బోనాలు 2026: తెలంగాణ మహాకాళి పండుగ, హైదరాబాద్ షెడ్యూల్, ఆలయాలు, ఆచారాలు

సంక్షిప్త సమాధానం: బోనాలు 2026 తెలంగాణలో ఆషాఢ మాసంలో (జూలై–ఆగస్టు) జరుగుతుంది. జంట నగరాల్లో జూలై 19న గోల్కొండ కోటలో తొలి బోనంతో మొదలై, ఆగస్టు 2న సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహాకాళి వద్ద లష్కర్ బోనాలు, ఆగస్టు 9న లాల్ దర్వాజా సింహవాహిని మహంకాళి వద్ద ముగింపుతో సాగుతుంది. ఇది మహాకాళి అమ్మవారికి కృతజ్ఞతా పండుగ.

బోనాలు అంటే తెలంగాణ జానపద హిందూ సంప్రదాయానికి హృదయం. ముఖ్యంగా హైదరాబాద్–సికింద్రాబాద్ జంట నగరాల్లో ఈ పండుగ అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. ఆషాఢ మాసంలో (జూలై–ఆగస్టు) వీధులన్నీ కొత్త రూపు సంతరించుకుంటాయి — మహిళలు అలంకరించిన బోనం కుండలను తలపై మోస్తూ నడుస్తారు, డప్పు వాయిద్యాలు మారుమోగుతాయి, పోతురాజులు దారి తీస్తారు, లక్షలాది భక్తులు పురాతన మహాకాళి ఆలయాలకు తరలివస్తారు.

‘బోనం’ అనే తెలుగు పదం నుంచి ‘బోనాలు’ వచ్చింది — ఇది ఒక పవిత్రమైన నైవేద్యం. వ్యాధులు, ఆపదలు, కష్టాల నుంచి కాపాడినందుకు మహాకాళి అమ్మవారికి, ఆమె రూపాలైన ఎల్లమ్మ, పోచమ్మ, మైసమ్మలకు కృతజ్ఞతలు తెలిపే పండుగ ఇది. మహిళలు కొత్త మట్టి లేదా ఇత్తడి కుండల్లో పాలు, బెల్లంతో వండిన అన్నాన్ని వేపాకులు, పసుపు, కుంకుమతో అలంకరించి ఊరేగింపుగా ఆలయాలకు తీసుకువెళ్తారు.

• పండుగ: బోనాలు (మహాకాళి అమ్మవారి పండుగ)
• మాసం: ఆషాఢ మాసం (జూలై–ఆగస్టు)
• తొలి బోనం 2026: జూలై 19 (ఆదివారం) — గోల్కొండ కోట
• లష్కర్ బోనాలు: ఆగస్టు 2 (ఆదివారం) — ఉజ్జయిని మహాకాళి, సికింద్రాబాద్
• ముగింపు: ఆగస్టు 9 (ఆదివారం) — లాల్ దర్వాజా, పాతబస్తీ
• ప్రధాన ప్రాంతం: హైదరాబాద్–సికింద్రాబాద్ జంట నగరాలు
• హోదా: తెలంగాణ రాష్ట్ర పండుగ

బోనాలు 2026 జంట నగరాల షెడ్యూల్

జంట నగరాల్లో బోనాలు ఒక క్రమమైన వరుసలో సాగుతాయి — గోల్కొండ కోటలో తొలి బోనంతో మొదలై, సికింద్రాబాద్ లష్కర్ బోనాలు మీదుగా, పాతబస్తీ లాల్ దర్వాజా వద్ద ముగుస్తాయి. 2026 సంవత్సరపు ప్రధాన తేదీలు ఇలా ఉన్నాయి. కచ్చితమైన సమయాలు, కార్యక్రమాలు తేదీ దగ్గరపడే కొద్దీ అధికారికంగా ప్రకటించబడతాయి కాబట్టి, ఆయా ఆలయాల్లో స్థానికంగా నిర్ధారించుకోవడం మంచిది.

