నవరాత్రి 2026: తేదీలు, ఘటస్థాపన ముహూర్తం, తొమ్మిది రంగులు, నవదుర్గ, ఉపవాస నియమాలు, పూజా విధానం

సంక్షిప్త సమాధానం: శరన్నవరాత్రులు 2026లో అక్టోబర్ 11 ఆదివారం ప్రారంభమై, అక్టోబర్ 11 నుంచి 19 వరకు తొమ్మిది రోజులు పాటు దుర్గాదేవి తొమ్మిది రూపాలను పూజిస్తారు; విజయదశమి (దసరా) అక్టోబర్ 20 మంగళవారం జరుగుతుంది.

నవరాత్రి అంటే తొమ్మిది రాత్రులు — ఈ తొమ్మిది రోజులూ శక్తి స్వరూపిణి అయిన దుర్గాదేవిని తొమ్మిది రూపాలలో ఆరాధించే మహాపర్వం. 2026 సంవత్సరంలో శరన్నవరాత్రులు అక్టోబర్ 11 ఆదివారం మొదలై అక్టోబర్ 19 వరకు కొనసాగుతాయి, పదవ రోజైన అక్టోబర్ 20 మంగళవారం విజయదశమి (దసరా)గా జరుపుకుంటారు.

నవరాత్రి 2026 ముఖ్యాంశాలు

• పండుగశరన్నవరాత్రులు 2026
• ప్రారంభం11 అక్టోబర్ 2026, ఆదివారం
• తొమ్మిది రోజులు11–19 అక్టోబర్ 2026
• విజయదశమి (దసరా)20 అక్టోబర్ 2026, మంగళవారం
• ఆరాధ్య దైవందుర్గాదేవి (నవదుర్గ)
• ప్రధాన కర్మఘటస్థాపన / కలశ స్థాపన
• పంచాంగ మాసంఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నుంచి నవమి వరకు

పంచాంగ గమనిక: నవరాత్రుల ప్రారంభం ఆశ్వయుజ మాస శుక్లపక్ష ప్రతిపద (పాడ్యమి) తిథితో ముడిపడి ఉంటుంది. అమాంత, పూర్ణిమాంత రెండు గణన పద్ధతులలోనూ ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమే ఆరంభ తిథి కావడం వల్ల ఈ పండుగ తేదీలో పెద్ద తేడా రాదు; అయితే తిథి ప్రారంభ–ముగింపు సమయాలు మీ ప్రాంతపు పంచాంగం ప్రకారం మారవచ్చు కాబట్టి మీ కుటుంబ పురోహితుడు లేదా స్థానిక దేవాలయ ఆచారాన్ని అనుసరించండి.

ఘటస్థాపన (కలశ స్థాపన) ముహూర్తం

నవరాత్రుల మొదటి రోజైన ఘటస్థాపన ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నాడు ఉదయ సమయంలో చేస్తారు. ఒక మట్టి పాత్రలో మట్టి వేసి, అందులో నవధాన్యాలు (తొమ్మిది రకాల విత్తనాలు) చల్లి, పైన నీటితో నింపిన కలశాన్ని స్థాపించి, అమ్మవారిని ఆవాహన చేయడమే ఘటస్థాపన. ఖచ్చితమైన ముహూర్త గడియారపు వేళల కోసం మీ స్థానిక పంచాంగం చూసుకోవడం మంచిది. [VERIFY] ఏదైనా నిర్దిష్ట గంట–నిమిషాల ముహూర్తాన్ని మీ ప్రాంతపు పంచాంగంలో ధృవీకరించుకోండి — రాహుకాలం, భద్ర తిథులను నివారించి, అభిజిత్ ముహూర్తం లేదా శుభ వేళలో స్థాపన చేయమని సంప్రదాయం.

నవదుర్గ — తొమ్మిది రూపాలు, తొమ్మిది రంగులు

నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజులూ దుర్గాదేవిని నవదుర్గ అనే తొమ్మిది స్వరూపాలలో ఆరాధిస్తారు. చాలా ప్రాంతాలలో ప్రతి రోజుకూ ఒక ప్రత్యేక రంగును ధరించడం, అమ్మవారికి ఆ రంగు పుష్పాలు–వస్త్రాలు సమర్పించడం సంప్రదాయం. రంగుల క్రమం పంచాంగం, ప్రాంతం, వారం ఆరంభాన్ని బట్టి మారవచ్చు; క్రింది పట్టిక సాధారణ సూచన మాత్రమే.

గమనిక: పైన ఇచ్చిన రంగుల క్రమం అన్ని పంచాంగాలలో ఒకేలా ఉండదు — కొన్ని పంచాంగాలు వారం మొదటి రోజును బట్టి రంగులను మారుస్తాయి. కాబట్టి రంగులను భక్తి, సందడి కోసం ధరించండి; తప్పనిసరి నిబంధనగా భావించకండి.

