మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రం (అయిగిరి నందిని): పూర్తి సంస్కృత శ్లోకాలు, IAST మరియు అర్థం

త్వరిత సమాధానం: అయిగిరి నందిని, అంటే మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రం, దున్నపోతు రూపంలోని రాక్షసుడైన మహిషాసురుణ్ణి సంహరించిన దుర్గాదేవిని కీర్తించే 21 శ్లోకాల సంస్కృత స్తోత్రం. ప్రతి శ్లోకం 'జయ జయ హే మహిషాసురమర్దిని రమ్యకపర్దిని శైలసుతే' తో ముగుస్తుంది. సంప్రదాయంగా దీన్ని ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతారు, అయితే ఈ విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. దీన్ని అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా నవరాత్రి సమయంలో, దుర్గాష్టమి నాడు పఠిస్తారు.

చివరిగా నవీకరించినది: 18 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీలోని సంస్కృత పాఠం sanskritdocuments.org ప్రచురించిన పాఠం నుంచి తీసుకున్నది, చేతితో మళ్లీ టైప్ చేయకుండా సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా దేవనాగరి, IAST లోకి మార్చినది. అర్థాలు మా సొంత వివరణలు.

ఈ స్తోత్రం దాని అర్థానికి ఎంత ప్రసిద్ధమో దాని నాదానికీ అంతే ప్రసిద్ధం: పొడవైన సమాస పదాలు, లోపలే దొర్లే ప్రాసలు, డప్పు మోతలాంటి అక్షరాలు దీన్ని ఆలయాల్లో, ఇళ్లలో బృంద గానానికి ఎంతో ఇష్టమైనదిగా చేశాయి. దీని శ్లోకాలు పర్వతాల్లోని అమ్మవారి నివాసం నుంచి దేవీ మాహాత్మ్యంలోని రాక్షసులతో ఆమె చేసిన యుద్ధాలకు, ఆపై ఆమె అనుగ్రహం, సౌందర్యం, కరుణకు సాగి, చివరికి శరణు కోరే వ్యక్తిగత ప్రార్థనతో ముగుస్తాయి.

మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రాన్ని ఎవరు రచించారు?

ప్రజాదరణ పొందిన సంప్రదాయం ఈ స్తోత్రాన్ని ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతుంది, చాలా ముద్రిత పుస్తకాలు, రికార్డింగుల్లో ఆయన పేరే ఉంటుంది. అయితే ఈ విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. sanskritdocuments.org పాఠం ఈ శ్లోకాలను రామకృష్ణ కవికి చెందిన భగవతీ పద్య పుష్పాంజలి స్తోత్రం అనే పెద్ద స్తోత్రంలో భాగంగా చూపిస్తూ, వాటికి 7 నుంచి 27 వరకు సంఖ్యలు ఇస్తుంది, మరియు శంకరాచార్యుల రచనల ప్రామాణిక సంకలనాల్లో ఈ స్తోత్రం కనిపించదని పేర్కొంటుంది. ఇందులో కొంత భాగం శివ రహస్యంలో కూడా ఉందని అదే మూలం చెబుతుంది. మేము దీన్ని భక్తులకు ప్రియమైన సంప్రదాయ స్తోత్రంగా అందిస్తూ, పండితుల లాగే ఈ ప్రశ్నను తెరిచి ఉంచుతున్నాము.

అయిగిరి నందిని లిరిక్స్ అర్థంతో

ప్రతి శ్లోకం మొదట దేవనాగరిలో, తర్వాత IAST లిప్యంతరణలో, ఆపై సరళమైన అర్థంతో ఇవ్వబడింది. చాలా పంక్తులు నామాలు, శ్లేషల పొడవైన గొలుసులు కాబట్టి, అర్థాలు పదానికి పదం అనువాదం కాకుండా భావాన్ని అందిస్తాయి. IAST లో ā, ī, ū దీర్ఘ అచ్చులు, ṅ అంటే 'ఙ', ṇ మరియు ṭ మూర్ధన్య ధ్వనులు (ణ, ట), ś లేదా ṣ దాదాపు 'శ'/'ష' లాగా పలుకుతాయి.

