మంగళవారం హనుమాన్ పూజ: మంగళవార వ్రతం, హనుమాన్ చాలీసా మరియు మంత్రాలు

త్వరిత సమాధానం: ఉత్తర, పశ్చిమ భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో మంగళవారం హనుమంతుని రోజు. భక్తులు సింధూరం, ఎర్రని పూలు, దీపం సమర్పించి, హనుమాన్ చాలీసా లేదా ఓం హం హనుమతే నమః వంటి చిన్న మంత్రం పఠిస్తారు; చాలామంది ఒక్కపూట సాధారణ భోజనంతో మంగళవార వ్రతం పాటిస్తారు. మంగళవారం మంగళునికి (కుజుడు), చాలా ఇళ్లలో దుర్గమ్మకు, అమ్మవారికి, తమిళనాడులో మురుగన్‌కు కూడా చెందిన రోజు.

చివరిగా నవీకరించినది: 10 అక్టోబర్ 2026. ఇది మా హిందూ వారాల గైడ్లో మంగళవారం అధ్యాయం; అందులో ప్రతి రోజు దైవం, మంత్రం, ఆచరణ పోల్చి ఇచ్చాము.

మంగళవారం హనుమంతుని రోజు ఎందుకో, ఇంట్లో దశలవారీ పూజ, ఏమి సమర్పించాలి, అర్థంతో ధృవీకరించిన మంత్రాలు, మంగళవార ఉపవాసం మరియు దాని ఆహారం, కుజ దోషంపై ప్రశాంత దృష్టి, ధృవీకరించిన వివరాలతో ఆలయాలు, పిల్లల కోసం ఆలోచనలు, లక్నో (Lucknow), పుణే, హైదరాబాద్, చెన్నై, కోల్‌కతాలలోని విభిన్న మంగళవార ఆచారాలు తెలుసుకోవడానికి చదవండి.

మంగళవారం హనుమంతుని రోజు ఎందుకు

మంగళవారం అంటే మంగళవారం, కుజుడు అని మనం పిలిచే ఎర్రని గ్రహం మంగళుని పేరు మీద వచ్చింది. మంగళుని భౌముడు లేదా అంగారకుడు అని కూడా అంటారు, అంటే 'భూమి కుమారుడు', 'మండే నిప్పు కణిక'; జ్యోతిషంలో ఆయన ధైర్యం, శక్తి, శారీరక బలం, నిర్ణయాత్మక చర్యలకు ప్రతీక. 'మంగళ' అనే పదానికే శుభం అని అర్థం, అందుకే ఈ గ్రహం యొక్క కఠినమైన పేర్లతో కాకుండా ఈ రోజును మంగళవారం అని పిలుస్తారు.

ఈ కుజ గుణాలను హనుమంతుని కంటే మెరుగ్గా ఎవరూ ప్రతిబింబించరు: అంజనాదేవి, వాయుదేవుల కుమారుడు, సముద్రాన్ని దాటి లంకకు దూకినవాడు, లక్ష్మణుని రక్షించడానికి ఔషధ పర్వతాన్నే మోసుకొచ్చినవాడు, అయినా శ్రీరామునికి అత్యంత వినయమైన సేవకుడిగానే ఉన్నవాడు. శతాబ్దాలుగా ఉత్తర, పశ్చిమ భారతదేశమంతటా మంగళవారం ఆయన రోజుగా మారింది. ఆయన మంగళవారం జన్మించాడని ప్రజల నమ్మకం; సింధూరం పూసిన ఆయన విగ్రహాలు మంగళుని రంగునే పంచుకుంటాయి. సింధూరం గురించి ఒక ప్రియమైన జానపద కథ ఉంది: శ్రీరాముని దీర్ఘాయుష్షు కోసం సీతమ్మ సింధూరం ధరించడం చూసి, రాముడు శాశ్వతంగా జీవించాలని హనుమంతుడు తన శరీరమంతా సింధూరం పూసుకున్నాడట. ఇది వాల్మీకి రామాయణంలోని ఘట్టం కాదు, భక్తి కథ; అయినా భక్తులకు హనుమంతుడు ఏమిటో ఇది చక్కగా చెబుతుంది.

హనుమంతుడు చిరంజీవులలో ఒకరు; రామాయణం ఎక్కడ పఠించినా ఆయన అక్కడ ఉంటాడని భక్తుల నమ్మకం. ఆ నమ్మకమే మంగళవార ఆచరణను తీర్చిదిద్దింది: హనుమాన్ పూజ దాదాపు ఎప్పుడూ రామనామంతో మొదలై రామనామంతోనే ముగుస్తుంది. మరిన్ని వివరాలు మా శ్రీ హనుమాన్ పేజీలో తెలుసుకోండి.

మంగళవారానికి ఇతర దేవతలూ ఉన్నారు. నవగ్రహ శ్లోకం మంగళుని చేతిలో శక్తి (బల్లెం) ధరించిన యువకుడిగా (kumāraṃ śaktihastaṃ) వర్ణిస్తుంది; ఇది వేల్ ధరించిన మురుగన్ రూపానికి దగ్గరగా ఉంటుంది, తమిళనాడులో చాలా కుటుంబాలు మంగళవారాలను మురుగన్‌కు కేటాయిస్తాయి. భారతదేశమంతటా మంగళవారం అమ్మవారిని దుర్గగా, మంగళ గౌరిగా లేదా మంగళ చండిగా పూజిస్తారు. ఈ సంప్రదాయాలను కింద ప్రాంతీయ విభాగంలో చూడవచ్చు.

