శబరిమల 18 మెట్లు (పదునెట్టాం పడి): అర్థం, ఇరుముడి నియమం మరియు పడి పూజ
అయ్యప్ప స్వామి సన్నిధానం ముందున్న పద్దెనిమిది పవిత్ర మెట్లు అయిన పదునెట్టాం పడి శబరిమల యాత్రకు హృదయం వంటిది. సంప్రదాయంగా ఇరుముడి మోసే యాత్రికులు మాత్రమే ఈ మెట్లు ఎందుకు ఎక్కుతారో, భక్తులు ఈ పద్దెనిమిది మెట్లకు చెప్పే ప్రతీకాత్మక అర్థాలు, భక్తిశ్రద్ధలతో ఎలా ఎక్కాలి, పడి పూజ అంటే ఏమిటి, NRI భక్తులు ఎలా సిద్ధమవుతారో తెలుసుకోండి.

అయ్యప్ప స్వామి సన్నిధానం ముందున్న పద్దెనిమిది పవిత్ర మెట్లు అయిన పదునెట్టాం పడి శబరిమల యాత్రకు హృదయం వంటిది. సంప్రదాయంగా ఇరుముడి మోసే యాత్రికులు మాత్రమే ఈ మెట్లు ఎందుకు ఎక్కుతారో, భక్తులు ఈ పద్దెనిమిది మెట్లకు చెప్పే ప్రతీకాత్మక అర్థాలు, భక్తిశ్రద్ధలతో ఎలా ఎక్కాలి, పడి పూజ అంటే ఏమిటి, NRI భక్తులు ఎలా సిద్ధమవుతారో తెలుసుకోండి.
సంక్షిప్త సమాధానం: పదునెట్టాం పడి అంటే శబరిమలలో అయ్యప్ప స్వామి సన్నిధానానికి దారితీసే పద్దెనిమిది పవిత్ర మెట్లు. సంప్రదాయం ప్రకారం వ్రతం పాటించి, తలపై ఇరుముడి కెట్టు మోసే యాత్రికుడు మాత్రమే ఈ మెట్లు ఎక్కుతాడు. యాత్రలో ఇదే అత్యంత భావోద్వేగభరితమైన క్షణమని భక్తులు చెబుతారు. ఈ పద్దెనిమిది మెట్లకు ఎన్నో ప్రతీకాత్మక అర్థాలు చెబుతారు; అందులో ఎక్కువగా చెప్పుకునేది — అవి ఇంద్రియాలు, అంతర్గత బలహీనతలు, గుణాలు, విద్య-అవిద్యల జంటకు ప్రతీకలు, వీటిని భక్తుడు స్వామి వైపు ప్రయాణంలో వదిలిపెడతాడు. ఇవి వివరణలు మాత్రమే, ఒకే అధికారిక సిద్ధాంతం కాదు.
రాబోయే సీజన్ కోసం మా శబరిమల 2026-27 సీజన్ గైడ్ తేదీలు, వ్రతం, పూర్తి యాత్ర వివరాలను ఒకేచోట అందిస్తుంది. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప.
పదునెట్టాం పడి అంటే ఏమిటి?
మలయాళంలో "పదినెట్టు" అంటే పద్దెనిమిది, "పడి" అంటే మెట్టు. కొండపైని సన్నిధానంలో ప్రధాన గర్భాలయం ముందు పదునెట్టాం పడి ఉంటుంది; ఇరుముడి మోసే ప్రతి యాత్రికుడు పంబ నుంచి సుదీర్ఘ అటవీ మార్గంలో నడిచి దాని పాదాల వద్దకు చేరుకుంటాడు. చాలా మందికి ఈ మెట్లు కేవలం మెట్లు కావు. అవి స్వయంగా పవిత్రమైనవిగా భావిస్తారు — వ్రత కాలమంతా "స్వామి"గా జీవించిన భక్తుడు చివరకు అయ్యప్ప ముందు నిలిచే గడప అవి.
ఆ పవిత్రత కారణంగా భక్తులు వాటిని తేలికగా ఎక్కరు, మెట్లపై కూర్చోరు, ఫోటోలు తీసుకునే చోటుగా చూడరు. చాలా మంది ఎక్కడం మొదలుపెట్టే ముందు మొదటి మెట్టును చేతితో తాకి, తర్వాత నుదుటికి తాకించుకుంటారు.
