ఒక విద్యా విప్లవ గాథ

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో స్త్రీ విద్య చరిత్రలో స్వర్ణాక్షరాలతో లిఖించబడిన సంస్థ శ్రీ పద్మావతీ మహిళా కళాశాల (SPW), తిరుపతి. ఈ కళాశాల ఎలా ఆవిర్భవించింది? ఎలా రాష్ట్రంలోనే ఒక ఆదర్శ విద్యాసంస్థగా ఎదిగింది? అన్నదానికి వెనుక ఒక అసాధారణ మహిళ జీవితం, ఆమె అంకితభావం దాగి ఉంది.

స్త్రీ విద్యకు ఎదురైన తొలి అడ్డంకి

1951లో అప్పటి ఉమ్మడి మద్రాసు రాష్ట్రంలో, అబ్బాయిల కళాశాలల్లో అమ్మాయిలను చేర్చుకోరాదని మద్రాసు విశ్వవిద్యాలయం సిండికేట్ తీర్మానించింది. స్వాతంత్ర్యం వచ్చి కేవలం నాలుగేళ్లే అయిన ఆ సమయంలో, ఈ నిర్ణయం స్త్రీ విద్యకు పెద్ద గండంగా మారింది.

తిరుపతిలో డిగ్రీ కళాశాల ఉన్నప్పటికీ, అమ్మాయిలు చేరే అవకాశం లేకుండా పోయింది. ఈ లోటును పూడ్చాలనే సంకల్పంతో 1952లో తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలు (టీటీడీ) ఆధ్వర్యంలో “శ్రీవేంకటేశ్వర స్త్రీల కళాశాల” స్థాపించబడింది. అదే ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో తొలి మహిళా కళాశాల.

తొలి అడుగులు – తొలి ప్రిన్సిపాల్

ఈ కళాశాల తొలి ప్రిన్సిపాల్‌గా రంగనాయకమ్మ నియమితులయ్యారు. రెండు సంవత్సరాలు ఆమె కళాశాలను ముందుకు నడిపి, అనంతరం బాధ్యతల నుంచి నిష్క్రమించారు.

ఒక మహోన్నత అధ్యాయం ఆరంభం

స్త్రీల కళాశాల స్థాపన జరిగిన రెండేళ్లకు, తిరుపతిలో శ్రీవేంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం (SVU) ప్రారంభమైంది. అక్కడ రసాయన శాస్త్ర విభాగంలో ప్రొఫెసర్‌గా చేరిన కే. సూర్యనారాయణ మూర్తి గారి సతీమణి రాజేశ్వరి మూర్తి 1954లో మహిళా కళాశాల రెండవ ప్రిన్సిపాల్‌గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు.

అక్కడి నుంచే కళాశాల గమనం మారిపోయింది.

శ్రీవేంకటేశ్వర స్త్రీల కళాశాల నుంచి SPW వరకు

ఆమె నాయకత్వంలో కళాశాల పేరు **“శ్రీ పద్మావతీ మహిళా కళాశాల (SPW)”**గా మారింది. కేవలం రెండేళ్లలోనే, 1956లో డిగ్రీ కళాశాలగా గుర్తింపు పొందింది.

ఆ సమయంలో కళాశాలకు స్వంత భవనాలు కూడా లేవు. ప్రయోగశాలల కోసం అబ్బాయిల కళాశాలకు వెళ్లాల్సి వచ్చేది. కానీ –

  • మహిళా కళాశాల భవనం ఎలా ఉండాలి?
  • తరగతి గదుల రూపకల్పన ఎలా ఉండాలి?
  • ప్రయోగశాలలు, హాస్టళ్ళు, ప్రహరీ గోడలు, టాయిలెట్లు – అన్నీ ఎలా ఉండాలి?

ఈ ప్రతి అంశంపైనా రాజేశ్వరి మూర్తి గారు స్వయంగా ఆలోచించారు. భవిష్యత్తు అవసరాలను ముందే ఊహించి, వంద ఎకరాల భూమిని కళాశాల కోసం సమకూర్చారు.

రాజేశ్వరి మూర్తి – ఒక అసాధారణ జీవితం

1921 డిసెంబర్ 10న, కాకినాడకు సమీపంలోని పెద్దాపురంలోని ఒక సంప్రదాయ కుటుంబంలో రాజేశ్వరి మూర్తి జన్మించారు. వివాహం అనంతరం భర్త ప్రోత్సాహంతో చదువును కొనసాగించి, గణిత శాస్త్రంలో పోస్టు గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తి చేశారు. వారికి పిల్లలు లేరు.

కళాశాలే ఆమెకు ఇల్లు. అదే ఆమె జీవితం.

విద్యతో పాటు వ్యక్తిత్వ వికాసం

చదువుతో పాటు విద్యార్థినుల సంపూర్ణ వ్యక్తిత్వ వికాసం కోసం ఆమె అహర్నిశలు శ్రమించారు.

  • క్రీడలు
  • సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలు
  • క్విజ్ పోటీలు
  • సామాజిక స్పృహ

విద్యార్థినుల ఎదుగుదలకు అవసరమైన ప్రతి అవకాశాన్ని అందించారు.