పూజా విధానం (ఘటస్థాపన నుంచి పారాయణం వరకు)

1. తెల్లవారుజామున స్నానం చేసి, పూజా స్థలాన్ని శుభ్రం చేసి, ముగ్గు వేసి అలంకరించండి.
2. మట్టి పాత్రలో మట్టి వేసి నవధాన్యాలు చల్లి, పైన కలశం ఉంచి నీరు, మామిడాకులు, కొబ్బరికాయతో అలంకరించండి (ఘటస్థాపన).
3. గణపతి పూజతో ప్రారంభించి, దుర్గాదేవిని ఆవాహన చేసి, దీపారాధన చేయండి.
4. ప్రతి రోజూ ఆ రోజు నవదుర్గ రూపాన్ని స్మరిస్తూ పుష్పాలు, పసుపు–కుంకుమ, నైవేద్యం సమర్పించండి.
5. దుర్గా సప్తశతి / దేవీ మహాత్మ్యం, లలితా సహస్రనామం లేదా ఇష్ట స్తోత్రాలను పారాయణం చేయండి.
6. అష్టమి–నవమి రోజులలో కుమారి పూజ (కన్యా పూజ) చేసి చిన్నారులను దుర్గా స్వరూపాలుగా భావించి సత్కరించండి.
7. నవమి రోజు హోమం / పూర్ణాహుతి, ఆపై విజయదశమి నాడు అమ్మవారి ఉద్వాసన, ఆయుధ–వాహన పూజ చేయండి.

ఎవరు ఆచరిస్తారు, ఎలా ఆచరించాలి

నవరాత్రి వ్రతాన్ని స్త్రీ, పురుష, పెళ్లయిన, పెళ్లికాని — భక్తి, ఆరోగ్యం అనుమతించిన ఎవరైనా ఆచరించవచ్చనేది విస్తృత సంప్రదాయ అభిప్రాయం. కొందరు తొమ్మిది రోజులూ కఠిన ఉపవాసం ఉంటే, మరికొందరు మొదటి–చివరి రోజు మాత్రమే ఉపవాసం ఉంటారు; ఇంకొందరు కేవలం సాత్విక ఆహారం, దీపారాధన, పారాయణంతోనే వ్రతం చేస్తారు. వ్రత తీవ్రత, పద్ధతి ప్రాంతం–కుటుంబం–దేవాలయ ఆచారాన్ని బట్టి మారుతుంది కాబట్టి మీ కుటుంబ పెద్దల, పురోహితుల మార్గదర్శకాన్ని అనుసరించండి; ఏ ఒక్క పద్ధతినీ తప్పు అని నిర్ధారించలేము.

ఉపవాస నియమాలు

• ఉపవాస సమయంలో సాత్విక ఆహారం — పండ్లు, పాలు, సబ్బసగుళ్లు (సాబుదానా), సైంధవ లవణం వంటివి చాలా ఇళ్లల్లో వాడతారు.
• ఉల్లి, వెల్లుల్లి, మాంసాహారం, మద్యం వదిలి, పవిత్రత–సంయమనం పాటించడం సంప్రదాయం.
• ఉపవాసం ఉన్నా–లేకున్నా, తగినంత నీరు–ద్రవాహారం తీసుకుని శరీరాన్ని జాగ్రత్తగా చూసుకోండి.
• మధుమేహం, రక్తపోటు వంటి ఏదైనా అనారోగ్య సమస్య ఉన్నవారు, గర్భిణీలు, పాలిచ్చే తల్లులు ఉపవాసం మొదలుపెట్టే ముందు తప్పకుండా వైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి.

ప్రాంతీయ వైవిధ్యాలు

• తెలుగు రాష్ట్రాలలో బతుకమ్మ, బొమ్మల కొలువు, ప్రతి రోజు అమ్మవారికి వేర్వేరు అలంకారాలు (మహాలక్ష్మి, సరస్వతి, దుర్గా మొదలైనవి) విశేషం.
• పశ్చిమ బెంగాల్–తూర్పు భారతంలో దుర్గా పూజ పండాళ్లతో షష్ఠి నుంచి దశమి వరకు అత్యంత వైభవంగా జరుగుతుంది.
• గుజరాత్‌లో గర్భా, దాండియా రాస నృత్యాలు నవరాత్రుల రాత్రుళ్ల ప్రధాన ఆకర్షణ.
• ఉత్తర భారతంలో రామలీలా ప్రదర్శనలు, దసరా నాడు రావణ దహనం ప్రసిద్ధం.
• కర్ణాటక (మైసూరు దసరా), దక్షిణ భారతంలో బొమ్మల కొలువు (గొలు), ఆయుధ పూజ, సరస్వతి పూజ ప్రత్యేకం.

