చివరిగా నవీకరించినది: 25 అక్టోబర్ 2026

సంక్షిప్త సమాధానం: ప్రాచుర్యంలో ఉన్న "హిందూ ధర్మంలో 12 మహర్షులు" చిత్రంలో కనిపించే పన్నెండు మంది మహర్షులు వ్యాసుడు, బృహస్పతి, విశ్వామిత్రుడు, శుక్రాచార్యుడు, కపిలుడు, అగస్త్యుడు, కశ్యపుడు, పరాశరుడు, వసిష్ఠుడు, భృగువు, దుర్వాసుడు మరియు భరద్వాజుడు. వీరు ఋగ్వేద సూక్తాల ద్రష్టలుగా, వేదాలు మరియు మహాభారతాన్ని సంకలనం చేసినవారిగా, దేవతలకు మరియు రాజులకు గురువులుగా, సాంఖ్యం, ఆయుర్వేదం వంటి సంప్రదాయాల స్థాపకులుగా స్మరించబడుతున్నారు. కింద ముందుగా ఒక సంక్షిప్త పట్టిక, ఆ తర్వాత మీరు గ్రంథాలలో సరిచూసుకోగల ఆధారాలతో ప్రతి మహర్షి వివరాలు ఉన్నాయి.

12 మహర్షులు ఒక్క చూపులో

మహర్షిప్రసిద్ధిఎక్కడ చదవాలి
వ్యాసుడువేదాల విభజన; మహాభారత రచయితమహాభారతం, ఆది పర్వం 1 మరియు 63
బృహస్పతిదేవతల పురోహితుడు మరియు గురువుమహాభారతం, ఆది పర్వం 76; భాగవతం 4.1.35
విశ్వామిత్రుడుగాయత్రీ మంత్ర ద్రష్ట; బ్రహ్మర్షిగా మారిన రాజుఋగ్వేదం 3.62.10; రామాయణం, బాల కాండ 51–65
శుక్రాచార్యుడుఅసురుల గురువు; మృతసంజీవని విద్యలో నిపుణుడుమహాభారతం, ఆది పర్వం 66, 76–77
కపిలుడుసంప్రదాయం ప్రకారం సాంఖ్య స్థాపకుడు; దేవహూతికి గురువుభాగవత పురాణం 3.24–33
అగస్త్యుడువింధ్య పర్వతాన్ని అణచారు; సముద్రాన్ని తాగారు; రామునికి ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించారుమహాభారతం, వన పర్వం 104–105; రామాయణం, యుద్ధ కాండ
కశ్యపుడుదేవతలు, అసురులు, నాగులు మరియు గరుడుని తండ్రిమహాభారతం, ఆది పర్వం 16, 65–66
పరాశరుడువిష్ణు పురాణ వక్త; వ్యాసుని తండ్రివిష్ణు పురాణం 1.1; మహాభారతం, ఆది పర్వం 63
వసిష్ఠుడుఇక్ష్వాకు రాజుల గురువు; రాముని గురువు; ఋగ్వేద మండలం 7రామాయణం, అయోధ్య కాండ 111; యోగ వాసిష్ఠం
భృగువుత్రిమూర్తులను పరీక్షించారు; భార్గవ వంశ స్థాపకుడుభాగవత పురాణం 10.89; మహాభారతం, ఆది పర్వం 66
దుర్వాసుడుశివాంశ సంభూతుడు; ఆయన శాపం సముద్ర మథనానికి దారితీసిందిభాగవతం 4.1; విష్ణు పురాణం 1.9
భరద్వాజుడుఋగ్వేద మండలం 6; ప్రయాగలో రామునికి ఆతిథ్యం ఇచ్చారు; ఇంద్రుని నుండి ఆయుర్వేదం పొందారురామాయణం, అయోధ్య కాండ 54; చరక సంహిత, సూత్రస్థానం 1

మహాభారత విభాగ సంఖ్యలు కె. ఎం. గంగూలీ (K. M. Ganguli) అనువాదాన్ని అనుసరిస్తాయి; రామాయణ అధ్యాయ సంఖ్యలు హరి ప్రసాద్ శాస్త్రి (Hari Prasad Shastri) అనువాదాన్ని అనుసరిస్తాయి, ఇతర ప్రతులలో ఒకటి రెండు తేడా ఉండవచ్చు.

