దుర్గా పూజ 2026: బెంగాలీ క్యాలెండర్ ప్రకారం షష్ఠి నుండి విజయ దశమి వరకు ఆచారాలు, పండల్ సంప్రదాయాలు

సంక్షిప్త సమాధానం: దుర్గా పూజ 2026లో నవపత్రిక (మహా సప్తమి) 17 అక్టోబర్ నాడు ప్రారంభమవుతుంది, విసర్జన్ మరియు సిందూర్ ఖేలా సుమారు 21 అక్టోబర్ నాడు జరుగుతాయి. షష్ఠి నుండి విజయ దశమి వరకు దుర్గా దేవిని బెంగాలీ సంప్రదాయంలో వైభవంగా పూజిస్తారు.

దుర్గా పూజ అనేది తూర్పు భారతదేశంలో, ముఖ్యంగా పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం, ఒడిశా, త్రిపుర, ఝార్ఖండ్ ప్రాంతాలలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న బెంగాలీ ప్రవాస సమాజంలోనూ అత్యంత భక్తిశ్రద్ధలతో జరుపుకునే పండుగ. మహిషాసురుడనే రాక్షసుడిని దుర్గా దేవి సంహరించి ధర్మాన్ని నిలబెట్టిందని సంప్రదాయం చెబుతుంది. బెంగాలీ సంప్రదాయంలో ఈ పండుగను షష్ఠి నుండి విజయ దశమి వరకు ఐదు రోజుల పాటు వైభవంగా జరుపుతారు.

దుర్గా పూజ 2026 ముఖ్యమైన తేదీలు

దుర్గా పూజ శరన్నవరాత్రి కాలంలో వస్తుంది. 2026లో నవపత్రిక (మహా సప్తమి) 17 అక్టోబర్ నాడు, విసర్జన్ మరియు సిందూర్ ఖేలా సుమారు 21 అక్టోబర్ నాడు జరుగుతాయి. షష్ఠి నుండి పండుగ అధికారికంగా ప్రారంభమవుతుంది.

• పండుగదుర్గా పూజ 2026
• సంప్రదాయంబెంగాలీ శరన్నవరాత్రి
• నవపత్రిక (మహా సప్తమి)17 అక్టోబర్ 2026
• విసర్జన్ / సిందూర్ ఖేలాసుమారు 21 అక్టోబర్ 2026
• దేవతదుర్గా దేవి (మహిషాసురమర్దిని)
• ప్రధాన ప్రాంతాలుపశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం, ఒడిశా, త్రిపుర, ప్రవాస సమాజం

గమనిక: తిథి ప్రారంభ, ముగింపు సమయాలు పంచాంగాన్ని బట్టి, స్థానిక సూర్యోదయాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారవచ్చు. అమాంత మరియు పూర్ణిమాంత లెక్కల ప్రకారం మాస గణన భిన్నంగా ఉన్నా, శరన్నవరాత్రి ఆశ్వయుజ శుక్ల పక్షంలోనే వస్తుంది కాబట్టి రెండు లెక్కలలోనూ తేదీలు ఒకేలా ఉంటాయి. ఖచ్చితమైన తిథి, సమయాల కోసం మీ కుటుంబ పంచాంగాన్ని లేదా స్థానిక ఆలయ ఆచారాన్ని అనుసరించండి.

షష్ఠి నుండి విజయ దశమి వరకు రోజువారీ ఆచారాలు

బెంగాలీ సంప్రదాయంలో దుర్గా పూజ ప్రధానంగా షష్ఠి, సప్తమి, అష్టమి, నవమి, దశమి అనే ఐదు రోజులలో జరుగుతుంది. ప్రతి రోజుకూ ప్రత్యేకమైన ఆచారం, భావం ఉంటాయి.

