విదేశాల్లో హిందూ ఆధ్యాత్మిక నాయకులు, ఆలయ వ్యవస్థాపకులు: ప్రవాస హిందూ సమాజాన్ని నిర్మించిన స్వాములు, పూజారులు, సభ నాయకులు

సంక్షిప్త సమాధానం: భారతదేశం వెలుపల హిందూ జీవనం స్వాములు, పూజారులు, ఆలయ వ్యవస్థాపకులు, స్వచ్ఛంద నాయకులపై ఆధారపడి ఉంది. వీరిలో బాగా పేరున్నవారు స్వామి సర్వప్రియానంద (న్యూయార్క్ వేదాంత సొసైటీ), యోగవివేక్‌దాస్ స్వామి (నీస్డెన్ ఆలయం), విశాఖ దాసి (ISKCON భక్తివేదాంత మేనర్), స్వామి బ్రహ్మవిహారిదాస్ (అబుదాబిలోని BAPS హిందూ మందిర్), ఇంకా బుధేంద్రనాథ్ దూబే (1979లో కెనడాలో విష్ణు మందిర్‌ను స్థాపించారు). ఈ గైడ్ వారిలో 18 మందిని, 9 అక్టోబర్ 2026 నాటి వారి బాధ్యతలతో పరిచయం చేస్తుంది.

తోటల్లోని చిన్న గుడుల నుంచి రాతి మందిరాల వరకు

1834 నుంచి 1917 మధ్య మారిషస్, ట్రినిడాడ్, గయానా, సురినామ్, ఫిజీ, దక్షిణాఫ్రికాలకు తీసుకెళ్లబడిన ఒప్పంద కూలీలు దాదాపు ఏమీ లేకుండా అక్కడికి చేరుకున్నారు. తరతరాలుగా వారు ఆలయాలు నిర్మించారు, పూజలను నిర్వహించడానికి, సమాజం తరఫున మాట్లాడడానికి మహాసభలు, ధార్మిక సభలు వంటి జాతీయ సంస్థలను ఏర్పాటు చేశారు. తర్వాత USA, UK, కెనడా, జర్మనీ, గల్ఫ్ దేశాలకు వలస వెళ్లినవారు కూడా ఇదే ప్రక్రియను పునరావృతం చేశారు, తరచుగా ఒక లివింగ్ రూమ్‌లో, చర్చి హాలులో లేదా బేస్‌మెంట్‌లో మొదలుపెట్టి.

కింద ఉన్న వ్యక్తులు ఈ రెండు కథలకూ ప్రతినిధులు. కొందరు విశ్వవిద్యాలయ విద్యార్థులకు తత్వశాస్త్రం బోధిస్తారు; మరికొందరు దీపావళి, నవరాత్రి సమయంలో ప్రవాస కుటుంబాలు దర్శించే ఆలయాలకు నాయకత్వం వహిస్తారు; ఇంకొందరు ఆలయ భూములు, మతపరమైన సంస్కారాల విషయంలో ప్రభుత్వాలతో చర్చలు జరిపే సంస్థలను నడిపిస్తారు.

సన్యాసులు, గురువులు

స్వామి సర్వప్రియానంద (USA)

2017 నుంచి న్యూయార్క్ వేదాంత సొసైటీ మినిస్టర్; ఈ సొసైటీని 1894లో స్వామి వివేకానంద స్థాపించారు. రామకృష్ణ మఠ సన్యాసి (1994లో చేరారు, 2004లో సన్యాసం), ఆయన 2019-2020లో హార్వర్డ్ డివినిటీ స్కూల్‌లో నాగ్రల్ ఫెలోగా ఉన్నారు. అద్వైత వేదాంతంపై ఆయన ప్రసంగాలను ఎంతోమంది అనుసరిస్తారు; ఆయన సొసైటీ అద్వైతాన్ని "హిందూ తత్వశాస్త్రంలోని అద్వైత (ద్వైతరహిత) సంప్రదాయం"గా వివరిస్తుంది. ఆధారం: న్యూయార్క్ వేదాంత సొసైటీ.

స్వామి త్యాగానంద (USA)

1999 నుంచి MIT, హార్వర్డ్‌లలో హిందూ చాప్లిన్, 2002 నుంచి బోస్టన్ వేదాంత సొసైటీ అధిపతి. 1976 నుంచి రామకృష్ణ మఠ సన్యాసి అయిన ఆయన 1986 నుంచి 1997 వరకు వేదాంత కేసరి పత్రికకు సంపాదకత్వం వహించారు. MIT ఆయనను "అనుబంధ చాప్లిన్, హిందూ"గా పేర్కొంటుంది. ఆధారం: MIT డివిజన్ ఆఫ్ స్టూడెంట్ లైఫ్.