Advertisement

1. వ్యాసుడు: వేదాలను విభజించినవారు

కృష్ణ ద్వైపాయనుడు అని కూడా పిలువబడే వ్యాసుడు, పరాశర మహర్షి ద్వారా సత్యవతికి యమునా నదిలోని ఒక ద్వీపంలో జన్మించారు; అందుకే ఆయనను ద్వైపాయనుడు, అంటే "ద్వీపంలో పుట్టినవాడు" అంటారు. ఆయన "వేదాలను విభజించారు" కాబట్టి వ్యాసుడు అని పిలువబడ్డారని, వాటిని సుమంతుడు, జైమిని, పైలుడు, తన కుమారుడు శుకుడు మరియు వైశంపాయనుడికి బోధించారని, మహాభారతాన్ని "పంచమ వేదం"గా అందించారని మహాభారతం చెబుతుంది. మహాభారత రచయిత కూడా ఆయనేనని అది పేర్కొంటుంది. వ్యాసుడు చెబుతుండగా గణేశుడు ఇతిహాసాన్ని రాశాడనే కథ ఎంతో ప్రియమైన సంప్రదాయం, అయితే అది అన్ని ప్రతులలో కనిపించదు. ఆయన గౌరవార్థం గురు పూర్ణిమను వ్యాస పూర్ణిమగా కూడా జరుపుకుంటారు.

ఆధారాలు: మహాభారతం, ఆది పర్వం 63; ఆది పర్వం 1; విష్ణు పురాణం 1.1.

2. బృహస్పతి: దేవతల గురువు

మహాభారతంలో, దేవతలు అంగిరసుని కుమారుడైన బృహస్పతిని తమ పురోహితుడిగా ఎన్నుకున్నారు, అసురులు ఉశనసుడిని (శుక్రుడు) ఎన్నుకున్నారు. భాగవత పురాణం ఆయనను "దేవతల గురువు" అని పిలుస్తుంది. మరణించినవారిని బతికించే సంజీవని విద్య శుక్రునికి తెలుసు కానీ బృహస్పతికి తెలియదు, అందుకే దేవతలు బృహస్పతి కుమారుడైన కచుడిని శుక్రుని వద్ద ఆ విద్య నేర్చుకోవడానికి పంపారు. హిందూ జ్యోతిషంలో బృహస్పతి గురు గ్రహం (Jupiter) కూడా. ఋగ్వేద మండలం 6 ద్రష్ట అయిన భరద్వాజుడు "బార్హస్పత్య", అంటే "బృహస్పతి వంశానికి చెందినవాడు" అనే వంశనామాన్ని కలిగి ఉన్నారు.

ఆధారాలు: మహాభారతం, ఆది పర్వం 76; భాగవత పురాణం 4.1; ఋగ్వేద మండలం 6 ద్రష్టల సూచిక.

3. విశ్వామిత్రుడు: గాయత్రీ మంత్ర ద్రష్ట

గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదం 3.62.10, దివ్య సూర్యుడైన సవితృ దేవునికి చేసే ప్రార్థన. సాయణాచార్యుల సాంప్రదాయ భాష్యం ఆ సూక్తానికి ద్రష్టగా విశ్వామిత్రుడిని పేర్కొంటుంది. ఋగ్వేదంలోని మూడవ మండలం మొత్తం విశ్వామిత్ర వంశానికి చెందుతుంది. వాల్మీకి రామాయణం ప్రకారం ఆయన కుశ వంశంలో గాధి కుమారుడిగా రాజుగా జన్మించారు (అందుకే కౌశికుడు అనే పేరు), తపస్సు వైపు మళ్లక ముందు రాజ్యం పాలించారు. వసిష్ఠుని కామధేనువు విషయంలో మొదలైన సుదీర్ఘ వైరం తర్వాత, బ్రహ్మ "నీ తపశ్శక్తి వల్ల" అంటూ ఆయనను బ్రహ్మర్షిగా ప్రకటించారు, వసిష్ఠుడు కూడా ఆయనను బ్రహ్మర్షిగా అంగీకరించారు. ఆధ్యాత్మిక ఔన్నత్యం కృషి మరియు తపస్సుతోనే సాధ్యమని చూపడానికి ఆయన కథను తరచుగా చెబుతారు. రామాయణంలో ఆయన తన యాగాన్ని రక్షించడానికి బాల రామలక్ష్మణులను తీసుకువెళ్లి, వారికి దివ్యాస్త్రాలను కూడా బోధిస్తారు.

Advertisement

ఆధారాలు: ఋగ్వేదం 3.62 (విల్సన్); ఋగ్వేదం 3.1; రామాయణం, బాల కాండ 51; బాల కాండ 65.

