భగవద్గీత శ్లోకాలు అర్థంతో: జ్ఞానం, సందర్భం మరియు దైనందిన జీవితంపై 15 ముఖ్య శ్లోకాలు

సంక్షిప్త సమాధానం: మహాభారతంలో కురుక్షేత్ర యుద్ధభూమిలో శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెప్పిన భగవద్గీతలో 18 అధ్యాయాలలో 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. క్రింది పదిహేను శ్లోకాలు అత్యధికంగా ఉదహరించబడే వాటిలో ఉన్నాయి: 2.47 (ఫలాలపై ఆసక్తి లేకుండా కర్మ చేయడం), 2.14 మరియు 2.20 (సహనం మరియు నశించని ఆత్మ), 4.7 నుండి 4.8 (ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా భగవంతుడు అవతరిస్తాడు), 6.5 (నిన్ను నువ్వే మనసుతో ఉద్ధరించుకో) మరియు 18.66 (శరణాగతి). ప్రతి శ్లోకాన్ని సంస్కృతం, లిప్యంతరీకరణ, సందర్భం, సరళమైన అర్థం మరియు దైనందిన జీవితానికి ఒక ఆలోచనతో అందించాం.

చివరి నవీకరణ: 9 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీలోని దేవనాగరి మరియు IAST లిప్యంతరీకరణ sanskritdocuments.org లోని భగవద్గీత పాఠం నుండి తీసుకున్నాం. అర్థాలు మా సొంత సరళమైన వివరణలు, ఏ ప్రచురిత అనువాదం నుండీ తీసుకున్న ఉల్లేఖనలు కావు.

ఒక్క పేరాలో నేపథ్యం

గీత మహాభారతంలోని భీష్మ పర్వంలో ఉంది. ఒకే కుటుంబానికి చెందిన రెండు సైన్యాలు కురుక్షేత్రంలో ఎదురెదురుగా నిలిచాయి. మహా ధనుర్ధారి అయిన అర్జునుడు అవతలి పక్షంలో గురువులను, బంధువులను చూసి తన ధనుస్సును కింద పెట్టేస్తాడు. అతని స్నేహితుడు, సారథి అయిన శ్రీకృష్ణుడు 18 అధ్యాయాలలో అతని నిరాశకు సమాధానం ఇస్తాడు — ఆత్మ స్వరూపం నుండి స్వార్థ రహిత కర్మ, ధ్యానం, భక్తి, చివరికి శరణాగతి వరకు. ఈ సంభాషణ మొత్తాన్ని సంజయుడు అంధుడైన ధృతరాష్ట్ర మహారాజుకు వివరిస్తాడు. సంక్షోభంలో ఉండి కర్మ చేయాల్సిన ఒక వ్యక్తికి ఇవి చెప్పబడ్డాయని గుర్తుంచుకుంటే, క్రింది ప్రతి శ్లోకం మరింత బాగా అర్థమవుతుంది.

అధ్యాయాల వారీ అవలోకనం కోసం మా 18 అధ్యాయాల సంపూర్ణ మార్గదర్శిని చూడండి, మహాకావ్యంలో శ్రీకృష్ణుడు ఎవరో తెలుసుకోవడానికి కృష్ణావతారం: గీత మరియు మహాభారతం చదవండి.

15 శ్లోకాలు ఒక్క చూపులో

గీతకు తప్పుగా ఆపాదించబడే వాక్యాలు

గీతా వాక్యాలుగా విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్న రెండు వాక్యాలు నిజానికి గీతలోనివి కావు. "మనం ఏమిటో అదంతా మనం ఆలోచించిన దాని ఫలితమే" అనేది బౌద్ధ గ్రంథమైన ధమ్మపదం ప్రారంభానికి ప్రసిద్ధ ఆంగ్ల అనువాదం. "ఖాళీ చేతులతో వచ్చావు, ఖాళీ చేతులతో వెళ్తావు; ఈరోజు నీది అనుకున్నది నిన్న వేరొకరిది" అనేది తరచుగా "గీతా సారం" పోస్టర్‌గా ముద్రించబడే ఆధునిక సారాంశం, ఏ శ్లోకంతోనూ సరిపోలదు. గీతా వాక్యాన్ని పంచుకునేటప్పుడు అధ్యాయం, శ్లోక సంఖ్య కోసం చూడండి; అవి లేకపోతే, పోస్ట్ చేసే ముందు సరిచూసుకోండి.

