ఘటస్థాపన 2026: శరన్నవరాత్రి కలశ స్థాపన ముహూర్తం, పూర్తి విధి

సంక్షిప్త సమాధానం: ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన) 2026లో ఆదివారం 11 అక్టోబర్ 2026న శరన్నవరాత్రి తొలిరోజున జరుగుతుంది. ఇది అశ్వయుజ మాస శుక్ల పక్ష ప్రతిపద తిథినాడు వచ్చే నవరాత్రి ఆరంభ ఘట్టం. ఈ రోజున మట్టి పాత్రలో యవలు విత్తి, కలశం స్థాపించి దుర్గా దేవిని ఆవాహన చేస్తారు.

శరన్నవరాత్రి తొమ్మిది రోజుల ఉత్సవం ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన)తో మొదలవుతుంది. 2026లో ఇది ఆదివారం 11 అక్టోబర్ 2026న వస్తుంది. మట్టి పాత్రలో యవలు (బార్లీ) విత్తి, దానిపై కలశం స్థాపించి దుర్గా దేవిని తొమ్మిది రోజులపాటు కొలువుండమని ఆవాహన చేయడమే ఘటస్థాపన ముఖ్యోద్దేశం.

ఘటస్థాపన 2026 తేదీ, తిథి వివరాలు

ఘటస్థాపన అశ్వయుజ మాస (ఆశ్విన) శుక్ల పక్ష ప్రతిపద తిథినాడు జరుగుతుంది. 2026లో ఇది ఆదివారం 11 అక్టోబర్ 2026న వస్తుంది. దీనితోనే శరన్నవరాత్రి (దసరా నవరాత్రులు) ఆరంభమవుతాయి. తిథి ఆరంభ, ముగింపు గంటలు మీ ప్రాంతపు పంచాంగం ప్రకారం మారుతాయి కాబట్టి, ఖచ్చితమైన సమయాలను స్థానిక పంచాంగంలో సరిచూసుకోండి. [VERIFY]

• పండుగఘటస్థాపన / కలశ స్థాపన
• తేదీఆదివారం, 11 అక్టోబర్ 2026
• వారంఆదివారం
• మాసంఅశ్వయుజ (ఆశ్విన) శుక్ల పక్షం
• తిథిప్రతిపద (పాడ్యమి)
• సందర్భంశరన్నవరాత్రి తొలిరోజు
• ముఖ్య దేవతదుర్గా దేవి (మొదటి రూపం శైలపుత్రి)

కలశ స్థాపన ముహూర్తం గురించి

సంప్రదాయంలో ప్రతిపద తిథి ఉన్నప్పుడు, ముఖ్యంగా ఉదయవేళ, కలశ స్థాపన చేయడం శ్రేష్ఠంగా భావిస్తారు. కొన్ని పంచాంగాలు అభిజిత్ ముహూర్తాన్ని కూడా అనుకూలంగా సూచిస్తాయి. ముహూర్త గంటలు ప్రాంతం, పంచాంగం, సూర్యోదయ సమయాన్ని బట్టి మారతాయి. ఖచ్చితమైన ముహూర్త సమయాన్ని మీ కుటుంబ పురోహితుడు లేదా స్థానిక ఆలయ పంచాంగం నుంచి తీసుకోవడం మేలు. [VERIFY]

కలశ స్థాపన సామగ్రి జాబితా

• వెడల్పైన మట్టి పాత్ర (గిన్నె) — యవలు విత్తడానికి
• శుద్ధమైన మట్టి, యవ (బార్లీ) విత్తనాలు
• రాగి, వెండి లేదా మట్టి కలశం
• కలశంలో నింపడానికి శుద్ధ జలం, గంగాజలం
• మామిడి ఆకులు (ఐదు లేదా ఏడు)
• కొబ్బరికాయ, ఎర్రటి వస్త్రం
• పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, పూలు
• సుపారి, నాణేలు, పంచపల్లవం
• దీపం, అగరుబత్తీ, నైవేద్యం