ఇరుముడి నియమం: ఎవరు ఎక్కాలో ఇరుముడే ఎందుకు నిర్ణయిస్తుంది
ఇరుముడి కెట్టు అనేది యాత్రికుడు తలపై మోసే రెండు అరల మూట. దీనిని గురుస్వామి ఆధ్వర్యంలో కెట్టునిరక్కల్ వేడుకలో సిద్ధం చేస్తారు; దాని ముందు అరలో నెయ్యాభిషేకం కోసం నెయ్యి నింపిన కొబ్బరికాయ ఉంటుంది. సంప్రదాయం ప్రకారం ఇరుముడి మోసే యాత్రికులు మాత్రమే పదునెట్టాం పడి ఎక్కుతారు. అది లేకుండా వచ్చేవారు — ఉదాహరణకు వ్రతం కాకుండా దర్శనానికి వచ్చేవారు — వేరే మార్గంలో సన్నిధానానికి చేరుకుంటారు.
ఈ నియమాన్ని సాధారణంగా ఇలా వివరిస్తారు: గురుస్వామి ఆధ్వర్యంలో మాలధారణతో ప్రారంభమయ్యే 41 రోజుల మండల వ్రతాన్ని యాత్రికుడు పూర్తి చేశాడని, సందర్శకుడిగా కాకుండా భక్తుడిగా వచ్చాడని చెప్పే కనిపించే గుర్తు ఇరుముడి. క్రమశిక్షణతో అర్హత సంపాదించినవారికే ఈ మెట్లు. మా ఇరుముడి కెట్టు: ప్రతీకాత్మకత మరియు తయారీ గైడ్ ఈ మూట గురించి వివరంగా తెలియజేస్తుంది, మా మాలధారణ విధులు గైడ్ వ్రతం ఎలా ప్రారంభమవుతుందో వివరిస్తుంది.
పద్దెనిమిది మెట్లకు సంప్రదాయ వివరణలు
భక్తులు, గురుస్వాములు, ఆధ్యాత్మిక గురువులు పద్దెనిమిది మెట్లను రకరకాలుగా వివరిస్తారు. కింద ఉన్న వర్గీకరణలు సాధారణంగా చెప్పుకునే వివరణలు మాత్రమే. ఇవి ఆలయం యొక్క అధికారిక బోధన కాదు; కుటుంబానికీ కుటుంబానికీ, ఒక గురుస్వామికీ మరొకరికీ మధ్య వీటిలో తేడాలు వింటారు. మెట్లు ఎక్కేటప్పుడు ఆత్మచింతనకు సహాయంగా వీటిని చదవండి.
| మెట్లు | సాధారణంగా చెప్పే వివరణ | యాత్రికునికి ఆత్మచింతన |
|---|---|---|
| 1 నుంచి 5 | పంచేంద్రియాలు (చూపు, వినికిడి, వాసన, రుచి, స్పర్శ) | వ్రతంలో అభ్యసించినట్లు ఇంద్రియ నిగ్రహం |
| 6 నుంచి 13 | ఎనిమిది అంతర్గత బలహీనతలు — సాధారణంగా కామం, క్రోధం, లోభం, మోహం, మదం, మాత్సర్యం, అసూయ, అహంకారం | అహంకారపు అలవాట్లను కొండ పాదాల వద్దే వదిలిపెట్టడం |
| 14 నుంచి 16 | త్రిగుణాలు: సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు | తన స్వభావాన్ని, మనోభావాలను అధిగమించడం |
| 17 మరియు 18 | విద్య మరియు అవిద్య — జ్ఞానం మరియు అజ్ఞానం | జ్ఞానాన్ని కూడా దాటి శరణాగతి వైపు |
ఈ వివరణ ప్రకారం శిఖరానికి చేరుకున్న భక్తుడు, మెట్టు మెట్టుకూ తనను దేవుని నుంచి వేరుచేసే ప్రతిదాన్నీ పక్కనపెట్టాడు. అందుకే చాలా మంది గురుస్వాములు ఈ ఆరోహణను సన్నిధానంపై రాసి ఉన్న ఛాందోగ్య ఉపనిషత్ వాక్యం "తత్ త్వమ్ అసి" ("అది నీవే")తో ముడిపెడతారు. సాధారణంగా వివరించే విధంగా, మెట్లు ఎక్కిన యాత్రికుడికి తాను దర్శించడానికి వచ్చిన దైవం తనలోనే నివసిస్తోందని గుర్తుకు వస్తుంది.
