శివ తాండవ స్తోత్రం: పూర్తి సంస్కృత సాహిత్యం, IAST లిప్యంతరీకరణ మరియు 17 శ్లోకాల అర్థం

సంక్షిప్త సమాధానం: శివ తాండవ స్తోత్రం శివుని విశ్వ నృత్యాన్ని (తాండవం) కీర్తించే సంస్కృత స్తోత్రం; సంప్రదాయం ప్రకారం దీనిని రచించినది రావణుడు. ఇది 'జటాటవీగలజ్జల ప్రవాహపావితస్థలే' అని మొదలవుతుంది; ఇక్కడ ఇచ్చిన పాఠంలో 17 శ్లోకాలు ఉన్నాయి: స్తుతి శ్లోకాలు 15, ఫలశ్రుతి శ్లోకాలు రెండు. దీనిని సంప్రదాయంగా సోమవారాలు, ప్రదోష సాయంత్రాలు మరియు మహాశివరాత్రి నాడు పఠిస్తారు.

చివరిగా నవీకరించినది: 18 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీలోని సంస్కృత పాఠం sanskritdocuments.org ప్రచురించిన పాఠం నుండి తీసుకున్నది; దానిని చేతితో మళ్ళీ టైప్ చేయకుండా సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా దేవనాగరి, IAST లిపులలోకి మార్చాము. తెలుగు అర్థాలు మా సొంతవి.

ఇలా వినిపించే స్తోత్రాలు చాలా అరుదు. దీని పొడవైన సమాస పదాలు, డప్పు లాంటి లయ శివ తాండవపు అనుభూతిని కలిగిస్తాయి: జటాజూటంలో పరుగెత్తే గంగ, నుదుటిపై మండే అగ్ని, ఊగే సర్పాలు, మోగే ఢమరుకం. ఆ తర్వాత 12, 13 శ్లోకాలలో స్వరం నెమ్మదిగా, ఆత్మీయంగా మారుతుంది; రాయిని, రత్నాన్ని ఒకే దృష్టితో చూడాలని కవి తపిస్తాడు.

శివ తాండవ స్తోత్రం గురించి

ఈ స్తోత్రాన్ని రావణుడు రచించాడని సంప్రదాయం చెబుతుంది; చివరి శ్లోకం కూడా దీనిని పది తలలవాడు పాడినదిగా పేర్కొంటుంది. 1 నుండి 16 వరకు శ్లోకాలు పంచచామర ఛందస్సులో ఉంటాయి: ప్రతి పాదంలో లఘువు, గురువు మార్చి మార్చి వచ్చే పదహారు అక్షరాలు ఉంటాయి, అందువల్ల స్తోత్రం మొత్తం స్థిరమైన డప్పు దెబ్బలా సాగుతుంది. వసంతతిలక ఛందస్సులోని చివరి శ్లోకం ముగింపు ఫలశ్రుతి.

శివ తాండవ స్తోత్రం అర్థంతో

ప్రతి శ్లోకం ముందుగా దేవనాగరిలో, తర్వాత IAST లిప్యంతరీకరణలో, ఆ తర్వాత సరళ తెలుగు అర్థంతో ఇవ్వబడింది. సంస్కృత సమాసాలు చాలా దట్టంగా ఉంటాయి కాబట్టి, అర్థాలు పదానికి పదం కాకుండా ప్రతి శ్లోకపు భావాన్ని అందిస్తాయి. IAST లో ā, ī, ū దీర్ఘ అచ్చులు; ṭ, ḍ మూర్ధన్య ధ్వనులు (ట, డ); ś లేదా ṣ దాదాపు 'శ/ష' లా పలుకుతాయి.