4. శుక్రాచార్యుడు: అసురుల గురువు

ఉశనసుడు లేదా కావ్యుడు అని కూడా పిలువబడే శుక్రుడు భృగువు కుమారుడు. దానవ రాజు వృషపర్వుని ఆస్థానంలో అసురులకు పురోహితుడిగా, గురువుగా సేవలందించారు. సంజీవని విద్య ఆయన ఒక్కరికే తెలుసు; దానితో యుద్ధంలో మరణించిన అసురులను ఆయన బతికించేవారు. బృహస్పతి కుమారుడైన కచుడు ఆ విద్య నేర్చుకోవడానికి ఆయనకు శిష్యుడిగా సేవ చేశాడు; కచుడు మరియు శుక్రుని కుమార్తె దేవయాని కథ ఆది పర్వంలో వస్తుంది. మహాభారతం శుక్రుడిని శుక్ర గ్రహం (Venus)గా కూడా గుర్తిస్తుంది, ఒక రూపంలో ఆయన దైత్యులకు, దేవతలకు ఇద్దరికీ మార్గదర్శనం చేశారని చెబుతుంది.

ఆధారాలు: మహాభారతం, ఆది పర్వం 66; ఆది పర్వం 76; ఆది పర్వం 77.

5. కపిలుడు: సాంఖ్య గురువు

భాగవత పురాణం ప్రకారం కపిలుడు దేవహూతికి మరియు కర్దమ మహర్షికి జన్మించారు; తత్త్వాలకు సంబంధించిన సాంఖ్య బోధనను లోకానికి తెలియజేయడానికి ఆయన వచ్చారని బ్రహ్మ గుర్తించారు. ఆరు సాంప్రదాయ దర్శనాలలో ఒకటైన సాంఖ్యానికి సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయనే స్థాపకుడు; ఈ దర్శనం పురుషుడిని (శుద్ధ చైతన్యం) ప్రకృతి నుండి వేరుగా చూపుతుంది. స్కంధం 3, అధ్యాయాలు 25 నుండి 33 వరకు కపిలుడు తన తల్లికి భక్తి, సాంఖ్యం, యోగాన్ని బోధిస్తారు, ఆమె మోక్షాన్ని పొందుతుంది.

ఆధారాలు: భాగవత పురాణం 3.24; భాగవత పురాణం 3.25.

6. అగస్త్యుడు: దక్షిణాది మహర్షి

మహాభారతంలో, వింధ్య పర్వతం పెరుగుతూనే ఉండగా, దేవతల కోరిక మేరకు అగస్త్యుడు తాను దక్షిణం నుండి తిరిగి వచ్చే వరకు ఆగమని దానిని కోరారు. ఆయన తిరిగి రాలేదు, పర్వతం పెరగడం ఆగిపోయింది. సముద్రంలో దాక్కున్న కాలకేయ రాక్షసులను దేవతలు ఓడించగలిగేలా ఆయన సముద్రాన్ని కూడా తాగేశారు. రామాయణంలో, యుద్ధభూమిలో అలసిపోయిన రాముని వద్దకు అగస్త్యుడు వచ్చి, రావణుడితో చివరి యుద్ధానికి ముందు ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశిస్తారు. తమిళ సంప్రదాయం ఆయనను అగత్తియర్‌గా, తమిళ విద్యకు మరియు సిద్ధ సంప్రదాయానికి మూలపురుషుడిగా గౌరవిస్తుంది. ఆయన జననం గురించి గ్రంథాలు భిన్నంగా చెబుతాయి: మహాభారతం ఆయనను మిత్ర, వరుణుల సంతానంగా పేర్కొంటే, భాగవతం వేరే వంశాన్ని చెబుతుంది.

Advertisement

ఆధారాలు: మహాభారతం, వన పర్వం 104; వన పర్వం 105; రామాయణం, యుద్ధ కాండ 107.

7. కశ్యపుడు: దేవతలు మరియు అసురుల తండ్రి

మరీచి కుమారుడైన కశ్యపుడు దక్షుని పదమూడు మంది కుమార్తెలను వివాహం చేసుకున్నారు. మహాభారతం ప్రకారం అదితి నుండి ఇంద్రుడు, వరుణుడు, విష్ణువు సహా పన్నెండు మంది ఆదిత్యులు; దితి నుండి హిరణ్యకశిపుడితో మొదలుకొని దైత్యులు; కద్రువ నుండి నాగులు (సర్పాలు); వినత నుండి గరుడుడు మరియు అరుణుడు జన్మించారు. "దేవతలు మరియు అసురులు కశ్యపుని సంతానమే" అని అది చెబుతుంది. రాముని పూర్వీకుల సూర్యవంశాన్ని రామాయణం కూడా కశ్యపుని ద్వారా వివస్వంతుడు, మనువు, ఇక్ష్వాకుల వరకు వివరిస్తుంది.