మీరు వినే మరికొన్ని వివరణలు:
- పద్దెనిమిది మెట్లు శబరిమల చుట్టూ ఉన్నాయని చెప్పే పద్దెనిమిది కొండలను, ఒక్కొక్క కొండకు అధిదేవత ఉన్నవాటిని గౌరవిస్తాయని.
- అవి భగవద్గీతలోని పద్దెనిమిది అధ్యాయాలను లేదా అష్టాదశ పురాణాలను గుర్తుచేస్తాయని.
- అయ్యప్ప కథలో స్వామి చెడును జయించిన ఆయుధాలకు అవి ప్రతీకలని.
- అవి భక్తుని అంతర్యాత్రలోని పద్దెనిమిది దశలు మాత్రమే, వాటికి నిర్దిష్ట జాబితా లేదని.
వీటిలో ఏదీ "సరైనది" కావాల్సిన అవసరం లేదు. వీటన్నింటిలో ఉమ్మడిగా ఉన్న భావం — ఈ ఆరోహణ పైకి ఎంతగా ఉంటుందో లోపలికి కూడా అంతే. అయ్యప్ప స్వామి పూర్తి కథ కోసం చూడండి: మణికంఠుని జననం నుంచి శబరిమల దర్శనం వరకు అయ్యప్ప స్వామి కథ.
యాత్రికులు గౌరవంగా మెట్లు ఎలా ఎక్కుతారు
బృందాల మధ్య ఆచారాలు కొద్దిగా మారుతాయి, రద్దీ రోజుల్లో పోలీసులు, ఆలయ సిబ్బంది యాత్రికుల ప్రవాహాన్ని నియంత్రిస్తారు. ఆ ఏర్పాట్ల పరిధిలో సాధారణంగా పాటించే ఆచారాలు:
- తలపై ఇరుముడి ఉంచుకుని, ఒక చేత్తో స్థిరంగా పట్టుకుని మాత్రమే ఎక్కండి.
- మీ గురుస్వామి సూచించినట్లు, శరణాగతికి గుర్తుగా మెట్ల దగ్గర కొబ్బరికాయ కొట్టండి.
- ఎక్కే ముందు మొదటి మెట్టును భక్తితో తాకండి, ఎక్కుతూ "స్వామియే శరణం అయ్యప్ప" అని జపించండి.
- మెట్లపై కూర్చోవద్దు, విశ్రాంతి తీసుకోవద్దు, తినవద్దు, ఫోటోలు తీయవద్దు.
- స్థిరంగా ముందుకు సాగండి, ముందున్నవారు తడబడితే సాయం చేయండి; మీ బృందంలోని పెద్దలకు, పిల్లలకు చేయూత అవసరం.
- రద్దీ ఏర్పాట్లు అనుమతించిన చోట, స్వామికి వీపు చూపకూడదని చాలా మంది యాత్రికులు సన్నిధానం వైపు ముఖం పెట్టి దిగుతారు.
- మెట్లను శుభ్రంగా ఉంచండి. పూజ సమయంలో పూజారులు ఉంచేవి తప్ప మెట్లపై ఏమీ వదలకూడదు.
మొదటిసారి వచ్చే యాత్రికులైన కన్నె అయ్యప్పలు లేదా కన్నె స్వాములకు ఈ దశలో సాధారణంగా వారి గురుస్వామి దగ్గరుండి మార్గదర్శనం చేస్తారు. మా కన్నె అయ్యప్ప మరియు గురుస్వామి గైడ్ మొదటిసారి వచ్చేవారికి పూర్తి యాత్రను వివరిస్తుంది.
పడి పూజ: మెట్లకే చేసే పూజ
ఈ మెట్లు ఎంత పవిత్రమైనవంటే, వాటికే ప్రత్యేక పూజ జరుగుతుంది. సంప్రదాయంగా ఆలయ పూజారులు పదునెట్టాం పడిపై పడి పూజ నిర్వహిస్తారు — మంత్రాలు జపిస్తూ పద్దెనిమిది మెట్లలో ప్రతి దానిపై దీపాలు, పువ్వులు, పట్టు వస్త్రాలు, నైవేద్యాలు ఉంచుతారు. దీన్ని చూసిన భక్తులు ఇది శబరిమలలోని అత్యంత అందమైన దృశ్యాలలో ఒకటని తరచూ చెబుతారు.