బల్కంపేట ఎల్లమ్మ కల్యాణోత్సవం సాధారణంగా జూలై మధ్య నుంచి చివరి వారంలో జరుగుతుంది. పాత జీహెచ్ఎంసీ పరిధిలోని 3,400కు పైగా ఆలయాలకు ప్రభుత్వం సహకారం అందిస్తుంది. పైన పేర్కొన్న తేదీలు, సమయాలు చివరి క్షణంలో మారే అవకాశం ఉంది కాబట్టి, హాజరయ్యే ముందు ఆలయ నిర్వాహకుల ద్వారా ధృవీకరించుకోండి.

బోనాలు చరిత్ర

జంట నగరాల్లో వ్యవస్థీకృత బోనాలు సుమారు 1813లో మొదలయ్యాయి. ఆ కాలంలో కలరా/ప్లేగు వ్యాధి విజృంభించింది. ఉజ్జయినిలో మోహరించిన హైదరాబాద్ సంస్థానపు సైనిక దళం అక్కడి మహాకాళి ఆలయంలో ప్రార్థించి, తమ కుటుంబాలు రక్షింపబడితే సికింద్రాబాద్‌లో అమ్మవారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠిస్తామని మొక్కుకున్నారు. తిరిగి వచ్చాక రీజిమెంటల్ బజార్‌లో ఒక చెక్క విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించారు. ఇదే లష్కర్ బోనాల సంప్రదాయం — ‘లష్కర్’ అంటే సైనిక శిబిరం, ఇది సికింద్రాబాద్ కంటోన్మెంట్ చరిత్రను ప్రతిబింబిస్తుంది.

పాతబస్తీ లాల్ దర్వాజా వద్ద 1908 మూసీ వరదల ఘట్టం ప్రత్యేకమైనది. వరదలు, వ్యాధుల తర్వాత నిజాం మహంకాళి అమ్మవారికి ముత్యాలతో సహా బోనం సమర్పించారని, ఆ తర్వాత నీళ్లు తగ్గాయని చెబుతారు. దీంతో సింహవాహిని శ్రీ మహంకాళి సంప్రదాయం మరింత బలపడింది. అయితే బోనాల మూలాలు ఇంకా పురాతనమైనవి — కాకతీయ, విజయనగర కాలాల (13–16వ శతాబ్దాలు) శాసనాల్లో ఇలాంటి ఆచారాల ప్రస్తావన ఉంది; రుద్రమదేవి బోనం సమర్పించినట్లు, క్రీ.శ. 1516 నాటి కృష్ణదేవరాయ శాసనం ఉన్నట్లు చెబుతారు.

ప్రధాన ఆలయాలు, వాటి ప్రత్యేకతలు

జంట నగరాల్లో బోనాలకు కేంద్ర బిందువులైన నాలుగు ప్రధాన ఆలయాలు ఒక్కొక్కటి ఒక్కో ప్రత్యేకతను కలిగి ఉన్నాయి.

• శ్రీ జగదాంబ మహంకాళి, గోల్కొండ కోట — పండుగ సంప్రదాయ ప్రారంభ స్థానం. కోటపైకి పాదచారులుగా (చెప్పులు లేకుండా) ఎక్కడం, డప్పు, పోతురాజు నృత్యాలు దీని విశేషాలు.
• శ్రీ ఉజ్జయిని మహాకాళి, సికింద్రాబాద్ (రీజిమెంటల్ బజార్) — 1813 మొక్కుతో ముడిపడిన లష్కర్ బోనాల హృదయం. అపారమైన జనసందోహం, మరుసటి రోజు రంగం జోస్యం ఇక్కడి ప్రత్యేకత.
• శ్రీ బల్కంపేట ఎల్లమ్మ — ఎల్లమ్మ (రేణుక/మహాకాళి రూపం) ఆలయం. బోనాలతో పాటు కల్యాణోత్సవం జరుగుతుంది; విగ్రహం నేలకు కొన్ని అడుగుల లోతున ఉన్నట్లు నమ్ముతారు.
• శ్రీ సింహవాహిని మహంకాళి, లాల్ దర్వాజా — పాతబస్తీ ముగింపు వేదిక. 1908 వరదలు, ముత్యాల సమర్పణతో ముడిపడి, పాతబస్తీ ఊరేగింపులతో అందంగా సాగుతుంది.

