వైకుంఠ ఏకాదశి 2026 (ముక్కోటి ఏకాదశి): తేదీ, వైకుంఠ ద్వార దర్శనం, ఉపవాస విధి

సంక్షిప్త సమాధానం: వైకుంఠ ఏకాదశి 2026, అంటే ముక్కోటి ఏకాదశి, ఆదివారం 20 డిసెంబర్ 2026న ఆచరిస్తారు. ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష ఏకాదశి తిథినాడు, ఆలయాలలో ఉత్తర ద్వారం (వైకుంఠ ద్వారం) తెరిచి, భక్తులు ఆ ద్వారం గుండా స్వామి దర్శనం చేసుకుంటారు. ఈ దినాన భక్తులు ఉపవాసం, జాగరణ ఆచరిస్తారు. తిథి ఆరంభ, ముగింపు వేళలు మీ స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం మారవచ్చు.

వైకుంఠ ఏకాదశి — తెలుగు నాట ముక్కోటి ఏకాదశి అని పిలిచే ఈ పర్వదినం, శ్రీమహావిష్ణువు భక్తులకు అత్యంత పవిత్రమైన రోజుగా భావిస్తారు. ధనుర్మాసంలో వచ్చే శుక్ల పక్ష ఏకాదశినాడు, ఆలయాలలో ఉత్తర దిక్కున ఉన్న వైకుంఠ ద్వారం (ఉత్తర ద్వారం) తెరిచి, భక్తులు ఆ ద్వారం గుండా స్వామి దర్శనం చేసుకునే సంప్రదాయం ఈ పండుగకు ప్రత్యేకత.

వైకుంఠ ఏకాదశి 2026 — ముఖ్య వివరాలు

• పండుగవైకుంఠ ఏకాదశి (ముక్కోటి ఏకాదశి)
• తేదీ20 డిసెంబర్ 2026
• వారంఆదివారం
• తిథిధనుర్మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి
• ఇతర పేర్లుముక్కోటి ఏకాదశి, స్వర్గవాతిల్ ఏకాదశి, మోక్షద ఏకాదశి (కొన్ని ప్రాంతాలలో)
• ఆరాధ్య దైవంశ్రీమహావిష్ణువు
• ముఖ్య ఆచారంవైకుంఠ (ఉత్తర) ద్వార దర్శనం, ఉపవాసం, జాగరణ

గమనిక: పైన ఇచ్చిన తేదీ ద్రిక్ పంచాంగం ఆధారితం. ఏకాదశి తిథి ఆరంభ, ముగింపు గంటలు మీ నగరపు అక్షాంశ, రేఖాంశాల ప్రకారం మారతాయి. కొన్ని ప్రాంతాలలో, ద్వారం తెరిచే వేళ తెల్లవారుజామున ఉంటుంది — కచ్చితమైన వేళ కోసం మీ ఆలయాన్ని సంప్రదించండి. [VERIFY]

ముక్కోటి ఏకాదశి అంటే ఏమిటి — పేరు వెనుక కథ

"ముక్కోటి" అంటే మూడు కోట్లు అని అర్థం. ఈ పవిత్ర దినాన మూడు కోట్ల దేవతలు భూలోకానికి దిగివచ్చి, భక్తులతో కలిసి శ్రీమహావిష్ణువును ఆరాధిస్తారని ఒక సంప్రదాయ విశ్వాసం. మరో కథనం ప్రకారం, ఈ రోజున వైకుంఠ ద్వారాలు తెరుచుకుంటాయని, ఆ ద్వారం గుండా స్వామిని దర్శించిన భక్తులకు మోక్షమార్గం సుగమం అవుతుందని భావిస్తారు. పురాణ కథనం ప్రకారం, మురాసురుడిని సంహరించేందుకు శ్రీహరి నుండి ఉద్భవించిన ఏకాదశి అనే శక్తి రూపమే ఏకాదశి వ్రతానికి మూలం అని చెబుతారు. ఇవి సంప్రదాయ విశ్వాసాలుగా మాత్రమే భావించాలి.

వైకుంఠ ద్వార దర్శనం — విశిష్టత

వైకుంఠ ఏకాదశినాడు ఆలయాలలో సాధారణంగా మూసి ఉండే ఉత్తర ద్వారాన్ని (వైకుంఠ ద్వారం / పరమపద ద్వారం) తెరుస్తారు. భక్తులు స్వామివారి ఉత్సవ మూర్తిని ఈ ద్వారం గుండా దర్శించుకుంటారు. తిరుమల శ్రీవారి ఆలయం, శ్రీరంగం, కంచి వంటి ప్రధాన వైష్ణవ క్షేత్రాలలో ఈ ద్వార దర్శనానికి లక్షలాది భక్తులు తరలివస్తారు.

