కార్తీక మాసం 2026: తేదీలు, ఆచారాలు, వ్రతాలు, పండుగలు & ఉత్తర-దక్షిణ భారత మార్గదర్శి

“దీపం జ్యోతిః పరబ్రహ్మ, దీపం జ్యోతిర్ జనార్దనః / దీపో హరతు మే పాపం, సంధ్యా దీప నమోஸ்துతే” — దీపమే పరబ్రహ్మం, దీపమే జనార్దనుడు; దీపం నా పాపాలను హరించుగాక — సంధ్యా దీపానికి నమస్కారం.

కార్తీక మాసం 2026 — ఒక్క చూపులో

కార్తీక మాసం (కార్తిక మాస్ / కార్తిక నెల అని కూడా అంటారు) హిందూ సంవత్సరంలో అత్యంత పవిత్రమైన చాంద్రమాన మాసం — శివుడు, విష్ణువు మరియు కార్తికేయుడు (మురుగన్)కి ప్రియమైనది. దీని ముఖ్య ఆరాధన దీప దానం — దీపాలను వెలిగించడం — మరియు కార్తీక పురాణం ప్రకారం ఈ మాసంలో చిన్న భక్తి కార్యం కూడా ఇతర కాలాల్లో చేసే సుదీర్ఘ తపస్సుల ఫలాన్ని ఇస్తుంది.

హిందూ క్యాలెండర్ రెండు పద్ధతులపై నడుస్తుంది కాబట్టి, అదే మాసం రెండు వేర్వేరు కాలవ్యవధుల్లో వస్తుంది: ఉత్తర భారతం (పూర్ణిమాంత) కార్తీకాన్ని 2026 అక్టోబర్ 27 నుండి నవంబర్ 24 వరకు పాటిస్తుంది, దక్షిణ భారతం (అమాంత) దాదాపు నవంబర్ 9 నుండి డిసెంబర్ 8, 2026 వరకు పాటిస్తుంది. భక్తి — దీపం, పవిత్రత, దానం — భారతదేశమంతటా ఒకటే.

కార్తీక మాసం 2026: ప్రారంభ & ముగింపు తేదీలు

ఉత్తర భారతం — పూర్ణిమాంత క్యాలెండర్

• ప్రారంభం: 2026 అక్టోబర్ 27, మంగళవారం (శరద్/ఆశ్విన పూర్ణిమ మరుసటి రోజు).

• ముగింపు: 2026 నవంబర్ 24, మంగళవారం — కార్తిక పూర్ణిమ (దేవ్ దీపావళి / త్రిపురి పూర్ణిమ).

దక్షిణ భారతం — అమాంత క్యాలెండర్

• ప్రారంభం: దీపావళి మరుసటి రోజు — దాదాపు నవంబర్ 9, 2026 సోమవారం (కార్తిక శుక్ల పాడ్యమి).

• ముగింపు: దాదాపు డిసెంబర్ 8, 2026 మంగళవారం (మార్గశిర అమావాస్య).

ఈ తేడాకు కారణం: పూర్ణిమాంత పద్ధతిలో ప్రతి మాసం పూర్ణిమ (పౌర్ణమి)తో ముగుస్తుంది, అమాంత పద్ధతిలో ప్రతి మాసం అమావాస్యతో ముగుస్తుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర అమాంతను అనుసరిస్తాయి; తమిళనాడు కార్తిగైను సౌర మాసంగా పాటిస్తుంది. మీ నగరపు సూర్యోదయాన్ని బట్టి తిథి ప్రారంభం ఒక రోజు మారవచ్చు — మీ స్థానిక దృక్ పంచాంగంతో సరిచూసుకోండి.

కార్తీక మాసం ఎందుకు ఇంత శుభప్రదం

కార్తిక పురాణం ప్రకారం, ఈ మాసం శివుడు మరియు విష్ణువు ఇద్దరికీ సమానంగా ప్రియమైనది — హరి, హర ఇద్దరినీ కలిసి పూజించే అరుదైన ఏకత్వం. ఇది శరద్ ఋతువు ముగింపులో ప్రారంభమై, సంవత్సరంలోని అత్యధిక దీప-పండుగల సమూహాన్ని కలిగి ఉంటుంది.