2.14: వచ్చిపోయే వాటిని సహించు

సందర్భం: అర్జునుడు దుఃఖంలో మునిగిపోయాడు. ఏ తత్వజ్ఞానం చెప్పకముందే, శ్రీకృష్ణుడు ఒక ఆచరణాత్మకమైన మొదటి అడుగును సూచిస్తాడు.

मात्रास्पर्शास्तु कौन्तेय शीतोष्णसुखदुःखदाः ।
आगमापायिनोऽनित्यास्तांस्तितिक्षस्व भारत ॥

mātrāsparśāstu kaunteya śītoṣṇasukhaduḥkhadāḥ |
āgamāpāyino'nityāstāṃstitikṣasva bhārata ||

అర్థం (మా వివరణ): ఇంద్రియాలు వాటి విషయాలతో కలిసినప్పుడు చలి, వేడి, సుఖం, దుఃఖం కలుగుతాయి. అవి వచ్చిపోతుంటాయి, శాశ్వతం కావు, అర్జునా. వాటిని ఓర్పుతో సహించు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: సుఖకరమైన, బాధాకరమైన అనుభవాలు ఋతువుల వంటివి. వాటిని తాత్కాలికమైనవిగా గుర్తించడం ("ఇది ఒక కష్టమైన వారపు వేడి మాత్రమే") వల్ల తొందరపడి ప్రతిస్పందించకుండా వాటిని సహించడం సులభమవుతుంది.

2.20: ఆత్మ ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ చావదు

సందర్భం: చనిపోబోయే వారి కోసం అర్జునుడి దుఃఖం, ఒక మనిషి నిజంగా ఏమిటి అనే విషయంలో పొరపాటుపై ఆధారపడి ఉందని శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తాడు.

न जायते म्रियते वा कदाचिन्
नायं भूत्वा भविता वा न भूयः ।
अजो नित्यः शाश्वतोऽयं पुराणो
न हन्यते हन्यमाने शरीरे ॥

na jāyate mriyate vā kadācin
nāyaṃ bhūtvā bhavitā vā na bhūyaḥ |
ajo nityaḥ śāśvato'yaṃ purāṇo
na hanyate hanyamāne śarīre ||

అర్థం (మా వివరణ): ఆత్మ ఎప్పుడూ పుట్టదు, ఎప్పుడూ చావదు. అది ఉద్భవించలేదు, ఇక ఉండకుండా పోదు. జన్మ లేనిది, నిత్యమైనది, శాశ్వతమైనది, పురాతనమైనది; శరీరం చంపబడినా అది చంపబడదు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: చాలా కుటుంబాలు ఆత్మీయులను కోల్పోయిన సమయంలో ఈ శ్లోకాన్ని పఠిస్తాయి. ఇది దుఃఖాన్ని నిరాకరించదు; దృష్టిని విస్తృతం చేస్తుంది, తద్వారా ఒక వ్యక్తిని కేవలం శరీరంగా మాత్రమే చూడకుండా చేస్తుంది.

వ్యాఖ్యానాలు వేర్వేరు: ఈ శ్లోకం కఠోపనిషత్తులోని ఒక మంత్రాన్ని దగ్గరగా ప్రతిధ్వనిస్తుంది. అద్వైత గురువులు దీన్ని అన్ని జీవులలోని ఏకైక ఆత్మ వర్ణనగా చదువుతారు; ఆస్తిక సంప్రదాయాలు దీన్ని ప్రతి వ్యక్తిగత జీవాత్మ, నిత్యమైనది మరియు ప్రత్యేకమైనది అని చదువుతాయి.

2.47: నీ బాధ్యత కర్మ మీదే, ఫలాల మీద కాదు

సందర్భం: ఆత్మ గురించి చెప్పిన తర్వాత, శ్రీకృష్ణుడు కర్మ వైపు మళ్లుతాడు. అర్జునుడు ఇంకా తన కర్తవ్యాన్ని చేయాల్సిందే, కానీ వేరే భావంతో.

