిస్తారు. ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత ఏర్పాట్లను తారాతారిణి డెవలప్‌మెంట్ బోర్డు లేదా ఒడిశా టూరిజంతో నిర్ధారించుకోండి.
Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with తారాతారిణి డెవలప్‌మెంట్ బోర్డు (official website) before travelling. Last reviewed 5 October 2026.
Sacred Calendar
Festivals at తర తరిణి ఆలయం
చైత్ర పర్బ (చైత్ర జాత్ర)
ఆలయంలో అతిపెద్ద పండుగ; సోమవారం రాత్రి నుండే భారీగా భక్తులు చేరుకుంటారు, రెండవ, మూడవ మంగళవారాలను అత్యంత శుభప్రదంగా భావిస్తారు. చాలా కుటుంబాలు సమర్పణగా పిల్లలకు పుట్టు వెంట్రుకలు తీయిస్తారు.
సంక్రాంతి మేళా
ప్రతి హిందూ మాసపు మొదటి రోజు తాంత్రిక సాధకులకు ప్రత్యేకంగా శుభప్రదమని భావిస్తారు; ఆలయ ద్వారం సమీపంలో ఉంచిన ఉత్సవ మూర్తులకు సమర్పణలు చేస్తారు.
శారదీయ పర్బ
ఆలయ బోర్డు క్యాలెండర్ ప్రకారం మూలాష్టమి నుండి దసరా వరకు జరుపుకుంటారు.
బాసంతిక పర్బ
అమ్మవారి వసంత కాల ఉత్సవం; చైత్ర వేడుకలలో అమ్మవారిని బాసంతిక దుర్గా వేషంలో అలంకరిస్తారని కళింగ టీవీ నివేదిస్తుంది.
దీపావళి / శ్యామా కాళీ పూజ
ఆలయ బోర్డు ఈ క్షేత్రపు వార్షిక పండుగలలో ఒకటిగా పేర్కొంటుంది.
Location
How to Reach తర తరిణి ఆలయం
ఆలయ బోర్డు ప్రకారం, ఈస్ట్ కోస్ట్ రైల్వేలోని హౌరా-చెన్నై మార్గంలో ఉన్న బ్రహ్మపూర్ (బెర్హంపూర్) సమీప రైల్వే స్టేషన్ (సుమారు 32 కి.మీ.), భువనేశ్వర్‌లోని బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం సమీప విమానాశ్రయం (సుమారు 174 కి.మీ.). బ్రహ్మపూర్ నుండి పురుషోత్తంపూర్, పొలసర, అస్కా వైపు వెళ్లే బస్సులు తారాతారిణి జంక్షన్ మీదుగా వెళ్తాయి; బ్రహ్మపూర్ నుండి ట్యాక్సీలు కూడా లభిస్తాయి.
ఆలయ బోర్డు, కళింగ టీవీ వర్ణన ప్రకారం, కొండ వద్ద యాత్రికులు కొండ ముందు వైపు ఉన్న 999 మెట్లు ఎక్కవచ్చు, వెనుక వైపు రోడ్డు మీదుగా వాహనంలో పైకి వెళ్లవచ్చు, లేదా కొండ పాదం నుండి రోప్‌వేలో వెళ్లవచ్చు.
Location: తరతరిణి, Odisha, India 761018
Nearest airport: బిజు పట్నాయక్ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం, భువనేశ్వర్ (సుమారు 174 కి.మీ.)
Nearest railway station: బ్రహ్మపూర్ (బెర్హంపూర్), సుమారు 32 కి.మీ.
More in Hindu temples in Odisha · దేవి temples
Questions
తర తరిణి ఆలయం: Frequently Asked Questions
తార తారిణి ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?
ఇది ఒడిశాలోని గంజాం జిల్లాలో పురుషోత్తంపూర్ సమీపంలో, ఋషికుల్య నది దక్షిణ తీరాన కుమారి కొండపై, బ్రహ్మపూర్‌కు సుమారు 30 కి.మీ. ఉత్తరంగా ఉంది.
తార, తారిణి ఎవరు?
వీరు శక్తి స్వరూపాలుగా పూజలందుకునే జంట దేవతలు. గర్భగుడిలో వీరిని ముఖాల ఆకారంలో ఉన్న, ఆభరణాలతో అలంకరించిన రెండు రాళ్లు సూచిస్తాయి; ఉత్సవ మూర్తులుగా ఇత్తడి శిరస్సులు ఉంటాయి.
తార తారిణి శక్తి పీఠమేనా?
సంప్రదాయం ప్రకారం సతీదేవి స్తనాలు కుమారి కొండపై పడ్డాయి, అందుకే ఈ ఆలయాన్ని శక్తి పీఠంగా భావిస్తారు. ఒడిశా టూరిజం దీనిని నాలుగు ఆది శక్తి పీఠాలలో ఒకటిగా పేర్కొంటుంది, అయితే శక్తి పీఠాల జాబితాలు గ్రంథాన్ని బట్టి మారుతాయి.
తార తారిణి ఆలయానికి ఎన్ని మెట్లు ఉన్నాయి?
ఆలయ బోర్డు ప్రకారం కొండ ముందు వైపు 999 మెట్లు ఉన్నాయి. కొండ వెనుక వైపు రోడ్డు మార్గం, కొండ పాదం నుండి రోప్‌వే కూడా ఉన్నాయి.
తార తారిణిలో ప్రధాన పండుగ ఎప్పుడు?
చైత్ర మాసం (మార్చి-ఏప్రిల్)లో ప్రతి మంగళవారం జరిగే చైత్ర పర్బ ఈ క్షేత్రంలో అత్యంత ముఖ్యమైన పండుగ.
తార తారిణిలో కుటుంబాలు పిల్లలకు పుట్టు వెంట్రుకలు ఎందుకు తీయిస్తారు?
బిడ్డ తొలి వెంట్రుకలను ఆలయంలో సమర్పించడం భక్తులలో సాధారణంగా ఉండే మొక్కు; చైత్ర పర్బ సమయంలో దీనికి ప్రత్యేక ఏర్పాట్లు చేస్తారు.
తార తారిణి ఆలయానికి సమీప రైల్వే స్టేషన్ ఏది?
బ్రహ్మపూర్ (బెర్హంపూర్) స్టేషన్; ఆలయ బోర్డు ప్రకారం ఇది సుమారు 32 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
Sources and attribution
- © OpenStreetMap contributors — location data © OpenStreetMap contributors (ODbL)
- Wikidata Q5717871 — structured data (CC0)
- Wikipedia — Taratarini Temple — text facts from Wikipedia, licensed CC BY-SA 4.0
- Taratarini Development Board (site by NIC Berhampur) — History of Taratarini (archived copy)
- Taratarini Development Board (site by NIC Berhampur) — Festivals of Taratarini (archived copy)
- Taratarini Development Board (site by NIC Berhampur) — Getting There (archived copy)
- Department of Tourism, Government of Odisha — Tara Tarini Temple
- Kalinga TV — Chaitra Mela of Goddess Taratarini in Ganjam district of Odisha
Further reading: తర తరిణి ఆలయం on Wikipedia (CC BY-SA 4.0).
Spotted an error? Write to info@hindutone.com — see our editorial policy.