ఘటస్థాపన దశలవారీ పూజా విధి

1. ఉదయాన్నే స్నానం చేసి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, ముగ్గు వేయండి.
2. వెడల్పైన మట్టి పాత్రలో శుద్ధ మట్టి ఒక పొర పరిచి, దానిపై యవ విత్తనాలు చల్లి, మళ్లీ మట్టి, కొంచెం నీళ్లు చల్లండి.
3. కలశాన్ని శుభ్రం చేసి, మెడకు కుంకుమ, పసుపుతో స్వస్తిక్ గీచి, ఎర్రటి దారంతో కట్టండి.
4. కలశంలో శుద్ధ జలం/గంగాజలం నింపి, అక్షతలు, సుపారి, నాణెం, పంచపల్లవం వేయండి.
5. కలశ ముఖంపై మామిడి ఆకులు అమర్చి, వాటిపై కొబ్బరికాయను ఎర్రటి వస్త్రంతో చుట్టి ఉంచండి.
6. యవలు విత్తిన పాత్ర మధ్యలో ఈ కలశాన్ని ప్రతిష్ఠించండి.
7. గణపతిని, నవగ్రహాలను, వరుణ దేవుని స్మరిస్తూ దుర్గా దేవిని కలశంలో ఆవాహన చేయండి.
8. దీపం వెలిగించి, పసుపు-కుంకుమ, పూలు, ధూప-దీప-నైవేద్యాలతో పూజ చేసి, సంకల్పం చెప్పి నవరాత్రి వ్రతం ప్రారంభించండి.

అఖండ దీపం, జవారా (యవ మొలకలు)

చాలా కుటుంబాలు నవరాత్రి తొమ్మిది రోజులు అఖండ దీపం (నిరంతరం వెలిగే దీపం) వెలిగిస్తారు. కలశంలో పక్కన విత్తిన యవలు రోజురోజుకూ మొలకెత్తి పచ్చని జవారా ఏర్పడతాయి. ఇవి బాగా మొలవడం శుభసూచకంగా సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. ఈ మొలకలను విజయదశమి రోజున కలశ ఉద్వాసన సమయంలో నదిలో లేదా చెరువులో నిమజ్జనం చేయడం లేదా పెద్దల దీవెనలుగా పంచడం ఆచారం.

ప్రాంతీయ ఆచారాల్లో తేడాలు

ఘటస్థాపన ఆచారంలో ప్రాంతానికి, పంచాంగానికి తగ్గట్టు తేడాలు ఉంటాయి. అమాంత, పూర్ణిమాంత మాస గణనలు వేరుగా ఉన్నా అశ్వయుజ శుక్ల ప్రతిపద మీద ఎక్కువ పంచాంగాలు ఏకీభవిస్తాయి; అయినా తిథి-సమయ వివరాలు మీ స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం చూసుకోవాలి. ఏ ఒక్క విధానం మాత్రమే సరైనదని ఇక్కడ నిర్ణయించలేము — మీ కుటుంబ, ఆలయ ఆచారాన్నే అనుసరించండి.

నవరాత్రి వ్రతం ఎవరు, ఎలా ఆచరిస్తారు

సంప్రదాయంలో నవరాత్రి వ్రతాన్ని స్త్రీ-పురుషులు, పెళ్లయిన వారు, అవివాహితులు — అనేకులు ఆచరిస్తారు. కొన్ని కుటుంబాల్లో కొన్ని నియమాలు ఉంటాయి, మరికొన్నింటిలో అందరూ కలిసి పాల్గొంటారు. ఎవరిని మినహాయించాలని లేదా తప్పనిసరి అని ఇక్కడ చెప్పడం లేదు — సంప్రదాయ దృక్పథాలు, నేటి ఆచరణ రెండూ వైవిధ్యంగా ఉంటాయి. మీ కుటుంబ, ఆలయ ఆచారాన్నే ప్రామాణికంగా తీసుకోండి.

• తొమ్మిది రోజులు అఖండ దీపం, ప్రతిరోజు దుర్గా ఆరాధన
• కొందరు పూర్తి ఉపవాసం, కొందరు ఫలహారం (ఒక పూట) పాటిస్తారు
• దుర్గా సప్తశతి / లలితా సహస్రనామ పారాయణం (సామర్థ్యం ఉన్నవారు)
• కన్యా పూజ, ఆలయ దర్శనం, దాన-ధర్మాలు

ఉపవాసం గురించి ముఖ్యగమనిక: ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, వృద్ధులు ఉపవాసం ప్రారంభించే ముందు తప్పకుండా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి. ఉపవాసం అనేది భక్తి-సంప్రదాయ ఆచరణ మాత్రమే; ఆరోగ్యానికి తగినట్టు మార్పులు చేసుకోవడం సముచితం.

మంత్రం, పారాయణం

ఘటస్థాపన సమయంలో సంప్రదాయబద్ధంగా గణపతి ప్రార్థన, దుర్గా ఆవాహన మంత్రాలు, "ఓం ఐం హ్రీం క్లీం చాముండాయై విచ్చే" వంటి బీజ మంత్రాలు ఉచ్చరిస్తారు. దుర్గా సప్తశతి (దేవీ మాహాత్మ్యం) చాలా పెద్ద గ్రంథం కాబట్టి పూర్తి పాఠాన్ని పండితుల మార్గదర్శకంలో పారాయణం చేయడం మేలు. ఇక్కడ పేర్కొన్నవి పబ్లిక్ డొమైన్ సంప్రదాయ మంత్రాలే.