• దీప దానం సర్వోత్తమం: దేవాలయాల్లో, తులసి కోట వద్ద, నదీ తీరాల్లో దీపాలు వెలిగించడం ఈ మాసపు అత్యంత పుణ్యప్రదమైన కార్యం.

• పవిత్ర స్నానాలు: తెల్లవారుజామున గంగా, యమునా, గోదావరి, కృష్ణా లేదా కావేరిలో (లేదా ఇంట్లో కొన్ని చుక్కల గంగాజలంతో) స్నానం పాపాలను పోగొడుతుంది.

• కార్తీక సోమవారం: ఈ మాసపు సోమవారాలు శివారాధనకు సంవత్సరంలోనే అత్యంత శక్తివంతమైన రోజులు.

• పండుగల సాంద్రత: దీపావళి, కార్తిక పూర్ణిమ, దేవ్ దీపావళి, తులసి వివాహం, కార్తిగై దీపం, వైకుంఠ చతుర్దశి — అన్నీ ఒకే మాసంలో వస్తాయి.

రోజువారీ ఆచారాలు & విధానాలు (ఉత్తర-దక్షిణ ఉమ్మడి)

• తెల్లవారుజామున పవిత్ర స్నానం: బ్రహ్మ ముహూర్తంలో (సూర్యోదయానికి ముందు) లేచి, వీలైతే నదిలో లేదా గంగాజలంతో స్నానం చేయండి.

  Advertisement

• దీప దానం: ప్రతి సాయంత్రం తులసి కోట, ఇంటి పూజా మందిరం లేదా గుమ్మం వద్ద నెయ్యి/నువ్వుల నూనె దీపం వెలిగించండి. 11, 21 లేదా 108 దీపాలు వెలిగించడం మరింత శుభప్రదం.

• తులసి పూజ: ప్రతిరోజూ తులసిని పూజించండి; చాలా ఇళ్లలో పూర్తి తులసి వివాహం నిర్వహిస్తారు.

• ఉపవాసం & సాత్విక ఆహారం: ఏకాదశి, సోమవార ఉపవాసాలు పాటించండి; ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారాన్ని వదలండి.

• కార్తీక పురాణ పారాయణం: ప్రతిరోజూ ఒక అధ్యాయం వినడం/చదవడం గొప్ప పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని నమ్మకం.

• దానం: దీపాలు, నెయ్యి, దుప్పట్లు, ఆహారం లేదా పుస్తకాలను నిరుపేదలకు, దేవాలయాలకు దానం చేయండి.

• శివ-విష్ణు ఆరాధన: శివునికి రుద్రాభిషేకం, విష్ణువుకి సత్యనారాయణ వ్రతం — ముఖ్యంగా పూర్ణిమ నాడు.

కార్తీక మాసం 2026లో ముఖ్య పండుగలు

ఉత్తర భారత దృష్టి (అక్టోబర్ 27 – నవంబర్ 24, 2026)

• ధనతేరస్: నవంబర్ 6, 2026 శుక్రవారం.

• నరక చతుర్దశి (చిన్న దీపావళి): నవంబర్ 7, 2026 శనివారం.

  Advertisement

• దీపావళి / లక్ష్మీ పూజ: నవంబర్ 8, 2026 ఆదివారం (కార్తిక అమావాస్య).

• గోవర్ధన పూజ / అన్నకూట్: నవంబర్ 9, 2026 సోమవారం.

• భాయ్ దూజ్: నవంబర్ 10, 2026 మంగళవారం.

• ఛఠ్ పూజ: దాదాపు నవంబర్ 14–15, 2026 (కార్తిక శుక్ల షష్ఠి).

• దేవుత్థాన (ప్రబోధిని) ఏకాదశి & తులసి వివాహం: దాదాపు నవంబర్ 20, 2026.

• కార్తిక పూర్ణిమ — దేవ్ దీపావళి, త్రిపురి పూర్ణిమ & గురునానక్ జయంతి: నవంబర్ 24, 2026 మంగళవారం — వారణాసి ఘాట్‌లలో దీపోత్సవం.

