హరిద్వార్ మకర సంక్రాంతి స్నానం: హర్ కీ పౌడీ, గంగా హారతి, అర్ధ కుంభ్‌లకు మార్గదర్శి

సంక్షిప్త సమాధానం: హరిద్వార్ మకర సంక్రాంతి స్నానం అంటే సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజున ఉత్తరాఖండ్‌లోని హరిద్వార్‌లో గంగానదిలో చేసే పవిత్ర స్నానం. చాలామంది యాత్రికులు హర్ కీ పౌడీ వద్ద, అక్కడి బ్రహ్మకుండ్‌లో స్నానం చేసి, దానం ఇచ్చి, గంగా హారతిలో పాల్గొంటారు. 2027లో ఈ స్నానం హరిద్వార్ అర్ధ కుంభ్ కాలంలో వస్తుంది. ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి పుష్కర్ సింగ్ ధామి, మేళా అధికార యంత్రాంగం ప్రకటించిన (PTI) పది స్నాన పర్వాలలో మొదటిది మకర సంక్రాంతి, 14 జనవరి 2027.

2027 ఒక్క చూపులో

అర్ధ కుంభ్ 2027 స్నాన పర్వాలు (ప్రకటించిన తేదీలు)

ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి పుష్కర్ సింగ్ ధామి 28 నవంబర్ 2025న 13 అఖాడాలతో సమావేశం తరువాత హరిద్వార్‌లో 2027 అర్ధ కుంభ్ పది స్నాన పర్వాలను ప్రకటించారు; ఏప్రిల్ 2026లో మేళా అధికార యంత్రాంగం అదే జాబితాను మళ్లీ ప్రకటించింది (The Week ద్వారా PTI, 28 నవంబర్ 2025; The Week ద్వారా PTI, 15 ఏప్రిల్ 2026). వాటిలో మూడు అమృత (రాజ) స్నానాలు.

ఇవి ముఖ్యమంత్రి, మేళా అధికార యంత్రాంగం ప్రకటించి PTI నివేదించిన తేదీలు. అధికారిక గెజిట్ ఉత్తర్వును మేము చూడలేదు; అది వీటిని మార్చవచ్చు, కాబట్టి ప్రయాణానికి ముందు హరిద్వార్ జిల్లా వెబ్‌సైట్ చూడండి.

హరిద్వార్‌లో మకర సంక్రాంతి స్నానం అంటే ఏమిటి?

స్నాన్ అంటే ఆచారబద్ధమైన స్నానం. మకర సంక్రాంతి రోజున మైదాన ప్రాంతాల నుంచి, కొండ ప్రాంతాల నుంచి యాత్రికులు హరిద్వార్‌కు వచ్చి గంగలో స్నానం చేస్తారు; ఇక్కడే నది పర్వతాలను వదిలి మైదానంలోకి వస్తుంది. పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ సైట్ అయిన Incredible India, హర్ కీ పౌడీని గంగ పర్వతాల నుంచి వెలువడే స్థలంగా, కుంభ్ మరియు అర్ధ కుంభ్ మేళాలకు ప్రధాన స్థలంగా వర్ణిస్తుంది (Incredible India).

ఈ స్నానం నదుల్లో స్నానం చేసి దానాలు ఇచ్చే విస్తృత సంక్రాంతి ఆచారంలో ఒక భాగం. ఆ ఆచారం గురించి, దానిని ఇంట్లో ఎలా పాటించాలో తెలుసుకోవడానికి సంక్రాంతి స్నానం: పవిత్ర స్నానం చూడండి. అదే రోజున ఉత్తరాఖండ్ ఇళ్లలో జరుపుకునే సొంత పండుగను మా ఉత్తరాయణి, ఘుఘుతియా మార్గదర్శిలో వివరించాము.

