భగత్ సింగ్ (1907–1931) భారత స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో ఒక విప్లవకారుడు. 23 ఏళ్ల వయసులో లాహోర్‌లో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఆయనను ఉరి తీసింది. ఆయన పంజాబ్‌లో ఒక సిక్కు కుటుంబంలో జన్మించారు. 1930లో జైలులో రాసిన "నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను" (Why I Am an Atheist) వ్యాసంలో తనను తాను నాస్తికుడిగా చెప్పుకున్నారు. ఆయన హిందువు కాదు, మేము ఆయనను హిందువుగా పేర్కొనము. అన్ని మతాల భారతీయులూ ఆయనను గౌరవిస్తారు; అన్ని విశ్వాసాల వారూ ఆరాధించే భారతీయ వ్యక్తుల్లో ఒకరిగా మేము ఆయనను ఇక్కడ చేర్చాము.

ముఖ్య వివరాలు
జననంసెప్టెంబర్ 1907 (27 లేదా 28 సెప్టెంబర్; ఆధారాల్లో తేడా ఉంది), బంగా, లాయల్‌పూర్ జిల్లా, పంజాబ్ (ఇప్పుడు పాకిస్తాన్‌లో)
తల్లిదండ్రులుకిషన్ సింగ్, విద్యావతి
మరణం23 మార్చి 1931, లాహోర్ సెంట్రల్ జైలు; రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌లతో పాటు ఉరి
సంస్థలునౌజవాన్ భారత్ సభ (కార్యదర్శి, 1926); హిందుస్తాన్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్
ప్రసిద్ధి1929 సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీ నిరసన; జైలు రచనలు
ప్రసిద్ధ వ్యాసం"నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను" (లాహోర్ జైలు, అక్టోబర్ 1930; The People పత్రికలో 27 సెప్టెంబర్ 1931న ప్రచురణ)

బాల్యం

భగత్ సింగ్ 1907 సెప్టెంబర్‌లో పంజాబ్‌లోని లాయల్‌పూర్ జిల్లా బంగా గ్రామంలో (ఇప్పుడు పాకిస్తాన్‌లో) కిషన్ సింగ్, విద్యావతి దంపతులకు రెండో కుమారుడిగా జన్మించారు. ఆ కుటుంబం అప్పటికే జాతీయోద్యమంలో ఉంది: ఆయన పుట్టినప్పుడు పంజాబ్ కాలువ వలసల చట్టానికి వ్యతిరేక ఆందోళన కారణంగా తండ్రి జైలులో ఉన్నారు; ఆ ఉద్యమంలో బాబాయి అజిత్ సింగ్ ప్రముఖ పాత్ర పోషించారు.

Advertisement

గ్రామ పాఠశాలలో ఐదో తరగతి పూర్తి చేశాక లాహోర్‌లోని దయానంద ఆంగ్లో-వేదిక్ (డీఏవీ) పాఠశాలలో చేరారు. ఆర్య సమాజ సంప్రదాయవాది అయిన తాతగారి ప్రభావంలో పెరిగానని, పాఠశాలలో రోజూ ప్రార్థనలు చేసేవాడినని ఆయన తర్వాత "నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను" వ్యాసంలో రాశారు. సహాయ నిరాకరణ ఉద్యమ కాలంలో ప్రభుత్వ సహాయం పొందే సంస్థలను బహిష్కరించాలని మహాత్మా గాంధీ పిలుపునిచ్చినప్పుడు ఆ పాఠశాల వదిలి లాహోర్ నేషనల్ కాలేజీలో చేరారు.

విప్లవ కార్యకలాపాలు

1926 మార్చిలో పంజాబ్‌లో నౌజవాన్ భారత్ సభ ఏర్పడింది; భగత్ సింగ్ దాని కార్యదర్శి అయ్యారు. హిందుస్తాన్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్‌లో కూడా చేరారు. ఆ సంస్థకే తర్వాత హిందుస్తాన్ సోషలిస్ట్ రిపబ్లికన్ అసోసియేషన్ అని పేరు వచ్చింది.

Advertisement

1928 అక్టోబర్ 30న సైమన్ కమిషన్ లాహోర్‌కు వచ్చింది. నిరసనను పోలీసులు లాఠీచార్జితో చెదరగొట్టారు. గాయపడిన జాతీయ నాయకుడు లాలా లజపత్ రాయ్ సుమారు రెండు వారాల తర్వాత మరణించారు. 1928 డిసెంబర్‌లో భగత్ సింగ్, ఆయన సహచరులు లాహోర్‌లో బ్రిటిష్ పోలీసు అధికారి జాన్ సాండర్స్‌ను కాల్చి చంపారు; వారు లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నది వేరే అధికారిని, పొరపాటున సాండర్స్ బలయ్యారు. లజపత్ రాయ్ మరణానికి ప్రతీకారంగా ఈ చర్య చేశామని వారు ప్రకటించారు.