శ్లోకాలు 1 నుంచి 7: అమ్మవారు మరియు యుద్ధం

శ్లోకం 1

अयि गिरिनन्दिनि नन्दितमेदिनि विश्वविनोदिनि नन्दनुते
गिरिवरविन्ध्यशिरोधिनिवासिनि विष्णुविलासिनि जिष्णुनुते ।
भगवति हे शितिकण्ठकुटुम्बिनि भूरिकुटुम्बिनि भूरिकृते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १॥

ayi girinandini nanditamedini viśvavinodini nandanute
girivaravindhyaśirodhinivāsini viṣṇuvilāsini jiṣṇunute |
bhagavati he śitikaṇṭhakuṭumbini bhūrikuṭumbini bhūrikṛte
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 1||

అర్థం: పర్వత రాజు పుత్రికా, భూమిని ఆనందింపజేసి సమస్త విశ్వాన్ని సంతోషపెట్టేదానా, నందిచే స్తుతించబడేదానా; మహోన్నత వింధ్య పర్వత శిఖరంపై నివసించేదానా, విష్ణువు లీలలో ప్రకాశించేదానా, ఇంద్రునిచే స్తుతించబడేదానా; భగవతీ, నీలకంఠుడైన శివుని సతీ, విశాల కుటుంబానికి తల్లీ, లెక్కలేనన్ని కార్యాలు చేసేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 2

सुरवरवर्षिणि दुर्धरधर्षिणि दुर्मुखमर्षिणि हर्षरते
त्रिभुवनपोषिणि शङ्करतोषिणि किल्बिषमोषिणि घोषरते ।
दनुजनिरोषिणि दितिसुतरोषिणि दुर्मदशोषिणि सिन्धुसुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ २॥

suravaravarṣiṇi durdharadharṣiṇi durmukhamarṣiṇi harṣarate
tribhuvanapoṣiṇi śaṅkaratoṣiṇi kilbiṣamoṣiṇi ghoṣarate |
danujaniroṣiṇi ditisutaroṣiṇi durmadaśoṣiṇi sindhusute
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 2||

అర్థం: దేవతలపై వరాలు కురిపించేదానా, దుర్ధర దుర్ముఖులనే రాక్షసులను అణచివేసి ఆనందంలో రమించేదానా; ముల్లోకాలను పోషించి, శంకరుణ్ణి సంతోషపెట్టి, పాపాలను కడిగివేసేదానా; రాక్షస సమూహాలపై కోపించి, గర్విష్ఠుల మదాన్ని ఎండగట్టేదానా, సముద్ర పుత్రికా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 3

अयि जगदम्ब मदम्ब कदम्बवनप्रियवासिनि हासरते
शिखरिशिरोमणितुङ्गहिमालयशृङ्गनिजालयमध्यगते ।
मधुमधुरे मधुकैटभगञ्जिनि कैटभभञ्जिनि रासरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ३॥

ayi jagadamba madamba kadambavanapriyavāsini hāsarate
śikhariśiromaṇituṅgahimālayaśṛṅganijālayamadhyagate |
madhumadhure madhukaiṭabhagañjini kaiṭabhabhañjini rāsarate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 3||

అర్థం: జగన్మాతా, నా సొంత తల్లీ, కదంబ వనంలో నివసించడాన్ని ఇష్టపడి నవ్వులో ఆనందించేదానా; పర్వతాలకు శిరోమణి అయిన మహోన్నత హిమాలయ శిఖరాలపై నివాసం గలదానా; తేనెలా మధురమైనదానా, మధు కైటభులను సంహరించినదానా, రాసక్రీడలో ఆనందించేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 4

अयि शतखण्डविखण्डितरुण्डवितुण्डितशुण्डगजाधिपते
रिपुगजगण्डविदारणचण्डपराक्रमशुण्ड मृगाधिपते ।
निजभुजदण्डनिपातितखण्डविपातितमुण्डभटाधिपते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ४॥

ayi śatakhaṇḍavikhaṇḍitaruṇḍavituṇḍitaśuṇḍagajādhipate
ripugajagaṇḍavidāraṇacaṇḍaparākramaśuṇḍa mṛgādhipate |
nijabhujadaṇḍanipātitakhaṇḍavipātitamuṇḍabhaṭādhipate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 4||

అర్థం: శత్రువుల గజరాజుల తొండాలను, తలలను వంద ముక్కలుగా నరికినదానా; ఆ ఏనుగుల కుంభస్థలాలను చీల్చడంలో భయంకరమైన పరాక్రమం గల సింహం, మృగరాజు, నీ వాహనమైనదానా; నీ సొంత భుజబలంతో చండ ముండుల వంటి రాక్షస సేనాధిపతులను కూల్చినదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 5

अयि रणदुर्मदशत्रुवधोदितदुर्धरनिर्जरशक्तिभृते
चतुरविचारधुरीणमहाशिवदूतकृतप्रमथाधिपते ।
दुरितदुरीहदुराशयदुर्मतिदानवदूतकृतान्तमते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ५॥

ayi raṇadurmadaśatruvadhoditadurdharanirjaraśaktibhṛte
caturavicāradhurīṇamahāśivadūtakṛtapramathādhipate |
duritadurīhadurāśayadurmatidānavadūtakṛtāntamate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 5||