శ్లోకాలు 1 నుండి 5: తాండవం మరియు శివుని రూపం

శ్లోకం 1

जटाटवीगलज्जलप्रवाहपावितस्थले
गलेऽवलम्ब्य लम्बितां भुजङ्गतुङ्गमालिकाम् ।
डमड्डमड्डमड्डमन्निनादवड्डमर्वयं
चकार चण्डताण्डवं तनोतु नः शिवः शिवम् ॥ १॥

jaṭāṭavīgalajjalapravāhapāvitasthale
gale'valambya lambitāṃ bhujaṅgatuṅgamālikām |
ḍamaḍḍamaḍḍamaḍḍamanninādavaḍḍamarvayaṃ
cakāra caṇḍatāṇḍavaṃ tanotu naḥ śivaḥ śivam || 1||

అర్థం: జటాజూటమనే అడవి నుండి ప్రవహించే జలధారలతో పవిత్రమైన కంఠం, దానిపై పూలమాలలా వేలాడే మహాసర్పం, 'డమడ్ డమడ్ డమడ్' అని మోగే ఢమరుకంతో శివుడు ప్రచండ తాండవం చేశాడు. ఆ శివుడు మనపై శుభాలను విస్తరింపజేయుగాక.

శ్లోకం 2

जटाकटाहसम्भ्रमभ्रमन्निलिम्पनिर्झरी
विलोलवीचिवल्लरीविराजमानमूर्द्धनि ।
धगद्धगद्धगज्ज्वलल्ललाटपट्टपावके
किशोरचन्द्रशेखरे रतिः प्रतिक्षणं मम ॥ २॥

jaṭākaṭāhasambhramabhramannilimpanirjharī
vilolavīcivallarīvirājamānamūrddhani |
dhagaddhagaddhagajjvalallalāṭapaṭṭapāvake
kiśoracandraśekhare ratiḥ pratikṣaṇaṃ mama || 2||

అర్థం: జటాజూటమనే లోతైన పాత్రలో సుడులు తిరిగే దివ్య నది చంచల తరంగాలతో శిరస్సు ప్రకాశించేవాడు, విశాలమైన నుదుటిపై 'ధగద్ ధగద్' అని అగ్ని జ్వలించేవాడు, బాలచంద్రుని ధరించినవాడు అయిన శివునిపై నా ప్రీతి ప్రతిక్షణం నిలిచి ఉండుగాక.

శ్లోకం 3

धराधरेन्द्रनन्दिनीविलासबन्धुबन्धुर
स्फुरद्दिगन्तसन्ततिप्रमोदमानमानसे ।
कृपाकटाक्षधोरणीनिरुद्धदुर्धरापदि
क्वचिद्दिगम्बरे मनो विनोदमेतु वस्तुनि ॥ ३॥

dharādharendranandinīvilāsabandhubandhura
sphuraddigantasantatipramodamānamānase |
kṛpākaṭākṣadhoraṇīniruddhadurdharāpadi
kvaciddigambare mano vinodametu vastuni || 3||

అర్థం: పర్వతరాజు కుమార్తె (పార్వతి) విలాస సౌందర్యంలో ఆనందించే హృదయం గలవాడు, ప్రకాశించే దిక్కులన్నింటి విస్తారంలో సంతోషించేవాడు, తన కృపాకటాక్ష ప్రవాహంతో భరించలేని ఆపదలను కూడా అడ్డుకునేవాడు అయిన దిగంబరుని యందు నా మనస్సు ఆనందం పొందుగాక.

శ్లోకం 4

जटाभुजङ्गपिङ्गलस्फुरत्फणामणिप्रभा
कदम्बकुङ्कुमद्रवप्रलिप्तदिग्वधूमुखे ।
मदान्धसिन्धुरस्फुरत्त्वगुत्तरीयमेदुरे
मनो विनोदमद्भुतं बिभर्तु भूतभर्तरि ॥ ४॥

jaṭābhujaṅgapiṅgalasphuratphaṇāmaṇiprabhā
kadambakuṅkumadravapraliptadigvadhūmukhe |
madāndhasindhurasphurattvaguttarīyamedure
mano vinodamadbhutaṃ bibhartu bhūtabhartari || 4||

అర్థం: జటలలోని సర్పాల మెరిసే మణిమయ పడగల కాంతి దిక్కుల ముఖాలను కుంకుమతో అలంకరించినట్లు చేసేవాడు, మదించిన ఏనుగు మెరిసే చర్మాన్ని ఉత్తరీయంగా ధరించినవాడు అయిన సర్వభూతాధిపతి యందు నా మనస్సు అద్భుతమైన ఆనందాన్ని పొందుగాక.

