భారతదేశంలో సైబర్ నేరాలపై సలహా చిట్కాలు
ఇంటర్నెట్ మరియు డిజిటల్ ప్లాట్ఫారమ్ల వ్యాప్తితో, సైబర్ క్రైమ్ భారతదేశంలో ముఖ్యమైన ఆందోళనగా మారింది. సైబర్ నేరస్థులు సున్నితమైన సమాచారాన్ని దొంగిలించడానికి, మోసం చేయడానికి మరియు వ్యక్తులు లేదా వ్యాపారాలకు హాని చేయడానికి వివిధ వ్యూహాలను ఉపయోగిస్తారు. ఈ నేరాల నుండి రక్షించడానికి అవగాహన మరియు నివారణ చర్యలు కీలకం. భారతదేశంలో సైబర్ క్రైమ్ నుండి మిమ్మల్ని రక్షించడంలో మీకు సహాయపడటానికి ఇక్కడ కొన్ని ముఖ్యమైన సలహా చిట్కాలు ఉన్నాయి.
- వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని రక్షించండి అసురక్షిత ప్లాట్ఫారమ్లలో మీ ఆధార్ నంబర్, పాన్ కార్డ్ వివరాలు, బ్యాంక్ ఖాతా సమాచారం లేదా పాస్వర్డ్ల వంటి సున్నితమైన సమాచారాన్ని భాగస్వామ్యం చేయడం మానుకోండి. సోషల్ మీడియాలో వ్యక్తిగత వివరాలను పంచుకునేటప్పుడు జాగ్రత్తగా ఉండండి, ఎందుకంటే అవి గుర్తింపు దొంగతనం కోసం ఉపయోగించబడతాయి. మీ ఖాతాలకు అదనపు భద్రతను జోడించడానికి సాధ్యమైన చోట బహుళ-కారకాల ప్రమాణీకరణ (MFA)ని ఉపయోగించండి.
- బలమైన పాస్వర్డ్లను ఉపయోగించండి అక్షరాలు, సంఖ్యలు మరియు ప్రత్యేక అక్షరాల కలయికను ఉపయోగించి బలమైన, ప్రత్యేకమైన పాస్వర్డ్లను సృష్టించండి. “password123” లేదా పుట్టిన తేదీల వంటి సాధారణ పాస్వర్డ్లను ఉపయోగించడం మానుకోండి. సురక్షిత పాస్వర్డ్లను నిల్వ చేయడానికి మరియు రూపొందించడానికి పాస్వర్డ్ మేనేజర్లను ఉపయోగించండి. మీ పాస్వర్డ్లను క్రమం తప్పకుండా మార్చండి మరియు వాటిని బహుళ ఖాతాలలో మళ్లీ ఉపయోగించకుండా ఉండండి.
- ఫిషింగ్ స్కామ్ల పట్ల జాగ్రత్త వహించండి బ్యాంకులు లేదా ప్రభుత్వ ఏజెన్సీల వంటి చట్టబద్ధమైన మూలాధారాల నుండి వచ్చినట్లు అనిపించినప్పటికీ, ఇమెయిల్లు లేదా వచన సందేశాలలో అనుమానాస్పద లింక్లను క్లిక్ చేయవద్దు. వ్యక్తిగత లేదా ఆర్థిక సమాచారం కోసం ఏవైనా అభ్యర్థనలకు ప్రతిస్పందించే ముందు పంపినవారి ఇమెయిల్ చిరునామా మరియు సంప్రదింపు సమాచారాన్ని ఎల్లప్పుడూ ధృవీకరించండి. ఫిషింగ్ ప్రయత్నాలను గుర్తించి బ్లాక్ చేయడానికి యాంటీ ఫిషింగ్ సాఫ్ట్వేర్ లేదా బ్రౌజర్ ఎక్స్టెన్షన్లను ఇన్స్టాల్ చేయండి.