మంగళవారం పూజకు కావలసినవి

• హనుమంతుని చిత్రపటం లేదా చిన్న విగ్రహం, వీలైతే దగ్గరలో సీతారామలక్ష్మణులతో, లేదా రామ దర్బార్ చిత్రపటం.
• సింధూరం (నారింజ-ఎరుపు రంగు) మరియు కొద్దిగా మల్లె (చమేలీ) నూనె, లేదా కేవలం కుంకుమ.
• ఎర్రని పూలు మందార లేదా ఎర్ర గులాబీలు వంటివి, ఉంటే ఒక పూలమాల.
• దీపం నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనెతో, అగరుబత్తీలు.
• నైవేద్యం: బెల్లంతో వేయించిన శనగలు, బూందీ లేదా శనగపిండి లడ్డూ, అరటిపండ్లు, లేదా గోధుమ-బెల్లం తీపి.
• ఎర్రని వస్త్రం లేదా దారం పీఠం కోసం, దొరికితే కొన్ని తమలపాకులు.

ఇంట్లో దశలవారీ మంగళవారం హనుమాన్ పూజ

దీనికి సుమారు ఇరవై నిమిషాలు పడుతుంది, చాలీసా ఒకటి కంటే ఎక్కువసార్లు పఠిస్తే ఇంకాస్త ఎక్కువ. ఉదయం లేదా సాయంత్రం ఏదైనా సరే; చాలామంది ప్రధాన పూజను సంధ్యాసమయంలో చేస్తారు.

1. స్నానం చేసి శుభ్రమైన బట్టలు ధరించండి. మంగళవారం ఎరుపు లేదా కాషాయ రంగు ఆనవాయితీ, కానీ ఏ శుభ్రమైన బట్టలైనా పర్వాలేదు.
2. శ్రీరామునితో ప్రారంభించండి. దీపం వెలిగించి శ్రీ రామ జయ రామ జయ జయ రామ అని కొన్నిసార్లు జపించండి, లేదా రామ దర్బార్ చిత్రపటానికి నమస్కరించండి. సంప్రదాయంగా హనుమాన్ పూజ ఆయన స్వామితోనే మొదలవుతుంది.
3. సంకల్పం. విగ్రహానికి ఎదురుగా కూర్చుని, చేతులు జోడించి మీ మాటల్లోనే మీ సంకల్పం చెప్పుకోండి: కష్టమైన వారానికి ధైర్యం, కుటుంబ రక్షణ, లేదా కేవలం భక్తి.
4. సింధూరం సమర్పించండి. ఒక చుక్క మల్లె నూనె కలిపిన సింధూరంతో విగ్రహానికి తిలకం దిద్దండి, చిత్రపటమైతే పాదాల వద్ద పెట్టండి. ఆలయాల్లో పూర్తి సింధూర పూత (చోళా) పూజారులే చేస్తారు.
5. పూలు, అగరుబత్తీలు. ఎర్రని పూలు లేదా మాల సమర్పించి అగరుబత్తీలతో ధూపం చూపండి.
6. పఠనం. హనుమాన్ చాలీసాను ఒకసారి, మూడుసార్లు లేదా పదకొండుసార్లు పఠించండి, లేదా ఓం హం హనుమతే నమః అని 108 సార్లు జపించండి. మీ ఆచారమైతే సంకటమోచన హనుమాన్ అష్టకం లేదా బజరంగ్ బాణ్ కూడా జోడించండి.
7. నైవేద్యం. శనగలు-బెల్లం, లడ్డూ లేదా అరటిపండ్లు, ఒక తమలపాకు సమర్పించండి.
8. హారతి. దీపంతో హారతి ఇవ్వండి; తెలిస్తే 'ఆరతీ కీజై హనుమాన్ లలా కీ' పాడండి.
9. మళ్ళీ శ్రీరామునితో ముగించండి. రామనామంతో, కాసేపు మౌనంతో ముగించి, ప్రసాదం పంచుకోండి.

సమర్పణలు మరియు వాటి అర్థం

అర్థంతో ధృవీకరించిన మంగళవార మంత్రాలు

కింది పాఠాలు మా ధృవీకరించిన మూల ఫైళ్ల నుండి చేర్చినవి, మళ్ళీ టైప్ చేసినవి కావు.

1. శ్రీ రామ జయ రామ

श्री राम जय राम जय जय राम॥

śrī rāma jaya rāma jaya jaya rāma||

అర్థం: శ్రీరామునికి జయం, జయం, జయం. హనుమంతుడే అన్నిటికంటే ఎక్కువగా ప్రేమించే మంత్రం అని చెప్పబడుతుంది కాబట్టి భక్తులు ముందుగా రామనామం జపిస్తారు.

2. ఓం హం హనుమతే నమః

ॐ हं हनुमते नमः॥

oṃ haṃ hanumate namaḥ||

అర్థం: ఓం, హనుమంతునికి నమస్కారం; 'హం' ఆయన పేరుతో వాడే బీజాక్షరం. ధైర్యం, స్థిరత్వం కోసం ప్రతిరోజూ జపించదగిన చిన్న మంత్రం, పిల్లలకు, ప్రారంభకులకు అనుకూలం.