అర్థం: యుద్ధమదంతో ఉన్మత్తులైన శత్రువులను సంహరించడానికి ఉద్భవించిన అజేయ శక్తిని ధరించినదానా; జ్ఞానియైన మహా శివుణ్ణి నీ దూతగా చేసుకున్నదానా; దుష్ట బుద్ధి, దుర్ఉద్దేశం గల రాక్షస దూతకు మృత్యువును నిశ్చయించినదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 6

अयि शरणागतवैरिवधूवरवीरवराभयदायकरे
त्रिभुवनमस्तकशूलविरोधिशिरोधिकृतामलशूलकरे ।
दुमिदुमितामरदुन्दुभिनादमहोमुखरीकृततिग्मकरे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ६॥

ayi śaraṇāgatavairivadhūvaravīravarābhayadāyakare
tribhuvanamastakaśūlavirodhiśirodhikṛtāmalaśūlakare |
dumidumitāmaradundubhinādamahomukharīkṛtatigmakare
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 6||

అర్థం: శత్రు వీరుల భార్యలు నిన్ను శరణు కోరి వచ్చినప్పుడు ఆ వీరులకు కూడా అభయమిచ్చే హస్తం గలదానా; ముల్లోకాలను బెదిరించేవారికి వ్యతిరేకంగా నిర్మలమైన త్రిశూలాన్ని ధరించిన హస్తం గలదానా; దేవతల దుందుభుల మోతతో మారుమోగే ప్రచండ తేజస్సు గలదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 7

अयि निजहुँकृतिमात्रनिराकृतधूम्रविलोचनधूम्रशते
समरविशोषितशोणितबीजसमुद्भवशोणितबीजलते ।
शिवशिव शुम्भनिशुम्भमहाहवतर्पितभूतपिशाचरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ७॥

ayi nijahum̐kṛtimātranirākṛtadhūmravilocanadhūmraśate
samaraviśoṣitaśoṇitabījasamudbhavaśoṇitabījalate |
śivaśiva śumbhaniśumbhamahāhavatarpitabhūtapiśācarate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 7||

అర్థం: ఒక్క 'హుం'కారంతోనే ధూమ్రలోచనుణ్ణి, అతని వందలాది యోధులను నాశనం చేసినదానా; యుద్ధంలో రక్తబీజుని రక్తాన్ని, దాని నుంచి పుట్టిన ప్రతి రక్తబీజుని రక్తాన్ని ఎండగట్టినదానా; శుంభ నిశుంభులతో జరిగిన మహా యుద్ధంలో రణభూమిలోని ఆకలిగొన్న భూతాలను తృప్తిపరచినదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకాలు 8 నుంచి 17: యోధురాలు మరియు నర్తకి

శ్లోకం 8

धनुरनुषङ्गरणक्षणसङ्गपरिस्फुरदङ्गनटत्कटके
कनकपिशङ्गपृषत्कनिषङ्गरसद्भटशृङ्गहतावटुके ।
कृतचतुरङ्गबलक्षितिरङ्गघटद्बहुरङ्गरटद्बटुके
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ८॥

dhanuranuṣaṅgaraṇakṣaṇasaṅgaparisphuradaṅganaṭatkaṭake
kanakapiśaṅgapṛṣatkaniṣaṅgarasadbhaṭaśṛṅgahatāvaṭuke |
kṛtacaturaṅgabalakṣitiraṅgaghaṭadbahuraṅgaraṭadbaṭuke
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 8||

అర్థం: యుద్ధంలో ప్రతి క్షణం విల్లు ఎక్కుపెడుతుంటే కంకణాలు మెరిసేదానా; బంగారు బాణాలు, అమ్ములపొదులతో గర్విష్ఠులైన యోధులను కూల్చేదానా; నీ చతురంగ సైన్యం లెక్కలేనన్ని యువ యోధుల కోలాహలంతో రణభూమిని నింపేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 9

सुरललनाततथेयितथेयितथाभिनयोत्तरनृत्यरते
हासविलासहुलासमयि प्रणतार्तजनेऽमितप्रेमभरे ।
धिमिकिटधिक्कटधिकटधिमिध्वनिधीरमृदङ्गनिनादरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ९॥

suralalanātatatheyitatheyitathābhinayottaranṛtyarate
hāsavilāsahulāsamayi praṇatārtajane'mitapremabhare |
dhimikiṭadhikkaṭadhikaṭadhimidhvanidhīramṛdaṅganinādarate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 9||

అర్థం: తాళబద్ధమైన అడుగులు, భావపూర్ణమైన అభినయంతో సాగే దేవకన్యల నాట్యంలో ఆనందించేదానా; నవ్వు, విలాసంతో నిండి, ఆర్తితో నీకు నమస్కరించేవారిపై అపారమైన ప్రేమను కురిపించేదానా; మృదంగం యొక్క గంభీర నాదంలో ఆనందించేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 10