- మీ పరికరాలను సురక్షితం చేసుకోండి యాంటీవైరస్ సాఫ్ట్వేర్ను ఇన్స్టాల్ చేయండి మరియు మీ కంప్యూటర్ మరియు స్మార్ట్ఫోన్ను మాల్వేర్ మరియు వైరస్ల నుండి రక్షించడానికి దాన్ని నవీకరించండి. మీ ఆపరేటింగ్ సిస్టమ్లు మరియు యాప్లను హ్యాకర్లు దోపిడీ చేసే ప్రమాదాలను నివారించడానికి తాజా వెర్షన్లకు అప్డేట్ చేయండి. ధృవీకరించని మూలాధారాల నుండి యాప్లు లేదా సాఫ్ట్వేర్లను డౌన్లోడ్ చేయడం మానుకోండి, ఎందుకంటే వాటిలో మాల్వేర్ ఉండవచ్చు. భద్రత యొక్క అదనపు పొరను జోడించడానికి ఎల్లప్పుడూ మీ కంప్యూటర్లో ఫైర్వాల్లను ప్రారంభించండి.
- ఆన్లైన్ లావాదేవీలతో జాగ్రత్తగా ఉండండి ఆన్లైన్ లావాదేవీల కోసం విశ్వసనీయ మరియు సురక్షితమైన వెబ్సైట్లను (“https://” ఉన్నవి) మాత్రమే ఉపయోగించాలని నిర్ధారించుకోండి. బ్యాంకింగ్ లేదా షాపింగ్ లావాదేవీల కోసం పబ్లిక్ Wi-Fiని ఉపయోగించడం మానుకోండి, ఎందుకంటే అవి తక్కువ సురక్షితమైనవి మరియు హ్యాకింగ్కు గురయ్యే అవకాశం ఎక్కువ. సెన్సిటివ్ ఖాతాలను యాక్సెస్ చేస్తున్నప్పుడు లేదా పబ్లిక్ స్పేస్లలో ఆర్థిక లావాదేవీలు నిర్వహిస్తున్నప్పుడు వర్చువల్ ప్రైవేట్ నెట్వర్క్లను (VPNలు) ఉపయోగించండి.
- సైబర్ క్రైమ్లను నివేదించండి మీరు సైబర్ క్రైమ్ బాధితురైతే, సైబర్ క్రైమ్లను నివేదించడానికి భారత ప్రభుత్వ ఆన్లైన్ పోర్టల్ అయిన cybercrime.gov.inకి వెంటనే రిపోర్ట్ చేయండి. మీరు మీ స్థానిక పోలీస్ స్టేషన్లోని సైబర్ క్రైమ్ సెల్ను కూడా సంప్రదించవచ్చు. నివేదించేటప్పుడు మీ కేసుకు మద్దతుగా స్క్రీన్షాట్లు, లావాదేవీ వివరాలు మరియు అనుమానాస్పద సందేశాలు/ఇమెయిల్లు వంటి సాక్ష్యాలను ఉంచండి.
- ఆర్థిక లావాదేవీలను పర్యవేక్షించండి ఏదైనా అనధికార కార్యకలాపాలను గుర్తించడానికి మీ బ్యాంక్ స్టేట్మెంట్లు మరియు లావాదేవీ చరిత్రను క్రమం తప్పకుండా తనిఖీ చేయండి. మీ ఖాతాల్లో ఏదైనా కార్యకలాపం గురించి తెలియజేయడానికి SMS లేదా ఇమెయిల్ ద్వారా లావాదేవీ హెచ్చరికలను సెటప్ చేయండి. మీరు ఏవైనా అనుమానాస్పద లావాదేవీలను గమనించినట్లయితే, మీ ఖాతాను స్తంభింపజేయడానికి మరియు తదుపరి నష్టాన్ని నివారించడానికి వెంటనే మీ బ్యాంక్ని సంప్రదించండి.