3. సంకటమోచన హనుమాన్ అష్టకం, శ్లోకం 1

बाल समय रबि भक्षि लियो तब तीनहुँ लोक भयो अँधियारो ।
ताहि सों त्रास भयो जग को यह संकट काहु सों जात न टारो ।
देवन आनि करी बिनती तब छाँड़ि दियो रबि कष्ट निवारो ।
को नहिं जानत है जगमें कपि संकटमोचन नाम तिहारो ॥ १ ॥

bāla samaya rabi bhakṣi liyo taba tīnahu~ loka bhayo a~dhiyāro |
tāhi soṃ trāsa bhayo jaga ko yaha saṃkaṭa kāhu soṃ jāta na ṭāro |
devana āni karī binatī taba chā~r̤i diyo rabi kaṣṭa nivāro |
ko nahiṃ jānata hai jagameṃ kapi saṃkaṭamocana nāma tihāro || 1 ||

అర్థం: బాల్యంలో నీవు సూర్యుని మింగగా, ముల్లోకాలు చీకటిలో మునిగిపోయాయి. లోకం భయభ్రాంతమైంది, ఈ సంకటాన్ని ఎవరూ తొలగించలేకపోయారు. దేవతలు వచ్చి వేడుకోగా, నీవు సూర్యుని విడిచిపెట్టి వారి కష్టాన్ని తీర్చావు. ఓ కపీ, సంకటమోచనా, కష్టాలను తొలగించేవాడా, నీ పేరు లోకంలో ఎవరికి తెలియదు?

ఎనిమిది శ్లోకాల సంకటమోచన హనుమాన్ అష్టకం అవధీ భాషలో ఉంది, సంప్రదాయంగా తులసీదాసు రచనగా చెప్పబడుతుంది. ఎనిమిది శ్లోకాలను అర్థంతో మా సంకటమోచన హనుమాన్ అష్టకం గైడ్లో చదవండి.

4. నవగ్రహ స్తోత్రం, మంగళుని శ్లోకం

धरणीगर्भसंभूतं विद्युत्कान्तिसमप्रभम् ।
कुमारं शक्तिहस्तं तं मङ्गलं प्रणमाम्यहम् ॥ ३॥

dharaṇīgarbhasaṃbhūtaṃ vidyutkāntisamaprabham |
kumāraṃ śaktihastaṃ taṃ maṅgalaṃ praṇamāmyaham || 3||

అర్థం: భూదేవి గర్భం నుండి జన్మించినవాడు, మెరుపులా ప్రకాశించేవాడు, చేతిలో శక్తి (బల్లెం) ధరించిన యువకుడు అయిన మంగళునికి నమస్కరిస్తున్నాను.

5. హనుమాన్ చాలీసా (పేరు మాత్రమే, పాఠం ఇవ్వలేదు)

హనుమాన్ చాలీసా తులసీదాసు అవధీ భాషలో రచించిన నలభై చౌపాయీల స్తోత్రం; ప్రారంభంలో రెండు దోహాలు, చివరలో ఒక దోహా ఉంటాయి. మంగళవారాల్లో అత్యధికంగా పఠించే ప్రార్థన ఇదే. విశ్వసనీయ ప్రతితో పూర్తి పాఠాన్ని మేము ఇంకా ధృవీకరించలేదు, అందుకే ఇక్కడ ముద్రించడం లేదు. ఆంగ్ల అర్థంతో మా హనుమాన్ చాలీసా అర్థంతో లేదా హనుమాన్ చాలీసా గైడ్లో చదవండి. చాలామంది భక్తులు మంగళవారాల్లో బజరంగ్ బాణ్ లేదా హనుమంతుని 108 నామాలు కూడా పఠిస్తారు.

6. మంగళవారం అమ్మవారి కోసం

ॐ दुं दुर्गायै नमः॥

oṃ duṃ durgāyai namaḥ||

అర్థం: ఓం, దుర్గమ్మకు నమస్కారం; 'దుం' ఆమె బీజాక్షరం.

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता ।
नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः ॥

yā devī sarvabhūteṣu śaktirūpeṇa saṃsthitā |
namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ||

అర్థం: సర్వ ప్రాణులలో శక్తి రూపంలో నెలకొని ఉన్న దేవికి నమస్కారం, నమస్కారం, నమస్కారం, మళ్ళీ మళ్ళీ నమస్కారం. ఈ పల్లవి దేవీ మహాత్మ్యం (5.32 నుండి 34) నుండి వచ్చింది. విస్తృతమైన దేవి ఆరాధన కోసం మా దుర్గా చాలీసా గైడ్ మరియు దుర్గా పేజీ చూడండి.

