సంక్షిప్త సమాధానం: ఆకాశ దీపం కార్తీక మాసపు 'ఆకాశ దీపం': లాంతరులో లేదా బుట్టలో దీపాన్ని ఉంచి పొడవైన కర్రపై లేదా పైకప్పుపై ఎత్తి, నెలలో ప్రతి రోజూ సంధ్యా సమయంలో వెలిగిస్తారు. సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువుకు సమర్పణ; చాలా కుటుంబాలు దీన్ని పితృదేవతల మార్గానికి వెలుగుగా కూడా భావిస్తాయి. 2026లో భారతదేశంలో (తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ, గుజరాతీ పంచాంగాలు) కార్తీక మాసం మంగళవారం, 10 నవంబర్ నుండి మంగళవారం, 8 డిసెంబర్ వరకు ఉంటుంది. ఉత్తర భారత కార్తీక మాసం మంగళవారం, 24 నవంబర్న ముగుస్తుంది; అదే రోజు కార్తీక పౌర్ణమి, ఈ కాలంలో అతి పెద్ద దీపాల రాత్రి.

ఆకాశ దీపం అర్థం

కార్తీకం అన్నిటికంటే ముందు దీపాల మాసం. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణల్లో ప్రతి సాయంత్రం గడప దగ్గర, తులసి కోట పక్కన, ఆలయాల్లో దీపాలు వెలిగిస్తారు. ఆకాశ దీపం అదే జ్యోతిని ఆకాశంలోకి ఎత్తుతుంది.

ఈ సంప్రదాయంలో మూడు భావాలు కనిపిస్తాయి; కొన్ని కుటుంబాలు ఒకదాన్ని, కొన్ని రెండింటిని, కొన్ని మూడింటినీ పాటిస్తాయి:

  • దామోదరునికి సమర్పణ. వైష్ణవ సంప్రదాయంలో కార్తీక మాసం దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువుకు పవిత్రమైనది; యశోద తాడుతో కట్టేసిన బాలకృష్ణుడే దామోదరుడు. కార్తీకానికి సంబంధించిన పురాణ గ్రంథాల్లో చెప్పినట్లు, నెల అంతా దామోదరుని కోసం ఎత్తుగా పెట్టిన దీపం గొప్ప భక్తి కార్యంగా పరిగణించబడుతుంది.
  • పితృదేవతలకు వెలుగు. చాలా ప్రాంతాల్లో, ముఖ్యంగా ఉత్తరాదిలో మరియు వారణాసిలో, ఈ కాలంలో మరణించిన కుటుంబ సభ్యుల ఆత్మలకు దారి చూపే వెలుగుగా ఆకాశ దీపాన్ని భావిస్తారు. దీపాన్ని ఎత్తేటప్పుడు కుటుంబాలు తమ పెద్దలను పేరుపేరునా స్మరించుకుంటాయి.
  • అందరికీ వెలుగు. ఇంటి పైన ఎత్తుగా ఉన్న దీపాన్ని దారిన పోయేవారు, పక్షులు, భక్తులు చెప్పినట్లు స్వయంగా దేవతలు కూడా చూస్తారు. ఇది వెలుగును లోపలే ఉంచుకోకుండా అందరితో పంచుకుంటుంది; చాలా మంది దీన్నే కార్తీక దీపదానం (దీపాన్ని దానం చేయడం) యొక్క సారంగా భావిస్తారు.

ఇవి ఒకే స్థిరమైన నియమం కాకుండా నమ్మకం మరియు ప్రాంతీయ ఆచారానికి సంబంధించిన విషయాలు. తెలుగు రాష్ట్రాల్లోని కొన్ని శైవ కుటుంబాలు ఈ మాసపు దీపాలను ప్రధానంగా పరమశివునితో ముడిపెట్టి, 'ఓం నమః శివాయ' అంటూ ఆకాశ దీపం వెలిగిస్తాయి. కార్తీకంలో ఈ రెండు పద్ధతులూ చక్కగా కలిసి సాగుతాయి.