వీటితో పాటు అక్కన్న మాదన్న (హరిబౌలి), పోచమ్మ, కట్ట మైసమ్మ వంటి ఆలయాల్లోనూ బోనాలు వైభవంగా జరుగుతాయి.

బోనాల ప్రధాన ఆచారాలు

బోనాల పండుగలో అనేక సంప్రదాయ ఆచారాలు కలిసి ఉంటాయి. వీటిని సంప్రదాయంగా, భక్తిభావంతో పాటిస్తారు.

1. బోనం తయారీ — కొత్త కుండల్లో పాలు, బెల్లంతో అన్నం వండి, వేపాకులు, పసుపు, కుంకుమతో అలంకరిస్తారు.
2. ఊరేగింపు — పట్టు చీరలు ధరించి, చెప్పులు లేకుండా, డప్పు వాయిద్యాలు, జానపద పాటలతో మహిళలు బోనం మోస్తూ నడుస్తారు.
3. పోతురాజు — పసుపు పూసుకుని, ఎర్ర ధోతీ, కాలిగజ్జెలు, కొరడాతో ఉగ్రరూపంలో అమ్మవారి కాపలాదారుగా దారి తీస్తాడు.
4. రంగం — మరుసటి రోజు తడి కుండపై నిలబడి ఒక మహిళ వర్షాలు, పంటలు, ఆరోగ్యం, రాష్ట్ర భవిష్యత్తు గురించి జోస్యం చెబుతుంది.
5. ఘటం ఊరేగింపు & నిమజ్జనం — అలంకరించిన ఘటాన్ని (కొన్నిచోట్ల ఏనుగులు/గుర్రాలతో) ఊరేగించి నిమజ్జనం చేస్తారు.

శిగం (ట్రాన్స్) స్థితిలోకి వెళ్లిన మహిళలను శాంతింపజేయడానికి నీళ్లు చల్లుతారు. తొట్టెలు సమర్పించడం, సామూహిక విందు కూడా బోనాల్లో భాగం — చాలా ఇళ్లలో ఇది మాంసాహారంతో కూడి ఉంటుంది.

బోనాల ప్రాధాన్యత

బోనాలు తెలంగాణ జానపద హిందూ గుర్తింపుకు సజీవ నిదర్శనం. ఈ పండుగలో మహిళలే కేంద్ర బిందువుగా ఉంటారు, దైనందిన జీవితంలో శక్తి ఆరాధనను ప్రతిబింబిస్తారు. ఇది పొరుగువారి మధ్య బంధాలను, సంగీత–నృత్య సంప్రదాయాలను బలపరుస్తుంది. తెలంగాణ ఉద్యమ సాంస్కృతిక అస్తిత్వానికి, ప్రవాస తెలంగాణ అనుబంధానికి కూడా ఇది ప్రతీక.

తెలంగాణ ప్రభుత్వం బోనాలను రాష్ట్ర పండుగగా గుర్తించి, ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో ₹15 కోట్లకు పైగా నిధులు కేటాయిస్తూ, భద్రత, ట్రాఫిక్, తాగునీరు, వైద్య ఏర్పాట్లు చేస్తోంది. గ్రేటర్ హైదరాబాద్‌లోని వేలాది ఆలయాలకు మద్దతు అందిస్తోంది.