1929 ఏప్రిల్ 8న ఆయన, బటుకేశ్వర్ దత్ ఢిల్లీలోని సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీలోకి రెండు బాంబులు విసిరారు. ఆ బాంబులు ఎవరినీ చంపడానికి ఉద్దేశించినవి కావు. వారు కరపత్రాలు విసిరి, అక్కడే అరెస్టుకు లొంగిపోయారు. అసెంబ్లీ కేసులో ఇద్దరికీ యావజ్జీవ ద్వీపాంతర శిక్ష పడింది.

Advertisement

నిరాహార దీక్ష, విచారణ

జైలులో రాజకీయ ఖైదీలకు మెరుగైన పరిస్థితుల కోసం భగత్ సింగ్, ఇతర ఖైదీలు నిరాహార దీక్ష చేశారు. సాండర్స్ హత్యకు సంబంధించిన లాహోర్ కుట్ర కేసు విచారణ 1929 జూలై 10న మొదలైన తర్వాత కూడా దీక్ష కొనసాగింది. 1929 సెప్టెంబర్ 13న ఖైదీ జతీంద్రనాథ్ దాస్ మరణించిన తర్వాత, సౌకర్యాలు కల్పిస్తామని హామీ రావడంతో దీక్ష ముగిసింది.

1930 జనవరిలో కోర్టుకు హాజరు కాకపోవడానికి కారణాలను ఆయన లిఖితపూర్వకంగా వివరించారు; తన తరఫున వాదన వినిపించడం ఆయనకు ఇష్టం లేదు. 1930 అక్టోబర్ 7న భగత్ సింగ్, సుఖ్‌దేవ్ థాపర్, శివరామ్ రాజ్‌గురులకు మరణశిక్ష ప్రకటించారు.

ఉరి

1931 మార్చి 23న ముగ్గురినీ లాహోర్ సెంట్రల్ జైలులో ఉరి తీశారు. పోలీసులు సట్లెజ్ నది ఒడ్డున హుస్సేనీవాలా వద్ద రహస్యంగా వారి దేహాలకు దహన సంస్కారాలు చేశారు. స్వాతంత్ర్యం తర్వాత ఆ ప్రదేశం భారత్‌కు వచ్చింది; అక్కడ ఇప్పుడు స్మారకం ఉంది. ఆ ముగ్గురినీ స్మరిస్తూ భారతదేశం మార్చి 23ను షహీద్ దివస్ (అమరవీరుల దినం)గా పాటిస్తుంది.

Advertisement

"నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను"

1930 అక్టోబర్‌లో లాహోర్ జైలులో ఆయన ఈ వ్యాసం రాశారు. ఆయనకు గర్వం పెరిగి దేవుణ్ని నమ్మడం మానేశారని అన్నవారికి ఇది సమాధానం. తాను విశ్వాసిగా పెరిగానని, అధ్యయనం, విప్లవ జీవితం తనను దైవవిశ్వాసాన్ని తిరస్కరించేలా చేశాయని, విశ్వాసం ఇచ్చే ఓదార్పు లేకుండానే మరణాన్ని ఎదుర్కొంటానని అందులో వివరించారు. ఒత్తిడి వచ్చినప్పుడు కూడా ప్రార్థన చేయడానికి నిరాకరించానని రాశారు. లోకంలోని బాధలు, అన్యాయం సర్వశక్తిమంతుడైన, మంచివాడైన దేవుని భావనతో పొసగవని వాదించారు. ఈ వ్యాసం ఆయన మరణం తర్వాత 1931 సెప్టెంబర్ 27న లాహోర్ వారపత్రిక The Peopleలో ప్రచురితమైంది.