నవపత్రిక (కోలా బౌ) సంప్రదాయం

మహా సప్తమి నాడు తొమ్మిది రకాల మొక్కలను (అరటి, పసుపు, దానిమ్మ, అశోక తదితరాలు) కలిపి కట్టిన నవపత్రికను నదిలో లేదా నీటిలో స్నానం చేయించి, ఎర్రటి అంచు ఉన్న తెల్లని చీరతో అలంకరిస్తారు. దీనిని బెంగాలీలో 'కోలా బౌ' అని పిలుస్తారు. ఇది దుర్గా దేవి యొక్క వృక్ష రూపాన్ని, ప్రకృతిని పూజించే సంప్రదాయాన్ని సూచిస్తుంది.

సంధి పూజ

మహా అష్టమి ముగింపు, మహా నవమి ప్రారంభం కలిసే సంధి కాలంలో (సుమారు 48 నిమిషాలు) సంధి పూజ జరుగుతుంది. ఈ సమయంలో దుర్గా దేవి చాముండా రూపంలో పూజలందుకుంటుందని సంప్రదాయం. 108 దీపాలు వెలిగించడం ఈ పూజలో ప్రధాన ఆచారం. సంధి పూజ ఖచ్చితమైన సమయం పంచాంగం, తిథి ప్రకారం మారుతుంది కాబట్టి స్థానిక ఆలయ కార్యక్రమాన్ని అనుసరించండి. [VERIFY]

పండల్ సంప్రదాయాలు

దుర్గా పూజ యొక్క ప్రత్యేకత పండల్‌లు. కళాకారులు పెద్ద పెద్ద తాత్కాలిక మంటపాలను (పండల్) రకరకాల థీమ్‌లతో నిర్మిస్తారు. కొన్ని పండల్‌లు ప్రసిద్ధ ఆలయాలను, చారిత్రక కట్టడాలను, సామాజిక సందేశాలను ప్రతిబింబించేలా రూపొందిస్తారు. కుమోర్‌టులి వంటి ప్రాంతాలలో మృణ్మయ దుర్గా ప్రతిమలను సాంప్రదాయ కళాకారులు తయారు చేస్తారు.

• థీమ్ ఆధారిత పండల్ డిజైన్‌లు – ఆలయాలు, కళాకృతులు, సామాజిక సందేశాలు
• మృణ్మయ (మట్టి) దుర్గా ప్రతిమల తయారీ – కుమోర్‌టులి సంప్రదాయం
• ధాక్ (సాంప్రదాయ డోలు) వాద్యం, ధునుచి నృత్యం
• పండల్ హాపింగ్ – భక్తులు వివిధ పండల్‌లను దర్శించడం
• సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు, భక్తి సంగీతం

పూజా విధి – సాధారణ దశలు

ఇంటిలో లేదా సామూహికంగా చేసే దుర్గా పూజలో సాధారణంగా అనుసరించే దశలు క్రింద ఇచ్చాం. వివరణాత్మక ఆచారాలు కుటుంబ, ప్రాంతీయ సంప్రదాయాన్ని బట్టి, పురోహితుల మార్గదర్శకత్వాన్ని బట్టి మారవచ్చు.

1. షష్ఠి నాడు దుర్గా దేవిని బోధన్ ద్వారా ఆహ్వానించి, ప్రతిమ ముఖాన్ని ఆవిష్కరించడం
2. సప్తమి నాడు నవపత్రిక స్నానం చేయించి, ప్రాణ ప్రతిష్ఠ చేయడం
3. ప్రతిరోజూ షోడశోపచార పూజ, పుష్పాంజలి, మంత్ర పఠనం
4. అష్టమి నాడు కుమారి పూజ, సంధి పూజ నిర్వహించడం
5. నవమి నాడు హోమం, మహా ఆరతి, భోగ్ నివేదన
6. దశమి నాడు దర్పణ విసర్జన్, సిందూర్ ఖేలా అనంతరం ప్రతిమా విసర్జన్