శ్లోకం 5

सहस्रलोचनप्रभृत्यशेषलेखशेखर
प्रसूनधूलिधोरणीविधूसराङ्घ्रिपीठभूः ।
भुजङ्गराजमालया निबद्धजाटजूटकः
श्रियै चिराय जायतां चकोरबन्धुशेखरः ॥ ५॥

sahasralocanaprabhṛtyaśeṣalekhaśekhara
prasūnadhūlidhoraṇīvidhūsarāṅghripīṭhabhūḥ |
bhujaṅgarājamālayā nibaddhajāṭajūṭakaḥ
śriyai cirāya jāyatāṃ cakorabandhuśekharaḥ || 5||

అర్థం: ఇంద్రుడు మొదలైన సమస్త దేవతల శిరస్సులపై ఉన్న పూల పుప్పొడితో పాదపీఠం బూడిద రంగుగా మారినవాడు, సర్పరాజుతో జటాజూటాన్ని బంధించుకున్నవాడు అయిన చంద్రశేఖరుడు చిరకాల ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదించుగాక.

శ్లోకాలు 6 నుండి 11: మన్మథ దహనం మరియు దుష్ట సంహారి

శ్లోకం 6

ललाटचत्वरज्वलद्धनञ्जयस्फुलिङ्गभा
निपीतपञ्चसायकं नमन्निलिम्पनायकम् ।
सुधामयूखलेखया विराजमानशेखरं
महाकपालि सम्पदे शिरो जटालमस्तु नः ॥ ६॥

lalāṭacatvarajvaladdhanañjayasphuliṅgabhā
nipītapañcasāyakaṃ namannilimpanāyakam |
sudhāmayūkhalekhayā virājamānaśekharaṃ
mahākapāli sampade śiro jaṭālamastu naḥ || 6||

అర్థం: నుదుటిపై జ్వలించే అగ్ని పంచబాణుడైన మన్మథుని దహించిన, దేవేంద్రుడు నమస్కరించే, అమృతకిరణుడైన చంద్రరేఖతో ప్రకాశించే మహాకపాలి జటాధారి శిరస్సు మనకు సంపదను ప్రసాదించుగాక.

శ్లోకం 7

करालभालपट्टिकाधगद्धगद्धगज्ज्वल
द्धनञ्जयाहुतीकृतप्रचण्डपञ्चसायके ।
धराधरेन्द्रनन्दिनीकुचाग्रचित्रपत्रक
प्रकल्पनैकशिल्पिनि त्रिलोचने रतिर्मम ॥ ७॥

karālabhālapaṭṭikādhagaddhagaddhagajjvala
ddhanañjayāhutīkṛtapracaṇḍapañcasāyake |
dharādharendranandinīkucāgracitrapatraka
prakalpanaikaśilpini trilocane ratirmama || 7||

అర్థం: తన భయంకరమైన నుదుటిపై మండే అగ్నిలో మహాబలుడైన పంచబాణుడు మన్మథుని ఆహుతి చేసినవాడు, పర్వతరాజపుత్రి పార్వతికి అలంకార చిత్రాలు దిద్దే ఏకైక కళాకారుడు అయిన త్రిలోచనునిపై నా ప్రీతి.

శ్లోకం 8

नवीनमेघमण्डलीनिरुद्धदुर्धरस्फुरत्
कुहूनिशीथिनीतमःप्रबन्धबद्धकन्धरः ।
निलिम्पनिर्झरीधरस्तनोतु कृत्तिसिन्धुरः
कलानिधानबन्धुरः श्रियं जगद्धुरन्धरः ॥ ८॥

navīnameghamaṇḍalīniruddhadurdharasphurat
kuhūniśīthinītamaḥprabandhabaddhakandharaḥ |
nilimpanirjharīdharastanotu kṛttisindhuraḥ
kalānidhānabandhuraḥ śriyaṃ jagaddhurandharaḥ || 8||

అర్థం: కొత్త వర్షమేఘాలు కమ్మిన అమావాస్య అర్ధరాత్రిలా నల్లని కంఠం గలవాడు, దివ్య గంగను ధరించినవాడు, గజచర్మం ధరించినవాడు, చంద్రునితో మనోహరుడు, జగద్భారాన్ని మోసేవాడు అయిన శివుడు మన ఐశ్వర్యాన్ని విస్తరింపజేయుగాక.