అంతర్జాతీయ దృష్టి

విదేశీ విశ్వవిద్యాలయాలతో – ముఖ్యంగా అమెరికాతో – విద్యాపరమైన సంబంధాలు ఏర్పరిచారు. కేరళ, కర్ణాటక, మద్రాసు రాష్ట్రాల నుంచి ఉత్తమ అధ్యాపకులను ఎంపిక చేశారు.

రాష్ట్రంలోనే అత్యుత్తమ కళాశాలగా SPWని తీర్చిదిద్దారు. కళాశాల తొలి బ్యాచ్ విద్యార్థినులు పోస్టు గ్రాడ్యుయేషన్ పూర్తిచేసి తిరిగివస్తే, వారినే అధ్యాపకులుగా నియమించారు.

మానవీయతకు మూర్తీభవించిన రూపం

టీటీడీ హాస్టళ్లలో మాంసాహారం నిషేధం. తాను శాఖాహారిణి అయినప్పటికీ, విద్యార్థినుల కోసం బయట మాంసాహారం వండించి అందించారు.

ముఖ్యమంత్రి నీలం సంజీవరెడ్డి గారు సందర్శించినప్పుడు –

“మన పిల్లలు నేలమీద కూర్చుని భోజనం చేస్తుంటే మనకే అవమానం కదండీ”

అని సున్నితంగా సూచించారు. వెంటనే డైనింగ్ హాలులో బెంచీలు, కుర్చీలు ఏర్పాటు చేయించారు.

జాతీయ నాయకుల సందర్శనలు

భారతదేశ తొలి రాష్ట్రపతి డా. రాజేంద్ర ప్రసాద్, తొలి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ, మాజీ ప్రధాని లాల్ బహదూర్ శాస్త్రి వంటి మహానుభావులు కళాశాలను సందర్శించారు.

ఒక ఆడబిడ్డను తల్లి ఎలా తీర్చిదిద్దుతుందో, అలాగే SPW కళాశాలను ఆమె మలిచారు.

పోరాటాల మార్గం

కళాశాల ప్రయోజనాల కోసం ఆమె నిరంతరం పోరాడారు. కళాశాల ఎదుట రైలుపట్టాల పక్కన ఉన్న రెండు భవనాలను టీటీడీ అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్నప్పుడు –

“ప్రిన్సిపాల్‌గా ఉన్న నన్ను అడగకుండా మా కళాశాల భవనాలను ఎలా తీసుకుంటారు?”

అంటూ ధైర్యంగా ప్రశ్నించారు.

భిన్నాభిప్రాయాల కారణంగా, 1975లో ఆమె రాజీనామా చేసి అమెరికాకు వెళ్లారు.

అమెరికాలోనూ సేవా ప్రయాణం

అమెరికాలో కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయంలో చేరి పరిపాలనాధికారిగా పనిచేశారు. అమెరికా పౌరులకు మాత్రమే ఇచ్చే అత్యున్నత పరిపాలనాధికారి అవార్డు ఆమెకు లభించింది.

ఆ అవార్డును కూడా SPW కళాశాలకే అంకితం చేస్తానని ప్రకటించారు.

తిరుపతికి వచ్చిన ప్రతిసారి, SPW కళాశాలకూ, SVUకూ లక్షల రూపాయల విరాళాలు అందించారు.

నేటికీ ఒక తల్లి హృదయం

ఆమె వద్ద చదువుకున్న విద్యార్థినులు దేశ విదేశాల్లో ఉన్నత స్థానాల్లో ఉన్నారు. ఏడేళ్ల క్రితం, 93 ఏళ్ల వయసులో చివరిసారిగా తిరుపతి వచ్చారు.

నేటికీ SPW విద్యార్థినులను ఆమె “నా పిల్లలు” అని పిలుస్తారు. ఆమె తొలి బ్యాచ్ విద్యార్థినులు నేడు ఎనభై ఏళ్ల వయసు దాటారు.

న్యూయార్క్‌లో నివసిస్తూ, నూరేళ్ల వయసులో కూడా తన వంట తానే చేసుకుంటూ, సంతృప్తికరమైన జీవితాన్ని గడుపుతున్నారు. తిరుపతిలో గడిపిన రోజులను మధురంగా నెమరేసుకుంటున్నారు.

శత వసంతాలకు నమస్సులు

Prof. Rajeshwari Murthy గారు –

తొలి మహిళా కళాశాల రూపుశిల్పి.
డిసెంబర్ 10న ఆమె శత జన్మదినం.

ఆ కాలపు అమ్మాయిలకు నడక నేర్పారు, నడత నేర్పారు, మాట నేర్పారు, జీవిత పాఠాలు నేర్పారు. జ్ఞానతృష్ణ తీర్చి, భవిష్యత్తుకు బాటలు వేశారు.

ముగింపు

ఈ రోజు మనం గొప్పగా చూసే ప్రతి గొప్ప వ్యవస్థ వెనుక, ఒక తెలియని వ్యక్తి చేసిన అపార శ్రమ, త్యాగం దాగి ఉంటుంది – ఇది అక్షర సత్యం.

ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు గర్వకారణమైన అలాంటి గొప్ప వ్యక్తుల్లో రాజేశ్వరి మూర్తి గారు చిరస్థాయిగా నిలిచిపోతారు.