ఆదివారం హిందూ దైవం: సూర్య పూజా విధానం, మంత్రాలు, ఉపవాసం మరియు ఆచారాలు

సంక్షిప్త సమాధానం: హిందూ సంప్రదాయంలో ఆదివారం సూర్యునిది, సూర్య భగవానునిది. ఆదివారపు అతి సరళమైన పూజ ఇది: సూర్యోదయానికి ముందే లేచి, స్నానం చేసి, తూర్పు వైపు తిరిగి, రాగి పాత్ర నుండి ఉదయించే సూర్యుని వైపు సన్నని నీటి ధార (అర్ఘ్యం) పోస్తూ ఓం సూర్యాయ నమః అని జపించండి. దీపం వెలిగించి, ఎర్రని పువ్వు మరియు ఏదైనా తీపి నైవేద్యం సమర్పించి, కొన్ని నిమిషాలు కృతజ్ఞతతో గడపండి. కొందరు భక్తులు సూర్యాస్తమయానికి ముందు ఒక్క సరళమైన భోజనంతో తేలికపాటి రవివార వ్రతం కూడా పాటిస్తారు.

చివరిగా నవీకరించినది: 10 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీ మా హిందూ వారపు రోజుల గైడ్‌లో భాగం, ఇది ఏడు రోజులకూ దైవం, మంత్రం, ఆచారాలను వివరిస్తుంది.

ఆదివారం సూర్యుని రోజు ఎందుకో, ఇంట్లో దశలవారీ పూజ, ఏమి సమర్పించాలి మరియు ఎందుకు, దేవనాగరి లిపి, లిప్యంతరీకరణ, అర్థంతో ధృవీకరించిన మంత్రాలు, ఉపవాసం మరియు ఆహార ఆచారాలు, నివారించాల్సిన పొరపాట్లు, పరిశీలించిన వివరాలతో సూర్య దేవాలయాలు, పిల్లల కోసం ఆలోచనలు, బీహార్ నుండి తమిళనాడు వరకు ఆదివారపు సూర్యారాధన ఎలా మారుతుందో — ఇవన్నీ క్రింద చూడవచ్చు.

ఆదివారం సూర్యుని రోజు ఎందుకు

ఆదివారానికి సంస్కృత నామం రవివారం, దీనిని భానువారం, ఆదిత్యవారం అని కూడా అంటారు. రవి, భాను, ఆదిత్య — ఇవన్నీ సూర్యుని పేర్లే. జ్యోతిష శాస్త్రంలోని ఏడు వారాల పద్ధతిలో, ప్రతి వారానికి సూర్యోదయ సమయంలోని మొదటి గంట (హోర)ను పాలించే గ్రహం పేరు పెడతారు, ఆదివారపు మొదటి హోర సూర్యునిది. అందుకే వ్యాసునికి ఆపాదించబడిన, తొమ్మిది గ్రహాల స్తుతి అయిన నవగ్రహ స్తోత్రం సూర్యునితో మొదలవుతుంది, అందుకే హిందూ వారంలో ఆదివారం మొదటిది.

హిందూ దేవతలలో సూర్యుడు ప్రత్యేకమైనవాడు, ఎందుకంటే ఆయన ప్రత్యక్ష దైవం — మనం కళ్లతో నిజంగా చూడగల దేవుడు. వేద సూక్తాలు సూర్యుని లోకాన్ని మేల్కొలిపే ప్రేరకుడైన సవితగా, స్నేహితుడైన మిత్రునిగా కీర్తిస్తాయి. గాయత్రిగా ప్రసిద్ధమైన సావిత్రీ మంత్రం సవిత తేజస్సుకు చేసే ప్రార్థన. శతాబ్దాలుగా ఉదయం, మధ్యాహ్నం, సాయంత్రం చేసే సంధ్యావందనాలు సూర్యుని బట్టే నిర్ణయించబడ్డాయి, కాబట్టి ప్రతి ఉదయం ఆయనకు నమస్కరించే ఇంటికి ఆయన సొంత వారాన ఆయనను పూజించడం సహజమైన అడుగు.

ఇతిహాసాలలో సూర్యుడు పెద్ద కుటుంబం గల తండ్రి స్వరూపుడు. శనివారపు నవగ్రహ శ్లోకం శనిని ఛాయా మార్తాండుల సంతానమైన 'రవి పుత్రుడు' అని పిలుస్తుంది. మృత్యు దేవుడైన యముడు, యమునా నది కూడా ఆయన సంతానమే; మహాభారతంలో కర్ణుడు సూర్యుని కుమారుడు, రామాయణంలో వానర రాజు సుగ్రీవుడు కూడా. రామాయణంలోని యుద్ధ కాండలో, రావణునితో చివరి యుద్ధానికి ముందు రణభూమిలో అగస్త్య మహర్షి శ్రీరామునికి ఆదిత్య హృదయం ఉపదేశించారు, అప్పటి నుండి భక్తులు ఆదివారాల్లో దానిని పఠిస్తున్నారు.