जय जय जप्यजये जयशब्दपरस्तुतितत्परविश्वनुते
झणझणझिञ्झिमिझङ्कृतनूपुरसिञ्जितमोहितभूतपते ।
नटितनटार्धनटीनटनायकनाटितनाट्यसुगानरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १०॥

jaya jaya japyajaye jayaśabdaparastutitatparaviśvanute
jhaṇajhaṇajhiñjhimijhaṅkṛtanūpurasiñjitamohitabhūtapate |
naṭitanaṭārdhanaṭīnaṭanāyakanāṭitanāṭyasugānarate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 10||

అర్థం: జయం, జయం నీకు, జపించదగినదానా, విజయశీలీ, జయజయధ్వానాలతో సమస్త విశ్వంచే స్తుతించబడేదానా; నీ అందెల ఘల్లుఘల్లు సవ్వడితో భూతనాథుడైన శివుణ్ణి మైమరపించేదానా; తన రూపంలో సగభాగం దేవి అయిన నటరాజు నాట్యంలో, గానంలో ఆనందించేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 11

अयि सुमनःसुमनः सुमनः सुमनः सुमनोहरकान्तियुते
श्रितरजनीरजनीरजनीरजनीरजनीकरवक्त्रवृते ।
सुनयनविभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमरभ्रमराधिपते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ ११॥

ayi sumanaḥsumanaḥ sumanaḥ sumanaḥ sumanoharakāntiyute
śritarajanīrajanīrajanīrajanīrajanīkaravaktravṛte |
sunayanavibhramarabhramarabhramarabhramarabhramarādhipate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 11||

అర్థం: అందమైన పూల, నిర్మలమైన మనసుల సౌందర్యంతో ప్రకాశించేదానా; రాత్రిని వెలిగించే చంద్రుని వంటి ముఖం గలదానా; నల్లని తుమ్మెదల్లా చలించే అందమైన కన్నులు గలదానా, తుమ్మెదల రాణీ. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 12

सहितमहाहवमल्लमतल्लिकमल्लितरल्लकमल्लरते
विरचितवल्लिकपल्लिकमल्लिकझिल्लिकभिल्लिकवर्गवृते ।
सितकृतफुल्लसमुल्लसितारुणतल्लजपल्लवसल्ललिते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १२॥

sahitamahāhavamallamatallikamallitarallakamallarate
viracitavallikapallikamallikajhillikabhillikavargavṛte |
sitakṛtaphullasamullasitāruṇatallajapallavasallalite
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 12||

అర్థం: మహా యుద్ధంలో బలవంతుల పోరాటాల్లో ఆనందించేదానా; తీగలు, మల్లెలు, అడవి పూలతో అలంకరించుకున్న వనకన్యలు చుట్టూ ఉన్నదానా; తాజా పూలతో, లేత ఎర్రని చిగుళ్లతో ప్రకాశించేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 13

अविरलगण्डगलन्मदमेदुरमत्तमतङ्गजराजपते
त्रिभुवनभूषणभूतकलानिधिरूपपयोनिधिराजसुते ।
अयि सुदतीजनलालसमानसमोहनमन्मथराजसुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १३॥

aviralagaṇḍagalanmadameduramattamataṅgajarājapate
tribhuvanabhūṣaṇabhūtakalānidhirūpapayonidhirājasute |
ayi sudatījanalālasamānasamohanamanmatharājasute
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 13||

అర్థం: యవ్వనంలో ఉన్న గజరాజు వంటి గంభీరమైన నడక గలదానా; రాజపుత్రీ, ముల్లోకాలకు ఆభరణమా, చంద్రుని వంటి సౌందర్యం గలదానా, కరుణా సముద్రమా; మన్మథుణ్ణి సైతం మోహింపజేసేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 14

कमलदलामलकोमलकान्तिकलाकलितामलभाललते
सकलविलासकलानिलयक्रमकेलिचलत्कलहंसकुले ।
अलिकुलसङ्कुलकुवलयमण्डलमौलिमिलद्बकुलालिकुले
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १४॥

kamaladalāmalakomalakāntikalākalitāmalabhālalate
sakalavilāsakalānilayakramakelicalatkalahaṃsakule |
alikulasaṅkulakuvalayamaṇḍalamaulimiladbakulālikule
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 14||

అర్థం: నీ నుదురు కమలదళాల మృదువైన, నిర్మలమైన కాంతితో అందంగా ఉంది; నువ్వు సకల కళలకు, సొగసులకు నిలయం, క్రీడిస్తున్న రాజహంసల గుంపులా నడుస్తావు; నీ కేశాలు బకుళ పుష్పాలతో అలంకరించబడి, నల్ల కలువల మధ్య తుమ్మెదలు ముసురుతున్నాయి. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 15