హాజరయ్యేవారికి ప్రాక్టికల్ చిట్కాలు

• ఉజ్జయిని మహాకాళి, లాల్ దర్వాజాల వద్ద క్యూలు పొడవుగా ఉంటాయి కాబట్టి ముందుగానే చేరుకోండి.
• సౌకర్యవంతమైన సంప్రదాయ దుస్తులు ధరించండి; ఆలయ ప్రాంగణంలో చెప్పులు లేకుండా నడవాల్సి ఉంటుంది.
• నీళ్లు, స్నాక్స్, కొబ్బరికాయలు, పూలు, వేపాకుల వంటి నైవేద్య సామగ్రి వెంట తీసుకెళ్లండి.
• శిగంలో ఉన్న మహిళలను, పోతురాజు కళాకారులను గౌరవించండి.
• బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ఫొటోగ్రఫీ సాధారణంగా అనుమతించబడుతుంది; కానీ ఆచారాలు, జోస్యం వద్ద జాగ్రత్తగా ఉండండి.
• ప్రజా రవాణా పెరుగుతుంది, పార్కింగ్ పరిమితంగా ఉంటుంది కాబట్టి బస్సు/మెట్రో వాడటం మేలు.
• రంగం చూడాలంటే ప్రధాన రోజు మరుసటి ఉదయం చాలా ముందుగానే ఆలయానికి చేరుకోండి.

జై మహాకాళి! జై తెలంగాణ! — భక్తిభావంతో, సంప్రదాయాన్ని గౌరవిస్తూ బోనాల పండుగను ఆస్వాదించండి. కచ్చితమైన సమయాలు, కార్యక్రమాల కోసం తేదీ దగ్గరపడే కొద్దీ అధికారిక ప్రకటనలను గమనించండి.

మరిన్ని చదవండి

• ఆషాఢ మాసం 2026: ప్రాముఖ్యత, పండుగలు, ఆచారాలు
• తెలంగాణ పండుగలు: బతుకమ్మ, బోనాలు సంప్రదాయాలు
• మహాకాళి అమ్మవారి రూపాలు: ఎల్లమ్మ, పోచమ్మ, మైసమ్మ
• గోల్కొండ కోట: చరిత్ర, ఆధ్యాత్మిక ప్రాముఖ్యత

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

బోనాలు 2026 ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

బోనాలు 2026 తెలంగాణలో ఆషాఢ మాసంలో (జూలై–ఆగస్టు) జరుగుతుంది. జంట నగరాల్లో జూలై 19న గోల్కొండ కోటలో తొలి బోనంతో మొదలై, ఆగస్టు 2న సికింద్రాబాద్ లష్కర్ బోనాలు, ఆగస్టు 9న లాల్ దర్వాజా వద్ద ముగింపుతో సాగుతుంది. కచ్చితమైన సమయాలు తేదీ దగ్గరపడే కొద్దీ ప్రకటించబడతాయి కాబట్టి స్థానికంగా నిర్ధారించుకోండి.

బోనాలు అంటే ఏమిటి?

బోనాలు అనేది మహాకాళి అమ్మవారికి, ఆమె రూపాలైన ఎల్లమ్మ, పోచమ్మ, మైసమ్మలకు కృతజ్ఞతలు తెలిపే తెలంగాణ జానపద హిందూ పండుగ. వ్యాధులు, ఆపదల నుంచి కాపాడినందుకు మహిళలు పాలు, బెల్లంతో వండిన అన్నాన్ని కుండల్లో నైవేద్యంగా ఆలయాలకు తీసుకెళ్తారు. ‘బోనం’ అంటే పవిత్ర నైవేద్యం అని అర్థం.

లష్కర్ బోనాలు అంటే ఏమిటి?

లష్కర్ బోనాలు సికింద్రాబాద్ ఉజ్జయిని మహాకాళి ఆలయం చుట్టూ జరిగే వైభవమైన వేడుక. 1813లో ఒక సైనిక దళం ఉజ్జయినిలో మొక్కుకుని, తిరిగి వచ్చాక రీజిమెంటల్ బజార్‌లో అమ్మవారి విగ్రహాన్ని ప్రతిష్ఠించడంతో ఇది మొదలైంది. ‘లష్కర్’ అంటే సైనిక శిబిరం, ఇది సికింద్రాబాద్ కంటోన్మెంట్ చరిత్రను తెలియజేస్తుంది. 2026లో ఇది ఆగస్టు 2న జరుగుతుంది.