సూర్యునికి సౌర సంప్రదాయం అనే సొంత ఆరాధనా పరంపర కూడా ఉంది, ఇది ఆది శంకరాచార్యుల బోధనతో ముడిపడిన ఆరు ఆరాధనా మార్గాలలో (షణ్మతం) శివ, విష్ణు, శక్తి, గణేశ, స్కంద ఆరాధనలతో పాటు ఒకటిగా లెక్కించబడుతుంది. నేడు చాలా కుటుంబాలు విస్తృత ఆరాధనలో భాగంగా సూర్యుని పూజిస్తాయి, కానీ దాదాపు అన్ని ప్రాంతాల్లోనూ ఆదివారం ఆయన రోజుగానే ఉంది.

సూర్యుడు ఎవరు: రూపం మరియు చిహ్నాలు

దేవాలయ విగ్రహాలు, చిత్రాలలో సూర్యుడు సాధారణంగా నిలబడి లేదా ఏడు గుర్రాలు లాగే ఒంటి చక్రపు రథంపై, ఉషోదయ స్వరూపుడైన సారథి అరుణునితో కనిపిస్తాడు. ఆయన సాధారణంగా రెండు చేతులలో పద్మాలు ధరిస్తాడు, ఉత్తర భారత శిల్పకళలో ఎత్తైన పాదరక్షలు ధరించి కనిపిస్తాడు — మోఢేరా (Modhera) మరియు ఇతర మధ్యయుగపు సూర్య దేవాలయాల్లో ఈ వివరం చూడవచ్చు. ఆయన రంగు ఎరుపు లేదా బంగారు వర్ణం; ఎర్రని పువ్వులు, ఎర్ర చందనం, గోధుమలు ఆయనకు సంప్రదాయ సమర్పణలు.

చాలా కుటుంబాలు సూర్యుని విష్ణువు యొక్క రూపంగా భావించి సూర్యనారాయణునిగా పూజిస్తాయి. చాలా దక్షిణ భారత దేవాలయాల్లో ఉండే నవగ్రహ మండపంలో, సూర్యుడు మధ్యలో తూర్పు ముఖంగా నిలిచి ఉంటాడు, మిగిలిన ఎనిమిది గ్రహాలు ఆయన చుట్టూ ఉంటాయి. ఇది తెలుసుకుంటే, వేరే దైవానికి అంకితమైన ఆలయంలోనైనా దాదాపు ప్రతిచోటా మీరు ఆయనను గుర్తించగలరు.

ఆదివారపు సూర్య పూజకు కావలసినవి

• రాగి లేదా ఇత్తడి చెంబు (చిన్న నీటి పాత్ర). రాగి సంప్రదాయం, కానీ ఏదైనా శుభ్రమైన పాత్ర సరిపోతుంది.
• శుభ్రమైన నీరు, ఒక ఎర్రని పువ్వు, చిటికెడు కుంకుమ లేదా ఎర్ర చందనం, కొన్ని విరగని బియ్యపు గింజలు (అక్షతలు) తో.
• నెయ్యి లేదా నూనె దీపం మరియు అగరుబత్తి.
• ఎరుపు లేదా కాషాయ రంగు పువ్వులు — మందార (జపా) వంటివి; నవగ్రహ శ్లోకమే సూర్యుని రంగును దీనితో పోలుస్తుంది.
• నైవేద్యం: బెల్లం, గోధుమతో చేసిన తీపి పదార్థాలు, పాయసం లేదా కేవలం పండ్లు.
• సూర్యుని చిత్రం లేదా చిన్న విగ్రహం, లేదా నవగ్రహ చిత్రం, ఉంటే. లేకపోతే తూర్పు వైపు పెట్టిన దీపమే చాలు.

ఇంట్లో దశలవారీగా ఆదివారపు సూర్య పూజ

ఈ క్రమానికి సుమారు పదిహేను నుండి ఇరవై నిమిషాలు పడుతుంది. మీ ఉదయపు సమయానికి తగ్గట్టుగా తగ్గించుకోవచ్చు లేదా పెంచుకోవచ్చు.

1. సూర్యోదయానికి ముందే లేవండి. ముందు రాత్రే మీ స్థానిక సూర్యోదయ సమయం చూసుకోండి. పళ్లు తోముకుని, స్నానం చేసి, శుభ్రమైన బట్టలు ధరించండి; చాలా మంది ఆదివారాల్లో ఎరుపు, నారింజ లేదా తెలుపు రంగు ఎంచుకుంటారు.
2. సంకల్పం చెప్పుకోండి. ఒక్క క్షణం నిశ్శబ్దంగా కూర్చుని లేదా నిలబడి, ఈ రోజు ఎందుకు ప్రార్థిస్తున్నారో మీ మాటల్లో చెప్పుకోండి: కృతజ్ఞత, కుటుంబ ఆరోగ్యం, ఉద్యోగంలో స్పష్టత, లేదా వారాన్ని మంచిగా ప్రారంభించడం.
3. చెంబు నింపండి. నీటిలో పువ్వు, కుంకుమ లేదా ఎర్ర చందనం, అక్షతలు వేయండి.
4. సూర్యోదయ సమయంలో తూర్పు వైపు తిరగండి. బాల్కనీలో, తోటలో లేదా తెరిచిన కిటికీ దగ్గర నిలబడండి. చెంబును రెండు చేతులతో ఛాతీ ఎత్తులో లేదా కొంచెం పైన పట్టుకోండి.
5. అర్ఘ్యం సమర్పించండి. ఓం సూర్యాయ నమః లేదా క్రింద ఇచ్చిన సూర్యుని నవగ్రహ శ్లోకం జపిస్తూ నీటిని సన్నని ధారగా నెమ్మదిగా పోయండి. మీ చూపు సూర్యునిపై కాకుండా పడుతున్న నీటి ధారపై ఉంచండి. చాలా మంది మూడుసార్లు సమర్పిస్తారు.
6. ఒకసారి ప్రదక్షిణ చేయండి. చాలా కుటుంబాల్లో నిలబడిన చోటే సవ్య దిశలో ఒక్కసారి తిరగడం (ప్రదక్షిణ)తో అర్ఘ్యం ముగుస్తుంది.
7. దీపం వెలిగించండి. పూజా మందిరంలో దీపం, అగరుబత్తి వెలిగించి, ఒక పువ్వు సమర్పించి, చిత్రానికి ఎర్ర చందనం లేదా కుంకుమ బొట్టు పెట్టండి.
8. జపం చేయండి. జపమాలపై సూర్య మంత్రాన్ని 11, 21 లేదా 108 సార్లు జపించండి, లేదా మీ అలవాటు అయితే ఆదిత్య హృదయం పఠించండి.
9. నైవేద్యం సమర్పించండి. తీపి పదార్థం లేదా పండును చిత్రం ముందు ఉంచి, కొంతసేపు ఆగి, తర్వాత ప్రసాదంగా పంచుకోండి.
10. హారతి మరియు మౌనం. దీపాన్ని చిన్న వృత్తంలో తిప్పి హారతి ఇవ్వండి, రోజు మొదలుపెట్టే ముందు ఒక నిమిషం మౌనంగా కూర్చోండి.