करमुरलीरववीजितकूजितलज्जितकोकिलमञ्जुमते
मिलितमिलिन्दमनोहरगुञ्जितरञ्जितशैलनिकुञ्जगते ।
निजगुणभूतमहाशबरीगणसद्गुणसम्भृतकेलितले
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १५॥

karamuralīravavījitakūjitalajjitakokilamañjumate
militamilindamanoharaguñjitarañjitaśailanikuñjagate |
nijaguṇabhūtamahāśabarīgaṇasadguṇasambhṛtakelitale
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 15||

అర్థం: నీ వేణువు మధుర నాదం కోకిలను సైతం సిగ్గుపడేలా చేస్తుంది; తుమ్మెదల ఝంకారంతో మనోహరమైన పర్వత పొదరిళ్లలో సంచరించేదానా; సద్గుణాలతో నిండిన నీ సఖులైన వనకన్యలతో క్రీడించేదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 16

कटितटपीतदुकूलविचित्रमयूखतिरस्कृतचन्द्ररुचे
प्रणतसुरासुरमौलिमणिस्फुरदंशुलसन्नखचन्द्ररुचे ।
जितकनकाचलमौलिपदोर्जितनिर्जरकुञ्जरकुम्भकुचे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १६॥

kaṭitaṭapītadukūlavicitramayūkhatiraskṛtacandraruce
praṇatasurāsuramaulimaṇisphuradaṃśulasannakhacandraruce |
jitakanakācalamaulipadorjitanirjarakuñjarakumbhakuce
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 16||

అర్థం: నడుముకు కట్టిన పసుపు పట్టువస్త్రం చంద్రుణ్ణి మించి ప్రకాశించేదానా; నీ పాదాలకు నమస్కరించే దేవదానవుల కిరీటాల్లోని మణుల కాంతితో నీ కాలిగోళ్లు చంద్రుల్లా మెరిసేదానా; బంగారు పర్వతాన్ని మించిన తేజస్సు గలదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 17

विजितसहस्रकरैकसहस्रकरैकसहस्रकरैकनुते
कृतसुरतारकसङ्गरतारकसङ्गरतारकसूनुसुते ।
सुरथसमाधिसमानसमाधिसमाधिसमाधिसुजातरते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १७॥

vijitasahasrakaraikasahasrakaraikasahasrakaraikanute
kṛtasuratārakasaṅgaratārakasaṅgaratārakasūnusute |
surathasamādhisamānasamādhisamādhisamādhisujātarate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 17||

అర్థం: వేయి కిరణాల సూర్యుడిచే స్తుతించబడేదానా, అతని తేజస్సును మించినదానా; తారకాసురుడిపై దేవతలను విజయపథంలో నడిపిన కుమారుని తల్లీ; సురథ మహారాజు, సమాధి అనే వైశ్యుని గాఢ భక్తికి ప్రసన్నురాలైనదానా. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకాలు 18 నుంచి 21: శరణాగతి మరియు ప్రార్థన

శ్లోకం 18

पदकमलं करुणानिलये वरिवस्यति योऽनुदिनं सुशिवे
अयि कमले कमलानिलये कमलानिलयः स कथं न भवेत् ।
तव पदमेव परम्पदमेवनुशीलयतो मम किं न शिवे
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १८॥

padakamalaṃ karuṇānilaye varivasyati yo'nudinaṃ suśive
ayi kamale kamalānilaye kamalānilayaḥ sa kathaṃ na bhavet |
tava padameva parampadamevanuśīlayato mama kiṃ na śive
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 18||

అర్థం: కరుణామయీ, మంగళస్వరూపిణీ: నీ పాదపద్మాలను ప్రతిరోజూ పూజించేవారు సౌభాగ్యానికి నిలయం కాకుండా ఎలా ఉంటారు? నీ పాదాలే పరమపదమని నేను భావిస్తున్నప్పుడు, నాకు లోటు ఏముంటుంది? పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 19

कनकलसत्कलसिन्धुजलैरनुसिञ्चिनुते गुण रङ्गभुवं
भजति स किं न शचीकुचकुम्भतटीपरिरम्भसुखानुभवम् ।
तव चरणं शरणं करवाणि नतामरवाणिनिवासि शिवं
मृडानि सदा मयि देहि शिवं
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ १९॥

kanakalasatkalasindhujalairanusiñcinute guṇa raṅgabhuvaṃ
bhajati sa kiṃ na śacīkucakumbhataṭīparirambhasukhānubhavam |
tava caraṇaṃ śaraṇaṃ karavāṇi natāmaravāṇinivāsi śivaṃ
mṛḍāni sadā mayi dehi śivaṃ
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 19||