వైకుంఠ ఏకాదశి పూజా విధి

1. తెల్లవారుజామున లేచి, తలస్నానం చేసి, శుభ్రమైన వస్త్రాలు ధరించండి.
2. పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, శ్రీమహావిష్ణువు / వేంకటేశ్వర స్వామి పటం లేదా విగ్రహం ఉంచండి.
3. దీపారాధన చేసి, తులసి దళాలు, పసుపు, కుంకుమ, పుష్పాలతో స్వామిని అలంకరించండి.
4. "ఓం నమో నారాయణాయ" అష్టాక్షరీ మంత్రాన్ని, విష్ణు సహస్రనామాన్ని పఠించండి లేదా వినండి.
5. ఏకాదశి వ్రత సంకల్పం చేసుకుని, రోజంతా ఉపవాసం, విష్ణు నామస్మరణలో గడపండి.
6. వీలైతే ఆలయానికి వెళ్లి వైకుంఠ ద్వార దర్శనం చేసుకోండి.
7. రాత్రి జాగరణ చేస్తూ భజన, నామసంకీర్తనలో పాల్గొనండి.
8. మరుసటి రోజు (ద్వాదశి) పారణ వేళలో ఉపవాసం విరమించండి.

ఉపవాసం, పారణ (వ్రత విరమణ)

ఏకాదశి ఉపవాసం అనేక రూపాలలో ఆచరిస్తారు — పూర్తి నిరాహారంగా (నిర్జల), కేవలం జలం/పండ్లతో (ఫలాహారం), లేదా బియ్యం మానేసి ఇతర ఉపవాస ఆహారంతో. మీ శక్తి, ఆరోగ్యం, కుటుంబ ఆచారాన్ని బట్టి తగిన విధానాన్ని ఎంచుకోవడం సంప్రదాయం. ఉపవాసాన్ని మరుసటి రోజు ద్వాదశి తిథిలో, పారణ వేళలో విరమించడం ఆనవాయితీ. పారణ సమయం ప్రాంతం, పంచాంగం ప్రకారం మారుతుంది కాబట్టి మీ స్థానిక పంచాంగాన్ని చూసుకోండి. [VERIFY]

ముఖ్య సూచన: ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉన్నవారు, మధుమేహం/రక్తపోటు వంటి పరిస్థితులు ఉన్నవారు, గర్భిణులు, పాలిచ్చే తల్లులు, వృద్ధులు ఉపవాసం చేసే ముందు తప్పకుండా వైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి. ఉపవాసం అనేది వ్యక్తిగత శక్తి, ఆరోగ్యాన్ని బట్టి ఆచరించాల్సిన విషయం.

ఎవరు ఆచరించవచ్చు, ఎలా ఆచరించాలి

సంప్రదాయంలో ఏకాదశి వ్రతాన్ని స్త్రీలు, పురుషులు, పెళ్లయినవారు, పెళ్లికానివారు అందరూ ఆచరించవచ్చనే విస్తృత అభిప్రాయం ఉంది. కొన్ని కుటుంబాలలో వయసు, ఆరోగ్యం, ఆచారాన్ని బట్టి పూర్తి ఉపవాసం బదులు ఫలాహారం సూచిస్తారు. ఈ విషయంలో వేర్వేరు కుటుంబ, ప్రాంతీయ ఆచారాలు ఉన్నందున, ఎవరినీ మినహాయించడం లేదా నిర్బంధించడం సరికాదు — మీ కుటుంబ పెద్దలు, ఆలయ ఆచారాన్ని అనుసరించడం ఉత్తమం.

• ఉపవాసం కష్టమైనవారు నామస్మరణ, ఆలయ దర్శనం, దానధర్మాలతో ఈ దినాన్ని పవిత్రంగా గడపవచ్చు.
• పిల్లలు, వృద్ధులు, అనారోగ్యులు తమ శక్తికి తగినట్లు మాత్రమే ఆచరించాలి.
• వ్రతం ముఖ్యోద్దేశం భక్తి, ఆత్మనిగ్రహం, భగవత్ ధ్యానం — శరీరాన్ని బాధించడం కాదు.

ప్రాంతీయ ఆచారాలు

వైకుంఠ ఏకాదశిని దేశవ్యాప్తంగా వేర్వేరు పేర్లతో, ఆచారాలతో జరుపుకుంటారు. కింది పట్టికలో ముఖ్య ప్రాంతీయ రూపాలను చూడవచ్చు.

అమాంత, పూర్ణిమాంత పంచాంగ లెక్కల మధ్య మాస గణనలో తేడాలు ఉన్నప్పటికీ, ధనుర్మాస శుక్ల పక్ష ఏకాదశి అనే తిథి ఆధారం రెండు పద్ధతులలోనూ ఒకటే. అయినా తేదీ, తిథి వేళలలో స్వల్ప తేడాలు రావచ్చు కాబట్టి, ఏ ఒక్క పద్ధతినీ తప్పు అని చెప్పలేము — మీ కుటుంబ, ఆలయ పంచాంగాన్నే ప్రామాణికంగా తీసుకోండి. పెద్ద ఆలయాలలో దర్శన ఏర్పాట్లు, సమయాల గురించి అధికారిక సమాచారాన్నే ముందుగా నిర్ధారించుకోండి.