మంగళవార వ్రతం

మంగళవార ఉపవాసాన్ని ధైర్యం, రక్షణ, కుటుంబ ఆరోగ్యం కోసం, చాలామంది జ్యోతిష్కులు సూచించిన సంప్రదాయ పరిహారంగా పాటిస్తారు. దీని సాధారణ రూపాలు:

• సాయంత్రం పూజ తర్వాత ఒక్కపూట భోజనం. అత్యంత సాధారణ రూపం. పగటిపూట నీరు, పాలు, పండ్లు తీసుకుంటారు.
• ఉప్పు లేని మంగళవారం. చాలా కుటుంబాలు మంగళవారం ఉప్పు పూర్తిగా మానేసి, గోధుమ-బెల్లం వంటకాలు తింటాయి.
• ఇరవై ఒక్క మంగళవారాలు. వరుసగా ఇరవై ఒక్క మంగళవారాలు ఉపవాసం చేసి, ఉద్యాపనతో ముగించడం ప్రసిద్ధ వ్రతం: పూజ, అతిథులకు భోజనం, ఎర్రని వస్త్రం, గోధుమలు లేదా బెల్లం దానం.
• మంగళ గౌరీ వ్రతం. శ్రావణ మంగళవారాల్లో మహారాష్ట్రలో, తెలుగు రాష్ట్రాల్లో కొత్తగా పెళ్లైన స్త్రీలు సుఖ దాంపత్యం కోసం గౌరీదేవిని పూజిస్తారు. మా శ్రావణ మంగళ గౌరీ వ్రతం గైడ్ మరియు మంగళ గౌరీ వ్రత కథ చూడండి.

ఏమి తినాలి

• మంగళవారం సాధారణ ఆహారాలు: నెయ్యి, బెల్లంతో చూర్మా లేదా తీపి గోధుమ రొట్టె, వేయించిన శనగలు, బూందీ, హల్వా, అరటిపండ్లు, ఇతర పండ్లు, పాలు, పెరుగు.
• సాధారణంగా మానేసేవి: ఉప్పు (కఠిన నియమంలో), మాంసం, గుడ్లు, చేపలు, మద్యం, ఉల్లి, వెల్లుల్లి.
• ఉపవాస విరమణ: సాయంత్రం హారతి తర్వాత, ప్రసాదంతో ప్రారంభించి.

పూర్తి మెనూ కోసం మంగళవారం ఉపవాసంలో ఏమి తినాలి, ఏమి మానాలి మరియు మా మంగళవార ఉపవాస నియమాలు మరియు వ్రత మెనూ చూడండి.

ఉపవాసం చేయలేకపోతే

హనుమంతుడు సేవకు దైవం, కాబట్టి సేవతో గడిపే మంగళవారం సరైన ప్రత్యామ్నాయం: ఎవరికైనా సహాయం చేయండి, అన్నదానం చేయండి, లేదా ఆలయ వంటశాలలో స్వచ్ఛందంగా సేవ చేయండి. సాధారణ శాకాహార భోజనం చేయవచ్చు, ఒక పూట ఉప్పు మానవచ్చు, లేదా రాత్రి ఒకసారి చాలీసా పఠించవచ్చు. వీటిలో ఏదీ తక్కువ స్థాయి భక్తి కాదు.

ఆరోగ్య సూచన: ఉప్పు లేని లేదా ఒక్కపూట భోజనం రోజు అందరికీ సురక్షితం కాదు. మధుమేహం, తక్కువ లేదా అధిక రక్తపోటు, మూత్రపిండాల వ్యాధి, ఆహార సంబంధిత రుగ్మతల చరిత్ర ఉన్నా, గర్భిణులు లేదా పాలిచ్చే తల్లులైనా, క్రమం తప్పకుండా మందులు వాడుతున్నా ముందుగా వైద్యుని సంప్రదించండి. పిల్లలు, వృద్ధులు కఠిన ఉపవాసాలు చేయకూడదు. ముఖ్యంగా వేడి వాతావరణంలో తగినంత నీరు తాగండి.

కుజ దోషం, ప్రశాంతంగా

చాలామంది జ్యోతిష్కుడు కుజ దోషం గురించి చెప్పిన తర్వాతే మొదటిసారి మంగళవార పూజకు వస్తారు; ఇది జాతకంలో కుజుని స్థానం, వివాహానికి జాతకాలు సరిపోల్చేటప్పుడు సంప్రదాయంగా పరిగణిస్తారు. కొన్ని వాస్తవాలు దీన్ని సరైన దృష్టిలో ఉంచుతాయి:

• జ్యోతిష్కులు కుజ దోషాన్ని వేర్వేరు విధాలుగా నిర్వచిస్తారు, లెక్కిస్తారు; చాలామంది దాన్ని రద్దు చేసే లేదా తగ్గించే పరిస్థితులను కూడా గుర్తిస్తారు.
• ఇది సాధారణమే: విస్తృత నిర్వచనాల ప్రకారం చాలా ఎక్కువ జాతకాల్లో ఏదో ఒక రూపంలో ఇది కనిపిస్తుంది.
• హనుమాన్ పూజ, మంగళవార ఉపవాసం, మంగళుని నవగ్రహ శ్లోకం సంప్రదాయ పరిహారాలు. ఇవి సహాయపడతాయని నమ్మకం; ఏ ఫలితానికీ హామీ ఇవ్వవు.
• ఏ ఆచారాన్నీ కుటుంబాన్ని భయపెట్టడానికి, మంచి సంబంధాన్ని ఆలస్యం చేయడానికి లేదా ఎవరినైనా ఒత్తిడి చేయడానికి ఉపయోగించకూడదు.

పరిహారాల వివరాల కోసం మా మంగళవారం కుజ దోష పరిహారాలు చూడండి.