మీరు యోగా చేస్తుంటే, ఆదివారం ఉదయం సూర్య నమస్కారాలు అర్ఘ్యం తర్వాత సహజంగా సరిపోతాయి. పన్నెండు ఆవృతాలలో ప్రతిదీ సంప్రదాయంగా సూర్యుని ఒక్కో పేరుతో — మిత్ర, రవి నుండి అర్క, భాస్కర వరకు — ముడిపడి ఉంటుంది; మా పన్నెండు సూర్య నమస్కార మంత్రాల గైడ్ చూడండి.

సమర్పణలు మరియు వాటి అర్థం

వీటిలో ఏదీ ఖరీదైనది కానక్కర్లేదు. శ్రద్ధతో సమర్పించిన చిటికెడు కుంకుమ, ఒక గ్లాసు నీరు సంపూర్ణ పూజే.

అర్థంతో ధృవీకరించిన సూర్య మంత్రాలు

క్రింది పాఠాలు మా పరిశీలించిన మూల ఫైళ్ల (sanskritdocuments.org ప్రతులు) నుండి యథాతథంగా తీసుకున్నవి, మళ్లీ టైప్ చేసినవి కావు. నెమ్మదిగా జపించండి; వేగం కంటే సరైన ఉచ్చారణ ముఖ్యం.

1. నవగ్రహ స్తోత్రం, సూర్య శ్లోకం

जपाकुसुमसंकाशं काश्यपेयं महाद्युतिम् ।
तमोऽरिं सर्वपापघ्नं प्रणतोऽस्मि दिवाकरम् ॥ १॥

japākusumasaṃkāśaṃ kāśyapeyaṃ mahādyutim |
tamo'riṃ sarvapāpaghnaṃ praṇato'smi divākaram || 1||

అర్థం: జపా (మందార) పుష్పంలా ప్రకాశించేవాడు, కశ్యపుని మహా తేజస్వి అయిన పుత్రుడు, చీకటికి శత్రువు, సకల పాపాలను నశింపజేసేవాడు, పగటిని సృష్టించేవాడు అయిన దివాకరునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

ఇది వ్యాసునికి ఆపాదించబడిన నవగ్రహ స్తోత్రంలోని సూర్య శ్లోకం. ఈ స్తోత్రం వారాల క్రమంలో ప్రతి గ్రహానికి ఒక్కో శ్లోకం ఇస్తుంది కాబట్టి ఆదివారానికి ఇది అత్యంత సహజమైన శ్లోకం, ఇతర రోజుల్లో దీనిని పూర్తి నవగ్రహ ప్రార్థనగా విస్తరించవచ్చు. పూర్తి పాఠాన్ని అర్థంతో మా నవగ్రహ స్తోత్రం గైడ్‌లో చదవండి.

2. ఓం సూర్యాయ నమః

ॐ सूर्याय नमः॥

oṃ sūryāya namaḥ||

అర్థం: ఓం, సూర్యునికి నమస్కారం. ఈ చిన్న నామ మంత్రానికి ప్రత్యేక సన్నాహం అవసరం లేదు; పిల్లలకు, కొత్తగా మొదలుపెట్టేవారికి, హడావుడి ఉదయాలకు సరిపోతుంది. అర్ఘ్యం సమయంలో చాలా మంది జపించేది ఈ మంత్రమే.

3. సావిత్రీ (గాయత్రీ) మంత్రం

ॐ भूर्भुवः स्वः । तत्सवितुर्वरेण्यम् । भर्गो देवस्य धीमहि
धियो योनः प्रचोदयात् ॐ ॥

oṃ bhūrbhuvaḥ svaḥ | tatsaviturvareṇyam | bhargo devasya dhīmahi
dhiyo yonaḥ pracodayāt oṃ ||

అర్థం: ఓం. భూమి, అంతరిక్షం, స్వర్గం. దివ్యుడైన సవిత యొక్క పూజనీయమైన తేజస్సును ధ్యానిస్తున్నాము; ఆయన మా బుద్ధిని ప్రేరేపించుగాక.