రంగం అంటే ఏమిటి?

రంగం అనేది బోనాల ప్రధాన రోజు మరుసటి ఉదయం జరిగే జోస్యం ఆచారం. ఒక మహిళ తడి మట్టి కుండపై నిలబడి, అమ్మవారి ఆవేశంలో వర్షాలు, పంటలు, ప్రజల ఆరోగ్యం, రాష్ట్ర భవిష్యత్తు గురించి భవిష్యవాణి చెబుతుంది. ఉజ్జయిని మహాకాళి వద్ద జరిగే రంగానికి భారీ సంఖ్యలో భక్తులు హాజరవుతారు కాబట్టి చాలా ముందుగానే చేరుకోవాలి.

పోతురాజు ఎవరు?

పోతురాజు బోనాల ఊరేగింపులో అమ్మవారి ఉగ్ర కాపలాదారుగా భావించబడే పాత్ర. పసుపు పూసుకుని, ఎర్ర ధోతీ ధరించి, కాలిగజ్జెలు కట్టి, కొరడాతో డప్పు వాయిద్యాల నడుమ నృత్యం చేస్తూ ఊరేగింపుకు దారి తీస్తాడు. అమ్మవారి ముందు దారిని శుద్ధి చేసి, రక్షణ కల్పించే ప్రతీకగా ఈ పాత్రను సంప్రదాయంగా భావిస్తారు.

బోనాల ప్రధాన ఆలయాలు ఏవి?

జంట నగరాల్లో నాలుగు ప్రధాన ఆలయాలు — గోల్కొండ కోటలోని శ్రీ జగదాంబ మహంకాళి (ప్రారంభం), సికింద్రాబాద్ శ్రీ ఉజ్జయిని మహాకాళి (లష్కర్ బోనాలు), శ్రీ బల్కంపేట ఎల్లమ్మ, లాల్ దర్వాజా శ్రీ సింహవాహిని మహంకాళి (ముగింపు). వీటితో పాటు అక్కన్న మాదన్న, పోచమ్మ, కట్ట మైసమ్మ ఆలయాల్లోనూ బోనాలు జరుగుతాయి.

బోనాలకు హాజరయ్యేవారు ఏమి గుర్తుంచుకోవాలి?

ఉజ్జయిని మహాకాళి, లాల్ దర్వాజాల వద్ద క్యూలు పొడవుగా ఉంటాయి కాబట్టి ముందుగానే చేరుకోండి. సౌకర్యవంతమైన సంప్రదాయ దుస్తులు ధరించి, ప్రాంగణంలో చెప్పులు లేకుండా నడవండి. నీళ్లు, నైవేద్య సామగ్రి వెంట తీసుకెళ్లండి. శిగంలో ఉన్న మహిళలను, పోతురాజు కళాకారులను గౌరవించండి. పార్కింగ్ పరిమితం కాబట్టి ప్రజా రవాణా వాడటం మేలు.

బోనాల చారిత్రక మూలాలు ఏమిటి?

జంట నగరాల వ్యవస్థీకృత బోనాలు సుమారు 1813 నాటి కలరా/ప్లేగు కాలంలో మొదలయ్యాయి. 1908 మూసీ వరదల తర్వాత లాల్ దర్వాజా సంప్రదాయం బలపడింది. అయితే మూలాలు మరింత పురాతనమైనవి — కాకతీయ, విజయనగర కాలాల శాసనాల్లో, రుద్రమదేవి బోనం సమర్పణలో, క్రీ.శ. 1516 కృష్ణదేవరాయ శాసనంలో ఇలాంటి ఆచారాల ప్రస్తావన కనిపిస్తుంది.