సిందూర్ ఖేలా మరియు విసర్జన్

విజయ దశమి నాడు ప్రతిమను నిమజ్జనం చేయడానికి ముందు వివాహిత స్త్రీలు దుర్గా దేవికి సిందూరాన్ని సమర్పించి, ఒకరికొకరు సిందూరాన్ని పూసుకుంటారు. దీనిని సిందూర్ ఖేలా అంటారు. ఇది సంప్రదాయ ఆచారంగా, దేవిని కూతురిలా సాగనంపే భావంతో జరుపుతారు. ఆధునిక కాలంలో అనేక చోట్ల అన్ని వర్గాల స్త్రీలూ ఇందులో పాల్గొంటున్నారు; ఎవరు పాల్గొనాలనేది కుటుంబ, స్థానిక ఆలయ ఆచారాన్ని బట్టి ఉంటుంది. అనంతరం 'ఆసేచే బోచోర్ ఆబార్ హోబే' (వచ్చే ఏడాది మళ్ళీ కలుద్దాం) అనే భావంతో ప్రతిమను నదిలో లేదా నీటిలో విసర్జిస్తారు.

ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు

దుర్గా పూజ ఒక్కో ప్రాంతంలో ఒక్కో రూపంలో జరుగుతుంది. బెంగాల్‌లో పండల్ సంస్కృతి ప్రధానమైతే, ఇతర ప్రాంతాలలో వేరే ఆచారాలు కనిపిస్తాయి.

ఎవరు ఆచరిస్తారు, ఎలా పాల్గొనవచ్చు

దుర్గా పూజలో వయసు, లింగ భేదం లేకుండా భక్తులందరూ పాల్గొనవచ్చు. సామూహిక పండల్ పూజలు అందరికీ తెరిచి ఉంటాయి. కొందరు ఇంట్లో వ్రతంగా, ఉపవాసంగా ఆచరిస్తారు; మరికొందరు పండల్ దర్శనం, పుష్పాంజలి ద్వారా భక్తిని ప్రకటిస్తారు. ఎవరు ఏ ఆచారం పాటించాలనే విషయంలో సంప్రదాయ అభిప్రాయాలు వేర్వేరుగా ఉంటాయి; తుది నిర్ణయం కుటుంబ, స్థానిక ఆలయ ఆచారాన్ని అనుసరించి తీసుకోవడం మంచిది.

• పండల్ దర్శనం, పుష్పాంజలి సమర్పణ
• ఇంట్లో దుర్గా సప్తశతి పఠనం, ఆరతి
• సాంప్రదాయ దుస్తులు ధరించి సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడం
• అష్టమి, నవమి రోజులలో ఉపవాసం (ఐచ్ఛికం)

ఉపవాసం గురించి గమనిక

కొందరు భక్తులు అష్టమి లేదా నవమి రోజున ఉపవాసం పాటించి పుష్పాంజలి తర్వాత భోజనం చేస్తారు. ఉపవాస పద్ధతి కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతుంది. ఏదైనా అనారోగ్య పరిస్థితి ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు ఉపవాసం చేయడానికి ముందు తప్పకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఉపవాసం ఒక భక్తి ఆచారంగా మాత్రమే పాటించాలి.

మంత్రాలు మరియు స్తోత్రాలు

దుర్గా పూజలో 'ఓం దుం దుర్గాయై నమః' వంటి బీజ మంత్రాలను, దుర్గా సప్తశతి (చండీ పాఠం) వంటి సాంప్రదాయ స్తోత్రాలను పఠిస్తారు. దుర్గా సప్తశతి చాలా సుదీర్ఘమైనది కాబట్టి పురోహితుల మార్గదర్శకత్వంలో, సరైన ఉచ్చారణతో పఠించడం మంచిది. మంత్ర పఠనంలో కుటుంబ, ఆలయ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించండి.