హర్ కీ పౌడీ, బ్రహ్మకుండ్

పౌడీ అంటే మెట్లు. అధికారిక వనరులు ఈ ఘాట్ గురించి ఈ వివరాలు ఇస్తున్నాయి:

• పేరు: Incredible India ఈ పేరును విష్ణువు పాదముద్రలతో ముడిపెడుతుంది.
• బ్రహ్మకుండ్: హర్ కీ పౌడీలోని స్నాన కుండం, ఇక్కడే సాయంకాల గంగా హారతి జరుగుతుంది. సముద్ర మథనం తరువాత గరుత్మంతుడు అమృతం (మరణం లేని స్థితినిచ్చే సుధ) తీసుకువెళుతున్నప్పుడు దాని బిందువులు ఇక్కడ పడ్డాయని, బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులు ఈ స్థలాన్ని ఆశీర్వదించారని ఉన్న నమ్మకాన్ని Incredible India పేర్కొంటుంది.
• ఘాట్‌ను ఎవరు కట్టించారు: ఈ ఘాట్‌ను రాజు విక్రమాదిత్యుడు కట్టించాడని హరిద్వార్ జిల్లా సైట్ చెబుతుంది (హరిద్వార్ జిల్లా). శివభక్తుడైన తన సోదరుడు భర్తృహరి జ్ఞాపకార్థం ఆయన దీనిని కట్టించాడనే ఐతిహ్యాన్ని Incredible India నమోదు చేసింది.

ఇవి ప్రభుత్వ సైట్లు నమోదు చేసిన సంప్రదాయాలు, ఐతిహ్యాలు మాత్రమే, చారిత్రక నిర్ధారణలు కావు. మానసా దేవి, చండీ దేవి వంటి హరిద్వార్‌లోని ఇతర ఆలయాల గురించి మా ఉత్తరాఖండ్‌లోని ప్రసిద్ధ ఆలయాల మార్గదర్శిలో ఉంది.

గంగా హారతి

గంగా హారతి అంటే నదికి దీపాలతో చేసే సమర్పణ. బ్రహ్మకుండ్ వద్ద ఉదయం ఒక హారతి, సాయంత్రం ఒక హారతి జరుగుతాయని, శంఖనాదాలు, మంత్రోచ్చారణ, నదిపై తేలించే అనేక నూనె దీపాలతో అవి సాగుతాయని Incredible India వర్ణిస్తుంది. హారతి సమయాలు కాలాన్ని బట్టి మారుతాయి, కాబట్టి ఆ రోజు స్థానికంగా తెలుసుకోండి. పండుగ రోజున ఘాట్లు తెల్లవారుజామునే నిండిపోతాయి; సాయంకాల హారతికి చాలా ముందే చేరుకుని, పోలీసులు సూచించిన చోటే ఉండండి.

హరిద్వార్‌లో కుంభ్, అర్ధ కుంభ్ ఎందుకు జరుగుతాయి?

కుంభ మేళా నాలుగు స్థలాల మధ్య మారుతూ జరుగుతుంది. ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వ గఢ్వాల్ డివిజన్ పోర్టల్ ప్రకారం ఇది పన్నెండు సంవత్సరాల చక్రంలో ప్రయాగ (అలహాబాద్), హరిద్వార్, ఉజ్జయిని, నాసిక్‌లలో జరుగుతుంది. అర్ధ (సగం) కుంభ్ ప్రతి ఆరు సంవత్సరాలకు ఒకసారి హరిద్వార్, ప్రయాగ అనే రెండు స్థలాల్లో మాత్రమే జరుగుతుందని కూడా అది చెబుతుంది (గఢ్వాల్ డివిజన్ పోర్టల్).

స్థలం, తేదీలు బృహస్పతి (గురుడు), సూర్యుడు, చంద్రుల స్థానాల ఆధారంగా ముందుగానే లెక్కించి నిర్ణయిస్తారని అదే పోర్టల్ వివరిస్తుంది. ఈ నాలుగు స్థలాల్లో ప్రతిచోటా అమృత బిందువులు పడ్డాయనే ఐతిహ్యంతో ప్రయాగ్‌రాజ్ జిల్లా సైట్ వాటిని ముడిపెడుతుంది (ప్రయాగ్‌రాజ్ జిల్లా).

2027 హరిద్వార్‌లో అర్ధ కుంభ్ సంవత్సరమా?

అర్ధ కుంభ మేళా 2027లో హరిద్వార్‌లో జరగనుందని, జనవరి నుంచి ఏప్రిల్ వరకు సుమారు నాలుగు నెలలు సాగుతుందని, అందులో మూడు అమృత స్నానాలు (రాజస్నానాలు) సహా పది ప్రధాన స్నాన పర్వాలు ఉంటాయని ఏప్రిల్ 2026లో PTI నివేదించింది (The Week ద్వారా PTI, 15 ఏప్రిల్ 2026). మొదటి స్నాన పర్వంగా ఆ నివేదిక మకర సంక్రాంతిని పేర్కొంది. ముఖ్యమంత్రి, మేళా అధికార యంత్రాంగం ప్రకటించిన పది తేదీల పూర్తి జాబితా పై పట్టికలో ఉంది.