2026 ఆకాశ దీపం కాలం మరియు ముఖ్యమైన రాత్రులు (భారతదేశం)

తేదీలు భారతదేశానికి సంబంధించిన దృక్ పంచాంగం నుండి తీసుకున్నవి. తిథి ముగింపు సమయాలు IST ప్రకారం, భారతదేశమంతా ఒకటే; స్థానిక పంచాంగాల్లో స్వల్ప తేడాలు ఉండవచ్చు.

తేదీ (2026)తిథిఏమిటిదీపాల ప్రాముఖ్యత
మంగళ 10 నవంపాడ్యమికార్తీక మాసం ప్రారంభం (అమాంత)రోజువారీ ఆకాశ దీపానికి మొదటి సాయంత్రం
సోమ 16 నవంసప్తమిమొదటి కార్తీక సోమవారం; వృశ్చిక సంక్రాంతిసంధ్యా సమయంలో శివ దీపం
శుక్ర 20 నవంఏకాదశి (7:15 AM నుండి)దేవుత్థాన / ఉత్థాన ఏకాదశిశ్రీ మహావిష్ణువు నాలుగు నెలల యోగనిద్ర నుండి మేల్కొంటాడని నమ్మకం
శని 21 నవంద్వాదశిక్షీరాబ్ది ద్వాదశి / తులసి వివాహంతులసి కోట మరియు ఉసిరి వద్ద దీపాలు
సోమ 23 నవంచతుర్దశి (11:42 PM వరకు)రెండవ సోమవారం; వైకుంఠ చతుర్దశిహరి హరులు ఇద్దరికీ దీపాలు
మంగళ 24 నవంపూర్ణిమ (8:23 PM వరకు)కార్తీక పౌర్ణమి; కార్తీగై దీపం; ఉత్తరాది కార్తీకం ముగింపుమహా దీపాల రాత్రి
సోమ 30 నవంబహుళ సప్తమిమూడవ సోమవారంసాయంత్రం దీపం
సోమ 7 డిసెంబహుళ చతుర్దశినాల్గవ సోమవారం మరియు మాస శివరాత్రిశివునికి రాత్రి దీపం
మంగళ 8 డిసెంఅమావాస్యకార్తీక మాసం చివరి రోజుచివరి దీపం; చాలా మందికి పితృదేవతల కోసం దీపదానం

మీరు ఉత్తర భారత పూర్ణిమాంత పంచాంగాన్ని పాటిస్తే, మీ కార్తీక మాసం మరియు ఆకాశ దీపం 24 నవంబర్ 2026న కార్తీక పూర్ణిమతో ముగుస్తాయి; ఉత్తరాదిలో 25 నవంబర్‌న మార్గశిర మాసం మొదలవుతుంది.

Advertisement

ఎప్పుడు వెలిగించాలి: తెలుగు నగరాల్లో సూర్యాస్తమయం

సంప్రదాయంగా ఆకాశ దీపాన్ని సంధ్యా సమయంలో, సూర్యాస్తమయం సమయంలో వెలిగిస్తారు; చాలా కుటుంబాలు రాత్రి మొదటి భాగం వరకు అది వెలుగుతూ ఉండేలా చూస్తాయి. కింది సూర్యాస్తమయ సమయాలు IST ప్రకారం, ఒక నిమిషం అటూ ఇటూగా ఉంటాయి.