మంగళవారం చేయవలసినవి, చేయకూడనివి

ఆచారాలు ప్రాంతాన్ని బట్టి చాలా మారుతాయి. వీటిని కుటుంబ సంప్రదాయాలుగా చూడండి, ఉల్లంఘిస్తే దురదృష్టం తెచ్చే నియమాలుగా కాదు.

• చేయండి: రామనామంతో మొదలుపెట్టి రామనామంతో ముగించండి.
• చేయండి: ఈ రోజును క్రమశిక్షణకు ఉపయోగించండి: వ్యాయామం, నిజాయితీతో కృషి, ఇచ్చిన మాట నిలబెట్టుకోవడం. భక్తులు అలవరచుకోవాలనుకునే హనుమంతుని గుణాలు ఇవే.
• చేయండి: వీలైతే కొద్దిసేపైనా హనుమాన్ లేదా దేవి ఆలయాన్ని దర్శించండి.
• చాలా కుటుంబాలు మంగళవారం మానేసేవి: జుట్టు కత్తిరించుకోవడం, గడ్డం గీసుకోవడం, కొత్త అప్పులు తీసుకోవడం లేదా డబ్బు అప్పు ఇవ్వడం. ఇవి ప్రాంతీయ ఆచారాలు; మీ ఇంట్లో వీటికి ప్రాధాన్యం ఉంటే పెద్దల మాట పాటించండి.
• మానండి: గొడవలు, కఠినమైన మాటలు. మంగళుని శక్తి ధైర్యానికి, కోపానికి కాదు.
• మానండి: మంగళవార ఆచారం మానేస్తే హాని జరుగుతుందని భయపెట్టే సందేశాలు. హనుమాన్ భక్తిలో వాటికి చోటు లేదు.

మరిన్ని ఆచారాలు మంగళవారం హిందువులు సంప్రదాయంగా మానేసే పనులులో ఉన్నాయి.

మంగళవారం చెప్పుకునే కథలు

మంగళవార వ్రతం పాటించే కుటుంబాలు ప్రతివారం వ్రత కథ చదువుతాయి. అత్యంత ప్రసిద్ధమైన కథలో సంతానం కోసం తపించిన ఒక భక్త దంపతులు హనుమంతుడు అనుగ్రహించే వరకు నిష్ఠగా మంగళవార ఉపవాసం చేస్తారు; కష్టాల్లోనూ వారి ఓర్పే కథకు ప్రాణం. మరో ఇష్టమైన కథ మహాభారతంలోని అరణ్య పర్వం నుండి: గర్విష్ఠుడైన భీముడు తన దారికి అడ్డంగా పడుకున్న ఒక ముసలి కోతిని చూసి, దాని తోకను కూడా ఎత్తలేకపోతాడు. ఆ కోతి హనుమంతుడే, ఇద్దరికీ తండ్రి వాయుదేవుడు కాబట్టి ఆయన భీముని అన్న; ఆయన భీమునికి వినయం నేర్పుతాడు.

అక్బర్ చక్రవర్తి చెరసాలలో పెట్టినప్పుడు తులసీదాసు హనుమాన్ చాలీసా పఠించగా, కోతుల సైన్యం రాజభవనాన్ని ముట్టడించి ఆయనను విడిపించిందని కూడా ఒక ప్రసిద్ధ ఐతిహ్యం ఉంది. దీనికి ఏ చారిత్రక ఆధారమూ లేదు, చాలీసా ఎప్పుడు రచించబడిందనే విషయంలో కూడా పండితులు ఏకాభిప్రాయానికి రాలేదు. దీన్ని తేదీలతో కూడిన చరిత్రగా కాకుండా విశ్వాస కథగా చెప్పండి.

సాధారణ పొరపాట్లు

• శ్రీరాముని వదిలేయడం. రామనామం లేని హనుమాన్ పూజ ఆయన భక్తి సారాన్నే కోల్పోతుంది.
• చాలీసాను హడావుడిగా పఠించడం. హడావుడిగా పదకొండుసార్లు కంటే నెమ్మదిగా, శ్రద్ధగా ఒకసారి పఠించడం మేలు. శ్లోకం శ్లోకంగా అర్థం నేర్చుకోండి.
• హనుమంతుని కేవలం గ్రహ పరిహారంగా చూడటం. ఆయన ముందుగా భక్తుడు, సేవను నేర్పే గురువు.
• మితిమీరిన కఠిన ఉపవాసం. వేసవిలో నీరు కూడా లేకుండా ఉప్పు లేని రోజు అనారోగ్యానికి దారితీయవచ్చు. మీ ఆరోగ్యానికి తగిన రూపాన్ని ఎంచుకోండి.
• ధృవీకరించని చిత్రాల నుండి చాలీసా పాఠం కాపీ చేయడం. అక్షర దోషాలు సాధారణం. విశ్వసనీయ పుస్తకం లేదా మేము లింక్ చేసిన గైడ్‌లు ఉపయోగించండి.
• ఖచ్చితమైన ఫలితాల హామీలను నమ్మడం. భక్తి బలాన్ని, రక్షణను ఇస్తుందని సంప్రదాయ నమ్మకం, కానీ ఏ పూజా ఒప్పందం కాదు.