ఇతర రచనలు

రాజకీయాలు, సమాజం, మతం గురించి ఆయన విస్తృతంగా రాశారు. పంజాబ్ భాష, లిపిపై వ్యాసం, బి.కె. దత్‌తో కలిసి కోర్టులో ఇచ్చిన ప్రకటనలు, "ఇంక్విలాబ్ జిందాబాద్" (విప్లవం వర్ధిల్లాలి) నినాదాన్ని సమర్థిస్తూ 1929 డిసెంబర్‌లో రాసిన లేఖ, తన తరఫున తండ్రి ట్రిబ్యునల్‌కు పంపిన అర్జీని వ్యతిరేకిస్తూ 1930 అక్టోబర్ 4న రాసిన లేఖ, "యువ రాజకీయ కార్యకర్తలకు" (ఫిబ్రవరి 1931) వంటివి ఆయన రచనల్లో మిగిలి ఉన్నాయి. ఇవి నేడు భారత రాజకీయ చరిత్రలో భాగంగా చదువుతారు.

Advertisement

ఈ పేజీ హిందూటోన్‌లో ఎందుకు ఉంది

హిందూటోన్ "ప్రముఖ హిందువులు" విభాగం తమ సొంత ప్రకటన ద్వారా గానీ, వివాదం లేని రికార్డు ద్వారా గానీ హిందువులైన వారి కోసం. భగత్ సింగ్ ఈ రెండింటిలో దేనికీ చెందరు: ఆయన సిక్కు కుటుంబంలో పుట్టారు, తనను తాను నాస్తికుడిగా చెప్పుకున్నారు. పాఠకులు ఆయన గురించి ఇక్కడ వెతుకుతారు కాబట్టి ఈ పేజీని ఉంచాము; ఆయన తనను తాను ఎలా వర్ణించుకున్నారో అలాగే, అన్ని విశ్వాసాల వారూ గౌరవించే భారతీయ విప్లవకారుడిగా ఆయనను పరిచయం చేస్తున్నాము.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

భగత్ సింగ్ హిందువా?

కాదు. ఆయన సిక్కు కుటుంబంలో పుట్టారు; "నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను" (1930) వ్యాసంలో తనను తాను నాస్తికుడిగా చెప్పుకున్నారు.

భగత్ సింగ్‌ను ఎప్పుడు ఉరి తీశారు?

1931 మార్చి 23న లాహోర్ సెంట్రల్ జైలులో, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌లతో పాటు.

సెంట్రల్ లెజిస్లేటివ్ అసెంబ్లీలో భగత్ సింగ్ ఏం చేశారు?

1929 ఏప్రిల్ 8న ఆయన, బటుకేశ్వర్ దత్ ఢిల్లీలోని అసెంబ్లీలోకి ఎవరినీ చంపడానికి ఉద్దేశించని రెండు బాంబులు విసిరి, కరపత్రాలు చల్లి, అరెస్టుకు లొంగిపోయారు.

"నేను నాస్తికుడిని ఎందుకు అయ్యాను" ఎప్పుడు రాశారు?

1930 అక్టోబర్‌లో లాహోర్ జైలులో. ఆయన మరణం తర్వాత 1931 సెప్టెంబర్ 27న The Peopleలో మొదటిసారి ప్రచురితమైంది.

మార్చి 23ను షహీద్ దివస్ అని ఎందుకు అంటారు?

1931లో ఆ రోజు భగత్ సింగ్, రాజ్‌గురు, సుఖ్‌దేవ్‌లను ఉరి తీశారు; వారి జ్ఞాపకార్థం భారతదేశంలో ఆ రోజును అమరవీరుల దినంగా పాటిస్తారు.

భగత్ సింగ్ దహన సంస్కారాలు ఎక్కడ జరిగాయి?

సట్లెజ్ ఒడ్డున హుస్సేనీవాలా వద్ద పోలీసులు రహస్యంగా ముగ్గురి దహన సంస్కారాలు చేశారు; అక్కడ ఇప్పుడు స్మారకం ఉంది.

ఆధారాలు

  • Bhagat Singh, "Why I Am an Atheist" (5–6 అక్టోబర్ 1930), marxists.org లోని Bhagat Singh Internet Archive; The People, 27 సెప్టెంబర్ 1931 నుంచి. అదే ఆర్కైవ్‌లోని ఆయన రచనల జాబితా.
  • The Encyclopaedia of Sikhism (పంజాబీ విశ్వవిద్యాలయం, పటియాలా), "Bhagat Singh (1907–1931)", eos.learnpunjabi.org.
  • Encyclopaedia Britannica, "Bhagat Singh".

చివరిగా సమీక్షించినది: 16 నవంబర్ 2026.

సంబంధిత పేజీలు: ప్రముఖ హిందువులు · ఝాన్సీ రాణి లక్ష్మీబాయి · Mangal Pandey (English) · Madan Mohan Malaviya (English)