నగరంసూర్యాస్తమయం మంగళ 10 నవంసూర్యాస్తమయం మంగళ 24 నవంసూర్యాస్తమయం మంగళ 8 డిసెం
హైదరాబాద్5:42 PM5:40 PM5:42 PM
వరంగల్5:37 PM5:35 PM5:37 PM
విజయవాడ5:35 PM5:33 PM5:35 PM
విశాఖపట్నం5:23 PM5:21 PM5:23 PM
రాజమండ్రి5:29 PM5:28 PM5:30 PM
తిరుపతి5:43 PM5:42 PM5:45 PM
బెంగళూరు5:51 PM5:51 PM5:54 PM
చెన్నై5:41 PM5:40 PM5:43 PM

ఇంట్లో కుటుంబాలు ఆకాశ దీపాన్ని ఎలా ఎత్తుతాయి

ఒకే సరైన పద్ధతి అంటూ ఏదీ లేదు. ప్రాంగణం లేదా డాబా ఉన్న ఇళ్లలో సాధారణంగా ఈ ఆచారాన్ని ఇలా పాటిస్తారు:

  • స్థలాన్ని ఎంచుకోండి. ఇంట్లో అత్యంత ఎత్తైన బహిరంగ ప్రదేశం మంచిది: డాబా, ప్రాంగణంలోని కర్ర లేదా తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు ఉన్న పైకప్పు అంచు. విద్యుత్ తీగలు, తాటాకు/గడ్డి కప్పులు, ఎండు ఆకులు, నిల్వ ఉంచిన ఇంధనానికి దూరంగా ఉంచండి.
  • కర్రను సిద్ధం చేయండి. అడుగున గట్టిగా పాతి, రెండు చోట్ల కట్టిన నిటారైన వెదురు లేదా లోహపు కర్ర సంప్రదాయం. ఒక సాధారణ కప్పీ తాడు ఉంటే పైకి ఎక్కకుండానే ప్రతి సాయంత్రం దీపాన్ని దించి, మళ్లీ ఎత్తవచ్చు.
  • లాంతరును సిద్ధం చేయండి. దీపం మూత ఉన్న పాత్రలో ఉంటుంది: గాజు లాంతరులో చిన్న మట్టి ప్రమిద, లోహపు పంజర లాంతరు, లేదా మంట తగలకుండా లోపల రక్షణ పొర వేసిన అల్లిన బుట్ట. మూత గాలిని బయట, మంటను లోపల ఉంచుతుంది.
  • సంకల్పంతో వెలిగించండి. పూజ గదిలో సాయంత్రం దీపం పెట్టిన తర్వాత, నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో ఆకాశ దీపం వెలిగించండి. చాలా మంది దాన్ని ఎత్తే ముందు దేవుని నామం (దామోదర, నారాయణ లేదా శివ) పలికి, మరణించిన పెద్దలను పేరుపేరునా స్మరించుకుంటారు.
  • ఎత్తి నమస్కరించండి. లాంతరును నెమ్మదిగా పైకి ఎత్తి, చేతులు జోడించి, కుటుంబం కోసం మరియు ఆ వెలుగును చూసే సకల జీవుల కోసం చిన్న ప్రార్థన చేయండి.
  • రోజూ పాటించండి. కార్తీక సంకల్పం తీసుకున్న కుటుంబాలు పాడ్యమి నుండి అమావాస్య వరకు ప్రతి సాయంత్రం దీపం పెడతాయి. మరికొందరు సోమవారాలు, ఏకాదశి, ద్వాదశి, పౌర్ణమి రోజుల్లో పెడతారు.

ఆలయాలు ఈ సంప్రదాయాన్ని ఎలా పాటిస్తాయి

తెలుగు రాష్ట్రాల్లో మరియు ఇతర ప్రాంతాల్లో చాలా ఆలయాలు కార్తీకంలో పొడవైన కర్రపై లేదా ధ్వజస్తంభం దగ్గర దీపాన్ని ఎత్తుతాయి; కొన్ని ఆలయాలు కార్తీక పౌర్ణమి నాడు ఆలయ గోపురంపై లేదా కొండపై పెద్ద దీపం వెలిగిస్తాయి. కొండపై వెలిగే జ్యోతుల్లో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది తిరువణ్ణామలై (Tiruvannamalai)లో అరుణాచలంపై కార్తీగై దీపం నాడు వెలిగించే మహా దీపం; 2026లో అది కూడా 24 నవంబర్‌నే వస్తుంది. ఆచారాలు ఒక్కో ఆలయంలో ఒక్కోలా ఉంటాయి; మీ స్థానిక ఆలయం ఏమి చేస్తుంది, ఎప్పుడు చేస్తుందో ఆలయ అధికారిక వెబ్‌సైట్‌లో లేదా నోటీసు బోర్డులో చూడండి.

