ఉపనయనం (యజ్ఞోపవీత / బ్రహ్మోపదేశ సంస్కారం) — యువకుని వేదాధ్యయనం, శిస్తైన ఆధ్యాత్మిక జీవనంలోకి ప్రవేశపెట్టే సంస్కారం. విద్యా ప్రపంచంలో గురువు మార్గదర్శనంలో పునర్జన్మ పొందినట్లు దీన్ని "ద్విజ" (రెండవ జన్మ) అంటారు.

ప్రాముఖ్యత

ఈ సంస్కారపు హృదయం బ్రహ్మోపదేశం — తండ్రి/గురువు గాయత్రీ మంత్రాన్ని ఉపదేశించడం, యజ్ఞోపవీత ధారణ. ఇది విద్య, బ్రహ్మచర్యం, నిత్య సంధ్యావందనం పట్ల నిబద్ధతను సూచిస్తుంది.

అర్హత & సమయం

  • సాంప్రదాయంగా బాలురకు, సాధారణంగా 7–9 ఏళ్ల మధ్య (వివాహానికి ముందు); ఆచారాలు, వయసు సముదాయం-సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారతాయి.
  • శుభ ముహూర్తాన్ని పంచాంగం/పురోహితుని ద్వారా ఎంచుకోండి.

సామగ్రి

  • యజ్ఞోపవీతం, బాలునికి కొత్త దుస్తులు/ధోతి
  • దీపం, హోమ సామగ్రి (చేసేచోట), పసుపు, కుంకుమ, బియ్యం, పూలు
  • పండ్లు, మిఠాయిలు, భిక్షా (కొత్త బ్రహ్మచారికి పెద్దలు ఇచ్చే ప్రతీక భిక్ష) సామగ్రి

విధానం (సాధారణ రూపం)

  1. గణేశుని ఆవాహన — "ఓం గం గణపతయే నమః"; పురోహితుడు ప్రారంభ క్రతువులు, హోమం చేస్తారు.
  2. బాలుని స్నానం చేయించి, దుస్తులు ధరించి; నిర్దిష్ట ప్రార్థనలతో యజ్ఞోపవీతం ధరింపజేస్తారు.
  3. తండ్రి/గురువు గాయత్రీ మంత్రాన్ని (బ్రహ్మోపదేశం) ఉపదేశిస్తారు.
  4. కొత్త బ్రహ్మచారి పెద్దల నుండి భిక్ష, ఆశీస్సులు పొంది; కుటుంబం ప్రసాదంతో జరుపుకుంటుంది.

గాయత్రీ మంత్రం

ॐ भूर्भुवः स्वः। तत्सवितुर्वरेण्यं। भर्गो देवस्य धीमहि। धियो यो नः प्रचोदयात्॥

Advertisement

Om bhūr bhuvaḥ svaḥ, tat savitur vareṇyaṁ, bhargo devasya dhīmahi, dhiyo yo naḥ pracodayāt.

మా మాటలలో, గాయత్రి — సవిత (సూర్యుని) దివ్య కాంతిని మన బుద్ధిని సన్మార్గం వైపు ప్రకాశింపజేయమని వేడుకునే ప్రార్థన. ఉపనయనంలో భక్తితో స్వీకరించి, ఆ తర్వాత నిత్యం పఠిస్తారు.

NRIలు విదేశంలో ఎలా చేస్తారు

  • పురోహితుని ప్రత్యక్షంగా ఆహ్వానించండి, లేదా పూజారితో ఆన్‌లైన్‌లో; విదేశ దేవాలయాలు ఉపనయనం నిర్వహిస్తాయి.
  • యజ్ఞోపవీతం, సామగ్రి భారతీయ దుకాణాల నుండి; తాతామామలను వీడియో కాల్‌లో పాల్గొనేలా చేయండి.
  • చాలామంది తర్వాత భారత దేవాలయంలో దీన్ని పూర్తి/స్మరణ చేస్తారు.

గమనిక: అర్హత, వయసు, విధానం సముదాయం-సంప్రదాయాన్ని బట్టి మారతాయి — కుటుంబ పురోహితుని, పెద్దలను అనుసరించండి.

16 సంస్కారాల గైడ్, అక్షరాభ్యాసం చూడండి.