ఈ పద్ధతికి పూర్వ ఉదాహరణ ఉంది. 2016లో ఆ సంవత్సరపు హరిద్వార్ అర్ధ కుంభ్ మొదటి పవిత్ర స్నానం మకర సంక్రాంతి రోజున హర్ కీ పౌడీ వద్ద జరిగిందని ANI నివేదించింది (Free Press Journal ద్వారా ANI).

మకర సంక్రాంతి స్నాన దినాన్ని ఎలా నిర్ణయిస్తారు?

ఈ రోజు సూర్యుడు నిరయన మకర రాశి (Capricorn)లోకి ప్రవేశించడంపై ఆధారపడుతుంది. పంచాంగాలు ఒక సరళమైన నియమాన్ని పాటిస్తాయి: ఆ క్షణం స్థానిక సూర్యాస్తమయానికి ముందు వస్తే ఆ రోజే మకర సంక్రాంతి; సూర్యాస్తమయం తరువాత వస్తే మరుసటి రోజు. 2027లో ఆ క్షణం గురువారం, 14 జనవరి, 9:14 PM ISTకి, అంటే సూర్యాస్తమయం తరువాత వస్తుంది, కాబట్టి భారతదేశంలోని పంచాంగాలు మకర సంక్రాంతిని శుక్రవారం, 15 జనవరిగా పేర్కొంటాయి. కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరిగా పేర్కొంటాయి, మేళా అధికార యంత్రాంగం తన స్నాన దినాన్ని వేరుగా నిర్ణయించవచ్చు: హరిద్వార్ అర్ధ కుంభ్‌లో ప్రకటించిన స్నానం 14 జనవరి 2027న. ఈ నియమాన్ని, స్థానిక సమయాలను మా మకర సంక్రాంతి 2027 మార్గదర్శి వివరిస్తుంది. మీ స్థానిక పంచాంగం లేదా ఆలయ పూజారి వద్ద నిర్ధారించుకోండి.

ఆ రోజు యాత్రికులు ఏమి చేస్తారు?

1. హర్ కీ పౌడీ లేదా మరో ఘాట్ వద్ద గొలుసులను లేదా రెయిలింగ్‌లను పట్టుకుని గంగలో స్నానం చేస్తారు.
2. సూర్యునికి నీటిని అర్పిస్తారు. మా సూర్యునికి అర్ఘ్యం ఇచ్చే మార్గదర్శి ఒక సరళమైన పద్ధతిని చూపిస్తుంది.
3. దానం ఇస్తారు: నువ్వులు, బెల్లం, ఖిచ్‌డీ సామగ్రి, దుప్పట్లు లేదా డబ్బు. మా సంక్రాంతి దానం మార్గదర్శి చూడండి.
4. సాయంత్రం గంగా హారతిలో పాల్గొంటారు.

గంగలో సంక్రాంతి స్నానం ఆధ్యాత్మిక పుణ్యాన్ని ఇస్తుందని, పాపాలను పోగొడుతుందని చాలామంది యాత్రికులు నమ్ముతారు. ఆ నమ్మకంతో యాత్రికులు స్నానం చేయడాన్ని ANI 2016 నివేదిక వర్ణించింది. ఇది విశ్వాసానికి సంబంధించిన విషయం; ఏ స్నానానికి గానీ, దానానికి గానీ ఫలితం గురించి HinduTone ఎలాంటి హామీ ఇవ్వదు.

హరిద్వార్ ఎలా చేరుకోవాలి?

రైళ్లను IRCTCలో బుక్ చేసుకోండి, మేళా రోజుల కోసం భారతీయ రైల్వే ప్రకటించే ప్రత్యేక రైళ్ల కోసం చూడండి. పెద్ద స్నాన దినాల్లో హర్ కీ పౌడీ దగ్గర ట్రాఫిక్ మార్గాలు మారవచ్చు; బయలుదేరే ముందు హరిద్వార్ జిల్లా, పోలీసు ప్రకటనలను చూసుకోండి.

యాత్రికులు ఎక్కడ బస చేయవచ్చు?