పడి పూజను ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు ద్వారా ప్రత్యేక వళిపాడు (సేవ)గా సమర్పిస్తారు. దాని షెడ్యూల్, ఖర్చు, లభ్యత బోర్డు నిర్ణయిస్తుంది, అవి మారవచ్చు కాబట్టి మేము వాటిని ప్రచురించము. మీరు దీన్ని స్పాన్సర్ చేయాలనుకుంటే లేదా చూడాలనుకుంటే, అధికారిక శబరిమల వెబ్సైట్ను చూడండి లేదా నేరుగా దేవస్వంను అడగండి.
మెట్లకు ముందు: మిమ్మల్ని అక్కడికి చేర్చే ప్రయాణం
పదునెట్టాం పడి అనేది వారాల ముందే మొదలయ్యే ప్రయాణానికి శిఖరం. యాత్రికుడు వ్రతం పాటిస్తాడు, ఇరుముడి కట్టుకుంటాడు, పంబకు ప్రయాణిస్తాడు, పంబా నదిలో పవిత్ర స్నానం చేస్తాడు, పంబ గణపతిని ప్రార్థించి, అటవీ మార్గంలో సన్నిధానం వరకు నడుస్తాడు. వావర్ మందిరం, పేట తుళ్ళల్ సంప్రదాయంతో ఉన్న ఎరుమేలి చాలా బృందాలకు సంప్రదాయ మార్గంలో భాగం; దీని గురించి చదవండి: అయ్యప్ప మరియు వావర్ స్వామి.
దర్శనం, నెయ్యాభిషేకం తర్వాత చాలా మంది యాత్రికులు సన్నిధానం సమీపంలోని మాళికాపురం దేవి మందిరాన్ని కూడా దర్శిస్తారు. ప్రతి రాత్రి ఆలయం మూసే సమయంలో జోలపాట హరివరాసనం ఆలపిస్తారు; మెట్లు ఎక్కిన తర్వాత దాన్ని వినడం జీవితాంతం గుర్తుండిపోతుందని చాలా మంది యాత్రికులు చెబుతారు.
2026-27 సీజన్: మెట్లు ఎక్కేందుకు అంచనా తేదీలు
మేము 7 అక్టోబర్ 2026న పరిశీలించినప్పుడు ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు 2026-27 (కొల్లవర్షం 1202) మండల-మకరవిళక్కు సీజన్కు అధికారిక తేదీలను ప్రచురించలేదు. కింద ఉన్న తేదీలు మలయాళ సౌర క్యాలెండర్ ఆధారంగా అంచనా మాత్రమే. ప్రయాణం బుక్ చేసుకునే ముందు దయచేసి ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డుతో నిర్ధారించుకోండి.
| సందర్భం | అంచనా తేదీ (TDB తో నిర్ధారించుకోండి) |
|---|---|
| మండలం కోసం ఆలయం తెరుచుకోవడం | సోమవారం, 16 నవంబర్ 2026 సాయంత్రం (అంచనా) |
| వృశ్చికం 1, మండల సీజన్ ప్రారంభం | మంగళవారం, 17 నవంబర్ 2026 (అంచనా) |
| మండల పూజ | ఆదివారం, 27 డిసెంబర్ 2026 (అంచనా) |
| మకరవిళక్కు కోసం ఆలయం మళ్లీ తెరుచుకోవడం | బుధవారం, 30 డిసెంబర్ 2026 (అంచనా) |
| మకరవిళక్కు | గురువారం, 14 జనవరి 2027 (అంచనా) |
| సీజన్ ముగింపు | సుమారు బుధవారం, 20 జనవరి 2027 (అంచనా) |
శబరిమలను దర్శించే యాత్రికులందరికీ Virtual-Q ఆన్లైన్ బుకింగ్ తప్పనిసరి అని బోర్డు వెబ్సైట్ పేర్కొంటోంది. అధికారిక మార్గాల ద్వారా మాత్రమే బుక్ చేసుకోండి.