ఆధారాలు: మహాభారతం, ఆది పర్వం 16; ఆది పర్వం 65; ఆది పర్వం 66.

8. పరాశరుడు: విష్ణు పురాణ వక్త

విశ్వం యొక్క ఉత్పత్తి మరియు స్వరూపం గురించి అడిగిన శిష్యుడు మైత్రేయునికి పరాశరుడు ఇచ్చిన సమాధానంగా విష్ణు పురాణం రూపొందింది. పరాశరుడు వసిష్ఠుని మనవడు; మొదటి అధ్యాయంలో రాక్షసులను నాశనం చేసే యాగాన్ని వసిష్ఠుడు ఆయనను ఒప్పించి ఆపించారు, ఆ తర్వాత పులస్త్య మహర్షి ఆయనకు దివ్య జ్ఞానాన్ని అనుగ్రహించారు. సత్యవతి ద్వారా వ్యాసునికి తండ్రి కూడా పరాశరుడే. సాంప్రదాయ జ్యోతిష గ్రంథాలు కూడా సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయనకే ఆపాదించబడ్డాయి.

ఆధారాలు: విష్ణు పురాణం 1.1; మహాభారతం, ఆది పర్వం 63.

9. వసిష్ఠుడు: సూర్యవంశ గురువు

వసిష్ఠుడు ఇక్ష్వాకు రాజుల కులగురువు. రామాయణంలో ఆయన రామునితో "నేను మీ తండ్రికి మరియు నీకు గురువును" అంటారు, వామదేవునితో కలిసి దశరథునికి మార్గదర్శనం చేస్తారు. ఋగ్వేదంలోని ఏడవ మండలం వసిష్ఠునికి మరియు ఆయన వంశానికి చెందుతుంది. మనస్సు, జగత్తు, మోక్షం గురించి బాల రామునికి ఆయన చేసిన సుదీర్ఘ బోధను యోగ వాసిష్ఠం అందిస్తుంది. విష్ణు పురాణం ఆయనను బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో ఒకరిగా పేర్కొంటుంది. ఆయన భార్య అరుంధతి పాతివ్రత్యానికి ఆదర్శంగా పూజింపబడుతుంది, ఈ దంపతులను సప్తర్షి మండలం (Great Bear) నక్షత్రాలలో చూడవచ్చు.

Advertisement

ఆధారాలు: రామాయణం, అయోధ్య కాండ 111; ఋగ్వేద మండలం 7 ద్రష్టల సూచిక; యోగ వాసిష్ఠం (మిత్ర అనువాదం); విష్ణు పురాణం 1.7.

10. భృగువు: త్రిమూర్తులను పరీక్షించిన మహర్షి

భృగువు బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో ఒకరు. భాగవత పురాణం 10.89లో, త్రిమూర్తులలో ఎవరు గొప్పవారో తెలుసుకోవడానికి ఋషులు ఆయనను పంపారు. ఆయన బ్రహ్మను, తర్వాత శివుడిని అవమానించి, ఆ తర్వాత నిద్రిస్తున్న విష్ణువు వక్షస్థలంపై తన్నారు. విష్ణువు లేచి ఆయనను గౌరవించి, "మీ పాదానికి ఏమైనా నొప్పి కలిగిందా?" అని అడిగారు; దాంతో విష్ణువే అందరిలో గొప్పవారని ఋషులు నిర్ణయించారు. భృగువు భార్గవ వంశాన్ని స్థాపించారు: ఆయన కుమారులు శుక్రుడు మరియు చ్యవనుడు; చ్యవనుని వంశం ఔర్వుడు, ఋచీకుల ద్వారా పరశురాముని తండ్రి జమదగ్ని వరకు సాగింది. జ్యోతిష గ్రంథమైన భృగు సంహిత సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయనకే ఆపాదించబడింది.

ఆధారాలు: భాగవత పురాణం 10.89; విష్ణు పురాణం 1.7; మహాభారతం, ఆది పర్వం 66.