అర్థం: నీ పవిత్ర ప్రాంగణాన్ని బంగారు జలంతో అభిషేకించేవారు స్వర్గ సుఖాలను అనుభవించరా? దేవతలు నమస్కరించేదానా, వాక్కు నివసించేదానా, నీ పాదాలను శరణు కోరుతున్నాను. మృడానీ, ఎల్లప్పుడూ నాకు మంగళాన్ని ప్రసాదించు. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 20

तव विमलेन्दुकुलं वदनेन्दुमलं सकलं ननु कूलयते
किमु पुरुहूतपुरीन्दुमुखीसुमुखीभिरसौ विमुखीक्रियते ।
मम तु मतं शिवनामधने भवतीकृपया किमुत क्रियते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ २०॥

tava vimalendukulaṃ vadanendumalaṃ sakalaṃ nanu kūlayate
kimu puruhūtapurīndumukhīsumukhībhirasau vimukhīkriyate |
mama tu mataṃ śivanāmadhane bhavatīkṛpayā kimuta kriyate
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 20||

అర్థం: నిర్మలమైన చంద్రుని వంటి నీ ముఖం చంద్రుణ్ణే మించిపోతుంది; అది ఇంద్రపురిలోని చంద్రముఖులైన సుందరీమణులను సైతం ముఖం తిప్పుకునేలా చేయదా? శివనామ నిధీ, నా అభిప్రాయంలో నీ కృపతో సాధించలేనిది ఏముంది? పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

శ్లోకం 21

अयि मयि दीनदयालुतया कृपयैव त्वया भवितव्यमुमे
अयि जगतो जननी कृपयासि यथासि तथाऽनुमितासि रते ।
यदुचितमत्र भवत्युररीकुरुतादुरुतापमपाकुरुते
जय जय हे महिषासुरमर्दिनि रम्यकपर्दिनि शैलसुते ॥ २१॥

ayi mayi dīnadayālutayā kṛpayaiva tvayā bhavitavyamume
ayi jagato jananī kṛpayāsi yathāsi tathā'numitāsi rate |
yaducitamatra bhavatyurarīkurutādurutāpamapākurute
jaya jaya he mahiṣāsuramardini ramyakapardini śailasute || 21||

అర్థం: ఉమా, దీనులపై దయగల నువ్వు నాపై కరుణ చూపాలి; జగన్మాతా, నువ్వు ఎంత కరుణామయివో అలాగే అందరికీ తెలుసు. ఇక్కడ ఏది ఉచితమో అది చేసి, నా గొప్ప బాధను తొలగించు. పల్లవి: జయం, జయం నీకు, మహిషాసురుణ్ణి సంహరించినదానా, అందమైన జడలు గల దేవీ, పర్వత పుత్రికా.

చివరి శ్లోకం (ఫలశ్రుతి)

स्तुतिमितस्तिमितः सुसमाधिना नियमतोऽयमतोऽनुदिनं पठेत् ।
परमया रमयापि निषेव्यते परिजनोऽरिजनोऽपि च तं भजेत् ॥ २८॥

stutimitastimitaḥ susamādhinā niyamato'yamato'nudinaṃ paṭhet |
paramayā ramayāpi niṣevyate parijano'rijano'pi ca taṃ bhajet || 28||

అర్థం: ప్రశాంతమైన మనసుతో, స్థిరమైన నియమంతో ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రతిరోజూ పఠించేవారిని సాక్షాత్తూ పరమ లక్ష్మీదేవియే సేవిస్తుంది, మిత్రులే కాక ఒకప్పటి శత్రువులు కూడా వారిని గౌరవిస్తారు. అన్ని ఫలశ్రుతుల లాగే ఇది కూడా విశ్వాసానికి సంబంధించిన సంప్రదాయ వచనం.

మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రాన్ని సంప్రదాయంగా ఎప్పుడు పఠిస్తారు

• నవరాత్రి: తొమ్మిది రాత్రులూ, తరచుగా సాయంత్రం హారతి తర్వాత. చూడండి: మా నవరాత్రి 2026 తేదీలు మరియు తొమ్మిది దేవీ రూపాలు.
• దుర్గాష్టమి మరియు మహానవమి: దుర్గా పూజలో అత్యంత ముఖ్యమైన రోజులు. భారతదేశంలో మహాష్టమి సోమవారం, 19 అక్టోబర్ 2026 న వస్తుంది; చూడండి మహాష్టమి 2026, USA లో దుర్గాష్టమి 2026 మరియు దుర్గాష్టమి, నవమి పూజా సంకల్పం.
• విజయదశమి: విజయ దినం; చూడండి దసరా మరియు విజయదశమి 2026.
• మంగళవారాలు మరియు శుక్రవారాలు: చాలా కుటుంబాలు అమ్మవారి కోసం కేటాయించే రోజులు, ముఖ్యంగా సాయంత్రం దీపం వేళ.