మేల్కొలిపే శక్తిగా సూర్యుడైన సవితకు చేసే ఈ ఋగ్వేద ప్రార్థన నిత్య సంధ్యావందనానికి హృదయం. చాలా కుటుంబాల్లో దీనిని గురువు లేదా పెద్దల వద్ద నేర్చుకుంటారు, కొన్ని సంప్రదాయాలు అధికారిక గాయత్రీ జపాన్ని ఉపదేశం (దీక్ష) పొందినవారికే పరిమితం చేస్తాయి. మీ కుటుంబ మార్గదర్శకత్వాన్ని పాటించండి; ఓం సూర్యాయ నమః అందరికీ అందుబాటులో ఉంది.

4. ఆదిత్య హృదయం (పేరు మాత్రమే, పాఠం ఇవ్వలేదు)

ఆదిత్య హృదయం వాల్మీకి రామాయణంలోని యుద్ధ కాండలో, అగస్త్యుడు శ్రీరామునికి ఉపదేశించిన సుమారు ముప్పై శ్లోకాల స్తోత్రం. ఇది సూర్యుని సకల దేవతలకు మూలంగా కీర్తిస్తుంది, ఆదివారంతో అత్యంత ఎక్కువగా ముడిపడిన స్తోత్రం ఇదే. పూర్తి పాఠాన్ని మేము ఇంకా ప్రామాణిక ప్రతితో ధృవీకరించలేదు, కాబట్టి దాని శ్లోకాలను ఈ పేజీలో ముద్రించడం లేదు. మీరు దానిని మా ఆదిత్య హృదయం గైడ్‌లో చదవవచ్చు. ఆదివారం మరో ప్రియమైన స్తోత్రం విష్ణు సహస్రనామం; మా ఆదివారపు సాధనా ప్రణాళికతో విష్ణు సహస్రనామం గైడ్ చూడండి.

ఎన్నిసార్లు జపించాలనే సహా మరిన్ని ఎంపికల కోసం చూడండి: సూర్యునికి ఆదివారపు మంత్రాలు.

రవివార వ్రతం: ఉపవాసం మరియు ఆహార ఆచారాలు

ఆదివారపు ఉపవాసం (రవివార వ్రతం) కష్టపెట్టుకునే దీక్ష కాదు, నిరాడంబరత యొక్క దీక్ష. దీని సాధారణ రూపాలు:

• సూర్యాస్తమయానికి ముందు ఒక్క పూట భోజనం. అత్యంత విస్తృతమైన రూపం. భోజనం ఉదయపు పూజ తర్వాత, సూర్యుడు అస్తమించక ముందు చేస్తారు.
• రోజంతా ఉప్పు లేకుండా. చాలా కుటుంబాలు ఆదివారపు భోజనాన్ని ఉప్పు లేకుండా చేస్తాయి, కొందరు నూనె కూడా వాడరు. నెయ్యి, బెల్లంతో గోధుమ రొట్టె, పాలతో అన్నం లేదా పాయసం సాధారణం.
• పండ్లు మరియు పాలు మాత్రమే. వంట చేయకూడదనుకునేవారికి తేలికపాటి రూపం.
• నిర్ణీత సంఖ్యలో ఆదివారాలు. కొందరు భక్తులు నిర్ణీత సంఖ్యలో ఆదివారాలు, తరచుగా పన్నెండు, లేదా ఒక సంవత్సరం పాటు వ్రతం చేపట్టి, చిన్న పూజ, అతిథులకు భోజనం, దానంతో ముగిస్తారు.

ఆ రోజు వ్రతం పాటించేవారు సాధారణంగా మాంసం, గుడ్లు, మద్యం, పొగాకుకు దూరంగా ఉంటారు, చాలా మంది ఉల్లి, వెల్లుల్లి కూడా తినరు. ఉత్తర భారతంలో రవివార వ్రత కథ చదవడం లేదా వినడం ఈ ఆచారంలో భాగం.

మీరు ఉపవాసం చేయలేకపోతే

ఉపవాసం ఐచ్ఛికం, అది లేకుండానే సూర్యారాధన సంపూర్ణం. మంచి ప్రత్యామ్నాయాలు: ఒక్క పూట భోజనంలో మాత్రమే ఉప్పు మానేయడం; సాదా శాకాహార మధ్యాహ్న భోజనం చేయడం; ఉదయం పూట స్వీట్లు లేదా స్క్రీన్ సమయం వంటి ఒక అలవాటును వదులుకోవడం; లేదా అవసరంలో ఉన్నవారికి గోధుమలు, బెల్లం లేదా భోజనం దానం చేయడం. చాలా కుటుంబాల్లో దానమే ఆదివారపు ప్రధాన ఆచారం.

ఆరోగ్య సూచన: మీకు మధుమేహం, తక్కువ రక్తపోటు, మూత్రపిండాల సమస్యలు లేదా ఆహార సంబంధిత రుగ్మత ఉంటే, గర్భవతిగా లేదా పాలిచ్చే తల్లిగా ఉంటే, లేదా క్రమం తప్పకుండా మందులు వాడుతుంటే వైద్య సలహా లేకుండా ఉపవాసం చేయకండి. పిల్లలు, వృద్ధులు కఠిన ఉపవాసాలు చేయకూడదు. మీ వైద్యుడు, సంప్రదాయం రెండూ వేరేగా అంగీకరించకపోతే రోజంతా నీరు తాగుతూ ఉండండి. ఉప్పు లేని రోజు అందరికీ, ముఖ్యంగా వేడి వాతావరణంలో, తగినది కాదు.

