సదర్ పండుగ 2026: హైదరాబాద్ దున్నపోతుల పండుగ – పెద్ద సదర్, చరిత్ర, ఎక్కడ చూడాలి

దీపావళి వచ్చిందంటే హైదరాబాద్ వీధుల్లో ఒక ప్రత్యేకమైన సందడి మొదలవుతుంది. రంగురంగుల అలంకరణలతో మెరిసే దున్నపోతులు, చెవులు దద్దరిల్లే దప్పు మోతలు, తీన్‌మార్ దరువుకు చిందులేసే యువకులు – ఇదే సదర్. దీన్నే దున్నపోతుల పండుగ అని కూడా అంటారు.

సదర్ అంటే ఏమిటి?

సదర్ హైదరాబాద్ యాదవ (గొల్ల–కురుమ) సమాజం దీపావళి పండుగలో భాగంగా జరుపుకునే దున్నపోతుల ఉత్సవం. పశువులే జీవనాధారంగా బతికిన యాదవులకు దున్నపోతులు సంపదకు, శ్రమకు గుర్తు. అందుకే ఈ పండుగ రోజున వాటిని చక్కగా అలంకరించి, పూజ చేసి, ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్తారు.

సదర్ 2026: ఇప్పటివరకు ఏం జరిగింది?

2026లో దీపావళి (లక్ష్మీ పూజ) ఆదివారం, 8 నవంబర్‌న వస్తోంది. దానికి ముందే, బుధవారం, 4 నవంబర్ 2026న హైదరాబాద్ NTR స్టేడియంలో శ్రీ కృష్ణ సదర్ సమ్మేళనం అధికారిక రాష్ట్రస్థాయి కార్యక్రమంగా జరిగింది. ఈ సమ్మేళనం గో పూజ, శ్రీ కృష్ణ పూజతో ప్రారంభమైంది.

ఈ కార్యక్రమానికి ముఖ్యమంత్రి ఎ. రేవంత్ రెడ్డి హాజరయ్యారు. సదర్ వేడుకల కోసం రూ. 5 కోట్లు ప్రకటించారు. అలాగే ఇకపై ప్రతి సంవత్సరం ఈ సమ్మేళనాన్ని ప్రభుత్వమే అధికారికంగా నిర్వహిస్తుందని తెలిపారు.

నారాయణగూడ పెద్ద సదర్ 2026 ఎప్పుడు?

నారాయణగూడ YMCA వద్ద జరిగే పెద్ద సదర్ సంప్రదాయంగా దీపావళి తర్వాత రెండో రోజు రాత్రంతా జరుగుతుంది. ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో సాయంత్రం సుమారు ఏడు గంటలకు మొదలై తెల్లవారుజామున మూడు, నాలుగు గంటల వరకు సాగింది. ఉదాహరణకు 2023లో దీపావళి 12 నవంబర్ కాగా, పెద్ద సదర్ 14 నవంబర్‌న జరిగింది.

ఈ లెక్కన 2026లో పెద్ద సదర్ మంగళవారం, 10 నవంబర్ రాత్రి జరిగే అవకాశం ఉంది. కానీ 5 నవంబర్ నాటికి తేదీని అధికారికంగా ప్రకటించలేదు. బయలుదేరే ముందు హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ పోలీస్ సూచనలు (X లో @HYDTP) తప్పకుండా చూడండి.

దీపావళి తేదీలు, పూజా వివరాల కోసం మా దీపావళి 2026 గైడ్ చూడండి.

సదర్ చరిత్ర

ఇప్పుడు మనం చూస్తున్న నారాయణగూడ సదర్‌ను ప్రారంభించిన ఘనత దివంగత శ్రీ సలంద్రి న్యాయం చౌదరి మల్లయ్య యాదవ్ గారికి దక్కుతుంది. తెలంగాణ టుడే, వికీపీడియా సహా ఎక్కువ కథనాల ప్రకారం ఆయన 1946లో నారాయణగూడ YMCA వద్ద మొదటి పెద్ద సమావేశాన్ని నిర్వహించారు. ఒక నివేదిక మాత్రం ఇది 1942 అని చెబుతోంది.

తెలంగాణ టుడే కథనం ప్రకారం, మల్లయ్య యాదవ్ గారు దున్నపోతుల కోసం ఆశీస్సులు కోరుతూ ఉజ్జయినికి వెళ్లారు. తిరిగి వచ్చాక ఏటా కృతజ్ఞతగా ఒక వేడుక జరపడం మొదలుపెట్టారు. అదే క్రమంగా పెరిగి ఈరోజు మనం చూస్తున్న సదర్ కార్నివాల్‌గా మారింది. అప్పటి నుంచి ఆయన కుటుంబమే ప్రతి సంవత్సరం నారాయణగూడ సదర్‌ను నిర్వహిస్తోంది.

ఒకప్పుడు ఒక సమాజానికే పరిమితమైన ఈ వేడుకకు ఇప్పుడు రాష్ట్రస్థాయి గుర్తింపు దక్కింది. తెలంగాణ ప్రభుత్వం సదర్‌ను రాష్ట్ర పండుగగా గుర్తిస్తూ GO జారీ చేసింది.

సదర్ ఎలా జరుపుకుంటారు?