Advertisement

వారణాసి (Varanasi)లో కార్తీక మాసంలో ఘాట్ల వెంబడి పొడవైన కర్రలపై వెదురు బుట్టల్లో దీపాలు వేలాడదీసే పాత ఆచారం ఉంది; దీన్ని సాధారణంగా పితృదేవతల స్మరణగా వర్ణిస్తారు. ఆకాశ దీపం రూపాల్లో ఇది ఎక్కువగా ఫోటోలు తీసే రూపాల్లో ఒకటి.

కార్తీక దీపాలు: సంక్షిప్త గైడ్

ఈ మాసంలోని అనేక దీప ఆచారాల్లో ఆకాశ దీపం ఒకటి. తెలుగు ఇళ్లలో సాధారణంగా పాటించే విధంగా అవి ఎలా వేరుగా ఉంటాయో ఇక్కడ చూడండి:

దీపంఎక్కడ వెలిగిస్తారుఎప్పుడు (2026)సంప్రదాయ ఉద్దేశం
ఆకాశ దీపంకర్రపై లేదా పైకప్పుపై ఎత్తుగాప్రతి సాయంత్రం, 10 నవం - 8 డిసెందామోదరుని కోసం, పితృదేవతల కోసం, అందరికీ వెలుగు
గడప దీపంప్రధాన ద్వారం వద్ద, రెండు వైపులాకార్తీకంలో ప్రతి సాయంత్రంలక్ష్మీదేవిని, శుభాలను ఇంట్లోకి ఆహ్వానిస్తుంది
తులసి కోట దీపంతులసి మొక్క పక్కనరోజూ; ముఖ్యంగా శని 21 నవంతులసి మరియు విష్ణువు పట్ల భక్తి
ఉసిరి దీపంఉసిరి చెట్టు కింద లేదా పక్కనక్షీరాబ్ది ద్వాదశి, శని 21 నవం, మరియు వన భోజనాల రోజులుకార్తీకంలో ఉసిరి విష్ణువుతో ముడిపడి ఉంది
365 వత్తుల దీపంఆలయంలో లేదా ఇంట్లో, 365 వత్తులతో ఒకే దీపంకార్తీక పౌర్ణమి, మంగళ 24 నవంనమ్మకం ప్రకారం, ఒకే సమర్పణలో ఏడాది పొడవునా దీపాలు
తేలే దీపాలునది, చెరువు లేదా కొలనులో ఆకు లేదా మట్టి ప్రమిదల్లోప్రధానంగా కార్తీక పౌర్ణమి, తెల్లవారకముందు లేదా సంధ్యా సమయంలోపవిత్ర జలాలకు సమర్పణ
దీపదానంఆలయానికి లేదా పురోహితునికి దానంఏ రోజైనా; చాలా మంది పౌర్ణమి లేదా అమావాస్యను ఎంచుకుంటారుదీపాన్ని దానం చేయడం; కార్తీక పురాణ సంప్రదాయంలో ఎంతో ప్రశంసించబడింది

జాగ్రత్తలు: ప్రమాదాలు లేని ఆకాశ దీపం

గాలిలో కర్రపై ఉన్న మంట విషయంలో జాగ్రత్త అవసరం, ముఖ్యంగా పిల్లలు, పెంపుడు జంతువులు ఉన్నప్పుడు, పైకప్పుపై జనం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు.