శౌనక ఋషి దాస్ (UK)

1997లో ఆక్స్‌ఫర్డ్ సెంటర్ ఫర్ హిందూ స్టడీస్ స్థాపించినప్పటి నుంచి దాని డైరెక్టర్, ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయానికి హిందూ చాప్లిన్. ఆయన వూల్ఫ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఏర్పాటు చేసిన బ్రిటిష్ ప్రజాజీవనంలో మతం, విశ్వాసంపై కమిషన్‌లో సభ్యుడిగా పనిచేశారు; హిందూ చింతనపై ప్రసారకర్త, ప్రసంగకర్త కూడా. ISKCON సభ్యుడిగా ఆయన చాప్లిన్‌గా నియమితులైనట్లు ISKCON న్యూస్ నివేదించింది. ఆధారం: ISKCON న్యూస్.

ఆలయ అధిపతులు, వ్యవస్థాపకులు

యోగవివేక్‌దాస్ స్వామి (UK)

లండన్‌లోని BAPS శ్రీ స్వామినారాయణ్ మందిర్, నీస్డెన్‌కు హెడ్ స్వామి, ప్రధాన పూజారి; ఈ ఆలయం 1995లో యూరప్‌లో మొదటి సంప్రదాయ హిందూ రాతి ఆలయంగా ప్రారంభమైంది. అక్టోబర్ 2025లో ఆలయ 30వ వార్షికోత్సవానికి కింగ్ చార్లెస్ III, క్వీన్ కెమిల్లాలకు ఆయన స్వాగతం పలికారు; జూన్ 2024లో ప్రధానమంత్రి రిషి సునాక్‌ను ఆహ్వానించారు. రాజకుటుంబ వెబ్‌సైట్ ఆయనను "ప్రధాన పూజారి, పూజ్య యోగవివేక్‌దాస్ స్వామి"గా పేర్కొంటుంది. ఆధారం: రాయల్ ఫ్యామిలీ.

విశాఖ దాసి (UK)

జనవరి 2020 నుంచి వాట్‌ఫర్డ్ సమీపంలోని ISKCON భక్తివేదాంత మేనర్ ఆలయ అధ్యక్షురాలు, దాని ట్రస్టీలు, ఆలయ మండలికి చైర్. మేనర్ 50వ వార్షికోత్సవ సంవత్సరమైన 2023లో డౌనింగ్ స్ట్రీట్ దీపావళి వేడుకలో రిషి సునాక్ ఆమెను గుర్తించి ప్రశంసించారు; ఇతర మత నాయకులతో కలిసి హెర్ట్‌ఫర్డ్‌షైర్ సర్వమత ఒప్పందంపై ఆమె సంతకం చేశారు. ఆమె ఒక హరే కృష్ణ (గౌడీయ వైష్ణవ) ఆలయానికి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు. ఆధారం: ISKCON న్యూస్.

బుధేంద్రనాథ్ దూబే (కెనడా)

పదవీ విరమణ చేసిన సర్జన్; 1979లో ఒంటారియోలోని రిచ్‌మండ్ హిల్‌లో విష్ణు మందిర్‌ను, అలాగే గాంధీ మెమోరియల్ పీస్ గార్డెన్‌ను స్థాపించారు. 2024లో ఆర్డర్ ఆఫ్ కెనడా సభ్యుడిగా నియమితులయ్యారు; ఆ ప్రశంసాపత్రం ఆయనను కెనడియన్ సమాజాలతో "హిందూ ధర్మ బోధనలను పంచుకునే" మత నాయకుడిగా వర్ణిస్తుంది. ఆధారం: గవర్నర్ జనరల్ ఆఫ్ కెనడా.

పండిట్ రూప్‌నాథ్ శర్మ (కెనడా)

మిసిసాగాలోని రామ మందిర్ వ్యవస్థాపకులు, ఆధ్యాత్మిక నాయకులు; హిందూ ఫెడరేషన్, కెనేడియన్ మల్టీ-ఫెయిత్ ఫెడరేషన్‌లకు అధ్యక్షులు; కరెక్షనల్ సర్వీస్ కెనడాలో హిందూ చాప్లిన్. ఆయనకు క్వీన్ ఎలిజబెత్ II డైమండ్ జూబ్లీ మెడల్ లభించింది. ఆధారం: G20 ఇంటర్‌ఫెయిత్ ఫోరం.