హనుమాన్, దేవి మరియు మురుగన్ ఆలయాలు

ఈ ఆలయాలకు HinduToneలో మూలాలతో ధృవీకరించిన పేజీలు ఉన్నాయి. దర్శనానికి వెళ్లే ముందు ప్రస్తుత సమయాలను ఆలయంతో తప్పక నిర్ధారించుకోండి.

హనుమాన్

• హనుమాన్ గఢీ, అయోధ్య: హనుమంతుడు ఇక్కడ నివసించి అయోధ్యను కాపాడాడని స్థానిక సంప్రదాయం; అందుకే నగరంలోని రామ మందిరాలకు వచ్చే యాత్రికులు ఆయనను కూడా దర్శిస్తారు. ప్రస్తుత కోట వంటి ఆలయం 18వ శతాబ్దంలో రూపుదిద్దుకుంది.
• సాలాసర్ బాలాజీ, రాజస్థాన్: ఆలయం ప్రకారం విగ్రహాన్ని విక్రమ సంవత్ 1811 (సుమారు క్రీ.శ. 1754)లో ప్రతిష్ఠించారు. భక్తులు మొక్కులో భాగంగా ఎర్రని దారంతో కొబ్బరికాయలు కడతారు, సవామణి అనే భారీ అన్న నైవేద్యం సమర్పిస్తారు.
• జాఖూ ఆలయం, షిమ్లా: సంప్రదాయం ప్రకారం సంజీవని మూలిక తీసుకురావడానికి వెళ్తూ హనుమంతుడు విశ్రమించిన కొండపై ఉంది. 2010లో అక్కడ 108 అడుగుల హనుమాన్ విగ్రహాన్ని ఆవిష్కరించారు.

అమ్మవారు

• వైష్ణో దేవి, జమ్మూ కాశ్మీర్: త్రికూట పర్వతాల్లోని గుహలో పిండీలు అనే మూడు సహజ శిలా రూపాల దర్శనం.
• కామాఖ్య, గువాహటి: నీలాచల పర్వతంపై ఉన్న మహా శక్తి పీఠం, శతాబ్దాలుగా వంశపారంపర్య పూజారి కుటుంబాల సేవలో ఉంది.
• పట్టీశ్వరం దుర్గై, కుంభకోణం సమీపంలో: చోళ రాజుల కులదైవంగా చెప్పబడే దుర్గమ్మ శాంత రూపం; నిమ్మకాయల మాలలు, నిమ్మ చెక్కల్లో దీపాలు సాధారణ సమర్పణలు.

మురుగన్

• పళని: ఇక్కడి పంచామృతం 2019లో GI ట్యాగ్ పొందిన తమిళనాడులోని మొదటి ఆలయ ప్రసాదం.
• తిరుత్తణి: సంప్రదాయం ప్రకారం మురుగన్ కోపం చల్లారిన చోటు; ఇక్కడ దైవం సాధారణ వేల్‌కు బదులు వజ్రాయుధం ధరిస్తాడు.
• స్వామిమలై: 60 మెట్లతో చేరుకునే ఎత్తైన ఆలయం, తమిళ సంవత్సర చక్రంలోని ఒక్కో సంవత్సరానికి ఒక మెట్టు.
• తిరుప్పరంకుండ్రం: ఐదుగురు దేవతలను కలిపి పూజించే గుహాలయం.
• కుక్కే సుబ్రహ్మణ్య, కర్ణాటక: సర్ప సంబంధిత పూజలకు ప్రధాన కేంద్రం, ఇక్కడ సుబ్రహ్మణ్యుడు వాసుకి సర్పంతో కలిసి పూజలు అందుకుంటాడు.

విదేశాల్లో ఆలయంలో మంగళవారం

USA, కెనడా, UK, యూరప్, ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్, గల్ఫ్ దేశాల్లోని దాదాపు ప్రతి హిందూ ఆలయంలో హనుమాన్ సన్నిధి ఉంటుంది; చాలా చోట్ల మంగళవారం సాయంత్రం హనుమాన్ చాలీసా పారాయణం లేదా అభిషేకం జరుగుతుంది. కొన్ని ఆచరణాత్మక సూచనలు:

• మంగళవారం కార్యక్రమం కోసం ఆలయ వెబ్‌సైట్ లేదా సోషల్ మీడియా చూడండి; సామూహిక చాలీసా పారాయణాలు తరచుగా ఆఫీసు వేళల తర్వాత జరుగుతాయి.
• సింధూరం వంటి సమర్పణలు తరచుగా పూజారులు మాత్రమే వేస్తారు; ఆలయం అమ్మే ప్రసాదం లేదా పూలు కొనండి.
• తమిళ, శ్రీలంక ఆలయాలు తరచుగా మంగళవారం రాహు కాలంలో దుర్గా పూజ నిర్వహిస్తాయి; దాన్ని భారతదేశపు సూర్యోదయం నుండి కాకుండా స్థానిక సూర్యోదయం నుండి లెక్కించండి.
• ఆలయంలో మంగళవారం సాయంత్రాలు యువతకు చాలీసా బృందాలు లేదా సేవా కార్యక్రమాలు ఉన్నాయేమో అడగండి.