  • ఎప్పుడూ పూర్తిగా మూత ఉన్న లాంతరునే వాడండి. కర్రపై మూత లేని ప్రమిద గాలికి ఆరిపోతుంది లేదా మండుతున్న నూనెను ఒలకబోస్తుంది.
  • కర్టెన్లు, ప్లాస్టిక్ షీట్లు, గుడ్డ షెడ్లు, ఎండిన మొక్కలు లేదా పైనుండి వెళ్లే విద్యుత్, కేబుల్ తీగల దగ్గర దీపాన్ని ఎప్పుడూ కట్టకండి.
  • లోహపు లేదా గాజు పాత్రను వాడండి. సింథటిక్ గుడ్డ లేదా కాగితపు స్కై లాంతర్లను వాడకండి; అవి గాలిలో కొట్టుకుపోయి మంటలు రేపవచ్చు.
  • కర్రను గట్టిగా బిగించండి; సాయంత్రం వీచే బలమైన గాలికి వదులుగా కట్టిన వెదురు కూలిపోవచ్చు.
  • నిద్రపోయే ముందు దీపాన్ని ఆర్పేయండి, లేదా రెండు మూడు గంటల్లో ఆరిపోయే చిన్న దీపాన్ని వాడండి.
  • అపార్ట్‌మెంట్లలో మీ భవన అగ్నిమాపక నిబంధనలను పాటించండి. మంటలకు అనుమతి లేని చోట బాల్కనీలో సురక్షితమైన అత్యంత ఎత్తైన చోట వేలాడదీసిన LED లాంతరు ఈ ఆచారపు భావాన్ని నిలుపుతుంది.
  • డాబాపై దగ్గర్లో నీళ్లు లేదా ఇసుక ఉంచండి; పిల్లలను దీపాన్ని ముట్టుకోనివ్వకుండా చూడనివ్వండి.

విదేశాల్లోని కుటుంబాల కోసం

భారతదేశం బయట కార్తీక తేదీలు, సూర్యాస్తమయ సమయాలు వేరుగా ఉంటాయి, కాబట్టి విదేశాల్లో ఈ పేజీలోని భారత సమయాలను వాడకండి. దేశాల వారీ గైడ్‌లు చూడండి: అమెరికా (USA), యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK), కెనడా, ఆస్ట్రేలియా మరియు యూఏఈ (UAE). ఫ్లాట్‌లో లేదా అద్దె ఇంట్లో, వీధి వైపు ఉన్న కిటికీలో ఎత్తుగా వేలాడదీసిన మూత ఉన్న LED లాంతరు ఆకాశ దీపాన్ని పాటించడానికి సున్నితమైన, సురక్షితమైన మార్గం.

Advertisement

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఆకాశ దీపం అంటే ఏమిటి?

ఆకాశ దీపం అంటే నేలకు చాలా ఎత్తులో పెట్టే దీపం. సాధారణంగా దీన్ని లాంతరులో లేదా బుట్టలో ఉంచి పొడవైన కర్రపై లేదా ఇంటి పైకప్పుపై ఎత్తి, కార్తీక మాసంలో సంధ్యా సమయంలో వెలిగిస్తారు. సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువుకు సమర్పించే దీపం; చాలా కుటుంబాల్లో దీన్ని పితృదేవతలకు దారి చూపే వెలుగుగా కూడా భావిస్తారు.

2026లో ఆకాశ దీపం ఎప్పుడు వెలిగిస్తారు?

తెలుగు, కన్నడ, మరాఠీ, గుజరాతీ (అమాంత) పంచాంగం ప్రకారం భారతదేశంలో కార్తీక మాసం మంగళవారం, 10 నవంబర్ నుండి మంగళవారం, 8 డిసెంబర్ 2026 వరకు ఉంటుంది. కాబట్టి రోజూ ఆకాశ దీపం పెట్టే కుటుంబాలు ఈ కాలంలో ప్రతి సాయంత్రం దాన్ని వెలిగిస్తాయి. ఉత్తర భారత పూర్ణిమాంత పంచాంగంలో కార్తీక మాసం మంగళవారం, 24 నవంబర్ 2026న ముగుస్తుంది.

ఆకాశ దీపానికి అత్యంత ముఖ్యమైన రోజు ఏది?