పండుగలో భద్రత

పండల్ దర్శనం, విసర్జన్ ఊరేగింపుల సమయంలో రద్దీ ఉంటుంది కాబట్టి జాగ్రత్తగా ఉండండి. బాణాసంచా, దీపాలు వంటివి వాడేటప్పుడు స్థానిక చట్టాలు, నిబంధనలను తప్పకుండా పాటించాలి; అనుమతి లేని లేదా అసురక్షిత వినియోగాన్ని ప్రోత్సహించకూడదు. నదులలో విసర్జన్ చేసేటప్పుడు పర్యావరణ నిబంధనలను గౌరవించండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

దుర్గా పూజ 2026 ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

దుర్గా పూజ 2026లో నవపత్రిక (మహా సప్తమి) 17 అక్టోబర్ నాడు జరుగుతుంది, విసర్జన్ మరియు సిందూర్ ఖేలా సుమారు 21 అక్టోబర్ నాడు జరుగుతాయి. షష్ఠి నుండి విజయ దశమి వరకు ఐదు రోజుల పాటు పండుగ కొనసాగుతుంది.

నవపత్రిక అంటే ఏమిటి?

నవపత్రిక అంటే తొమ్మిది రకాల మొక్కలను కలిపి కట్టిన సమూహం. మహా సప్తమి నాడు దీన్ని స్నానం చేయించి చీరతో అలంకరిస్తారు. దీన్ని బెంగాలీలో 'కోలా బౌ' అంటారు. ఇది దుర్గా దేవి వృక్ష రూపాన్ని, ప్రకృతి పూజను సూచిస్తుంది.

సంధి పూజ ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

మహా అష్టమి ముగింపు, మహా నవమి ప్రారంభం కలిసే సంధి కాలంలో (సుమారు 48 నిమిషాలు) సంధి పూజ జరుగుతుంది. ఖచ్చితమైన సమయం పంచాంగం, తిథి ప్రకారం మారుతుంది కాబట్టి స్థానిక ఆలయ కార్యక్రమాన్ని అనుసరించండి.

సిందూర్ ఖేలా అంటే ఏమిటి?

విజయ దశమి నాడు ప్రతిమా విసర్జన్‌కు ముందు స్త్రీలు దుర్గా దేవికి సిందూరం సమర్పించి, ఒకరికొకరు సిందూరం పూసుకునే సంప్రదాయ ఆచారమే సిందూర్ ఖేలా. ఎవరు పాల్గొనాలనేది కుటుంబ, స్థానిక ఆలయ ఆచారాన్ని బట్టి ఉంటుంది.

పండల్ అంటే ఏమిటి?

పండల్ అంటే దుర్గా పూజ కోసం నిర్మించే పెద్ద తాత్కాలిక మంటపం. కళాకారులు రకరకాల థీమ్‌లతో వీటిని రూపొందిస్తారు. భక్తులు వివిధ పండల్‌లను దర్శించడాన్ని 'పండల్ హాపింగ్' అంటారు.

దుర్గా పూజలో ఎవరు పాల్గొనవచ్చు?

వయసు, లింగ భేదం లేకుండా భక్తులందరూ పండల్ దర్శనం, పుష్పాంజలి, ఆరతి ద్వారా పాల్గొనవచ్చు. కొందరు ఇంట్లో వ్రతం, ఉపవాసంగా ఆచరిస్తారు. ఏ ఆచారం పాటించాలనేది కుటుంబ, స్థానిక ఆలయ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించి నిర్ణయించుకోవచ్చు.

దుర్గా పూజ ఉపవాసం అందరూ చేయవచ్చా?

కొందరు అష్టమి లేదా నవమి రోజున ఉపవాసం పాటిస్తారు, పద్ధతి కుటుంబ సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారుతుంది. అనారోగ్య పరిస్థితి ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు ఉపవాసానికి ముందు తప్పకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

దుర్గా పూజ ఏ ప్రాంతాలలో ప్రధానంగా జరుగుతుంది?

పశ్చిమ బెంగాల్, అస్సాం, ఒడిశా, త్రిపుర, ఝార్ఖండ్ ప్రాంతాలలోనూ, ప్రపంచవ్యాప్తంగా ఉన్న బెంగాలీ ప్రవాస సమాజంలోనూ దుర్గా పూజ అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది. ఒక్కో ప్రాంతంలో ఆచారాలు కొద్దిగా మారుతాయి.