NRI భక్తుల కోసం: విదేశాల్లో వ్రతం తర్వాత మెట్లు ఎక్కడం
USA, UK, కెనడా, సింగపూర్, గల్ఫ్ దేశాల్లోని చాలా మంది భక్తులు తాము నివసించే చోటే పూర్తి వ్రతం పాటించి, మెట్లు ఎక్కేందుకు కేరళకు విమానంలో వెళ్తారు. కొన్ని ఆచరణాత్మక సూచనలు:
- విదేశాల్లోని స్థానిక అయ్యప్ప ఆలయంలో తరచూ జరిగేటట్లు, గురుస్వామి ఆధ్వర్యంలో మాలధారణ ప్రారంభించండి; మీ 41 రోజులు మీ ప్రయాణ సమయానికి ముగిసేలా ప్రణాళిక వేసుకోండి. మా
- USA, UK లోని NRIల కోసం అయ్యప్ప దీక్ష
- గైడ్ విదేశాల్లో ఉద్యోగంలో, ఇంట్లో వ్రతం ఎలా పాటించాలో వివరిస్తుంది.
- నెయ్యి కొబ్బరికాయను విమానాశ్రయాల ద్వారా తీసుకెళ్లకుండా ఉండేందుకు చాలా మంది NRIలు భారత్ చేరుకున్న తర్వాత కేరళలో లేదా స్వస్థలంలో ఇరుముడి కట్టించుకుంటారు. దాన్ని తీసుకెళ్లాలనుకుంటే మీ గురుస్వామిని అడగండి, ఎయిర్లైన్, కస్టమ్స్ నియమాలను తనిఖీ చేయండి.
- విమానం ఎక్కే ముందే Virtual-Q బుక్ చేసుకోండి, మీ ప్రణాళికల్లో కొంత వెసులుబాటు ఉంచుకోండి; సీజన్లో దూర ప్రయాణాల ఆలస్యాలు సాధారణం.
- జెట్ లాగ్, పంబ నుంచి ఆరోహణ — ఈ రెండూ కలిస్తే చాలా శ్రమ. వీలైతే ఒక రోజు విశ్రాంతి తీసుకోండి, మీ సొంత వేగంతో నడవండి.
ఈ సంవత్సరం ప్రయాణించలేని విదేశాల్లోని కుటుంబాలు తరచూ దూరం నుంచే సీజన్ను వీక్షిస్తూ స్థానిక అయ్యప్ప ఆలయాన్ని దర్శిస్తాయి; మా గైడ్ చూడండి: USA లోని అయ్యప్ప ఆలయాలు.
తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు
శబరిమల 18 మెట్లు దేనికి ప్రతీక?
ఒకే ఒక అధికారిక అర్థం అంటూ లేదు. విస్తృతంగా చెప్పుకునే వివరణ ప్రకారం మొదటి ఐదు మెట్లు పంచేంద్రియాలకు, తర్వాతి ఎనిమిది కామం, క్రోధం వంటి ఎనిమిది అంతర్గత బలహీనతలకు, తర్వాతి మూడు త్రిగుణాలకు, చివరి రెండు విద్య-అవిద్యలకు ప్రతీకలు. మరికొన్ని వివరణలు ఈ మెట్లను శబరిమల చుట్టూ ఉన్న పద్దెనిమిది కొండలతో లేదా భగవద్గీతలోని పద్దెనిమిది అధ్యాయాలతో ముడిపెడతాయి. ఇవి భక్తిపూర్వక వివరణలు, ఇవి మారుతూ ఉంటాయి.
ఇరుముడి లేకుండా శబరిమల 18 మెట్లు ఎక్కవచ్చా?
సంప్రదాయం ప్రకారం తలపై ఇరుముడి కెట్టు మోసే యాత్రికులు మాత్రమే పదునెట్టాం పడి ఎక్కుతారు. ఇరుముడి లేని భక్తులు వేరే మార్గం ద్వారా సన్నిధానానికి వెళ్తారు. ఆ రోజు ఆలయ సిబ్బంది, పోలీసుల సూచనలను పాటించండి.
18 మెట్లు ఎక్కే ముందు యాత్రికులు కొబ్బరికాయ ఎందుకు కొడతారు?