कर्मण्येवाधिकारस्ते मा फलेषु कदाचन ।
मा कर्मफलहेतुर्भूर्मा ते सङ्गोऽस्त्वकर्मणि ॥

karmaṇyevādhikāraste mā phaleṣu kadācana |
mā karmaphalaheturbhūrmā te saṅgo'stvakarmaṇi ||

అర్థం (మా వివరణ): నీ అధికారం కర్మ మీదే, దాని ఫలాల మీద ఎప్పుడూ కాదు. కర్మఫలం నీ ప్రేరణ కాకూడదు, అలాగే కర్మ చేయకపోవడం పట్ల కూడా ఆసక్తి పెంచుకోకు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: పరీక్షకు సిద్ధమవ్వండి, కోడ్ రాయండి, వంట చేయండి — పూర్తి శ్రద్ధతో; ఆ తర్వాత ఫలితం ఎలా ఉంటే అలా ఉండనివ్వండి. ఈ శ్లోకం వ్యతిరేక పొరపాటు గురించి కూడా హెచ్చరిస్తుంది: ఫలితాలు అనిశ్చితంగా ఉన్నాయని ప్రయత్నాన్ని వదిలేయడం.

వ్యాఖ్యానాలు వేర్వేరు: ఇదే నిష్కామ కర్మ, అంటే స్వార్థ కోరిక లేని కర్మకు మూలం. ఇది ఉదాసీనతను బోధించదు: ఫలితాలపై ఆందోళనను, యాజమాన్య భావాన్ని విడిచిపెడుతూనే పూర్తి ప్రయత్నం చేయమని ఈ శ్లోకం చెబుతుందని వ్యాఖ్యాతలు అంగీకరిస్తారు.

2.48: మనసు సమత్వమే యోగం

సందర్భం: ఈ శ్లోకం నేరుగా 2.47 తర్వాత వస్తుంది, యోగానికి గీత ఇచ్చిన సొంత సంక్షిప్త నిర్వచనాన్ని అందిస్తుంది.

योगस्थः कुरु कर्माणि सङ्गं त्यक्त्वा धनञ्जय ।
सिद्ध्यसिद्ध्योः समो भूत्वा समत्वं योग उच्यते ॥

yogasthaḥ kuru karmāṇi saṅgaṃ tyaktvā dhanañjaya |
siddhyasiddhyoḥ samo bhūtvā samatvaṃ yoga ucyate ||

అర్థం (మా వివరణ): ధనంజయా, యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, ఆసక్తిని విడిచిపెట్టి, విజయంలోనూ అపజయంలోనూ సమంగా ఉంటూ నీ పని చేయి. ఈ సమత్వమే యోగం అని చెప్పబడుతుంది.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: ఒక ముఖ్యమైన సమావేశానికి లేదా ఆసుపత్రి సందర్శనకు ముందు, ఫలితం ఏదైనా ఒకే రకమైన అంతర్గత స్థిరత్వం కోసం ప్రయత్నించండి. ఇక్కడ యోగం అంటే ఒక మానసిక స్థితి, కేవలం ఆసనాల సమూహం కాదు.

2.62: విషయ చింతన నుండి కోరిక, కోపం వరకు

సందర్భం: స్థితప్రజ్ఞుడు ఎలా ప్రవర్తిస్తాడని అర్జునుడు అడుగుతాడు. మనసు సమతుల్యతను ఎలా కోల్పోతుందో శ్రీకృష్ణుడు వివరిస్తాడు.

ध्यायतो विषयान्पुंसः सङ्गस्तेषूपजायते ।
सङ्गात्सञ्जायते कामः कामात्क्रोधोऽभिजायते ॥

dhyāyato viṣayānpuṃsaḥ saṅgasteṣūpajāyate |
saṅgātsañjāyate kāmaḥ kāmātkrodho'bhijāyate ||

అర్థం (మా వివరణ): ఒక వ్యక్తి ఇంద్రియ విషయాల గురించి నిరంతరం ఆలోచిస్తూ ఉంటే, వాటి పట్ల ఆసక్తి పుడుతుంది. ఆసక్తి నుండి కోరిక, కోరిక నుండి కోపం పుడతాయి.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: ఈ గొలుసులోని మొదటి లంకెను గమనించండి. అంతులేని స్క్రోలింగ్, ఒక వాదనను మళ్లీ మళ్లీ గుర్తుచేసుకోవడం, ఇతరుల దగ్గర ఉన్నదాన్ని చూస్తూ ఉండడం — ఇవన్నీ "ఊరికే ఆలోచిస్తున్నాను" అనే దానితోనే మొదలవుతాయి.

2.63: కోపం నుండి వినాశం వరకు

సందర్భం: 2.62 లోని గొలుసు దాని ముగింపు వరకు కొనసాగుతుంది.

