నరక చతుర్దశి, దీపావళి 2026 నిర్ణయం – ధర్మశాస్త్ర ప్రమాణాలు

ధర్మశాస్త్రం, తిథి నిర్ణయ గ్రంథాలైన నిర్ణయసింధు, ధర్మసింధుల ప్రకారం ఈ సంవత్సర పండుగలను ఏ రోజు ఆచరించాలో క్రింది శాస్త్ర ప్రమాణాలతో స్పష్టంగా తెలుసుకోండి. (తిథి సమయాలు: ద్రిక్ పంచాంగం, భారత కాలమానం – IST.)

1. నరక చతుర్దశి ఎప్పుడు ఆచరించాలి?

నరక చతుర్దశి నాడు ప్రధాన కర్మ అరుణోదయ అభ్యంగన స్నానం (సూర్యోదయానికి ముందు సుమారు 1 గంట 36 నిమిషాల కాలంలో చేసే తైలాభ్యంగనం).

ఆశ్వయుజే తమఃపక్షే చతుర్దశ్యాం విధుక్షయే | ప్రాతఃస్నానం తు యః కుర్యాత్ యమలోకం న పశ్యతి || (పద్మపురాణం / స్మృతి ముక్తావళి)

యదహః అరుణోదయే చతుర్దశీ భవతి తదహరేవ అభ్యఙ్గస్నానం కార్యమ్ | (ధర్మసింధు)

• 07-11-2026 (శనివారం): ఉదయం 10:47 వరకు త్రయోదశి ఉంది, అరుణోదయ వేళలో చతుర్దశి లేదు.
• 08-11-2026 (ఆదివారం): తెల్లవారుజామున అరుణోదయ వేళలో చతుర్దశి తిథి పరిపూర్ణంగా వ్యాపించి ఉంది (ఉదయం 11:27 వరకు ఉంది).
• నిర్ణయం: 08-11-2026 (ఆదివారం) తెల్లవారుజామునే నరక చతుర్దశి అభ్యంగన స్నానం, యమ తర్పణం ఆచరించాలి.

2. నరకాసుర వధ రాత్రి జరిగితే, ప్రదోషం చూడవద్దా?

ధర్మశాస్త్ర సూత్రం ప్రకారం:

"యస్మిన్ కర్మణి యః కాలస్తత్కాలవ్యాపినీ తిథిః" – ఏ కర్మ ఏ కాలంలో నిర్దేశించబడిందో, ఆ కాలంలో ఉన్న తిథినే తీసుకోవాలి.

శ్రీకృష్ణుని అనుగ్రహం వల్ల నరకుడు మరణించిన రాత్రి కాకుండా, అతడు కోరిన వరం ప్రకారం మరుసటి రోజు తెల్లవారుజామున (అరుణోదయాన) చేసే మంగళ స్నానానికే నరక నివారణ ఫలం చెప్పబడింది. కాబట్టి ఇక్కడ ప్రదోషం లేదా రాత్రి తిథితో సంబంధం లేదు; అరుణోదయ చతుర్దశే ముఖ్యం.

3. దీపావళి లక్ష్మీపూజ ఎప్పుడు?

దీపావళి లక్ష్మీపూజ, దీపారాధనలు సాయంత్రం ప్రదోష కాలంలో చేయాలని శాస్త్రం చెబుతోంది:

ప్రదోషసమయే లక్ష్మీం పూజయిత్వా తతః సుధీః | దీపవృక్షాన్ ప్రకుర్వీత భవనేషు గృహేషు చ ||

• 08-11-2026 (ఆదివారం): ఉదయం 11:27 తర్వాత అమావాస్య ప్రారంభమై, సాయంత్రం ప్రదోష కాలం మొత్తం అమావాస్య తిథి వ్యాపించి ఉంది.
• నిర్ణయం: 08-11-2026 (ఆదివారం) సాయంత్రమే దీపావళి లక్ష్మీపూజ, దీపారాధనలు జరుపుకోవాలి.

ఆచరించవలసిన విధి క్రమం (08-11-2026 ఆదివారం)

• తెల్లవారుజామున (అరుణోదయం): నువ్వుల నూనెతో అభ్యంగన స్నానం, ఉత్తరేణి భ్రమణం, యమ తర్పణం.
• సాయంత్రం (ప్రదోష కాలం): గృహాలంకరణ, దీపారాధన, ధనలక్ష్మీ పూజ, కేదారేశ్వర వ్రతం.

శాస్త్ర విహితమైన రోజునే పర్వదినాన్ని ఆచరించి సకల శుభాలను పొందగలరు.

సర్వేజనాః సుఖినో భవంతు! 🙏

సంబంధిత వ్యాసాలు: నరక చతుర్దశి యమ తర్పణ విధి, నరక చతుర్దశి 2026, కేదారేశ్వర వ్రతం 2026.