శివశ్రీ ఆరుముగం పాస్కరకురుక్కళ్ (జర్మనీ)

హామ్-ఊయెంట్రోప్‌లోని శ్రీ కామాక్షి అంబాళ్ ఆలయ వ్యవస్థాపకులు, ప్రధాన పూజారి. 1980లలో జర్మనీకి వచ్చిన శ్రీలంక తమిళ పూజారి అయిన ఆయన 1989లో ఒక అద్దె బేస్‌మెంట్‌లో పూజలు ప్రారంభించారు; ప్రధాన ఆలయం 2002లో ప్రారంభమైంది, దీన్ని తరచుగా యూరప్‌లోని అతిపెద్ద హిందూ ఆలయాల్లో ఒకటిగా పేర్కొంటారు. ఆధారం: హిందూయిజం టుడే.

స్వామి బ్రహ్మవిహారిదాస్ (UAE)

అబుదాబిలోని BAPS హిందూ మందిర్‌కు అధిపతిగా ఉండి దాని నిర్మాణానికి నాయకత్వం వహించిన BAPS సన్యాసి. ఫిబ్రవరి 2024లో UAEలో మొదటి సంప్రదాయ రాతి హిందూ ఆలయంగా ప్రారంభమైన ఈ మందిరాన్ని మొదటి సంవత్సరంలోనే 2.5 మిలియన్లకు పైగా సందర్శకులు దర్శించారని ఆయన 2025లో తెలిపారు. అక్కడి దీపావళి, అన్నకూట్, శారదా పూజన్ వేడుకలకు ఆయన నాయకత్వం వహిస్తారు. ఆధారం: టైమ్స్ ఆఫ్ ఒమాన్.

మహాసభలు, జాతీయ హిందూ సంస్థలు

దివంగత సత్నారాయణ్ మహారాజ్ (ట్రినిడాడ్ అండ్ టొబాగో)

ట్రినిడాడ్ అండ్ టొబాగోలో అతిపెద్ద హిందూ సంస్థ అయిన సనాతన ధర్మ మహాసభకు 1977 నుంచి 2019 వరకు, అంటే 42 సంవత్సరాలు సెక్రటరీ జనరల్. కాలమిస్టు కూడా అయిన ఆయన వ్యాసాలు The Hindu View of Trinidad and Tobago అనే పుస్తకంగా సంకలనం చేయబడ్డాయి. ఆయన 16 నవంబర్ 2019న కన్నుమూశారు; ఆయన "హనుమాన్ చాలీసాను పట్టుకునే కన్నుమూశారు" అని ట్రినిడాడ్ ఎక్స్‌ప్రెస్ నివేదించింది. ఆధారం: ట్రినిడాడ్ ఎక్స్‌ప్రెస్.

విజయ్ మహారాజ్ (ట్రినిడాడ్ అండ్ టొబాగో)

తండ్రి తర్వాత 2019 నుంచి సనాతన ధర్మ మహాసభ సెక్రటరీ జనరల్. ఏప్రిల్ 2025లో మహాసభ "ఏ రాజకీయ పార్టీకీ అనుబంధం కాదు" అని ఆయన చెప్పారు. ఆధారం: ట్రినిడాడ్ గార్డియన్.

దివంగత పండిట్ రీపు దమన్ పర్సాద్ (గయానా)

1974లో గయానా హిందూ ధార్మిక సభ వ్యవస్థాపకులు; గయానాలో హిందూ ధర్మంపై ప్రముఖ అధికారిగా పేరొందిన పండిట్, మంత్రిగానూ గయానా ఉపాధ్యక్షుడిగానూ పనిచేశారు. ఆయన "తన సమయాన్ని, శక్తిని హిందూ ధర్మానికి, రాజకీయాలకు అంకితం చేశారు" అని స్టాబ్రోక్ న్యూస్ రాసింది. ఆయన ఏప్రిల్ 2013లో కన్నుమూశారు. ఆధారం: స్టాబ్రోక్ న్యూస్.