ఆదివారం చేయాల్సినవి, చేయకూడనివి

ఇవి సంప్రదాయ ఆచారాలు. మీ కుటుంబానికి, ప్రాంతానికి సరిపోయేవి పాటించండి; వీటిలో ఏదీ ఉల్లంఘిస్తే అశుభం కలిగే నియమం కాదు.

• చేయండి: త్వరగా లేచి సూర్యునికి నమస్కరించండి, ఒక్క నిమిషమైనా సరే.
• చేయండి: అర్ఘ్యాన్ని డ్రెయిన్ లేదా గట్టి నేలపై కాకుండా, నీరు మట్టిలో లేదా మొక్కలో పడేలా సమర్పించండి.
• చేయండి: మీ తండ్రి, పెద్దల పట్ల గౌరవం చూపండి. సూర్యుడు తండ్రికి కారక గ్రహం, అందుకే చాలా కుటుంబాలు ఆదివారం తల్లిదండ్రులకు ఫోన్ చేసే లేదా వారిని కలిసే రోజుగా చేసుకుంటాయి.
• చేయండి: దానం చేయండి: గోధుమలు, బెల్లం, భోజనం లేదా మీ సమయం.
• నివారించండి: సూర్యుని వైపు తదేకంగా చూడటం. నీటి ధారను చూడండి లేదా కళ్లు దించుకోండి.
• నివారించండి: మీరు వ్రతం పాటించాలనుకున్న రోజున భారీ, నూనె ఎక్కువైన లేదా మాంసాహారం.
• నివారించండి: ఆ రోజును భయాల జాబితాగా మార్చడం. ఆదివారపు పూజ వెలుగు, కృతజ్ఞతలకు సంబంధించినది.

సాధారణ పొరపాట్లు

• మధ్యాహ్నం అర్ఘ్యం ఇవ్వడం. ఈ ఆచారం సూర్యోదయానికి చెందినది. సూర్యోదయం తప్పిపోతే ఉదయం కొంచెం ఆలస్యంగా ఇవ్వవచ్చు; మధ్యాహ్నపు తీవ్ర ఎండ సంప్రదాయం కాదు, కళ్లకు కూడా ఇబ్బందిగా ఉంటుంది.
• విదేశాల్లో భారతదేశ సూర్యోదయ సమయాన్ని వాడటం. ఎల్లప్పుడూ మీరు ఉన్న చోటి సూర్యోదయాన్నే పాటించండి. టొరంటో (Toronto) లేదా సిడ్నీ (Sydney)లోని కుటుంబం తమ సొంత ఉషోదయంలోనే అర్ఘ్యం ఇస్తుంది.
• మీ పాదాలపైనే నీరు పోసుకోవడం. నీరు మీ పాదాలకు దూరంగా పడేలా చెంబును ముందుకు పట్టుకోండి.
• యాదృచ్ఛిక చిత్రాల నుండి సంస్కృతం కాపీ చేయడం. ఆన్‌లైన్‌లోని చాలా మంత్ర చిత్రాలలో అక్షర దోషాలు ఉంటాయి. ఈ పేజీలో ఉన్నట్లుగా పరిశీలించిన పాఠాన్ని వాడండి, లేదా గురువు వద్ద నేర్చుకోండి.
• చాలా కఠినంగా, చాలా వేగంగా ఉపవాసం. ఒక్క సరళమైన భోజనంతో మొదలుపెట్టండి. చాలా ఆదివారాలు మృదువుగా పాటించిన వ్రతం, ఒక్క రోజు కఠిన శిక్ష కంటే విలువైనది.
• సూర్యుని పరిహారాల యంత్రంగా భావించడం. జ్యోతిష కారణాలు సాధారణమే, కానీ అత్యంత పురాతనమైన ఆదివారపు ఆచారం జీవితాన్నిచ్చినందుకు సూర్యునికి చెప్పే సరళమైన కృతజ్ఞత.

తెలుసుకోవాల్సిన సూర్య దేవాలయాలు

నేడు చాలా తక్కువ భారతీయ దేవాలయాల్లో మాత్రమే సూర్యుడు ప్రధాన దైవం. క్రింది రెండింటికీ HinduTone లో పరిశీలించిన వివరాలు ఉన్నాయి; చరిత్ర, వాస్తుశిల్పం, సందర్శన సూచనల కోసం లింకులను చూడండి.