మంత్రాలు, పారాయణం

ఈ దినాన "ఓం నమో నారాయణాయ" అనే అష్టాక్షరీ మంత్రాన్ని, ద్వాదశాక్షరీ "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" మంత్రాన్ని జపించడం ఆనవాయితీ. విష్ణు సహస్రనామ స్తోత్రం చాలా సుదీర్ఘమైనది కాబట్టి దాన్ని ఇక్కడ పూర్తిగా ఇవ్వడం లేదు — భక్తులు ప్రామాణిక గ్రంథం నుండి లేదా ఆలయ పారాయణంలో దాన్ని పఠించవచ్చు, వినవచ్చు. వేంకటేశ్వర సుప్రభాతం, భగవద్గీత పారాయణం కూడా ఈ దినాన శ్రేష్ఠంగా భావిస్తారు.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

వైకుంఠ ఏకాదశి 2026 ఎప్పుడు వస్తుంది?

వైకుంఠ ఏకాదశి 2026 (ముక్కోటి ఏకాదశి) ఆదివారం 20 డిసెంబర్ 2026న వస్తుంది. తిథి ఆరంభ, ముగింపు వేళలు మీ స్థానిక పంచాంగం ప్రకారం మారవచ్చు.

ముక్కోటి ఏకాదశి, వైకుంఠ ఏకాదశి ఒకటేనా?

అవును. తెలుగు రాష్ట్రాలలో వైకుంఠ ఏకాదశినే ముక్కోటి ఏకాదశి అని పిలుస్తారు. "ముక్కోటి" అంటే మూడు కోట్లు — ఈ దినాన మూడు కోట్ల దేవతలు దిగివస్తారని సంప్రదాయ విశ్వాసం.

వైకుంఠ ద్వార దర్శనం అంటే ఏమిటి?

ఆలయాలలో సాధారణంగా మూసి ఉండే ఉత్తర ద్వారాన్ని (వైకుంఠ / పరమపద ద్వారం) ఈ ఏకాదశినాడు తెరుస్తారు. భక్తులు ఆ ద్వారం గుండా స్వామిని దర్శించుకోవడాన్ని వైకుంఠ ద్వార దర్శనం అంటారు.

వైకుంఠ ఏకాదశి ఉపవాసం ఎలా చేయాలి?

శక్తికొద్దీ పూర్తి నిరాహారం, జల/ఫలాహారం, లేదా బియ్యం మానేసి ఉపవాస ఆహారం — ఏదైనా విధానం ఆచరించవచ్చు. మీ కుటుంబ, ఆలయ సంప్రదాయాన్ని అనుసరించండి. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, గర్భిణులు వైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి.

పారణ ఎప్పుడు చేయాలి?

ఉపవాసాన్ని మరుసటి రోజు ద్వాదశి తిథిలో పారణ వేళలో విరమించడం ఆనవాయితీ. పారణ కచ్చితమైన సమయం ప్రాంతం, పంచాంగం ప్రకారం మారుతుంది కాబట్టి మీ స్థానిక పంచాంగాన్ని చూసుకోండి.

వైకుంఠ ఏకాదశి వ్రతం ఎవరు ఆచరించవచ్చు?

సంప్రదాయంలో స్త్రీలు, పురుషులు, పెళ్లయినవారు, పెళ్లికానివారు అందరూ ఆచరించవచ్చనే విస్తృత అభిప్రాయం ఉంది. ఉపవాసం కష్టమైనవారు నామస్మరణ, ఆలయ దర్శనంతో పవిత్రంగా గడపవచ్చు. కుటుంబ, ఆలయ ఆచారాన్ని అనుసరించండి.

ఈ రోజు ఏ మంత్రాలు జపించాలి?

"ఓం నమో నారాయణాయ" అష్టాక్షరీ, "ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ" ద్వాదశాక్షరీ మంత్రాలు, విష్ణు సహస్రనామ, గీతా, సుప్రభాత పారాయణం ఈ దినాన శ్రేష్ఠంగా భావిస్తారు.

వైకుంఠ ఏకాదశిని ఇతర ప్రాంతాలలో ఏమని పిలుస్తారు?

తెలుగు నాట ముక్కోటి ఏకాదశి, తమిళనాడులో వైకుంఠ ఏకాదశి (పరమపద వాసల్ దర్శనం), కేరళలో స్వర్గవాతిల్ ఏకాదశి, ఉత్తర భారతంలో మోక్షద ఏకాదశి అని పిలుస్తారు.