మా మంగళవారం ఆచారాలు NRI ఆలయ గైడ్ మరియు హనుమాన్ ఆలయ దర్శన గైడ్లో మరిన్ని వివరాలు ఉన్నాయి. ఆలయాన్ని కనుగొనడానికి మా USA, కెనడా మరియు ఆస్ట్రేలియా, న్యూజిలాండ్ గైడ్‌లతో ప్రారంభించండి.

పిల్లలతో మంగళవారాలు

పిల్లలకు హనుమంతుడంటే చాలా ఇష్టం: ఆయన బలవంతుడు, సరదాగా ఉంటాడు, విశ్వాసపాత్రుడు, ధైర్యవంతుడు. దాన్నే ఉపయోగించుకోండి.

• ప్రతి మంగళవారం ఒక కథ. బాల హనుమంతుడు సూర్యుని వైపు దూకడం (పైన సంకటమోచన శ్లోకంలోని విషయం), లంకకు దూకడం, మండుతున్న తోక, ఔషధ పర్వతం, గుండెలో సీతారాములను చూపడానికి ఛాతీ చీల్చడం.
• కలిసి చాలీసా. కుటుంబమంతా కలిసి వారానికి రెండు పంక్తులు నేర్చుకోండి; ఐదు నెలల్లో పిల్లలకు మొత్తం స్తోత్రం వచ్చేస్తుంది.
• దయతో కూడిన బలం. మంగళవారాన్ని ఆటలకు లేదా కుటుంబ నడకకు, ఒక సహాయ కార్యానికి కేటాయించండి, హనుమంతుడు శ్రీరామునికి సేవ చేసినట్లే.
• పిల్లలకు ఉపవాసం వద్దు. వారితో ఒక అరటిపండు లేదా లడ్డూ సమర్పించి, ప్రసాదంగా పంచుకోనివ్వండి.

మరిన్ని ఆలోచనల కోసం విదేశాల్లో హిందూ విలువలతో పిల్లలను పెంచడం చూడండి.

ప్రాంతీయ మంగళవార సంప్రదాయాలు

• లక్నో మరియు అవధ్: బడా మంగళ్, జ్యేష్ఠ మాసంలోని మంగళవారాలు; ఆ రోజుల్లో నగరమంతా హనుమాన్ భండారాలతో నిండిపోతుంది, భక్తులు వీధుల్లో ఉచిత భోజనం వడ్డిస్తారు.
• రాజస్థాన్ మరియు హిందీ ప్రాంతాలు: మంగళవారం బాలాజీ ఆలయాల్లో జనసందోహం, సింధూరం, వెండి రేకుతో చోళా సమర్పణలు, సాయంత్రమంతా చాలీసా పారాయణాలు.
• మహారాష్ట్ర: మంగళా గౌర్, శ్రావణ మంగళవారాల్లో కొత్త పెళ్లికూతుళ్లు పాటలు, ఆటలతో రాత్రంతా జరుపుకునే వేడుక.
• తెలుగు రాష్ట్రాలు: శ్రావణ మంగళవారాల్లో మంగళ గౌరీ వ్రతం; హనుమాన్ జయంతి ఉత్తర భారత చైత్ర పూర్ణిమ నాడు కాకుండా వైశాఖ బహుళ దశమి నాడు జరుపుకుంటారు.
• తమిళనాడు: చాలా కుటుంబాలకు మంగళవారం మురుగన్ రోజు; మంగళవారాలు, శుక్రవారాల్లో రాహు కాలంలో నిమ్మకాయ దీపాలతో దుర్గా పూజ జరుగుతుంది. హనుమత్ జయంతి మార్గళి మాసంలో వస్తుంది.
• బెంగాల్ మరియు ఒడిశా: ముఖ్యంగా జ్యేష్ఠ మాసంలో మంగళవారాల్లో స్త్రీలు అమ్మవారిని మంగళ చండిగా పూజిస్తారు.
• పంచాంగ యోగాలు: మంగళవారం వచ్చే సంకష్టి చతుర్థి అంగారక చతుర్థి, వినాయకునికి ఎంతో పవిత్రమైనది; మంగళవారం వచ్చే ప్రదోషం భౌమ ప్రదోషం.

మంగళవార భక్తిని మరింత గాఢం చేసే పండుగలు: హనుమాన్ జయంతి, నవరాత్రి మరియు స్కంద షష్ఠి. కాలానుగుణ మంగళవార ఆచారాలు మార్గశిర మాసం మంగళవార ఆచారాలులో ఉన్నాయి.

HinduToneలో సంబంధిత వ్యాసాలు

• హిందూ వారాలు: ఏడు రోజుల పోలిక
• ఉద్యోగం, వివాహం, ఆరోగ్యం లేదా చదువు కోసం ఏ దేవుని ప్రార్థించాలి
• కార్తికేయుడు (మురుగన్): చరిత్ర, ప్రాముఖ్యత మరియు ఆరాధన
• నవగ్రహాల వివరణ

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

మంగళవారం హనుమంతునికి ఎందుకు అంకితం?

మంగళవారం అంటే మంగళుని (కుజుడు) రోజు; ధైర్యానికి, శక్తికి ప్రతీక అయిన ఎర్రని గ్రహం. శ్రీరాముని భక్తులలో అత్యంత బలవంతుడు, నిర్భయుడు అయిన హనుమంతుడు ఉత్తర, పశ్చిమ భారతదేశమంతటా ఈ రోజున పూజలు అందుకుంటాడు. హనుమంతుడు మంగళవారం జన్మించాడని కూడా ప్రజల నమ్మకం; ఆయన సింధూర వర్ణ రూపం మంగళుని రంగుతో సరిపోతుంది.