మోఢేరా సూర్య దేవాలయం, గుజరాత్

మోఢేరా సూర్య దేవాలయం (Modhera Sun Temple) మెహసానా సమీపంలో ఉంది; ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్ (IGNCA) దీనిని చౌళుక్య (సోలంకి) రాజు మొదటి భీముని పాలనలో సుమారు క్రీ.శ. 1026 నుండి 1027 నాటిదిగా నిర్ధారిస్తుంది. IGNCA దీనిని గుజరాత్ సూర్య దేవాలయాలలో అత్యంత ముఖ్యమైనదిగా, కశ్మీర్‌లోని మార్తాండ్, ఒడిశాలోని కోణార్క్‌లతో పాటు భారతదేశంలో అత్యంత ప్రసిద్ధ సూర్య క్షేత్రాలలో ఒకటిగా పేర్కొంటుంది. దీని మెట్ల కోనేరు సూర్య కుండ్ సంరక్షిత స్మారక చిహ్నం, 2022 లో ఈ దేవాలయం యునెస్కో (UNESCO) తాత్కాలిక జాబితాలో చేర్చబడింది. శతాబ్దాల క్రితమే ఈ ఆలయం తన శిఖరాన్ని కోల్పోయింది, ఇప్పుడు ఇక్కడ నిత్య పూజలు జరగవు, కానీ మధ్యయుగపు సూర్యారాధనను అర్థం చేసుకోవడానికి ఇది శక్తివంతమైన ప్రదేశం.

కటార్మల్ సూర్య దేవాలయం, ఉత్తరాఖండ్

అల్మోరా సమీపంలో కోసీ లోయకు ఎగువన ఉన్న కటార్మల్ సూర్య దేవాలయం (Katarmal Sun Temple) 9వ శతాబ్దంలో కత్యూరి వంశ రాజు కటార్మల్లుడు నిర్మించినట్లు చెబుతారు. ప్రధాన గర్భగుడి చుట్టూ 44 చిన్న ఆలయాలు ఉన్నాయి, ఇక్కడి దైవాన్ని స్థానికంగా బుర్హాదిత లేదా వృద్ధాదిత్యుడు — 'వృద్ధ సూర్యుడు' — అని పిలుస్తారు. ఈ ఆలయానికి చెందిన ఒక పాత విగ్రహం ఇప్పుడు ఢిల్లీలోని నేషనల్ మ్యూజియంలో ఉంది.

ఈ రెండింటిలో దేనికైనా తీర్థయాత్ర ప్లాన్ చేస్తే, ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత ప్రవేశం, సమయాల కోసం అధికారిక వనరులను పరిశీలించండి.

విదేశాల్లోని ఆలయంలో సూర్యుని, నవగ్రహాలను కనుగొనడం

భారతదేశం వెలుపల కేవలం సూర్యునికే అంకితమైన ఆలయాలు చాలా తక్కువ, కానీ ఉత్తర అమెరికా, యూకే, యూరప్, ఆస్ట్రేలియా, గల్ఫ్ దేశాల్లోని దాదాపు ప్రతి పెద్ద హిందూ దేవాలయంలో నవగ్రహ సన్నిధి ఉంటుంది, అక్కడ సూర్యుడు మధ్యలో ఉంటాడు. ఆదివారం ఉదయం మీరు ఇలా చేయవచ్చు:

• ఆదివారాల్లో నవగ్రహ లేదా సూర్య అర్చన ఉందేమో ఆలయ కార్యాలయాన్ని అడగండి; చాలా ఆలయాలు నిర్వహిస్తాయి.
• నవగ్రహ సన్నిధి చుట్టూ సవ్య దిశలో, సాధారణంగా ఏడు లేదా తొమ్మిది సార్లు ప్రదక్షిణ చేయండి; పూజారి అనుమతిస్తే తప్ప విగ్రహాలను తాకకండి.
• ఆలయం లోపల నీటి సమర్పణలను అనుమతించకపోతే అర్ఘ్యానికి బదులుగా గోధుమలు, ఎర్రని వస్త్రం లేదా దీపం సమర్పించండి.
• కాలానుగుణంగా మారే సమయాల కోసం ఆలయపు సొంత వెబ్‌సైట్ లేదా సోషల్ మీడియాను చూడండి.

మీ దగ్గరలోని ఆలయాన్ని కనుగొనడానికి మా ప్రాంతీయ గైడ్‌లు సహాయపడతాయి: అమెరికాలోని హిందూ దేవాలయాలు, కెనడాలో, ఆస్ట్రేలియా మరియు న్యూజిలాండ్‌లో, మరియు అమెరికాలోని సూర్య మరియు నవగ్రహ సన్నిధులు.

పిల్లలతో ఆదివారపు సూర్యారాధన

విదేశాల్లోని చాలా కుటుంబాలకు వారంలో తీరికగా ఉండే ఏకైక ఉదయం ఆదివారమే, అందుకే పిల్లలను పాలుపంచుకునేలా చేయడానికి ఇది అత్యంత సులువైన రోజు.

• సూర్యోదయ నడక. నెలకు ఒకసారి అందరూ కలిసి బయటకు వెళ్లి సూర్యోదయాన్ని చూడండి. పిల్లవాడిని మీతో కలిసి చెంబు పట్టుకుని ఓం సూర్యాయ నమః అని చెప్పనివ్వండి.
• పన్నెండు పేర్ల ఆట. ప్రతి ఆదివారం సూర్యుని పన్నెండు పేర్లలో ఒకటి — మిత్ర నుండి భాస్కర వరకు — నేర్పించి, దాని అర్థం ఏమిటో అడగండి.
• రథం బొమ్మ గీయండి. ఏడు గుర్రాలు, ఒక్క చక్రం, పగ్గాలు పట్టిన అరుణుడు: ఏడు రోజులు, వెలుగు రంగుల గురించి మాట్లాడటం మొదలుపెట్టడానికి మంచి మార్గం.
• కథలు. పసి హనుమంతుడు సూర్యుని పండు అనుకుని ఎలా ఎగిరాడో, లేదా సూర్యుడు హనుమంతునికి శాస్త్రాలు ఎలా నేర్పించాడో చెప్పండి. ఈ రెండు కథలూ రామాయణ సంప్రదాయపు అనేక పునఃకథనాలలో చెప్పబడతాయి.
• కృతజ్ఞతా రౌండ్. అల్పాహారం సమయంలో, ప్రతి ఒక్కరూ సూర్యుడు మనకు ఇచ్చే ఒక్కటి చెప్పాలి: ఆహారం, వెచ్చదనం, వెలుగు, ఋతువులు.