11. దుర్వాసుడు: తీవ్ర కోపం గల మహర్షి

భాగవత పురాణం ప్రకారం దుర్వాసుడు అత్రి మహర్షి భార్య అనసూయకు దత్తాత్రేయుడు, సోముడితో కలిసి జన్మించారు, దుర్వాసుడు శివాంశతో జన్మించారు. విష్ణు పురాణంలో, దుర్వాసుడు ఇంద్రునికి ఒక దివ్య మాలను ఇచ్చారు; ఇంద్రుడు దానిని నిర్లక్ష్యంగా చూశాడు, దుర్వాసుని శాపం దేవతలను బలహీనపరిచింది, అది సముద్ర మథనానికి మరియు లక్ష్మీదేవి తిరిగి రావడానికి దారితీసింది. ఆయన త్వరగా వచ్చే కోపం, అంతే ఉదారమైన వరాలు ఎన్నో కథలలో కనిపిస్తాయి, మహాభారతంలో కుంతికి ఇచ్చిన వరం వాటిలో ఒకటి.

ఆధారాలు: భాగవత పురాణం 4.1; విష్ణు పురాణం 1.9.

Advertisement

12. భరద్వాజుడు: ద్రష్ట, రాముని ఆతిథేయుడు మరియు ఆయుర్వేద గురువు

ఋగ్వేదంలోని ఆరవ మండలం భరద్వాజ బార్హస్పత్యునికి మరియు ఆయన వంశానికి చెందుతుంది. రామాయణంలో, వనవాస ప్రారంభంలో రాముడు, సీత, లక్ష్మణుడు గంగా యమునలు కలిసే ప్రయాగలోని ఆయన ఆశ్రమంలో ఒక రాత్రి గడుపుతారు. బ్రహ్మ నుండి దక్షుడు, అశ్వినీ దేవతలు, ఇంద్రుని ద్వారా వచ్చిన ఆయుర్వేద విద్యను నేర్చుకోవడానికి ఋషుల తరఫున భరద్వాజుడు ఇంద్రుని వద్దకు ఎలా వెళ్లారో చెబుతూ చరక సంహిత ప్రారంభమవుతుంది. మహాభారతంలో ద్రోణుని తండ్రి కూడా ఆయనే.

ఆధారాలు: ఋగ్వేద మండలం 6 ద్రష్టల సూచిక; రామాయణం, అయోధ్య కాండ 54; చరక సంహిత, సూత్రస్థానం 1.

హిందూ ఆచారాలలో ఈ మహర్షులు ఎలా జీవించి ఉన్నారు

  • చాలా కుటుంబాలు కశ్యప, వసిష్ఠ, భరద్వాజ, భృగు వంటి ఋషుల పేరుతో తమ గోత్రాన్ని (ఆధ్యాత్మిక వంశం) చెప్పుకుంటాయి, పూజల సమయంలో సంకల్పంలో దానిని పఠిస్తాయి.
  • గురు పూర్ణిమ నాడు గురువులకే గురువుగా వ్యాసుడిని పూజిస్తారు.
  • సప్తర్షులను నిత్య ప్రార్థనలలో మరియు కాశీ విశ్వనాథ్ వంటి ఆలయాలలో స్మరిస్తారు; చూడండి కాశీ విశ్వనాథ్‌లో సప్తర్షి ఆరతి.
  • గాయత్రీ మంత్రం, వసిష్ఠ మరియు భరద్వాజుల ఋగ్వేద సూక్తాల వంటి ఈ మహర్షులు దర్శించిన మంత్రాలను నేటికీ ప్రతిరోజూ జపిస్తారు.
  • వారి కథలు ఇతిహాసాలంతటా కనిపిస్తాయి; మహాభారతంలోని గురువులు సంఘటనలను ఎలా మలిచారో తెలుసుకోవడానికి ఒక ఉదాహరణగా చదవండి ఏకలవ్యుడు మరియు ద్రోణుని కథ (ద్రోణుడు భరద్వాజుని కుమారుడు).

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఈ జాబితాలోని హిందూ ధర్మపు 12 మహర్షులు ఎవరు?

వ్యాసుడు, బృహస్పతి, విశ్వామిత్రుడు, శుక్రాచార్యుడు, కపిలుడు, అగస్త్యుడు, కశ్యపుడు, పరాశరుడు, వసిష్ఠుడు, భృగువు, దుర్వాసుడు మరియు భరద్వాజుడు. హిందూ సంప్రదాయం ఇంకా ఎందరో ఋషులను పూజిస్తుంది; ఇది ప్రాచుర్యంలో ఉన్న ఒక సమూహం మాత్రమే.