వింధ్య వాసిని పర్సాద్ (గయానా)

తండ్రి మరణం తర్వాత ఎన్నికై 2013 నుంచి గయానా హిందూ ధార్మిక సభ అధ్యక్షురాలు; 2020 నుంచి మానవ సేవలు, సామాజిక భద్రత శాఖ మంత్రి. 2024లో సభ 50వ వార్షికోత్సవ కార్యక్రమాలకు ఆమె నాయకత్వం వహించారు. ఆధారం: కైయెటూర్ న్యూస్.

దివంగత అశ్విన్ త్రికంజీ (దక్షిణాఫ్రికా)

మార్చి 2025లో కన్నుమూసే వరకు దక్షిణాఫ్రికా హిందూ మహాసభ అధ్యక్షులు; న్యాయవాది, తాత్కాలిక హైకోర్టు న్యాయమూర్తి, హిందూ పూజారి కూడా. నెల్సన్ మండేలా అంత్యక్రియల సభలో ఆయన సంస్కృత శ్లోకాలు పఠించారు. ఆధారం: న్యూస్24.

రంజీవ్ నిర్ఘిన్ (దక్షిణాఫ్రికా)

2025 నుంచి దక్షిణాఫ్రికా హిందూ మహాసభ అధ్యక్షులు, ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు; పీటర్‌మారిట్జ్‌బర్గ్‌లోని మిడ్‌ల్యాండ్స్ హిందూ సొసైటీ అధ్యక్షులు కూడా. వృత్తిరీత్యా న్యాయవాది అయిన ఆయన హిందూ ధర్మాన్ని కాపాడతానని ప్రతిజ్ఞ చేశారు. ఆధారం: ది పోస్ట్.

టి. గణేశన్ (మలేషియా)

మలేషియా హిందూ సంఘం అధ్యక్షులు, జూలై 2026లో మళ్లీ ఎన్నికయ్యారు. జాతీయ ఆలయ నియంత్రణ సంస్థను కోరుతూ ఏప్రిల్ 2025లో సంఘం సమర్పించిన మెమోరాండానికి ఆయన నాయకత్వం వహించారు; ఆలయ వివాదాలను శాంతియుతంగా పరిష్కరించడానికి మార్చి 2026లో ఒక న్యాయ బృందాన్ని ఏర్పాటు చేశారు. ఆధారం: మలే మెయిల్.

సెంగుట్టువన్ కన్నియప్పన్ (సింగపూర్)

హిందూ మతం, ఆచారాలపై సలహాలిచ్చే ప్రభుత్వ నియమిత హిందూ అడ్వైజరీ బోర్డు చైర్మన్, ఇంటర్-రిలీజియస్ ఆర్గనైజేషన్ ఉపాధ్యక్షులు. శ్రీ మారియమ్మన్ ఆలయంతో కలిసి హిందూ నామకరణం, తలనీలాల సంస్కారాలను (నామకరణం, ముడి ఇరక్కుదల్) ఆయన ప్రదర్శించారు. ఆధారం: MCCY.

తృప్తి పటేల్ (UK)

హిందూ ఫోరం ఆఫ్ బ్రిటన్ అధ్యక్షురాలు; ఈ జాతీయ సమాఖ్య సంస్థకు అధ్యక్షురాలిగా నియమితులైన UKలోని మొదటి హిందూ మహిళ ఆమె అని ఫోరం పేర్కొంటుంది. ఆధారం: హిందూ ఫోరం ఆఫ్ బ్రిటన్.

సారాంశ పట్టిక

వీరందరినీ కలిపే అంశం

నిశితంగా చూస్తే ఒకే నమూనా మళ్లీ మళ్లీ కనిపిస్తుంది. 1979లో మొదలైన విష్ణు మందిర్, ఒక బేస్‌మెంట్‌లో మొదలైన హామ్ ఆలయం, 30వ వార్షికోత్సవానికి రాజు సందర్శించిన నీస్డెన్ మందిరం: ప్రతి ఒక్కటీ ఒక్క తరంలోనే చిన్న సమావేశం నుంచి జాతీయ మైలురాయిగా ఎదిగింది. కరేబియన్, దక్షిణాఫ్రికాలలో నాయకత్వం తరచుగా కుటుంబాల్లోనే కొనసాగింది, సత్నారాయణ్ నుంచి విజయ్ మహారాజ్‌కు, రీపు దమన్ నుంచి వింధ్య పర్సాద్‌కు, ఇలా సంస్థల జ్ఞాపకాన్ని సజీవంగా ఉంచింది. గల్ఫ్ వ్యాపార కుటుంబాల నుంచి 2025లో నెదర్లాండ్స్‌లో ఒక బాలినీస్ ఆలయాన్ని ప్రతిష్ఠించిన బాలి గవర్నర్ ఐ వయాన్ కోస్టర్ వరకు గృహస్థ నాయకులు కూడా తమ వంతు పాత్ర పోషిస్తున్నారు. దుబాయ్ ఆలయ వ్యవస్థాపకుల కోసం విదేశాల్లోని హిందూ శాస్త్రవేత్తలు, వ్యాపార నాయకులు చూడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

న్యూయార్క్ వేదాంత సొసైటీకి ఎవరు నాయకత్వం వహిస్తున్నారు?