అయిగిరి నందినిని ఎలా పఠించాలి

1. వీలైతే తూర్పు లేదా ఉత్తరం వైపు తిరిగి, దుర్గాదేవి చిత్రపటం లేదా విగ్రహం ముందు కూర్చుని దీపం వెలిగించండి. ఎర్రని పూలు, కుంకుమ అమ్మవారికి సంప్రదాయ సమర్పణలు.
2. ముందుగా గణపతికి చిన్న ప్రార్థన చేసి, ఆపై పల్లవి లయను నడిపించేలా 21 శ్లోకాలను సమమైన వేగంతో పఠించండి.
3. మీరు నేర్చుకుంటుంటే, శ్లోకాలు 1 నుంచి 3 తో మొదలుపెట్టండి; ఛందస్సు అలవాటయ్యాక తర్వాతి శ్లోకాలు కూడా అదే పద్ధతిలో సాగుతాయి.
4. ఫలశ్రుతి శ్లోకంతో, ఇష్టమైతే హారతితో, కాసేపు మౌనంతో ముగించండి.

పూర్తి పఠనానికి సుమారు పన్నెండు నుంచి పదిహేను నిమిషాలు పడుతుంది. బృంద గానంలో తరచుగా ఒకరు ప్రతి శ్లోకాన్ని ముందు పాడితే అందరూ పల్లవిలో కలుస్తారు, పిల్లలు పాల్గొనడానికి ఇది సులభమైన మార్గం. చాలా కుటుంబాలు నవరాత్రుల్లో దీనితో పాటు దుర్గా చాలీసా లేదా దుర్గా అష్టోత్తర శతనామావళి (108 నామాలు) కూడా పఠిస్తాయి.

ప్రాముఖ్యత

నవరాత్రి జరుపుకునే అమ్మవారి రెండు ముఖాలను అయిగిరి నందిని ఒకచోట చేర్చుతుంది: మహిషాసురుణ్ణి, అతని సేనాధిపతులను నాశనం చేసే ఉగ్ర యోధురాలు, మరియు నాట్యం చేస్తూ, చిరునవ్వు నవ్వుతూ, తన దగ్గరకు వచ్చేవారికి ఆశ్రయమిచ్చే సౌమ్యమైన తల్లి. భక్తితో దీన్ని పఠిస్తే ధైర్యం, రక్షణ, మనశ్శాంతి లభిస్తాయని భక్తులు సంప్రదాయంగా విశ్వసిస్తారు. ఇవి ఖచ్చితమైన ఫలితాలు కాదు, విశ్వాసానికి సంబంధించిన భావాలు; చివరి ప్రార్థన కూడా అమ్మవారి కరుణను మాత్రమే కోరుతుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

అయిగిరి నందిని ఎవరు రచించారు?

సంప్రదాయంగా దీన్ని ఆది శంకరాచార్యుల రచనగా చెబుతారు, కానీ ఈ విషయంపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి. మేము అనుసరించిన sanskritdocuments.org పాఠం ఈ 21 శ్లోకాలను రామకృష్ణ కవి రచించిన భగవతీ పద్య పుష్పాంజలి స్తోత్రంలోని 7 నుంచి 27 వరకు ఉన్న శ్లోకాలుగా చూపిస్తుంది, మరియు శంకరాచార్యుల రచనల ప్రామాణిక సంకలనాల్లో ఈ స్తోత్రం లేదని పేర్కొంటుంది. అయినా చాలా మంది భక్తులు ఇప్పటికీ దీన్ని శంకరుల స్తోత్రంగానే తెలుసుకుంటారు.

అయిగిరి నందినిలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?

ప్రసిద్ధమైన ఈ స్తోత్రంలో 21 శ్లోకాలు ఉన్నాయి, ప్రతి శ్లోకం 'జయ జయ హే మహిషాసురమర్దిని రమ్యకపర్దిని శైలసుతే' అనే పల్లవితో ముగుస్తుంది. పెద్ద మూల పాఠంలో ఆరంభంలో ఆరు శ్లోకాలు, చివర మూడు శ్లోకాలు అదనంగా ఉన్నాయి; మేము 21 శ్లోకాలను, చివరి శ్లోకాల్లో మొదటిదాన్ని ఇస్తున్నాము.

మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పఠిస్తారు?

అన్నింటికంటే ముఖ్యంగా నవరాత్రుల్లో, ప్రత్యేకించి దుర్గాష్టమి, మహానవమి రోజుల్లో, అలాగే విజయదశమి నాడు. చాలా కుటుంబాలు మంగళవారాలు, శుక్రవారాల్లో, సాయంత్రం దీపం వెలిగించే వేళ, అమ్మవారిని రక్షకురాలిగా స్మరించుకోవాలనుకున్నప్పుడల్లా కూడా దీన్ని పఠిస్తాయి.