ఘటస్థాపనలో గుర్తుంచుకోవాల్సినవి

• ఖచ్చితమైన ముహూర్త సమయాన్ని స్థానిక పంచాంగం/పురోహితుడి నుంచి తీసుకోండి
• కలశాన్ని తొమ్మిది రోజులు కదపకుండా ఒకే స్థానంలో ఉంచండి
• అఖండ దీపం ఆరిపోకుండా జాగ్రత్త వహించండి; తెరచిన జ్వాల విషయంలో భద్రత పాటించండి
• జవారా మొలకలకు ప్రతిరోజు కొద్దిగా నీళ్లు చల్లండి
• విజయదశమి రోజు కలశ ఉద్వాసన, జవారా నిమజ్జనం ఆచారం ప్రకారం చేయండి

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఘటస్థాపన 2026 ఎప్పుడు?

ఘటస్థాపన 2026లో ఆదివారం 11 అక్టోబర్ 2026న వస్తుంది. ఇది అశ్వయుజ శుక్ల ప్రతిపద తిథినాడు, శరన్నవరాత్రి తొలిరోజున జరుగుతుంది.

ఘటస్థాపన అంటే ఏమిటి?

ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన) అంటే మట్టి పాత్రలో యవలు విత్తి, కలశం స్థాపించి దుర్గా దేవిని నవరాత్రి తొమ్మిది రోజులపాటు కొలువుండమని ఆవాహన చేసే ఆరంభ ఘట్టం.

కలశ స్థాపన ముహూర్తం ఎప్పుడు?

ప్రతిపద తిథి ఉన్నప్పుడు, ముఖ్యంగా ఉదయవేళ కలశ స్థాపన శ్రేష్ఠం. కొన్ని పంచాంగాలు అభిజిత్ ముహూర్తాన్ని కూడా సూచిస్తాయి. ఖచ్చితమైన సమయాన్ని మీ స్థానిక పంచాంగంలో సరిచూసుకోండి. [VERIFY]

కలశ స్థాపనకు ఏ సామగ్రి కావాలి?

మట్టి పాత్ర, యవ విత్తనాలు, కలశం, శుద్ధ జలం/గంగాజలం, మామిడి ఆకులు, కొబ్బరికాయ, ఎర్రటి వస్త్రం, పసుపు-కుంకుమ, అక్షతలు, పూలు, దీపం, నైవేద్యం అవసరం.

ఘటస్థాపన విధి ఎలా చేయాలి?

పాత్రలో మట్టి-యవలు విత్తి, కలశంలో జలం-అక్షతలు-సుపారి వేసి, మామిడి ఆకులు-కొబ్బరికాయ అమర్చి, పాత్ర మధ్యలో ప్రతిష్ఠించి, గణపతి-దుర్గా ఆవాహనతో పూజ చేసి వ్రతం ప్రారంభిస్తారు.

జవారా (యవ మొలకలు) ప్రాముఖ్యత ఏమిటి?

కలశం పక్కన విత్తిన యవలు తొమ్మిది రోజుల్లో మొలకెత్తి పచ్చని జవారా ఏర్పడతాయి; ఇవి బాగా మొలవడం శుభసూచకంగా సంప్రదాయంలో భావిస్తారు. విజయదశమి రోజు వీటిని నిమజ్జనం చేయడం లేదా పంచడం ఆచారం.

నవరాత్రి వ్రతం ఎవరు ఆచరించవచ్చు?

సంప్రదాయంలో స్త్రీ-పురుషులు, పెళ్లయిన/అవివాహిత అనేకులు ఆచరిస్తారు. దృక్పథాలు, ఆచరణ ప్రాంతానికి తగ్గట్టు మారతాయి. ఎవరినీ మినహాయించడం లేదు — మీ కుటుంబ, ఆలయ ఆచారాన్నే అనుసరించండి. ఉపవాసం విషయంలో ఆరోగ్య సమస్య ఉన్నవారు, గర్భిణులు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

ఘటస్థాపన ఆచారంలో ప్రాంతీయ తేడాలు ఉన్నాయా?

అవును. తెలుగు రాష్ట్రాల్లో దుర్గా-లక్ష్మి-సరస్వతి ఆరాధన, గుజరాత్‌లో గర్బో-గర్బా, బెంగాల్‌లో దుర్గా పూజ ఘట స్థాపన, ఉత్తర భారతంలో జవారా బోవణి-రామలీలా వంటి తేడాలు ఉంటాయి. మీ స్థానిక పంచాంగం, ఆచారాన్నే అనుసరించండి.