- ransomware, ఫిషింగ్, గుర్తింపు దొంగతనం మరియు ఆన్లైన్ మోసం వంటి సాధారణ సైబర్ బెదిరింపుల గురించి మీకు మరియు మీ కుటుంబానికి అవగాహన కల్పించండి. పాస్వర్డ్లను భాగస్వామ్యం చేయకపోవడం లేదా తెలియని లింక్లపై క్లిక్ చేయడం వంటి సురక్షితమైన ఆన్లైన్ అభ్యాసాల గురించి మీ కుటుంబ సభ్యులకు, ముఖ్యంగా పిల్లలు మరియు వృద్ధులకు అవగాహన కల్పించండి. సైబర్ నేరాల నివారణ గురించి జ్ఞానాన్ని వ్యాప్తి చేయడానికి సైబర్ సెక్యూరిటీ అవగాహన కార్యక్రమాలను నిర్వహించడానికి మీ కార్యాలయం లేదా సంఘాన్ని ప్రోత్సహించండి.
- సురక్షిత చెల్లింపు పద్ధతులను ఉపయోగించండి ఆన్లైన్ కొనుగోళ్ల కోసం క్రెడిట్ కార్డ్లు లేదా విశ్వసనీయ డిజిటల్ వాలెట్లను ఉపయోగించండి ఎందుకంటే అవి డెబిట్ కార్డ్లు లేదా డైరెక్ట్ బ్యాంక్ బదిలీల కంటే మోసానికి వ్యతిరేకంగా మరింత రక్షణను అందిస్తాయి. సురక్షిత చెల్లింపు గేట్వేలను అందించని వెబ్సైట్లు లేదా యాప్లలో లావాదేవీలు చేయడం మానుకోండి.
- ransomware దాడులు లేదా ఇతర రకాల సైబర్ క్రైమ్ల వల్ల నష్టాన్ని నివారించడానికి మీ డేటాను క్రమం తప్పకుండా బ్యాకప్ చేయండి ముఖ్యమైన వ్యక్తిగత మరియు ఆర్థిక డేటా. బ్యాకప్ల కోసం సురక్షిత క్లౌడ్ నిల్వ సేవలు లేదా బాహ్య హార్డ్ డ్రైవ్లను ఉపయోగించండి.
- ఆన్లైన్ జాబ్ స్కామ్ల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండండి ఇంటి నుండి ఉద్యోగ ఆఫర్లు, ఫ్రీలాన్స్ అవకాశాలు లేదా ముందస్తు చెల్లింపు లేదా మీ వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని అడిగే ఆన్లైన్ సర్వేల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండండి. ఏదైనా వ్యక్తిగత వివరాలను అందించే ముందు కంపెనీ లేదా రిక్రూటర్ యొక్క చట్టబద్ధతను ఎల్లప్పుడూ ధృవీకరించండి. 1
- నకిలీ యాప్లు మరియు వెబ్సైట్లను నివారించండి హానికరమైన అప్లికేషన్లను నివారించడానికి Google Play లేదా Apple యాప్ స్టోర్ వంటి అధికారిక యాప్ స్టోర్ల నుండి ఎల్లప్పుడూ యాప్లను డౌన్లోడ్ చేసుకోండి. ప్రసిద్ధ బ్రాండ్లను అనుకరించే నకిలీ వెబ్సైట్ల పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండండి. వెబ్సైట్ యొక్క URLని ఎల్లప్పుడూ రెండుసార్లు తనిఖీ చేయండి మరియు స్పెల్లింగ్ లోపాలు లేదా అస్థిరమైన డిజైన్ కోసం చూడండి.
- సోషల్ మీడియాను ప్రైవేట్గా ఉంచండి మీ వ్యక్తిగత సమాచారం మరియు పోస్ట్లను ఎవరు చూడవచ్చో నియంత్రించడానికి మీ సోషల్ మీడియా ఖాతాలలో గోప్యతా సెట్టింగ్లను సర్దుబాటు చేయండి. అపరిచితుల నుండి స్నేహ అభ్యర్థనలు లేదా సందేశాలను అంగీకరించడం పట్ల జాగ్రత్తగా ఉండండి, ఎందుకంటే వారు మీ డేటాకు ప్రాప్యతను పొందడానికి ప్రయత్నిస్తున్న స్కామర్లు కావచ్చు.