గాయత్రీ మంత్రాన్ని దర్శించిన మహర్షి ఎవరు?

విశ్వామిత్రుడు. గాయత్రీ మంత్రం ఋగ్వేదం 3.62.10, సవితృ దేవునికి అంకితమైన మంత్రం. సాయణాచార్యుల సాంప్రదాయ భాష్యం ఆ సూక్తానికి ద్రష్టగా విశ్వామిత్రుడిని పేర్కొంటుంది.

వ్యాస మహర్షి ఏమి రచించారు?

మహాభారతం వ్యాసుడిని (కృష్ణ ద్వైపాయనుడు) తన రచయితగా పేర్కొంటుంది. ఆయన వేదాలను విభజించి క్రమబద్ధం చేశారని, అందుకే ఆయనను "వ్యాసుడు" (విభజించినవాడు) అంటారని చెబుతుంది. ఆయన వాటిని తన శిష్యులైన సుమంతుడు, జైమిని, పైలుడు, వైశంపాయనుడు మరియు తన కుమారుడు శుకుడికి బోధించారు.

Advertisement

ఈ మహర్షులతో సంబంధం ఉన్న ఋగ్వేద మండలాలు ఏవి?

ఋగ్వేదంలోని మూడు "కుటుంబ మండలాలు" ఈ జాబితాలోని మహర్షులకు చెందుతాయి: మండలం 3 విశ్వామిత్రుని వంశానికి, మండలం 6 భరద్వాజుని వంశానికి, మండలం 7 వసిష్ఠుని వంశానికి.

సాంఖ్య దర్శనాన్ని స్థాపించింది ఎవరు?

సంప్రదాయం ప్రకారం కపిలుడు సాంఖ్య దర్శన స్థాపకుడు. సాంఖ్య బోధనను లోకానికి తెలియజేయడానికి ఆయన దేవహూతి, కర్దములకు జన్మించారని భాగవత పురాణం చెబుతుంది. ఆయన తన తల్లికి చేసిన బోధ స్కంధం 3, అధ్యాయాలు 25 నుండి 33 వరకు విస్తరించి ఉంది.

భృగు మహర్షి శ్రీ మహావిష్ణువును ఎందుకు తన్నారు?

భాగవత పురాణం 10.89లో, బ్రహ్మ, శివుడు, విష్ణువులలో ఎవరు గొప్పవారో తెలుసుకోవడానికి ఋషులు భృగువును పంపారు. ఆయన బ్రహ్మను, శివుడిని అవమానించి, తర్వాత నిద్రిస్తున్న విష్ణువు వక్షస్థలంపై తన్నారు. విష్ణువు లేచి వినయంగా ఆయనను గౌరవించారు; దాంతో విష్ణువే అందరిలో గొప్పవారని ఋషులు నిర్ణయించారు.

శ్రీరామునికి ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించిన మహర్షి ఎవరు?

అగస్త్యుడు. వాల్మీకి రామాయణం యుద్ధ కాండలో (శాస్త్రి అనువాదంలో అధ్యాయం 107, కొన్ని ప్రతులలో 105), యుద్ధభూమిలో అలసిపోయిన రాముని వద్దకు అగస్త్యుడు వచ్చి, రావణుడితో చివరి యుద్ధానికి ముందు సూర్య స్తోత్రాన్ని ఉపదేశిస్తారు.

సంపాదకుని గమనిక

సంపాదకుని గమనిక (25 అక్టోబర్ 2026): ఈ పేజీని 25 అక్టోబర్ 2026న తిరిగి రాశాము. ప్రతి విషయాన్ని మేము తెరిచి చూడగలిగిన ఆంగ్ల అనువాదాలతో సరిచూశాము: కె. ఎం. గంగూలీ మహాభారతం, హెచ్. హెచ్. విల్సన్ ఋగ్వేదం మరియు విష్ణు పురాణం, జి. వి. తగారే భాగవత పురాణం, హరి ప్రసాద్ శాస్త్రి రామాయణం మరియు చరక సంహిత. గాయత్రీ మంత్ర ఆధారాన్ని ఋగ్వేదం 3.62.10గా సరిచేశాము, మేము ధృవీకరించలేని విషయాలను తొలగించాము. ఈ కథల రూపాలు గ్రంథాలను బట్టి, ప్రాంతాలను బట్టి భిన్నంగా ఉంటాయి.

సంబంధిత వ్యాసాలు