రామకృష్ణ మఠానికి చెందిన సన్యాసి స్వామి సర్వప్రియానంద 2017 నుంచి దీని మినిస్టర్‌గా ఉన్నారు. ఈ సొసైటీని 1894లో స్వామి వివేకానంద స్థాపించారు.

లండన్‌లోని నీస్డెన్ ఆలయ ప్రధాన పూజారి ఎవరు?

యోగవివేక్‌దాస్ స్వామి BAPS శ్రీ స్వామినారాయణ్ మందిర్, నీస్డెన్‌కు హెడ్ స్వామి, ప్రధాన పూజారి. ఈ ఆలయం 1995లో యూరప్‌లో మొదటి సంప్రదాయ హిందూ రాతి ఆలయంగా ప్రారంభమైంది.

అబుదాబిలోని BAPS హిందూ మందిర్‌కు అధిపతి ఎవరు?

ఆలయ నిర్మాణానికి నాయకత్వం వహించిన BAPS సన్యాసి స్వామి బ్రహ్మవిహారిదాస్. ఈ ఆలయం ఫిబ్రవరి 2024లో UAEలో మొదటి సంప్రదాయ రాతి హిందూ ఆలయంగా ప్రారంభమైంది.

సనాతన ధర్మ మహాసభ అంటే ఏమిటి?

ఇది ట్రినిడాడ్ అండ్ టొబాగోలో అతిపెద్ద హిందూ సంస్థ. దివంగత సత్నారాయణ్ మహారాజ్ 1977 నుంచి 2019 వరకు దీనికి సెక్రటరీ జనరల్‌గా ఉన్నారు, ఆయన కుమారుడు విజయ్ మహారాజ్ 2019 నుంచి దీనికి నాయకత్వం వహిస్తున్నారు.

కెనడాలో విష్ణు మందిర్‌ను ఎవరు స్థాపించారు?

పదవీ విరమణ చేసిన సర్జన్ బుధేంద్రనాథ్ దూబే 1979లో ఒంటారియోలోని రిచ్‌మండ్ హిల్‌లో విష్ణు మందిర్‌ను స్థాపించారు. 2024లో ఆయన ఆర్డర్ ఆఫ్ కెనడాకు నియమితులయ్యారు.

దక్షిణాఫ్రికా హిందూ మహాసభకు ఎవరు నాయకత్వం వహిస్తున్నారు?

న్యాయవాది రంజీవ్ నిర్ఘిన్ దివంగత అశ్విన్ త్రికంజీ తర్వాత 2025లో ఏకగ్రీవంగా ఎన్నికయ్యారు.

సంపాదకుల గమనిక

సంపాదకుల గమనిక (9 అక్టోబర్ 2026): ప్రతి వ్యక్తి హిందూ విశ్వాసం లేదా బాధ్యత గురించిన బహిరంగ ప్రకటనలు లేదా విశ్వసనీయ నివేదికల ఆధారంగా వారిని ఇందులో చేర్చాం; ప్రతి ఎంట్రీలో ఆధారానికి లింక్ ఇచ్చాం. బాధ్యతలు 9 అక్టోబర్ 2026 నాటివి. మేము ఆలయ సమయాలను ప్రచురించం; దయచేసి ప్రతి ఆలయ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌ను చూడండి.

సంబంధిత గైడ్‌లు

• 2026లో భారతదేశం వెలుపల నివసిస్తున్న ప్రముఖ హిందువులు
• ప్రముఖ బ్రిటిష్ హిందువులు 2026
• కరేబియన్ ప్రముఖ హిందువులు
• మారిషస్, ఫిజీ, దక్షిణాఫ్రికాల ప్రముఖ హిందువులు
• స్వామి వివేకానంద
• UKలో హిందువులు 2026: పూర్తి గైడ్
• దక్షిణాఫ్రికాలో హిందువులు 2026: వారసత్వ గైడ్