శ్లోకం 9

प्रफुल्लनीलपङ्कजप्रपञ्चकालिमप्रभा
ऽवलम्बिकण्ठकन्दलीरुचिप्रबद्धकन्धरम् ।
स्मरच्छिदं पुरच्छिदं भवच्छिदं मखच्छिदं
गजच्छिदान्धकच्छिदं तमन्तकच्छिदं भजे ॥ ९॥

praphullanīlapaṅkajaprapañcakālimaprabhā
'valambikaṇṭhakandalīruciprabaddhakandharam |
smaracchidaṃ puracchidaṃ bhavacchidaṃ makhacchidaṃ
gajacchidāndhakacchidaṃ tamantakacchidaṃ bhaje || 9||

అర్థం: విరిసిన నీలి కమలాల వలె నల్లగా మెరిసే కంఠం గలవాడు, మన్మథుని, త్రిపురాలను, సంసార బంధాన్ని, దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడు, గజాసురుని, అంధకుని, మృత్యువును కూడా సంహరించినవాడు అయిన ఆ శివుని నేను భజిస్తాను.

శ్లోకం 10

अखर्वसर्वमङ्गलाकलाकदम्बमञ्जरी
रसप्रवाहमाधुरीविजृम्भणामधुव्रतम् ।
स्मरान्तकं पुरान्तकं भवान्तकं मखान्तकं
गजान्तकान्धकान्तकं तमन्तकान्तकं भजे ॥ १०॥

akharvasarvamaṅgalākalākadambamañjarī
rasapravāhamādhurīvijṛmbhaṇāmadhuvratam |
smarāntakaṃ purāntakaṃ bhavāntakaṃ makhāntakaṃ
gajāntakāndhakāntakaṃ tamantakāntakaṃ bhaje || 10||

అర్థం: సర్వమంగళ అయిన దేవి పుష్పగుచ్ఛాల నుండి ప్రవహించే మధుర రసాన్ని గ్రోలే తుమ్మెద వంటివాడు, మన్మథుని, త్రిపురాలను, సంసార బంధాన్ని, యజ్ఞాన్ని అంతం చేసినవాడు, గజాసురుని, అంధకుని, మృత్యువును అంతం చేసినవాడు అయిన ఆ శివుని నేను భజిస్తాను.

శ్లోకం 11

जयत्वदभ्रविभ्रमभ्रमद्भुजङ्गमश्वस
द्विनिर्गमत्क्रमस्फुरत्करालभालहव्यवाट् ।
धिमिद्धिमिद्धिमिद्ध्वनन्मृदङ्गतुङ्गमङ्गल
ध्वनिक्रमप्रवर्तितप्रचण्डताण्डवः शिवः ॥ ११॥

jayatvadabhravibhramabhramadbhujaṅgamaśvasa
dvinirgamatkramasphuratkarālabhālahavyavāṭ |
dhimiddhimiddhimiddhvananmṛdaṅgatuṅgamaṅgala
dhvanikramapravartitapracaṇḍatāṇḍavaḥ śivaḥ || 11||

అర్థం: 'ధిమిద్ ధిమిద్ ధిమిద్' అని మోగే మృదంగపు మంగళకరమైన, ఉద్ధృత లయకు అనుగుణంగా ప్రచండ తాండవం చేసేవాడు, ఆకాశంలో సుడులు తిరిగే సర్పాల శ్వాసతో నుదుటి అగ్ని ఎగసిపడేవాడు అయిన శివునికి జయము.