• గో పూజతో ప్రారంభం: పండుగ గో పూజతో మొదలవుతుంది. నారాయణగూడలో చౌదరి కుటుంబం ఈ పూజ నిర్వహిస్తుంది.
• దున్నపోతుల అలంకరణ: దున్నపోతులను అందంగా అలంకరించి, వాటికి పూజ చేస్తారు.
• ఊరేగింపు: దప్పు, తీన్‌మార్ మోతలు, పాటలు, డ్యాన్సుల మధ్య దున్నపోతులను ఊరేగిస్తారు.
• విన్యాసాలు: కొన్ని దున్నపోతులను వెనుక కాళ్లపై నిలబెట్టి చూపించడం ఈ పండుగలో ప్రధాన ఆకర్షణ.
• స్టార్ దున్నపోతులు: హర్యానా వంటి ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి తీసుకొచ్చిన ముర్రా జాతి దున్నపోతులు అందరి దృష్టిని ఆకర్షిస్తాయి.

గో పూజకు, గోవుల కాపరిగా పూజించే శ్రీకృష్ణుడికి, గోవర్ధన సంప్రదాయాలకు సదర్‌తో దగ్గరి సంబంధం ఉంది. ఈ సంప్రదాయం గురించి మరింత తెలుసుకోవాలంటే మా గోవర్ధన పూజ, అన్నకూట్ 2026 గైడ్ చదవండి.

సదర్ ఎక్కడ చూడాలి?

సదర్ నగరంలోని పలు ప్రాంతాల్లో జరుగుతుంది. ఒక్కో ప్రాంతంలో తేదీ, సమయం స్థానిక నిర్వాహకుల ద్వారా నిర్ధారించుకోండి.

సదర్ ప్రాముఖ్యత

సదర్ కేవలం ఒక ఊరేగింపు కాదు. పశుపోషణే జీవనంగా బతికిన యాదవ సమాజం తమ పశువులకు కృతజ్ఞత చెప్పుకునే పండుగ ఇది. గో పూజ, శ్రీకృష్ణ పూజలతో దీనికి భక్తి రూపం ఉంటే, దప్పు మోతలు, డ్యాన్సులతో ఉత్సాహభరితమైన జానపద రూపం ఉంది.

ఒక కుటుంబం మొదలుపెట్టిన కృతజ్ఞతా వేడుక తరతరాలుగా కొనసాగి, ఈరోజు ప్రభుత్వం అధికారికంగా సమ్మేళనం నిర్వహించే స్థాయికి ఎదిగింది. హైదరాబాద్ దీపావళి సంబరాల్లో సదర్ ఒక విడదీయలేని భాగంగా మారింది. కార్తీక మాసం ఆరంభంలో వచ్చే పండుగల గురించి మా కార్తీక మాసం 2026 పేజీ చూడండి.

సందర్శకులకు సూచనలు

• భారీ జనం: పెద్ద సదర్‌కు వేలాది మంది వస్తారు. చిన్నపిల్లలు, పెద్దవాళ్లతో వెళ్తే ఒకరినొకరు విడిపోకుండా జాగ్రత్తపడండి. విలువైన వస్తువులు జాగ్రత్తగా ఉంచుకోండి.
• దున్నపోతులకు దూరంగా ఉండండి: ఇవి చాలా బలమైన జంతువులు. ముఖ్యంగా వెనుక కాళ్లపై నిలబెట్టే సమయంలో దగ్గరికి వెళ్లకండి. సెల్ఫీల కోసం వాటిని తాకడం, రెచ్చగొట్టడం చేయకండి.
• పోలీసుల సూచనలు పాటించండి: ట్రాఫిక్ మళ్లింపులు, బారికేడ్లు ఉంటాయి. పోలీసులు, వాలంటీర్లు చెప్పినట్టు నడుచుకోండి.
• ముందే చెక్ చేయండి: తేదీ, ట్రాఫిక్ మార్పుల కోసం @HYDTP సూచనలు చూడండి.

మీ బంధుమిత్రులకు పండుగ శుభాకాంక్షలు పంపాలనుకుంటున్నారా? మా సదర్ శుభాకాంక్షలు 2026 పేజీలో చక్కని సందేశాలు ఉన్నాయి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

సదర్ పండుగ అంటే ఏమిటి?

హైదరాబాద్ యాదవ (గొల్ల–కురుమ) సమాజం దీపావళి సందర్భంగా జరుపుకునే దున్నపోతుల పండుగ.

2026 సదర్ సమ్మేళనం ఎప్పుడు జరిగింది?

బుధవారం, 4 నవంబర్ 2026న NTR స్టేడియంలో జరిగింది.

పెద్ద సదర్ 2026 ఎప్పుడు?

సంప్రదాయం ప్రకారం 10 నవంబర్ కావచ్చు, కానీ 5 నవంబర్ నాటికి అధికారిక ప్రకటన రాలేదు. @HYDTP సూచనలు చూడండి.

సదర్ ఎప్పుడు మొదలైంది?

ఎక్కువ కథనాల ప్రకారం 1946లో, ఒక నివేదిక ప్రకారం 1942లో.

సదర్ రాష్ట్ర పండుగనా?

అవును, తెలంగాణ ప్రభుత్వం GO జారీ చేసింది.

ఫోటో: హైదరాబాద్ సదర్‌లో అలంకరించిన దున్నపోతు – Yadav.sadarhyd, వికీమీడియా కామన్స్, CC BY-SA 4.0 లైసెన్స్.