क्रोधाद्भवति सम्मोहः सम्मोहात्स्मृतिविभ्रमः ।
स्मृतिभ्रंशाद् बुद्धिनाशो बुद्धिनाशात्प्रणश्यति ॥

krodhādbhavati sammohaḥ sammohātsmṛtivibhramaḥ |
smṛtibhraṃśād buddhināśo buddhināśātpraṇaśyati ||

అర్థం (మా వివరణ): కోపం నుండి మోహం; మోహం నుండి స్మృతి భ్రమ; స్మృతి నశించడం వల్ల బుద్ధి నాశనం; బుద్ధి నశిస్తే, మనిషి పతనమవుతాడు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: కోపం జ్ఞాపకాన్ని మసకబారుస్తుంది: ఎదుటి వ్యక్తి మనకు ఎంత ముఖ్యమో, మనం దేనికి నిలబడతామో మర్చిపోతాం. భావనకు, ప్రతిస్పందనకు మధ్య ఒక చిన్న విరామం ఈ గొలుసును తెంచుతుంది.

3.35: పరధర్మం కంటే స్వధర్మమే మేలు

సందర్భం: అర్జునుడు యుద్ధం చేయడం కంటే వెనక్కి తగ్గడమే మేలని అనుకుంటాడు. ప్రతి వ్యక్తి తన సొంత మార్గంలోనే నడవాలని శ్రీకృష్ణుడు నొక్కి చెబుతాడు.

श्रेयान्स्वधर्मो विगुणः परधर्मात्स्वनुष्ठितात् ।
स्वधर्मे निधनं श्रेयः परधर्मो भयावहः ॥

śreyānsvadharmo viguṇaḥ paradharmātsvanuṣṭhitāt |
svadharme nidhanaṃ śreyaḥ paradharmo bhayāvahaḥ ||

అర్థం (మా వివరణ): ఇతరుల ధర్మాన్ని చక్కగా ఆచరించడం కంటే, లోపాలతో కూడినదైనా తన సొంత ధర్మమే మేలు. స్వధర్మంలో మరణించడమైనా మేలే; పరధర్మం భయాన్ని కలిగిస్తుంది.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: మీ మార్గాన్ని వేరొకరి ఉద్యోగం, కుటుంబ జీవితం లేదా ఆధ్యాత్మిక సాధనతో పోల్చుకోవడం అశాంతిని పెంచుతుంది. తక్కువ ఆకర్షణీయంగా కనిపించినా, మీ పనిని నిజాయితీగా చేయండి.

వ్యాఖ్యానాలు వేర్వేరు: స్వధర్మం ఎంత స్థిరమైనది అనే విషయంలో వ్యాఖ్యాతలు భిన్నంగా ఉంటారు. కొందరు దీన్ని వ్యక్తి స్థానం, జీవిత దశతో ముడిపెడతారు; చాలా మంది ఆధునిక గురువులు దీన్ని వ్యక్తి సొంత స్వభావం, సామర్థ్యాలు, బాధ్యతలుగా అర్థం చేసుకుంటారు.

4.7: ధర్మం క్షీణించినప్పుడల్లా

సందర్భం: ఈ యోగాన్ని తాను చాలా కాలం క్రితమే బోధించానని, మళ్లీ మళ్లీ జన్మిస్తానని శ్రీకృష్ణుడు వెల్లడిస్తాడు. అది ఎలా అని అర్జునుడు అడుగుతాడు.

यदा यदा हि धर्मस्य ग्लानिर्भवति भारत ।
अभ्युत्थानमधर्मस्य तदात्मानं सृजाम्यहम् ॥

yadā yadā hi dharmasya glānirbhavati bhārata |
abhyutthānamadharmasya tadātmānaṃ sṛjāmyaham ||

అర్థం (మా వివరణ): భారతా, ఎప్పుడెప్పుడు ధర్మానికి హాని కలిగి, అధర్మం పెరుగుతుందో, అప్పుడు నన్ను నేను సృష్టించుకుంటాను.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: జన్మాష్టమి, శ్రీరామనవమి వంటి పండుగల వెనుక ఉన్న అవతార భావనకు ఈ రెండు శ్లోకాలే శాస్త్రీయ ఆధారం. దైనందిన జీవితంలో, ప్రపంచంలోనూ మనలోనూ క్రమాన్ని తిరిగి నెలకొల్పవచ్చని ఇవి గుర్తుచేస్తాయి.

4.8: సజ్జనులను రక్షించడానికి, యుగయుగాన

సందర్భం: ఈ శ్లోకం 4.7 ను పూర్తి చేస్తుంది, దైవ అవతరణ యొక్క ప్రయోజనాన్ని తెలియజేస్తుంది.