- సెన్సిటివ్ డేటాను ఎన్క్రిప్ట్ చేయండి వ్యాపార సమాచారం లేదా వ్యక్తిగత ఆర్థిక రికార్డుల వంటి సున్నితమైన డేటాతో వ్యవహరించేటప్పుడు, సమాచారాన్ని సురక్షితంగా ఉంచడానికి ఎన్క్రిప్షన్ సాధనాలను ఉపయోగించండి.
- భారతదేశంలో సైబర్ సెక్యూరిటీ హెల్ప్లైన్లు, హోం వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ cybercrime.gov.inలో నేషనల్ సైబర్ క్రైమ్ రిపోర్టింగ్ పోర్టల్ను ప్రారంభించింది మరియు సైబర్ క్రైమ్ హెల్ప్లైన్ నంబర్ (1930)లో పౌరులు ఆర్థిక మోసం, ఆన్లైన్ వేధింపులు మరియు హ్యాకింగ్లతో సహా సైబర్ నేరాలను నివేదించవచ్చు. . ముగింపు: భారతదేశంలో సైబర్ క్రైమ్ పెరుగుతోంది, అయితే ఈ చురుకైన చర్యలను అనుసరించడం ద్వారా, మీరు సైబర్ నేరగాళ్ల బారిన పడే ప్రమాదాన్ని గణనీయంగా తగ్గించవచ్చు
ప్రియమైన అందరికీ, సైబర్ క్రైమ్పై ఒక సలహా
- TRAI మీ ఫోన్ను ఎలా డిస్కనెక్ట్ చేయబోతోంది అనే దాని గురించి మీకు కాల్ చేస్తే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- మీకు ప్యాకేజీ గురించి FedEx ద్వారా కాల్ చేసి, 1 లేదా మరేదైనా నొక్కమని అడిగితే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- ఒక పోలీసు అధికారి మీకు ఫోన్ చేసి మీ ఆధార్ గురించి మాట్లాడితే, స్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- మీరు ‘డిజిటల్ అరెస్టు’లో ఉన్నారని వారు మీకు చెబితే, స్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- మీ కోసం ఉద్దేశించిన కొన్ని ప్యాకేజీలో డ్రగ్స్ కనుగొనబడిందని లేదా మీరు పంపినట్లు వారు మీకు చెబితే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- మీరు ఎవరికీ చెప్పలేరని వారు చెబితే, వారి మాట వినవద్దు. 1930లో సైబర్ క్రైమ్ పోలీసులకు సమాచారం ఇవ్వండి.
- వారు WhatsApp లేదా SMS ఉపయోగించి మిమ్మల్ని సంప్రదిస్తే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- ఎవరైనా మీకు కాల్ చేసి, వారు పొరపాటున మీ UPI IDకి డబ్బు పంపారని మరియు వారు తమ డబ్బును తిరిగి కోరుకుంటున్నారని చెబితే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- ఎవరైనా మీ కారు లేదా మీ వాషింగ్ మెషీన్ లేదా మీ సోఫా కొనుగోలు చేయాలనుకుంటున్నారని చెబితే మరియు వారు సైన్యం లేదా CRPF నుండి వచ్చారని మరియు వారి ID కార్డును మీకు చూపిస్తే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- ఎవరైనా Swiggy లేదా Zomato నుండి కాల్ చేస్తున్నారని మరియు మీరు 1 లేదా మరేదైనా నొక్కడం ద్వారా మీ చిరునామాను నిర్ధారించాలని చెబితే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్.