శ్లోకాలు 12 నుండి 15: కవి తపన

శ్లోకం 12

दृषद्विचित्रतल्पयोर्भुजङ्गमौक्तिकस्रजोर्
गरिष्ठरत्नलोष्ठयोः सुहृद्विपक्षपक्षयोः ।
तृणारविन्दचक्षुषोः प्रजामहीमहेन्द्रयोः
समप्रवृत्तिकः कदा सदाशिवं भजाम्यहम् ॥ १२॥

dṛṣadvicitratalpayorbhujaṅgamauktikasrajor
gariṣṭharatnaloṣṭhayoḥ suhṛdvipakṣapakṣayoḥ |
tṛṇāravindacakṣuṣoḥ prajāmahīmahendrayoḥ
samapravṛttikaḥ kadā sadāśivaṃ bhajāmyaham || 12||

అర్థం: రాయి మరియు అందమైన పాన్పు, సర్పం మరియు ముత్యాల హారం, విలువైన రత్నం మరియు మట్టి ముద్ద, మిత్రుడు మరియు శత్రువు, గడ్డిపోచ మరియు కమలనయన అయిన సుందరి, సామాన్యుడు మరియు చక్రవర్తి - వీటన్నింటి పట్ల సమభావంతో నేను సదాశివుని ఎప్పుడు భజిస్తాను?

శ్లోకం 13

कदा निलिम्पनिर्झरीनिकुञ्जकोटरे वसन्
विमुक्तदुर्मतिः सदा शिरःस्थमञ्जलिं वहन् ।
विलोललोललोचनो ललामभाललग्नकः
शिवेति मन्त्रमुच्चरन् कदा सुखी भवाम्यहम् ॥ १३॥

kadā nilimpanirjharīnikuñjakoṭare vasan
vimuktadurmatiḥ sadā śiraḥsthamañjaliṃ vahan |
vilolalolalocano lalāmabhālalagnakaḥ
śiveti mantramuccaran kadā sukhī bhavāmyaham || 13||

అర్థం: దివ్య గంగా తీరంలోని ఒక పొదరింటి గుహలో నివసిస్తూ, దుర్బుద్ధి నుండి విముక్తుడనై, ఎల్లప్పుడూ తలపై అంజలి ఘటించి, అందమైన తిలకం గల నుదురు గల ప్రభువుపై భక్తితో కదలాడే కన్నులతో, 'శివ' అనే మంత్రాన్ని జపిస్తూ నేను ఎప్పుడు సుఖిస్తాను?

శ్లోకం 14

निलिम्पनाथनागरीकदम्बमौलमल्लिका
निगुम्फनिर्भरक्षरन्मधूष्णिकामनोहरः ।
तनोतु नो मनोमुदं विनोदिनीमहर्निशं
परश्रियः परं पदं तदङ्गजत्विषां चयः ॥ १४॥

nilimpanāthanāgarīkadambamaulamallikā
nigumphanirbharakṣaranmadhūṣṇikāmanoharaḥ |
tanotu no manomudaṃ vinodinīmaharniśaṃ
paraśriyaḥ paraṃ padaṃ tadaṅgajatviṣāṃ cayaḥ || 14||

అర్థం: పరమ సౌందర్యానికి పరమ స్థానమైనది, దేవకాంతల కేశాలలోని మల్లెమాలల నుండి జాలువారే మకరందంతో మనోహరమైనది అయిన శివుని శరీర కాంతిపుంజం మా మనస్సులకు రేయింబవళ్ళు ఆనందాన్ని కలిగించుగాక.

శ్లోకం 15

प्रचण्डवाडवानलप्रभाशुभप्रचारणी
महाष्टसिद्धिकामिनीजनाऽवहूतजल्पना ।
विमुक्तवामलोचनाविवाहकालिकध्वनिः
शिवेति मन्त्रभूषणा जगज्जयाय जायताम् ॥ १५॥

pracaṇḍavāḍavānalaprabhāśubhapracāraṇī
mahāṣṭasiddhikāminījanā'vahūtajalpanā |
vimuktavāmalocanāvivāhakālikadhvaniḥ
śiveti mantrabhūṣaṇā jagajjayāya jāyatām || 15||

అర్థం: మంత్రాలకు ఆభరణమైన 'శివ' అనే నాదం లోక విజయం కోసం మారుమోగుగాక: బడబాగ్ని వలె ప్రకాశించేది, సుందర నయన అయిన దేవి వివాహ సమయంలో మోగిన శుభనాదం, అష్ట మహాసిద్ధులు ఆహ్వానించినట్లుగా వచ్చి చేరేది.