परित्राणाय साधूनां विनाशाय च दुष्कृताम् ।
धर्मसंस्थापनार्थाय सम्भवामि युगे युगे ॥

paritrāṇāya sādhūnāṃ vināśāya ca duṣkṛtām |
dharmasaṃsthāpanārthāya sambhavāmi yuge yuge ||

అర్థం (మా వివరణ): సజ్జనులను రక్షించడానికి, దుష్టులను నాశనం చేయడానికి, ధర్మాన్ని దృఢంగా స్థాపించడానికి, నేను యుగయుగాన అవతరిస్తాను.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: పరిస్థితులు నిరాశాజనకంగా కనిపించినప్పుడు చాలా మంది 4.7 నుండి 4.8 శ్లోకాలను కలిపి ధైర్యం కోసం ప్రార్థనగా పఠిస్తారు. విష్ణువు యొక్క పది అవతారాల గురించి, దశావతారాల విభాగం చూడండి.

6.5: నీకు నువ్వే మిత్రుడివి, నీకు నువ్వే శత్రువువి

సందర్భం: ధ్యానం గురించిన అధ్యాయంలో, అంతర్గత వికాసం బాధ్యతను శ్రీకృష్ణుడు సాధకుని మీదే ఉంచుతాడు.

उद्धरेदात्मनात्मानं नात्मानमवसादयेत् ।
आत्मैव ह्यात्मनो बन्धुरात्मैव रिपुरात्मनः ॥

uddharedātmanātmānaṃ nātmānamavasādayet |
ātmaiva hyātmano bandhurātmaiva ripurātmanaḥ ||

అర్థం (మా వివరణ): నిన్ను నువ్వే ఉద్ధరించుకో; నిన్ను నువ్వు కుంగిపోనివ్వకు. మనసే తనకు మిత్రుడు, మనసే తనకు శత్రువు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: మనతో మనం మాట్లాడుకునే తీరు ముఖ్యం. మీరు సహాయం చేయాలనుకునే స్నేహితుడితో మాట్లాడినట్లే మీతో మీరు మాట్లాడుకోండి. ఈ శ్లోకంపై మరింత విస్తృతమైన ఆలోచనను భగవద్గీత 6.5: మనసుపై పట్టు లో చదవండి.

6.35: చంచలమైన మనసు అభ్యాసంతో వశమవుతుంది

సందర్భం: మనసును పట్టుకోవడం గాలిని పట్టుకున్నంత కష్టమని అర్జునుడు వాదిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు అంగీకరించి, ఆ తర్వాత పరిష్కారం చెబుతాడు.

असंशयं महाबाहो मनो दुर्निग्रहं चलम् ।
अभ्यासेन तु कौन्तेय वैराग्येण च गृह्यते ॥

asaṃśayaṃ mahābāho mano durnigrahaṃ calam |
abhyāsena tu kaunteya vairāgyeṇa ca gṛhyate ||

అర్థం (మా వివరణ): మహాబాహో, సందేహం లేదు, మనసు చంచలమైనది, నిగ్రహించడం కష్టం. కానీ కౌంతేయా, అభ్యాసం మరియు వైరాగ్యంతో దాన్ని వశం చేసుకోవచ్చు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: అభ్యాసం (నిరంతర సాధన) మరియు వైరాగ్యం (విడిచిపెట్టడం) కలిసి పనిచేసే రెండు చేతులు: ప్రతిరోజూ నిర్ణీతంగా కొన్ని నిమిషాల ప్రార్థన లేదా ధ్యానం, మిమ్మల్ని పక్కకు లాగే వాటిపై పట్టును సడలించడం.

9.22: భక్తుల యోగక్షేమాలను భగవంతుడే వహిస్తాడు

సందర్భం: రాజవిద్యా రాజగుహ్య అధ్యాయంలో, అనన్య మనస్సుతో తనను ఆరాధించే వారి గురించి శ్రీకృష్ణుడు చెబుతాడు.