మంగళవారం హనుమంతునికి ఏమి సమర్పించాలి?

కొద్దిగా మల్లె (చమేలీ) నూనె కలిపిన సింధూరం, ఎర్రని పూలు, నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం, బెల్లంతో వేయించిన శనగలు (చనా-గుడ్), బూందీ లేదా శనగపిండి లడ్డూ, అరటిపండ్లు, తమలపాకులు సంప్రదాయ నైవేద్యాలు. ఇంట్లో అయితే చాలీసాతో పాటు ఒక దీపం, ఒక ఎర్రని పువ్వు, ఒక తీపి పదార్థం సమర్పిస్తే చాలు.

మంగళవార వ్రతంలో ఏమి తినవచ్చు?

చాలామంది సాయంత్రం పూజ తర్వాత ఒక్కసారే సాధారణ శాకాహారం తింటారు. చూర్మా లేదా తీపి రొట్టె వంటి బెల్లంతో చేసిన గోధుమ వంటకాలు, శనగలు, బూందీ, పండ్లు, పాలు సాధారణం. చాలా కుటుంబాలు ఆ రోజు ఉప్పు మానేస్తాయి; మాంసం, గుడ్లు, మద్యం, ఉల్లి, వెల్లుల్లి తీసుకోరు.

మంగళవారం పూజ హనుమంతునికి మాత్రమేనా?

కాదు. చాలా కుటుంబాలు మంగళవారం దుర్గమ్మను లేదా అమ్మవారి మరో రూపాన్ని పూజిస్తాయి. మహారాష్ట్రలో, తెలుగు రాష్ట్రాల్లో వివాహిత స్త్రీలు శ్రావణ మంగళవారాల్లో మంగళ గౌరీ వ్రతం చేస్తారు; తమిళనాడులో మంగళవారం మురుగన్‌కు, రాహు కాలంలో దుర్గా పూజకు ప్రత్యేకమైన రోజు.

స్త్రీలు హనుమాన్ చాలీసా పఠించి మంగళవార ఉపవాసం చేయవచ్చా?

తప్పకుండా. భారతదేశమంతటా స్త్రీలు హనుమాన్ చాలీసా పఠిస్తారు, మంగళవార వ్రతం పాటిస్తారు. కొన్ని ఆలయాల్లో విగ్రహాన్ని ఎవరు తాకవచ్చు, సింధూర చోళా ఎవరు వేయవచ్చు అనే విషయంలో ప్రత్యేక ఆచారాలు ఉంటాయి; అక్కడ పూజారి సూచనలు పాటించండి.

మంగళవారం పూజ కుజ దోషాన్ని తొలగిస్తుందా?

హనుమాన్ పూజ, మంగళవార ఉపవాసం జ్యోతిష్కులు కుజ దోషానికి సూచించే సంప్రదాయ పరిహారాలు; చాలామంది భక్తులకు ఇవి మనశ్శాంతినిస్తాయి. ఇవి సహాయపడతాయని నమ్మకం, కానీ ఏదైనా మారుస్తాయని హామీ లేదు. కుజ దోషాన్ని వేర్వేరు జ్యోతిష్కులు చాలా భిన్నంగా లెక్కిస్తారు, కాబట్టి దాని గురించి భయపడకండి.

ప్రారంభకులు మంగళవారం ఏ మంత్రం జపించాలి?

ఓం హం హనుమతే నమః లేదా శ్రీ రామ జయ రామ జయ జయ రామ అనే మంత్రాన్ని 11 లేదా 108 సార్లు జపించడంతో ప్రారంభించండి. రెండూ చిన్నవి, ఈ పేజీలోనే ఇచ్చాము. సిద్ధమైనప్పుడు హనుమాన్ చాలీసా జోడించండి.

వారమంతా కొనసాగించండి

ముందు రోజు: సోమవారం: శివ పూజ మరియు సోమవార వ్రతం · తర్వాతి రోజు: బుధవారం: గణేశ పూజ మరియు బుధవార వ్రతం · తిరిగి ఏడు రోజుల అవలోకనంకు.

సంపాదకుని గమనిక (10 అక్టోబర్ 2026)

ఈ గైడ్‌ను 10 అక్టోబర్ 2026న తిరిగి రాశాము. గతంలో తేదీలతో చరిత్రగా చెప్పిన తులసీదాసు-అక్బర్ కథను ఇప్పుడు కేవలం ఐతిహ్యంగానే చెబుతున్నాము. మంత్ర పాఠాలు మా ధృవీకరించిన మూల ఫైళ్ల నుండి చేర్చినవి; హనుమాన్ చాలీసా పాఠం ధృవీకరించే వరకు దాని పేరు, లింక్ మాత్రమే ఇచ్చాము, పాఠం ముద్రించలేదు. ఆలయ వివరాలు HinduTone మూలాలతో ధృవీకరించిన పేజీల నుండి తీసుకున్నవి. ప్రయోజనాలను హామీగా కాకుండా సంప్రదాయ నమ్మకంగా వివరించాము; ఉపవాసానికి ముందు వైద్య సలహా తీసుకోండి.