మెట్ల దగ్గర కొబ్బరికాయ కొట్టడం అయ్యప్ప స్వామి ముందు వినయానికి, శరణాగతికి గుర్తుగా చాలా కాలంగా వస్తున్న ఆచారం. చాలా మంది భక్తులు కిందకు దిగేటప్పుడు కూడా ఒక కొబ్బరికాయ కొడతారు. మీ బృందం ఆచారం ఏమిటో మీ గురుస్వామి చెబుతారు.
శబరిమలలో పడి పూజ అంటే ఏమిటి?
పడి పూజ అనేది పద్దెనిమిది మెట్లకే చేసే ప్రత్యేక పూజ. సంప్రదాయంగా ఆలయ పూజారులు ప్రతి మెట్టుపై దీపాలు, పువ్వులు, నైవేద్యాలతో దీనిని నిర్వహిస్తారు. ఇది ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు ద్వారా సమర్పించే అరుదైన సేవ; దీన్ని బుక్ చేయవచ్చో, ఎలా బుక్ చేయాలో అధికారిక శబరిమల వెబ్సైట్లో చూడండి. మేము దీని షెడ్యూల్ను ప్రచురించము.
శబరిమల మెట్లు వెనక్కి తిరిగి దిగుతారా?
అయ్యప్ప స్వామికి వీపు చూపకూడదని చాలా మంది యాత్రికులు సన్నిధానం వైపు ముఖం పెట్టి పదునెట్టాం పడి దిగుతారు, అయితే ఆ రోజు రద్దీ ఏర్పాట్లను బట్టి యాత్రికులు ఎలా బయటకు వెళ్లాలో సూచిస్తారు. మీ గురుస్వామిని, అక్కడ ఉన్న అధికారులను అనుసరించండి.
2026-27 సీజన్లో 18 మెట్లు ఎప్పుడు ఎక్కవచ్చు?
మండలం సీజన్ మంగళవారం, 17 నవంబర్ 2026న ప్రారంభమవుతుందని, ఆలయం సోమవారం, 16 నవంబర్ సాయంత్రం తెరుచుకుంటుందని అంచనా. మండల పూజ ఆదివారం, 27 డిసెంబర్ 2026న, మకరవిళక్కు గురువారం, 14 జనవరి 2027న ఉంటాయని అంచనా. అన్ని తేదీలు అంచనాలే; ప్రయాణానికి ముందు ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డుతో నిర్ధారించుకుని, Virtual-Q బుక్ చేసుకోండి.
మూలాలు మరియు ధృవీకరణ
యాత్ర ఏర్పాట్లు, తేదీలు, Virtual-Q బుకింగ్, పడి పూజ వంటి ప్రత్యేక సేవలను ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు (TDB) నిర్ణయిస్తుంది. ప్రయాణానికి ముందు బోర్డు నిర్వహించే అధికారిక శబరిమల వెబ్సైట్ను చూసి, అక్కడే సీజన్ తేదీలను, మీ Virtual-Q బుకింగ్ను నిర్ధారించుకోండి. ఈ వ్యాసంలోని ప్రతీకాత్మక అర్థాలు భక్తులు, గురుస్వాములు పంచుకునే సంప్రదాయ వివరణలు; అవి మారుతూ ఉంటాయి, వాటిని అలాగే అందించాము.
సంపాదకుని గమనిక (7 అక్టోబర్ 2026)
ఈ గైడ్ 7 అక్టోబర్ 2026న రాయబడింది. ట్రావెన్కోర్ దేవస్వం బోర్డు 2026-27 సీజన్కు అధికారిక తేదీలను ఇంకా ప్రచురించలేదు, కాబట్టి ఇక్కడి తేదీలన్నీ అంచనాలే, వాటిని బోర్డుతో నిర్ధారించుకోవాలి. ప్రతి సంవత్సరం మారే పూజా సమయాలు, రుసుములు, స్లాట్ సంఖ్యలు, రద్దీ గణాంకాలను మేము చేర్చలేదు. మెట్ల చుట్టూ ఉన్న ఆచారాలు బృందాల మధ్య మారుతాయి; మీ గురుస్వామి సూచనలు మా సూచనలకు భిన్నంగా ఉంటే, మీ గురుస్వామినే అనుసరించండి.