अनन्याश्चिन्तयन्तो मां ये जनाः पर्युपासते ।
तेषां नित्याभियुक्तानां योगक्षेमं वहाम्यहम् ॥

ananyāścintayanto māṃ ye janāḥ paryupāsate |
teṣāṃ nityābhiyuktānāṃ yogakṣemaṃ vahāmyaham ||

అర్థం (మా వివరణ): నన్నే ధ్యానిస్తూ ఆరాధించే నిత్య భక్తుల కోసం, వారికి లేనిదాన్ని నేను అందిస్తాను, వారికి ఉన్నదాన్ని కాపాడుతాను.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: "యోగక్షేమం వహామ్యహం", అంటే "వారి క్షేమాన్ని నేను వహిస్తాను" అనే వాక్యం లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (LIC) నినాదం. భక్తులకు ఇది తమ వంతు పనిని నిజాయితీగా చేసి, మిగతాది భగవంతునిపై నమ్మకంతో వదిలేయమనే ఆహ్వానం.

12.13: నిజమైన భక్తుని లక్షణాలు

సందర్భం: ఏ భక్తుడు శ్రేష్ఠుడని అర్జునుడు అడుగుతాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఆచారాల బదులు లక్షణాల జాబితాతో సమాధానం ఇస్తాడు.

अद्वेष्टा सर्वभूतानां मैत्रः करुण एव च ।
निर्ममो निरहङ्कारः समदुःखसुखः क्षमी ॥

adveṣṭā sarvabhūtānāṃ maitraḥ karuṇa eva ca |
nirmamo nirahaṅkāraḥ samaduḥkhasukhaḥ kṣamī ||

అర్థం (మా వివరణ): ఏ జీవినీ ద్వేషించనివాడు, మైత్రి మరియు కరుణ కలవాడు, మమకారం మరియు అహంకారం లేనివాడు, సుఖదుఃఖాలలో సమంగా ఉండేవాడు, క్షమాశీలుడు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: రోజు చివరలో ఈ శ్లోకాన్ని ఒక నిశ్శబ్ద పరీక్షగా ఉపయోగించండి: నేను స్నేహపూర్వకంగా ఉన్నానా, క్షమించానా, మంచి మరియు చెడు క్షణాలు రెండింటిలోనూ స్థిరంగా నిలబడ్డానా?

12.14: నాకు ప్రియమైనవాడు

సందర్భం: వర్ణన కొనసాగి, శ్రీకృష్ణుని సొంత తీర్పుతో ముగుస్తుంది.

सन्तुष्टः सततं योगी यतात्मा दृढनिश्चयः ।
मय्यर्पितमनोबुद्धिर्यो मद्भक्तः स मे प्रियः ॥

santuṣṭaḥ satataṃ yogī yatātmā dṛḍhaniścayaḥ |
mayyarpitamanobuddhiryo madbhaktaḥ sa me priyaḥ ||

అర్థం (మా వివరణ): ఎల్లప్పుడూ సంతుష్టుడు, యోగి, ఆత్మనిగ్రహం కలవాడు, దృఢ నిశ్చయం కలవాడు, మనసు మరియు బుద్ధిని నాకు అర్పించినవాడు: అటువంటి నా భక్తుడు నాకు ప్రియమైనవాడు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: ఇక్కడ భక్తిని ప్రదర్శనతో కాదు, శీలం మరియు స్థిరత్వంతో కొలుస్తారు. పూర్తి అధ్యాయం మా భగవద్గీత 12వ అధ్యాయం, భక్తి యోగం వ్యాఖ్యానంలో ఉంది.

18.66: నన్నొక్కడినే శరణు పొందు

సందర్భం: గీత చివరి భాగంలో, అన్ని మార్గాలను వివరించిన తర్వాత, చాలా మంది అంతిమ వాక్యంగా భావించే మాటను శ్రీకృష్ణుడు చెబుతాడు.

सर्वधर्मान्परित्यज्य मामेकं शरणं व्रज ।
अहं त्वा सर्वपापेभ्यो मोक्षयिष्यामि मा शुचः ॥

sarvadharmānparityajya māmekaṃ śaraṇaṃ vraja |
ahaṃ tvā sarvapāpebhyo mokṣayiṣyāmi mā śucaḥ ||

అర్థం (మా వివరణ): అన్ని ధర్మాలను పక్కనపెట్టి, నన్నొక్కడినే శరణు పొందు. అన్ని పాపాల నుండి నేను నిన్ను విముక్తుడిని చేస్తాను. దుఃఖించకు.

దైనందిన జీవితానికి ఆలోచన: ప్రయత్నం, ప్రణాళిక తమ పరిమితిని చేరుకున్నప్పుడు, ఫలితాన్ని భగవంతునికి అప్పగించి భయం లేకుండా కర్మ కొనసాగించడంలో చాలా మంది శాంతిని పొందుతారు.