మరిన్ని ఆలోచనలు మా పిల్లల కోసం ఆదివారపు కార్యకలాపాలు మరియు విదేశాల్లో హిందూ విలువలతో పిల్లలను పెంచడం లో ఉన్నాయి.

ప్రాంతీయ ఆదివారపు మరియు సూర్య సంప్రదాయాలు

ఆదివారపు సూర్యారాధన ప్రాంతాన్ని బట్టి వేరుగా కనిపిస్తుంది, అతిపెద్ద సూర్య పండుగలలో చాలా వారపు చక్రం వెలుపల వస్తాయి.

• బీహార్, తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్, నేపాల్ తరాయ్: ఛఠ్ — నాలుగు రోజుల పండుగ, ఇందులో భక్తులు, ఎక్కువగా స్త్రీలు, నదిలో లేదా చెరువులో నిలబడి అస్తమించే సూర్యునికి, తర్వాత ఉదయించే సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పిస్తారు. ఇది భారతదేశంలో అతిపెద్ద సూర్య పండుగ.
• భారతదేశమంతటా, మాఘ మాసంలో: రథ సప్తమి — సూర్యుని జన్మదినంగా జరుపుకుంటారు. చాలా దక్షిణ భారత కుటుంబాలు తలపై జిల్లేడు (అర్క) ఆకులు పెట్టుకుని స్నానం చేస్తాయి, తిరుమలలో స్వామివారిని సూర్యప్రభ వాహనంతో మొదలుపెట్టి రోజంతా అనేక వాహనాలపై ఊరేగిస్తారు.
• జనవరి: మకర సంక్రాంతి — సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించడాన్ని సూచిస్తుంది; తమిళనాడులో ఇది పొంగల్, అక్కడ కొత్త బియ్యంతో మొదటి కుండ సూర్యునికి వండుతారు.
• తెలుగు మరియు కన్నడ కుటుంబాలు: పవిత్ర మాసాల్లోని ఆదివారాలకు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం ఉంది, ముఖ్యంగా కార్తీక మాస ఆదివారాలు మరియు మార్గశిర మాస ఆదివారాలు. ఇవి కూడా చూడండి: భాద్రపద మాస ఆదివారాలు.
• బెంగాల్: ఇతు పూజ — అగ్రహాయణ మాసపు ఆదివారాల్లో మొలకెత్తే ధాన్యాల కుండతో స్త్రీలు పాటించే సూర్య వ్రతం.
• పంచాంగ యోగాలు: సప్తమి తిథి ఆదివారం వస్తే దానిని భాను సప్తమి అంటారు, ఆదివారం పుష్య నక్షత్రం కలిస్తే రవి పుష్య యోగం ఏర్పడుతుంది. రెండూ సూర్యారాధనకు ప్రత్యేకంగా మంచి రోజులుగా భావిస్తారు.

భవిష్య, సాంబ పురాణాలు శ్రీకృష్ణుని కుమారుడు సాంబుని కథను కూడా చెబుతాయి — సూర్యుని పూజించడం ద్వారా ఆయన చర్మ వ్యాధి నుండి విముక్తి పొందాడని, కృతజ్ఞతగా సూర్య దేవాలయం నిర్మించాడని చెబుతారు. ఇది సూర్యారాధన వ్యాప్తిని వివరించే పౌరాణిక గాథ, వైద్యపరమైన వాదన కాదు.

HinduTone లో సంబంధిత వ్యాసాలు

• హిందూ వారపు రోజులు: ఏడు రోజులకూ దేవతలు, మంత్రాలు, పూజ మరియు ఉపవాసం
• వారాంతపు పూజలు: శని, ఆదివారాల ఆచారాలు కలిపి
• ఉద్యోగం, వివాహం, ఆరోగ్యం లేదా చదువుల కోసం ఏ దేవుని ప్రార్థించాలి
• నవగ్రహాల వివరణ: తొమ్మిది గ్రహ దేవతలు
• పంచాంగం అంటే ఏమిటి? వారంతో సహా ఐదు అంగాలు
• తీరిక లేనివారి కోసం ఐదు నిమిషాల నిత్య పూజ

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఆదివారం ఏ హిందూ దైవాన్ని పూజిస్తారు?

ఆదివారం సూర్య భగవానుని పూజిస్తారు. ఈ రోజు సంస్కృత నామం రవివారం, సూర్యుని పేర్లలో ఒకటైన 'రవి' నుండి వచ్చింది. నవగ్రహ సంప్రదాయంలో తొమ్మిది గ్రహాలలో సూర్యుడు మొదటివాడు, చాలా కుటుంబాలు ఈ రోజు విష్ణువును సూర్యనారాయణునిగా కూడా పూజిస్తాయి.