శ్లోకాలు 16 మరియు 17: ఫలశ్రుతి

శ్లోకం 16

इमं हि नित्यमेवमुक्तमुत्तमोत्तमं स्तवं
पठन्स्मरन्ब्रुवन्नरो विशुद्धिमेतिसन्ततम् ।
हरे गुरौ सुभक्तिमाशु याति नाऽन्यथा गतिं
विमोहनं हि देहिनां सुशङ्करस्य चिन्तनम् ॥ १६॥

imaṃ hi nityamevamuktamuttamottamaṃ stavaṃ
paṭhansmaranbruvannaro viśuddhimetisantatam |
hare gurau subhaktimāśu yāti nā'nyathā gatiṃ
vimohanaṃ hi dehināṃ suśaṅkarasya cintanam || 16||

అర్థం: ఉత్తమోత్తమమైన ఈ స్తోత్రాన్ని ప్రతిరోజూ చదివే, స్మరించే లేదా పఠించే వ్యక్తి నిరంతరం శుద్ధుడవుతాడు; గురుస్వరూపుడైన హరునిపై త్వరలోనే గాఢమైన భక్తిని పొందుతాడు; దీనికి వేరే మార్గం లేదు. శంకరుని చింతన దేహధారుల మోహాన్ని తొలగిస్తుంది.

శ్లోకం 17

पूजावसानसमये दशवक्त्रगीतं
यः शम्भुपूजनपरं पठति प्रदोषे ।
तस्य स्थिरां रथगजेन्द्रतुरङ्गयुक्तां
लक्ष्मीं सदैव सुमुखीं प्रददाति शम्भुः ॥ १७॥

pūjāvasānasamaye daśavaktragītaṃ
yaḥ śambhupūjanaparaṃ paṭhati pradoṣe |
tasya sthirāṃ rathagajendraturaṅgayuktāṃ
lakṣmīṃ sadaiva sumukhīṃ pradadāti śambhuḥ || 17||

అర్థం: ప్రదోష సాయంత్రం పూజ ముగింపు సమయంలో, శివపూజకు అంకితమైన, పది తలలవాడు (రావణుడు) పాడిన ఈ స్తోత్రాన్ని పఠించేవారికి శంభుడు రథాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలతో కూడిన స్థిరమైన, ప్రసన్నమైన ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తాడు.

ముగింపు వాక్యం

॥ इति श्रीरावणकृतं शिवताण्डवस्तोत्रं सम्पूर्णम् ॥

|| iti śrīrāvaṇakṛtaṃ śivatāṇḍavastotraṃ sampūrṇam ||

అర్థం: ఇంతటితో రావణుడు రచించిన శివ తాండవ స్తోత్రం సంపూర్ణం.

శివ తాండవ స్తోత్రాన్ని సంప్రదాయంగా ఎప్పుడు పఠిస్తారు

• సోమవారాలు: శివునికి ప్రీతికరమైన వారపు రోజు. మా హిందూ ధర్మంలో సోమవారం గైడ్ చూడండి.
• ప్రదోషం: ప్రదోష సాయంత్రం శివపూజ ముగింపులో దీనిని పఠించాలని స్తోత్రమే సూచిస్తుంది. మా ప్రదోషం గైడ్ చూడండి.
• మహాశివరాత్రి మరియు కార్తీకం: మా మహాశివరాత్రి గైడ్‌లు మరియు కార్తీక సోమవారం 2026 చూడండి.