ఇది మహాలయ రేడియో కార్యక్రమం 'మహిషాసురమర్దిని' ఒకటేనా?

కాదు. మహాలయ నాడు బెంగాల్‌లో తెల్లవారుజామున ప్రసారమయ్యే, మహిషాసురమర్దిని అనే పేరుతోనే ఉన్న ప్రసిద్ధ కార్యక్రమం వేరే రచన: అది చండీ (దేవీ మాహాత్మ్యం) శ్లోకాలు, పాటలు, వ్యాఖ్యానాల కలయిక. అయిగిరి నందిని దానికి భిన్నమైన ఒక ప్రత్యేక సంస్కృత స్తోత్రం.

'మహిషాసుర మర్దిని' అంటే అర్థం ఏమిటి?

'మహిషాసురుణ్ణి మర్దించినది' అని అర్థం; మహిషాసురుడు దున్నపోతు రూపంలోని రాక్షసుడు. మహిషాసురుడిపై దుర్గమ్మ సాధించిన విజయగాథ దేవీ మాహాత్మ్యంలో ఉంది, నవరాత్రి, దసరా సమయంలో దీన్ని చెడుపై మంచి సాధించిన విజయంగా స్మరించుకుంటారు.

అయిగిరి నందిని పఠిస్తే ఫలితాలు ఖచ్చితంగా వస్తాయా?

ఏ స్తోత్రమూ ఫలితాలకు హామీ ఇవ్వలేదు. భక్తితో దీన్ని పఠిస్తే అమ్మవారి రక్షణ, ధైర్యం, మనశ్శాంతి లభిస్తాయని భక్తులు సంప్రదాయంగా విశ్వసిస్తారు, మరియు చివరి శ్లోకం రోజూ పఠించేవారికి అనుగ్రహం గురించి చెబుతుంది. ఇవి విశ్వాసానికి సంబంధించిన భావాలు.

సంపాదకుని గమనిక (18 అక్టోబర్ 2026)

ఈ పేజీలోని పాఠం sanskritdocuments.org లోని మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రం (ఫైల్ mahisha.itx, సుందర్ హట్టంగడి (Sunder Hattangadi), రజని అర్జున్ శంకర్ (Rajani Arjun Shankar) ప్రూఫ్‌రీడ్ చేసినది) నుంచి తీసుకున్నది; indic_transliteration సాఫ్ట్‌వేర్‌తో ITRANS నుంచి దేవనాగరి, IAST లోకి మార్చి, సైట్‌లోని దేవనాగరి పేజీతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాము. మూల పాఠం ప్రతి శ్లోకానికి రెండు సంఖ్యలు ఇస్తుంది (ప్రసిద్ధ స్తోత్రంలో 1 నుంచి 21, పెద్ద స్తోత్రంలో 7 నుంచి 27); మేము లోపలి సంఖ్యలనే ఉంచాము. రెండు ముద్రణ దోషాలను సరిచేశాము: శ్లోకం 10 లో ఒక పాఠాంతరం తర్వాత రెండుసార్లు వచ్చిన మూసే బ్రాకెట్, శ్లోకం 17 సంఖ్య తర్వాత వచ్చిన అదనపు బ్రాకెట్ తొలగించబడ్డాయి. మూల పాఠం బ్రాకెట్లలో పాఠాంతరాలు ఇచ్చిన చోట (ఉదాహరణకు శ్లోకం 1 లో 'nandinute', శ్లోకం 6 లో 'dhimidhimitamara', శ్లోకం 20 లో 'kalayannanu'), మేము ప్రధాన పాఠాన్నే ఇచ్చాము; శ్లోకం 9 లో మూలం ఒక పూర్తి ప్రత్యామ్నాయ పంక్తిని, శ్లోకం 15 లో మూడో పంక్తికి రెండో రూపాన్ని ఇస్తుంది, వాటిని మేము ఉపయోగించలేదు. శ్లోకం 19 లో మూలంలో అదనపు అర్ధ పంక్తి ('mridani sada mayi dehi shivam') ఉంది, దాన్ని ఉన్నది ఉన్నట్లుగా ఉంచాము. పెద్ద స్తోత్రంలోని ఆరంభ ఆరు శ్లోకాలు, చివరి రెండు శ్లోకాలు ఇక్కడ ఇవ్వలేదు. అర్థాలు మా సొంత సరళమైన వివరణలు.

సంబంధిత మార్గదర్శులు

• నవరాత్రి 2026: తేదీలు, తొమ్మిది దేవీ నామాలు మరియు పూజ
• దుర్గా: అన్ని మార్గదర్శులు
• దుర్గా 108 నామాలు అర్థంతో
• దుర్గా చాలీసా అర్థంతో
• మహాష్టమి 2026
• దసరా మరియు విజయదశమి 2026