సూర్యునికి అర్ఘ్యం సమర్పించడానికి సరైన సమయం ఏది?

సూర్యుడు ఇంకా తక్కువ ఎత్తులో, సౌమ్యంగా ఉన్నప్పుడు, అంటే సూర్యోదయ సమయంలో లేదా ఆ తర్వాత కొద్దిసేపటికే సంప్రదాయ సమయం. భారతదేశ సమయం కాకుండా మీ స్థానిక సూర్యోదయ సమయాన్నే పాటించండి. సూర్యోదయం తప్పిపోతే, ఉదయం మొదటి గంట లోపు తూర్పు వైపు తిరిగి అర్ఘ్యం ఇవ్వండి; మధ్యాహ్నపు తీవ్రమైన ఎండలో అర్ఘ్యం ఇవ్వమని సంప్రదాయం చెప్పదు.

సూర్య అర్ఘ్యం నీటిలో ఏమి వేయాలి?

రాగి లేదా ఇత్తడి చెంబులో శుభ్రమైన నీరు చాలు. చాలా కుటుంబాలు ఒక ఎర్రని పువ్వు, చిటికెడు కుంకుమ లేదా ఎర్ర చందనం, కొన్ని అక్షతలు (విరగని బియ్యం) వేస్తాయి. కొందరు కొద్దిగా బెల్లం కూడా వేస్తారు. సరళంగా ఉంచండి, నీరు పడే చోట మొక్కలకు లేదా మట్టికి హాని కలిగించే వాటిని వేయకండి.

స్త్రీలు, పిల్లలు సూర్య అర్ఘ్యం సమర్పించవచ్చా?

తప్పకుండా. సూర్య అర్ఘ్యం అందరూ చేయగల గృహ ఆచారం, ఛఠ్ వంటి పండుగలలో స్త్రీలే దీనిని ముందుండి నిర్వహిస్తారు. పిల్లలు తల్లిదండ్రులతో కలిసి చెంబు పట్టుకుని 'ఓం సూర్యాయ నమః' అనే చిన్న మంత్రాన్ని చెప్పవచ్చు.

సూర్యుని పూజించడానికి ఆదివారం ఉపవాసం తప్పనిసరా?

కాదు. ఉపవాసం ఐచ్ఛికం. అర్ఘ్యం, దీపం, మంత్రం — ఇవే ఆదివారపు పూజకు ప్రాణం. ఉపవాసం చేస్తే, సాధారణంగా సూర్యాస్తమయానికి ముందు ఒక్క సరళమైన భోజనం, తరచుగా ఉప్పు లేకుండా తీసుకుంటారు. ఆరోగ్య సమస్యలు ఉన్నవారు, గర్భిణీ స్త్రీలు, క్రమం తప్పకుండా మందులు వాడేవారు ముందుగా వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

ఆదివారం ఆదిత్య హృదయం పఠించవచ్చా?

అవును, రామాయణంలో అగస్త్య మహర్షి శ్రీరామునికి ఉపదేశించిన ఆదిత్య హృదయం పఠనానికి చాలా మంది భక్తులు ఆదివారాన్నే ఎంచుకుంటారు. దాని శ్లోకాలను మేము ఇక్కడ ఇవ్వలేదు; విశ్వసనీయమైన ప్రతి నుండి లేదా మా ఆదిత్య హృదయం గైడ్ నుండి చదవండి, వీలైతే ఉచ్చారణను గురువు వద్ద నేర్చుకోండి.

నేను ఉండే చోట సూర్యోదయం కనిపించకపోతే ఏమి చేయాలి?

మీ స్థానిక సూర్యోదయ సమయంలో తూర్పు వైపు తిరిగి, నీటిని ఒక మొక్క కుండీలో లేదా తోటలో సమర్పించండి. ఉత్తర దేశాల శీతాకాలాల్లో, మేఘావృత నగరాల్లో, తూర్పు వైపు కిటికీ లేని అపార్ట్‌మెంట్లలో — సూర్యబింబాన్ని చూడటం కంటే మీ సంకల్పం, దిశ ముఖ్యం.

వారమంతా కొనసాగించండి

మునుపటి రోజు: శనివారం: శని దేవుడు మరియు హనుమంతుని ఆరాధన · తదుపరి రోజు: సోమవారం: శివ పూజ మరియు సోమవార వ్రతం · తిరిగి ఏడు రోజుల అవలోకనానికి.

సంపాదకుని గమనిక (10 అక్టోబర్ 2026)

ఈ గైడ్ 10 అక్టోబర్ 2026 న తిరిగి రాయబడింది. మంత్ర పాఠాలు మా ధృవీకరించిన మూల ఫైళ్ల నుండి తీసుకున్నవి; ఆదిత్య హృదయం పాఠం పరిశీలించబడే వరకు దానిని ఉద్దేశపూర్వకంగా ఇవ్వలేదు. దేవాలయ వివరాలు HinduTone యొక్క మూలాధారాలతో పరిశీలించిన ఆలయ పేజీల నుండి తీసుకున్నవి. ఇక్కడ వివరించిన ప్రయోజనాలు భక్తులు సంప్రదాయంగా విశ్వసించేవి, వాగ్దానాలు కావు; ఉపవాస సలహా సాధారణమైనది: మీ ఆరోగ్యం గురించి దయచేసి వైద్యుడిని సంప్రదించండి.