హరిద్వార్‌లో అన్ని బడ్జెట్లకు తగిన ధర్మశాలలు, ఆశ్రమాలు, హోటళ్లు ఉన్నాయి; రిషికేశ్ కూడా దగ్గరలోనే ఉంది. మేళా సంవత్సరంలో హర్ కీ పౌడీ దగ్గరి గదులు త్వరగా నిండిపోతాయి. అధికారిక లేదా పేరున్న నిర్వాహకుల ద్వారా ముందుగానే బుక్ చేసుకోండి, మీ బుకింగ్ కాపీని, ఫోటో గుర్తింపు కార్డును దగ్గర ఉంచుకోండి.

భద్రత: చల్లని నీరు, ప్రవాహాలు, జనసందోహం

• ప్రవాహం బలంగా ఉంటుంది. రెయిలింగ్‌లు లేదా గొలుసులు ఉన్న ఘాట్లలో మాత్రమే స్నానం చేయండి, వాటిని పట్టుకుని ఉండండి, బారికేడ్లు దాటి వెళ్లకండి. పోలీసులు, జల పోలీసుల సూచనలను పాటించండి.
• చలి. జనవరిలో హరిద్వార్ వద్ద గంగ నీరు చల్లగా ఉంటుంది. మునక క్లుప్తంగా ఉంచండి, త్వరగా తుడుచుకుని, వెంటనే వెచ్చని దుస్తులు ధరించండి.
• జనసందోహం. ఏదైనా గుర్తించదగిన ప్రదేశం దగ్గర ఒక కలుసుకునే చోటును ముందే నిర్ణయించుకోండి. పిల్లలకు, పెద్దలకు ఫోన్ నంబర్ రాసిన కార్డు ఇవ్వండి. ఎవరైనా తప్పిపోతే పోలీసు సహాయ కేంద్రాలను ఉపయోగించుకోండి.
• ఆరోగ్యం. గుండె, ఊపిరితిత్తులు లేదా రక్తపోటు సమస్యలు ఉన్నవారు ముందుగా తమ డాక్టర్‌ను సంప్రదించి, రద్దీ సమయాలను తప్పించుకోవాలి.
• నదిని గౌరవించండి. సమర్పణలకు పువ్వులు, ఆకు దొన్నెలు ఉపయోగించండి; ప్లాస్టిక్‌ను మీతోనే తిరిగి తీసుకువెళ్లండి.

వెంట తీసుకువెళ్లవలసినవి

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

2027లో హరిద్వార్ మకర సంక్రాంతి స్నానం ఎప్పుడు?

ఉత్తరాఖండ్ ముఖ్యమంత్రి పుష్కర్ సింగ్ ధామి, మేళా అధికార యంత్రాంగం ప్రకటించిన ప్రకారం (PTI) మొదటి అర్ధ కుంభ్ స్నాన పర్వం 14 జనవరి 2027 (మకర సంక్రాంతి). 14వ తేదీ సూర్యాస్తమయం తరువాత సూర్యుడు మకరంలోకి ప్రవేశిస్తాడు కాబట్టి భారతదేశంలోని పంచాంగాలు మకర సంక్రాంతిని 15 జనవరిగా పేర్కొంటాయి. అధికారిక గెజిట్ ఉత్తర్వు తేదీలను మార్చవచ్చు; ప్రయాణానికి ముందు హరిద్వార్ జిల్లా వెబ్‌సైట్ చూడండి.

మకర సంక్రాంతి రోజున హరిద్వార్‌లో స్నానానికి ఉత్తమ స్థలం ఏది?

చాలామంది యాత్రికులు స్నానం చేయాలనుకునేది హర్ కీ పౌడీ, అక్కడి బ్రహ్మకుండ్ వద్దనే; అవే అత్యంత రద్దీగా ఉంటాయి. నది వెంబడి ఉన్న ఇతర ఘాట్లను కూడా ఉపయోగిస్తారు. రెయిలింగ్‌లు, పోలీసు ఏర్పాట్లు ఉన్నచోట మాత్రమే స్నానం చేయండి.

హరిద్వార్‌లో కుంభ్‌కు, అర్ధ కుంభ్‌కు తేడా ఏమిటి?

కుంభ్ పన్నెండు సంవత్సరాల చక్రంలో హరిద్వార్‌కు వస్తుంది. ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వ గఢ్వాల్ డివిజన్ పోర్టల్ ప్రకారం, అర్ధ (సగం) కుంభ్ మధ్యలోని సంవత్సరాల్లో, ప్రతి ఆరు సంవత్సరాలకు ఒకసారి, హరిద్వార్, ప్రయాగలలో జరుగుతుంది.