విజయదశమి (దసరా) — తొమ్మిది రోజుల ముగింపు

తొమ్మిది రోజుల నవరాత్రుల అనంతరం అక్టోబర్ 20 మంగళవారం విజయదశమిగా జరుపుకుంటారు. ఇది చెడుపై మంచి సాధించిన విజయానికి — దుర్గాదేవి మహిషాసురుని సంహరించిన, శ్రీరాముడు రావణుని జయించిన స్మృతికి ప్రతీక. ఈ రోజు జమ్మి (శమీ) పూజ, ఆయుధ–వాహన పూజ, అక్షరాభ్యాసం, కొత్త పనుల ప్రారంభానికి శుభదినంగా భావిస్తారు.

బాణాసంచా, దీపాలంకరణ విషయంలో: స్థానిక చట్టాలు, పోలీసు–పర్యావరణ నిబంధనలు ఈ విషయంలో వర్తిస్తాయి కాబట్టి వినియోగానికి ముందు తప్పకుండా వాటిని పరిశీలించండి; ఎప్పుడూ చట్టవిరుద్ధమైన లేదా అసురక్షిత వినియోగానికి పూనుకోకండి.

మంత్రాలు, పారాయణం

నవరాత్రులలో దుర్గా సప్తశతి (దేవీ మహాత్మ్యం), లలితా సహస్రనామం, దుర్గా అష్టోత్తర శతనామావళి, శ్రీ లలితా త్రిశతి వంటి సాంప్రదాయ పారాయణాలు విశేషం. ఇవి చాలా దీర్ఘమైనవి కాబట్టి ఇక్కడ పూర్తి పాఠాన్ని ఇవ్వడం లేదు; ప్రామాణిక పుస్తకం లేదా పురోహితుని మార్గదర్శకంతో వీటిని పారాయణం చేయడం మేలు. "ఓం దుం దుర్గాయై నమః" వంటి బీజ మంత్రాలను భక్తితో స్మరించడం సర్వసాధారణ ఆచారం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

నవరాత్రి 2026 ఎప్పుడు మొదలవుతుంది?

శరన్నవరాత్రులు 2026లో అక్టోబర్ 11 ఆదివారం ఆశ్వయుజ శుద్ధ పాడ్యమి నాడు ప్రారంభమవుతాయి.

నవరాత్రి 2026 ఏ తేదీల మధ్య జరుగుతుంది?

తొమ్మిది రోజుల నవరాత్రులు 2026 అక్టోబర్ 11 నుంచి 19 వరకు జరుగుతాయి; పదవ రోజు అక్టోబర్ 20 విజయదశమి.

విజయదశమి (దసరా) 2026 ఎప్పుడు?

విజయదశమి (దసరా) 2026లో అక్టోబర్ 20 మంగళవారం జరుపుకుంటారు.

ఘటస్థాపన అంటే ఏమిటి, ఎప్పుడు చేస్తారు?

మట్టి–నవధాన్యాలపై కలశం స్థాపించి అమ్మవారిని ఆవాహన చేయడమే ఘటస్థాపన. దీన్ని మొదటి రోజు అక్టోబర్ 11 ఉదయ శుభ ముహూర్తంలో చేస్తారు; ఖచ్చిత వేళలు మీ స్థానిక పంచాంగంలో [VERIFY] చూసుకోండి.

నవరాత్రుల తొమ్మిది రంగులు తప్పనిసరిగా పాటించాలా?

లేదు. రంగులు భక్తి, సందడి కోసం ధరించే సాంప్రదాయమే; పంచాంగం–ప్రాంతాన్ని బట్టి క్రమం మారవచ్చు కాబట్టి వీటిని తప్పనిసరి నిబంధనగా భావించనవసరం లేదు.

నవరాత్రి వ్రతం ఎవరు ఆచరించవచ్చు?

భక్తి, ఆరోగ్యం అనుమతించిన స్త్రీ–పురుష, పెళ్లయిన–పెళ్లికాని ఎవరైనా ఆచరించవచ్చనేది విస్తృత సంప్రదాయం. వ్రత పద్ధతి కుటుంబ–దేవాలయ ఆచారాన్ని బట్టి మారుతుంది; మీ కుటుంబ పెద్దల మార్గదర్శకాన్ని అనుసరించండి.

ఉపవాసంలో ఏమి తినవచ్చు, ఎవరు జాగ్రత్త పడాలి?

చాలా ఇళ్లల్లో పండ్లు, పాలు, సబ్బసగుళ్లు, సైంధవ లవణం వంటి సాత్విక ఆహారం వాడతారు. మధుమేహం–రక్తపోటు ఉన్నవారు, గర్భిణీలు, పాలిచ్చే తల్లులు ఉపవాసానికి ముందు తప్పకుండా వైద్యుని సలహా తీసుకోవాలి.

నవదుర్గ అంటే ఎవరు?

నవరాత్రుల తొమ్మిది రోజులూ పూజించే దుర్గాదేవి తొమ్మిది రూపాలే నవదుర్గ — శైలపుత్రి, బ్రహ్మచారిణి, చంద్రఘంట, కూష్మాండ, స్కందమాత, కాత్యాయని, కాళరాత్రి, మహాగౌరి, సిద్ధిదాత్రి.