దక్షిణ భారత దృష్టి (నవంబర్ 9 – డిసెంబర్ 8, 2026)

• నాగుల చవితి: ఆంధ్ర & తెలంగాణలో నాగదేవత ఆరాధన, మాసం ప్రారంభంలో (కార్తిక శుక్ల చతుర్థి).

• కార్తీక సోమవారం: ప్రతి సోమవారం — శివాభిషేకం, ఉపవాసం, సాయంత్రం దీప దానం; దక్షిణాది ఆచారానికి ఇది గుండెకాయ.

• కార్తిక పూర్ణిమ / కార్తిక పౌర్ణమి: నవంబర్ 24, 2026 — జ్వాలా తోరణం, దేవాలయ కోనేరులలో, కృష్ణా-గోదావరిలలో దీపాల వెలుగులు.

• వైకుంఠ చతుర్దశి: శివుడు-విష్ణువు కలిసి పూజింపబడే పవిత్రమైన 14వ రోజు.

• సుబ్రహ్మణ్య / మురుగన్ ఆరాధన: మాసమంతా కార్తికేయునికి విశేష పూజలు.

• కార్తిగై దీపం (తమిళనాడు): 2026 డిసెంబర్ ఆరంభం (కార్తిగై మాసంలో కృత్తిక నక్షత్రం) — తిరువణ్ణామలై అరుణాచల కొండపై మహా దీపం. మీ స్థానిక తమిళ పంచాంగంతో తేదీని సరిచూసుకోండి.

ఉత్తర భారతం vs దక్షిణ భారతం: కార్తీక మాసం ఎలా జరుపుకుంటారు

ఉత్తర భారతం (పూర్ణిమాంత సంప్రదాయం)

• భారీ బహిరంగ ఉత్సవాలు — కార్తిక పూర్ణిమ గంగా హారతి, వారణాసి, హరిద్వార్, పుష్కర్‌లలో పడవ ఊరేగింపులు, దీపాల వెలుగులు.

• తులసి వివాహం, గోవర్ధన పూజ, దీపావళి ఐదు రోజులపై ప్రత్యేక శ్రద్ధ.

• కుటుంబ క్షేమం కోసం స్త్రీలు వ్రతాలు పాటిస్తారు; కార్తిక పూర్ణిమ నాడు పవిత్ర స్నానాలకు పెద్ద జనసమూహాలు.

దక్షిణ భారతం (అమాంత సంప్రదాయం)

• రోజువారీ దీప దానం, వ్యక్తిగత నియమంపై ఎక్కువ దృష్టి — మాసమంతా ప్రతి సాయంత్రం దీపాలు.

• తమిళనాడులో కార్తిగై దీపం ముఖ్యాకర్షణ — తిరువణ్ణామలై కొండపై మహా జ్యోతి.

• ఆంధ్ర & తెలంగాణలో శివుడు, కార్తీక సోమవారం, నదీ తీరాల్లో కార్తీక పురాణ సామూహిక పారాయణానికి విశేష ప్రాధాన్యం.

• కర్ణాటక, కేరళలలో దేవాలయ దర్శనాలు, వన భోజనం (ఉసిరి చెట్టు కింద), కుటుంబ పూజలపై దృష్టి.

కార్తీక మాసపు ప్రత్యేక వ్రతాలు & పూజలు

• కార్తీక సోమవార వ్రతం: ఉపవాసం, శివాభిషేకం — ఈ మాసపు ప్రధాన వ్రతం.

• ఏకాదశి వ్రతాలు: ముఖ్యంగా ప్రబోధిని (దేవుత్థాన) ఏకాదశి, విష్ణువు యోగనిద్ర నుండి మేల్కొనే రోజు.

• ప్రదోష వ్రతం: త్రయోదశి తిథుల్లో సంధ్యా సమయంలో శివారాధన.

• తులసి వివాహం: తులసి-శాలగ్రామ (విష్ణు) వివాహం, వివాహ కాలానికి శ్రీకారం.