హర్ కీ పౌడీ వద్ద గంగా హారతి ఏ సమయానికి?

బ్రహ్మకుండ్ వద్ద ఉదయం ఒక హారతి, సాయంత్రం ఒక హారతి జరుగుతాయి. సమయం కాలాన్ని బట్టి, సూర్యాస్తమయాన్ని బట్టి మారుతుంది, కాబట్టి ఆ రోజు స్థానికంగా నిర్ధారించుకుని, పండుగ రోజుల్లో ముందుగానే చేరుకోండి.

2027 అర్ధ కుంభ్‌కు పాస్ లేదా రిజిస్ట్రేషన్ అవసరమా?

2027కు రిజిస్ట్రేషన్ తప్పనిసరి అని చెప్పే అధికారిక పేజీ ఏదీ మాకు కనిపించలేదు. ప్రయాణానికి ముందు హరిద్వార్ జిల్లా వెబ్‌సైట్‌ను, అది లింక్ ఇచ్చే అధికారిక కుంభ్ పోర్టల్‌ను చూసుకోండి.

సంక్రాంతి స్నానాన్ని ఇంట్లోనే చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. చాలా కుటుంబాలు ఇంట్లోనే స్నానం చేసి, సూర్యునికి నీటిని అర్పించి, దానం ఇస్తాయి. మా ఇంట్లో మకర సంక్రాంతి పూజ మార్గదర్శి ఇంట్లో చేసుకోగల సరళమైన ఆచరణను వివరిస్తుంది.

వనరులు

• హరిద్వార్ జిల్లా అధికార యంత్రాంగం, "Har Ki Pauri" (పర్యాటక స్థల పేజీ), https://haridwar.nic.in/tourist-place/har-ki-pauri/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• హరిద్వార్ జిల్లా అధికార యంత్రాంగం, "How to Reach", https://haridwar.nic.in/how-to-reach/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ, భారత ప్రభుత్వం, Incredible India, "Har Ki Pauri", https://incredibleindia.gov.in/en/uttarakhand/haridwar/har-ki-pauri, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• ఉత్తరాఖండ్ ప్రభుత్వం, గఢ్వాల్ డివిజన్, "Kumbh Mela", https://garhwal.uk.gov.in/kumbh-mela/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• ప్రయాగ్‌రాజ్ జిల్లా అధికార యంత్రాంగం, "Sangam", https://prayagraj.nic.in/tourist-place/sangam/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• The Week ద్వారా PTI, ముఖ్యమంత్రి పుష్కర్ సింగ్ ధామి అర్ధ కుంభ్ 2027 స్నాన తేదీల ప్రకటన, 28 నవంబర్ 2025, https://www.theweek.in/wire-updates/national/2025/11/28/des89-ukd-ardh-kumbh-dhami.html, 13 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• The Week ద్వారా PTI, "Dates announced for bathing festivals during Ardh Kumbh Mela in Haridwar", 15 ఏప్రిల్ 2026, https://www.theweek.in/wire-updates/national/2026/04/15/dates-announced-for-bathing-festivals-during-ardh-kumbh-mela-in-haridwar.html, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• Free Press Journal ద్వారా ANI, "Devotees take first holy dip of Ardh Kumbh in Haridwar" (2016), https://www.freepressjournal.in/headlines/devotees-take-first-holy-dip-of-ardh-kumbh-in-haridwar, 12 నవంబర్ 2026న చూశాము.
• దృక్ పంచాంగం, మకర సంక్రాంతి 2027 (సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే క్షణం), HinduTone 2027 తేదీల పట్టిక ద్వారా.

చివరిగా సమీక్షించినది: 13 నవంబర్ 2026 (ప్రకటించిన 2027 అర్ధ కుంభ్ స్నాన తేదీలు జోడించాము).

సంబంధిత మార్గదర్శులు

• మకర సంక్రాంతి 2027: తేదీ, అర్థం
• సాగర్ ద్వీపంలో గంగాసాగర్ మేళా
• ప్రయాగ్‌రాజ్‌లో మాఘ మేళా
• ఉత్తరాఖండ్‌లో ఉత్తరాయణి, ఘుఘుతియా
• ఉత్తరాఖండ్‌లోని ప్రసిద్ధ ఆలయాలు
• సంక్రాంతి స్నానం: పవిత్ర స్నానం