వ్యాఖ్యానాలు వేర్వేరు: ఈ శ్లోకాన్ని చాలా భిన్నమైన రీతుల్లో అర్థం చేసుకున్నారు. శంకరాచార్యులను అనుసరించే అద్వైత వ్యాఖ్యాతలు దీన్ని కర్తృత్వ భావాన్ని విడిచిపెట్టి ఆత్మజ్ఞానంలో నిలవడంతో ముడిపెడతారు. రామానుజాచార్యుల శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయం దీన్ని చరమ శ్లోకం, అంటే సంపూర్ణ శరణాగతి (ప్రపత్తి) గురించిన అంతిమ బోధ అని పిలుస్తుంది. ఇతర భక్తి సంప్రదాయాలు "సర్వ ధర్మాలు" అంటే ఇతర సాధనాలన్నీ అని చదివి, ప్రేమపూర్వక శరణాగతిని నొక్కి చెబుతాయి. ఇది నైతికతను విడిచిపెట్టడానికి అనుమతి కాదని అందరూ అంగీకరిస్తారు.

పూర్తి ముగింపు అధ్యాయాన్ని భగవద్గీత 18వ అధ్యాయం, మోక్ష సన్న్యాస యోగం లో చూడండి.

రోజుకు ఒక శ్లోకం ఎలా చదవాలి

• సంస్కృతం లేదా లిప్యంతరీకరణను నెమ్మదిగానైనా ఒకసారి బిగ్గరగా చదవండి. ఈ శ్లోకాలను సంప్రదాయం తరతరాలుగా మోసుకొచ్చిన విధానంలో ధ్వని కూడా ఒక భాగం.
• అర్థం చదవండి, తర్వాత సందర్భం చదవండి. ఎవరు మాట్లాడుతున్నారు, ఎవరితో?
• రోజంతా గుర్తుంచుకోవడానికి "సమత్వమే యోగం" లేదా "నిన్ను నువ్వే ఉద్ధరించుకో" వంటి ఒక వాక్యాన్ని ఎంచుకోండి.
• సాయంత్రం, ఆ శ్లోకం రోజులో ఎక్కడ కనిపించిందో ఆలోచించండి. ఆ ఆలోచనలోనే పఠనం సాధనగా మారుతుంది.
• ఏదైనా శ్లోకం మిమ్మల్ని ఆకట్టుకుంటే, మొత్తం అధ్యాయానికి వెళ్లండి. 2వ అధ్యాయం ప్రారంభించడానికి ఉత్తమమైనది: 2వ అధ్యాయం, సాంఖ్య యోగం, మొత్తం 72 శ్లోకాలు.

గీతను అధ్యయనం చేయడానికి మీరు AI యాప్‌లను ఉపయోగిస్తే, ప్రతి ఉల్లేఖనను నమ్మదగిన పాఠంతో సరిచూసుకోండి; ఎందుకో మా గీతా చాట్‌బాట్‌లు మరియు వాటి కచ్చితత్వం వ్యాసం వివరిస్తుంది. గీత జయంతిని జరుపుకునే రోజు 20 డిసెంబర్ 2026 న వస్తుంది; గీతా జయంతి 2026 చూడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

భగవద్గీతలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?

సాధారణంగా ప్రచారంలో ఉన్న పాఠంలో 18 అధ్యాయాలలో 700 శ్లోకాలు ఉన్నాయి. కొన్ని ప్రతులు 13వ అధ్యాయం ప్రారంభంలో అర్జునుడి అదనపు ప్రశ్నను కూడా చేర్చి 701 అని లెక్కిస్తాయి, అందుకే ఆ అధ్యాయంలో కొన్ని శ్లోక సంఖ్యలు పుస్తకాల మధ్య ఒకటి తేడా ఉండవచ్చు.

భగవద్గీతలో అత్యంత ప్రసిద్ధ శ్లోకం ఏది?

2.47 శ్లోకం, కర్మణ్యేవాధికారస్తే, బహుశా అత్యధికంగా ఉదహరించబడేది. నీ బాధ్యత కర్మ మీదే గానీ దాని ఫలాల మీద కాదని ఇది చెబుతుంది. 4.7 నుండి 4.8 శ్లోకాలు (యుగయుగాన భగవంతుడు అవతరించడం గురించి) మరియు 18.66 (శరణాగతి గురించి) దాని తర్వాత స్థానంలో ఉంటాయి.

"ఖాళీ చేతులతో వచ్చావు, ఖాళీ చేతులతో వెళ్తావు" అనేది భగవద్గీతలోనిదేనా?