చాలా కుటుంబాలకు కార్తీక పౌర్ణమి, మంగళవారం, 24 నవంబర్ 2026 అత్యంత ముఖ్యమైన రోజు. పూర్ణిమ తిథి సోమవారం, 23 నవంబర్ రాత్రి 11:42 PM నుండి మంగళవారం, 24 నవంబర్ రాత్రి 8:23 PM IST వరకు ఉంటుంది. చాలా ఆలయాలు ఈ సాయంత్రం పెద్ద దీపాన్ని ఎత్తుతాయి; కార్తీగై దీపం కూడా 24 నవంబర్‌నే వస్తుంది.

అపార్ట్‌మెంట్‌లో ఆకాశ దీపం వెలిగించవచ్చా?

అవును, కాస్త మార్పుతో వెలిగించవచ్చు. చాలా కుటుంబాలు బాల్కనీలో సురక్షితమైన అత్యంత ఎత్తైన చోట మూత ఉన్న దీపాన్ని లేదా లాంతరును వేలాడదీస్తాయి; భవన నిబంధనలు బహిరంగ మంటను అనుమతించకపోతే విద్యుత్ లేదా LED లాంతరును వాడతాయి. కర్టెన్ల దగ్గర రెయిలింగ్‌కు దీపాన్ని కట్టకండి, వెలుగుతున్న దీపాన్ని గమనించకుండా వదిలేయకండి.

ఆకాశ దీపానికి ఏదైనా మంత్రం ఉందా?

సంప్రదాయ గ్రంథాలు దీపాన్ని దామోదరునికి అర్పించే శ్లోకాలను చెబుతాయి, కానీ వేర్వేరు గ్రంథాల్లో పదాలు మారుతుంటాయి. చాలా కుటుంబాలు కేవలం 'ఓం నమో నారాయణాయ' లేదా 'ఓం నమః శివాయ' అని చెప్పి, కుటుంబం కోసం, మరణించిన పెద్దల కోసం చిన్న ప్రార్థన చేస్తాయి. మీ సంప్రదాయంలో వాడే శ్లోకాన్ని మీ కుటుంబ పురోహితులు చెప్పగలరు.

దీన్ని రోజూ వెలిగించాలా?

పూర్తి సంప్రదాయం ప్రకారం నెల అంతా రోజూ దీపం పెట్టాలి. అది కుదరకపోతే, చాలా మంది సోమవారాలు, క్షీరాబ్ది ద్వాదశి (21 నవంబర్), కార్తీక పౌర్ణమి (24 నవంబర్) వంటి ముఖ్యమైన రోజుల్లో దీపం పెడతారు. రోజుల సంఖ్య కన్నా భక్తి ముఖ్యం.

సంబంధిత గైడ్‌లు

సంపాదకుని గమనిక (9 అక్టోబర్ 2026)

ఈ పేజీలోని 2026 తేదీలు, తిథి సమయాలన్నీ దృక్ పంచాంగం నుండి తీసుకున్నవి (న్యూఢిల్లీ దైనిక పంచాంగం; తిథి ముగింపు సమయాలు IST ప్రకారం, భారతదేశమంతా ఒకటే). నగరాల సూర్యాస్తమయ సమయాలు లెక్కించిన IST విలువలు, ఒక నిమిషం అటూ ఇటూగా ఉంటాయి; స్థానిక పంచాంగాల్లో స్వల్ప తేడాలు ఉండవచ్చు. ఆకాశ దీపం అర్థాలు సంప్రదాయంగా చెప్పినట్లు ఇవ్వబడ్డాయి; అవి ప్రాంతాన్ని, కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతాయి. ఆలయ ఆచారాలు చోటు చోటుకూ మారుతాయి, కాబట్టి మీ స్థానిక ఆలయంలో తెలుసుకోండి.

చిత్రం సౌజన్యం: juggadery, CC BY-SA 2.0, వికీమీడియా కామన్స్ (Wikimedia Commons) ద్వారా (https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Varanasi_109_-_akash_deep_(35317172826).jpg).