• సత్యనారాయణ వ్రతం: సమృద్ధి, కుటుంబ క్షేమం కోసం పూర్ణిమ నాడు.

కార్తీక మాసం పాటించడం వల్ల ప్రయోజనాలు

• ఆధ్యాత్మిక ముక్తి: నిష్ఠగా మాసమంతా పాటించడం భక్తుడిని మోక్షం వైపు నడిపిస్తుంది.

• అడ్డంకుల తొలగింపు: దీపాలు, దానం రుణాలు, అనారోగ్యం, ప్రతికూలతలను తొలగిస్తాయని నమ్మకం.

• కుటుంబ సామరస్యం: ఉమ్మడి సాయంత్ర దీప దానం ఇంటిని బలోపేతం చేసి శాంతిని కలిగిస్తుంది.

• కర్మ శుద్ధి: పవిత్ర స్నానాలు, దానం పేరుకుపోయిన పాపాలను కడుగుతాయి.

• రక్షణ: గుమ్మం వద్ద వెలిగే దీపం చీకటికి, దురదృష్టానికి సంప్రదాయ రక్షణ.

కార్తీక మాసం 2026 — రోజువారీ క్రమం (స్టెప్-బై-స్టెప్)

ఉదయం

1. సూర్యోదయానికి ముందు లేచి సూర్య భగవానునికి అర్ఘ్యం (నీరు) సమర్పించండి.

2. పవిత్ర స్నానం చేసి తిలకం ధరించండి.

3. శివ (రుద్రాభిషేకం) లేదా విష్ణు (సత్యనారాయణ) పూజ, రోజుకు సంకల్పం చేయండి.

సాయంత్రం

1. సంధ్యా సమయంలో దీపాలు వెలిగించండి — తులసి కోట, మందిరం, గుమ్మం వద్ద.

2. తులసికి, మీ ఇష్ట దేవతకు హారతి ఇవ్వండి.

3. కార్తీక పురాణంలోని ఒక అధ్యాయం చదవండి.

రాత్రి

1. “ఓం నమః శివాయ” లేదా “ఓం నమో నారాయణాయ” (108 సార్లు) జపించండి.

2. రోజంతటి భక్తిని స్మరించి, సాత్విక నియమంతో త్వరగా నిద్రించండి.

కార్తీక మాసం 2026కి సిఫార్సు చేసిన దేవాలయాలు

ఉత్తరం

• కాశీ విశ్వనాథ్, వారణాసి — దేవ్ దీపావళి గంగా హారతి.

• కేదార్‌నాథ్ & చార్ ధామ్ (మాసం ఆరంభంలో శీతాకాలానికి మూసివేత).

• బ్రహ్మ దేవాలయం, పుష్కర్ — ప్రసిద్ధ కార్తిక పూర్ణిమ మేళా, పవిత్ర స్నానం.

దక్షిణం

• అరుణాచలేశ్వర దేవాలయం, తిరువణ్ణామలై — కార్తిగై మహా దీపం.

• శ్రీకాళహస్తి & శ్రీశైలం — కార్తీక సోమవారం నాడు భక్తులతో నిండే శివ క్షేత్రాలు.

• తమిళనాడు మురుగన్ దేవాలయాలు (అరుపడై వీడు) — సుబ్రహ్మణ్య ఆరాధనకు.

మీ కార్తీక మాసాన్ని మరింత శక్తివంతం చేసుకోవడం ఎలా

• కోపం, పరనింద, కఠిన మాటలను వదలి క్షమను అలవరచుకోండి.

• పేదలకు సహాయం చేయండి; దేవాలయ దీపోత్సవం, అన్నదానానికి తోడ్పడండి.

• మాసమంతా సాత్విక ఆహారం, వ్యక్తిగత నియమాన్ని పాటించండి.

• సాయంత్రం దీపాన్ని ఆపకుండా కొనసాగించండి — పరిమాణం కంటే నిలకడ ముఖ్యం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

కార్తీక మాసం 2026లో ఎప్పుడు ప్రారంభమై ముగుస్తుంది?