- ఆర్డర్ను రద్దు చేయడానికి లేదా రైడ్ చేయడానికి లేదా మరేదైనా OTPని షేర్ చేయమని వారు మిమ్మల్ని అడిగితే, ప్రతిస్పందించవద్దు. ఇది ఒక స్కామ్. ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ, మీ OTPని ఎవరితోనూ ఫోన్లో పంచుకోవద్దు.
- వీడియో మోడ్లో ఎటువంటి కాల్లకు సమాధానం ఇవ్వవద్దు.
- గందరగోళంగా ఉంటే మీ ఫోన్ స్విచ్ ఆఫ్ చేసి ఆ నంబర్ని బ్లాక్ చేయండి.
- నీలం రంగులో వ్రాసిన ఏ లింక్ను ఎప్పుడూ నొక్కకండి.
- అత్యున్నత పోలీసు, CBI, ED లేదా IT శాఖ నుండి మీకు నోటీసు వచ్చినప్పటికీ, ఆఫ్లైన్లో ధృవీకరించండి.
- అటువంటి లేఖలు అధీకృత ప్రభుత్వ పోర్టల్ల నుండి వచ్చాయో లేదో ఎల్లప్పుడూ తనిఖీ చేయండి.
డిజిటల్ పరిశుభ్రత విషయంలో, మీ చిరునామా, స్థానం, ఫోన్, ఆధార్, PAN, DoB లేదా ఏదైనా వ్యక్తిగత వివరాలను ఫోన్ లేదా సందేశాల ద్వారా ఎవరితోనూ పంచుకోవద్దు. కాల్లో మీ పేరును గుర్తించడానికి కూడా నిరాకరించండి. వారు మీకు కాల్ చేసినందున, వారు మీ పేరు, నంబర్ మరియు మీరు ‘ధృవీకరించాలని’ కోరుకునే ఏవైనా వివరాలను తెలుసుకోవాలని వారికి చెప్పండి. వారు మీ వివరాలను కలిగి ఉన్నప్పటికీ, నిర్ధారించవద్దు లేదా తిరస్కరించవద్దు లేదా ఏదైనా సంభాషణలో చిక్కుకోవద్దు. కేవలం డిస్కనెక్ట్ చేసి బ్లాక్ చేయండి.
ఈ సందర్భాలలో మరియు ఇలాంటి వాటిలో ప్రతి ఒక్కటి, మిమ్మల్ని మీరు రక్షించుకునే విధానం చాలా సులభం: కాల్ కట్ చేయండి, నంబర్ను నోట్ చేసి బ్లాక్ చేయండి. కాల్ సమయంలో ఎటువంటి నంబర్లను నొక్కవద్దు; వారి మాట వినవద్దు. కాల్ కట్ చేసి, నంబర్ను బ్లాక్ చేయండి. గుర్తుంచుకోండి, వారు మీపై ఒత్తిడి తెచ్చినా, మిమ్మల్ని భయపెట్టినా లేదా వెంటనే చర్య తీసుకోమని లేదా ప్రతిస్పందించమని మిమ్మల్ని బలవంతం చేస్తే, అది స్కామ్.
సైబర్ మోసగాళ్లు మిమ్మల్ని ట్రాప్ చేయడానికి & ఫ్లీస్ చేయడానికి విభిన్నమైన కార్యనిర్వహణతో బయటకు వస్తున్నారు.
ఏదైనా బ్యాంకు సంబంధిత లావాదేవీల కోసం మీ స్మార్ట్ఫోన్ను ఉపయోగించకూడదనేది ఆచరణాత్మక పరిష్కారాలలో ఒకటి; బదులుగా, పాత కీప్యాడ్ రకాన్ని ఉపయోగించండి. పైన పేర్కొన్నవన్నీ ఉన్నప్పటికీ, మీరు చిక్కుకుపోయినట్లయితే, ఎటువంటి సంకోచం లేకుండా స్థానిక సైబర్ పోలీసులకు నివేదించండి, అది మీ ప్రతిష్టకు భంగం కలిగించే మొత్తంలో కూడా.