కాదు. ఆ వాక్యం ఆధునిక కాలంలో ప్రాచుర్యం పొందిన సారాంశం, తరచుగా "గీతా సారం" పోస్టర్‌గా ముద్రించబడుతుంది, ఏ ఒక్క శ్లోకంతోనూ సరిపోలదు. అలాగే "మనం ఏమిటో అదంతా మనం ఆలోచించిన దాని ఫలితమే" అనేది బౌద్ధ గ్రంథమైన ధమ్మపదం ప్రారంభానికి ప్రసిద్ధ అనువాదం, గీతలోనిది కాదు.

ఈ పేజీలోని అర్థాలు ఏదైనా ప్రచురిత పుస్తకం నుండి తీసుకున్నవా?

కాదు. సంస్కృతం మరియు లిప్యంతరీకరణ sanskritdocuments.org లోని గీతా పాఠం నుండి తీసుకున్నాం. అర్థాలు మా సొంత సరళమైన వివరణలు, కావాలనే సులభంగా ఉంచాం. లోతైన అధ్యయనం కోసం, మీరు అనుసరించే సంప్రదాయం నుండి వ్యాఖ్యానంతో కూడిన పూర్తి అనువాదాన్ని చదవండి.

భగవద్గీత 18.66 కు అర్థం ఏమిటి?

అన్ని ఇతర ధర్మాలను పక్కనపెట్టి, తననొక్కడినే శరణు పొందమని, దుఃఖించవద్దని, అన్ని పాపాల నుండి తాను విముక్తి కలిగిస్తానని శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడికి చెబుతాడు. సంప్రదాయాలు దీన్ని వేర్వేరుగా అర్థం చేసుకుంటాయి: అద్వైత వ్యాఖ్యాతలు జ్ఞానాన్ని, కర్తృత్వ భావాన్ని విడిచిపెట్టడాన్ని నొక్కి చెబుతారు; శ్రీవైష్ణవ సంప్రదాయం దీన్ని చరమ శ్లోకం, అంటే సంపూర్ణ శరణాగతి గురించిన అంతిమ బోధ అని పిలుస్తుంది.

ప్రారంభకులు గీతను ఎలా చదవడం మొదలుపెట్టాలి?

మొత్తం బోధను సంక్షిప్తంగా చెప్పే 2వ అధ్యాయంతో మొదలుపెట్టి, ఆ తర్వాత 3, 6, 12 మరియు 18 అధ్యాయాలు చదవండి. రోజుకు ఒక శ్లోకాన్ని అర్థంతో చదివి, అది ఆ రోజుకు ఎలా వర్తిస్తుందో ఆలోచించడం చాలా కుటుంబాలు పాటించే అలవాటు.

సంపాదకుని గమనిక (9 అక్టోబర్ 2026)

గీతలో లేని వాక్యాలను కలిగి ఉన్న పాత గీతా ఉల్లేఖనల జాబితా స్థానంలో ఈ పేజీ వచ్చింది. ఇప్పుడు ప్రతి శ్లోకం అధ్యాయం మరియు శ్లోక సంఖ్యతో ఇవ్వబడింది, దేవనాగరి మరియు IAST జ్ఞాపకం నుండి టైప్ చేయకుండా sanskritdocuments.org పాఠం నుండి కాపీ చేయబడ్డాయి. శ్లోక సంఖ్యలు సాధారణ 700 శ్లోకాల పాఠాన్ని అనుసరిస్తాయి. అర్థాలు మరియు దైనందిన జీవిత ఆలోచనలు మా సొంతమైనవి, పరిచయం కోసం ఉద్దేశించినవి; అధ్యయనం కోసం, మీ సొంత సంప్రదాయం నుండి పూర్తి అనువాదం మరియు వ్యాఖ్యానాన్ని ఉపయోగించండి.

సంబంధిత మార్గదర్శినులు

• భగవద్గీత: 18 అధ్యాయాల సంపూర్ణ మార్గదర్శిని
• భగవద్గీత 2వ అధ్యాయం: సాంఖ్య యోగం వ్యాఖ్యానం
• ఆందోళనను అధిగమించడానికి భగవద్గీత మార్గదర్శనం
• ఆధునిక కాలంలో భగవద్గీతను జీవించడం
• శ్రీకృష్ణుడు: కథలు, మంత్రాలు మరియు పండుగలు
• ఓం (Aum) అర్థం, ఉపనిషత్తుల నుండి గీత వరకు