ఉత్తర భారతంలో (పూర్ణిమాంత) ఇది అక్టోబర్ 27 – నవంబర్ 24, 2026 వరకు, కార్తిక పూర్ణిమతో ముగుస్తుంది. దక్షిణ భారతంలో (అమాంత) దీపావళి మరుసటి రోజు (దాదాపు నవంబర్ 9) నుండి దాదాపు డిసెంబర్ 8, 2026 వరకు.

ఉత్తర, దక్షిణ తేదీలు ఎందుకు భిన్నంగా ఉంటాయి?

ఉత్తర భారతం పూర్ణిమాంత క్యాలెండర్‌ను (మాసం పూర్ణిమతో ముగుస్తుంది), దక్షిణ భారతం అమాంత క్యాలెండర్‌ను (మాసం అమావాస్యతో ముగుస్తుంది) అనుసరిస్తాయి. అందుకే అదే చాంద్రమాన మాసం రెండు వేర్వేరు కాలవ్యవధులకు సరిపోతుంది.

కార్తీక మాసపు అత్యంత ముఖ్యమైన ఆచారం ఏది?

దీప దానం — ప్రతి సాయంత్రం, ముఖ్యంగా తులసి కోట, దేవాలయాలు, నదీ తీరాల్లో దీపాలు వెలిగించడం. కార్తీక పురాణం దీన్ని మాసపు సర్వోత్తమ కార్యమంటుంది.

2026లో కార్తిక పూర్ణిమ / దేవ్ దీపావళి ఎప్పుడు?

నవంబర్ 24, 2026 మంగళవారం. ఇది త్రిపురి పూర్ణిమ, దేవ్ దీపావళి, కార్తిక పౌర్ణమి, గురునానక్ జయంతిగా కూడా జరుపుకుంటారు.

కార్తిగై దీపం 2026 ఎప్పుడు?

2026 డిసెంబర్ ఆరంభంలో — తమిళ కార్తిగై మాసంలో కృత్తిక నక్షత్రం రోజు — తిరువణ్ణామలై అరుణాచలేశ్వర దేవాలయంలో ఘనంగా జరుపుకుంటారు. ఖచ్చితమైన తేదీని స్థానిక తమిళ పంచాంగంతో సరిచూసుకోండి.

కార్తీక మాసంలో దేనిని వదలాలి?

ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యం; కోపం, పరనింద, కలహాలు. చాలామంది సోమవారాలు, ఏకాదశుల్లో పాక్షిక ఉపవాసాలు కూడా పాటిస్తారు.

విదేశాల్లో ఉంటే కార్తీక మాసం పాటించవచ్చా?

తప్పకుండా. USA, UK, కెనడా, ఆస్ట్రేలియాలోని ఎన్‌ఆర్‌ఐలు ఇంట్లో సాయంత్ర దీపం వెలిగించి, తులసి పూజ చేసి, సోమవార-ఏకాదశి వ్రతాలు పాటించి, స్థానిక సూర్యోదయానికి అనుగుణంగా పవిత్ర స్నానం చేయవచ్చు. ఈ మాసం అడిగేది భక్తిని, భౌగోళికతను కాదు.

కార్తీక మాసం 2026 — దివ్య దీప కాంతిని ఆహ్వానిద్దాం

మీరు ఉత్తరాది పూర్ణిమాంతను అనుసరించినా, దక్షిణాది అమాంతను అనుసరించినా, కార్తీక మాసపు సారాంశం ఒకటే — దీపం, పవిత్రత, దానం. ఇంటిని శుభ్రపరచి, దీపాలు వెలిగించి, నిష్ఠగా మాసాన్ని పాటించాలని దృఢ సంకల్పం చేసుకోండి. శివుడు, విష్ణువు, తల్లి తులసి మీకు ఆరోగ్యం, శాంతి, ఆధ్యాత్మిక పురోగతిని ప్రసాదించుగాక.

జై కార్తికేయ · ఓం నమః శివాయ · హరే శ్రీనివాస · శివ శంభో

చివరిగా నవీకరించబడింది: 25 మే 2026 · ఆధారాలు: కార్తీక పురాణం, స్కంద పురాణం, దృక్ పంచాంగం.