శివ తాండవ స్తోత్రాన్ని ఎలా పఠించాలి

1. స్నానం చేసి శివలింగం లేదా శివుని చిత్రపటం ముందు కూర్చోండి. జలం సమర్పించండి; ఉంటే ఒక బిల్వపత్రం, ఒక తెల్లని పువ్వు కూడా సమర్పించండి.
2. దీపం వెలిగించి, మనస్సు స్థిరపడేందుకు కొన్నిసార్లు 'ఓం నమః శివాయ' జపించండి.
3. లఘు-గురు లయను పాటిస్తూ శ్లోకాలను స్థిరమైన వేగంతో పఠించండి. అభ్యాసంతో వేగం వస్తుంది; స్పష్టత మరింత ముఖ్యం.
4. ఫలశ్రుతితో, కొద్దిసేపు మౌనంతో ముగించండి; కావాలనుకుంటే హారతి ఇవ్వండి.

ఉచ్చారణ సూచనలు

• పొడవైన సమాసాలను అక్షర జంటలుగా విడదీయండి: ja-ṭā-ṭa-vī-ga-laj-ja-la (జ-టా-ట-వీ-గ-లజ్-జ-ల). ప్రతి జంటలో ముందు లఘువు, తర్వాత గురువు.
• 'ḍamaḍḍamaḍḍamaḍḍaman', 'dhagaddhagaddhagaj' లోని ద్విత్వ హల్లులను జారవిడవకండి; అవే డప్పు దెబ్బల నాదాన్ని ఇస్తాయి.
• ṇ, ṭ, ḍ (ణ, ట, డ) లను నాలుకను వెనక్కి మడిచి పలకాలి; ś, ṣ (శ, ష) రెండూ దాదాపు 'sh' లా పలుకుతాయి.

ప్రాముఖ్యత

తాండవం సృష్టి, లయలను సూచించే శివ నృత్యం. ఈ స్తోత్రం విస్మయాన్ని, ఆత్మీయతను కలుపుతుంది: తన ఢమరుకంతో లోకాలను కదిలించే విశ్వ నర్తకుడే, గంగా తీరంలోని నిశ్శబ్ద కుటీరంలో సేవించాలని కవి తపించే ప్రభువు కూడా. ఈ స్తోత్రం శక్తినిస్తుందని, భయాన్ని తొలగిస్తుందని, మనస్సును శుద్ధి చేస్తుందని భక్తులు సంప్రదాయంగా విశ్వసిస్తారు; దాని ఫలశ్రుతి భక్తి, ఐశ్వర్యాల గురించి చెబుతుంది. ఇవి స్తోత్రంలోని విశ్వాస వచనాలు, నిర్దిష్ట ఫలితాలకు హామీలు కావు.

ఇతర శివ స్తోత్రాలు: లింగాష్టకం, రుద్రాష్టకం మరియు శివ పంచాక్షర స్తోత్రం.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శివ తాండవ స్తోత్రాన్ని ఎవరు రచించారు?

సంప్రదాయం ప్రకారం దీనిని లంకాధిపతి, గొప్ప శివభక్తుడైన రావణుడు రచించాడని చెబుతారు. చివరి శ్లోకం దీనిని 'దశవక్త్ర గీతం', అంటే పది తలలవాడు పాడినదని పేర్కొంటుంది. శివుడు తన కాలి బొటనవేలితో కైలాస పర్వతాన్ని నొక్కినప్పుడు రావణుడు ఈ స్తోత్రాన్ని పాడాడని ఒక ప్రసిద్ధ కథ ఉంది; ఇది చారిత్రక వాస్తవం కాదు, సంప్రదాయ కథనం.

శివ తాండవ స్తోత్రం అంత శక్తివంతంగా ఎందుకు వినిపిస్తుంది?

1 నుండి 16 వరకు శ్లోకాలు పంచచామర ఛందస్సులో ఉంటాయి: ప్రతి పాదంలో పదహారు అక్షరాలు, లఘువు గురువు మార్చి మార్చి, డప్పు దెబ్బలా వస్తాయి. 'డమడ్ డమడ్', 'ధిమిద్ ధిమిద్' వంటి ధ్వని పదాలు ఢమరుకం, మృదంగాల నాదాన్ని అనుకరిస్తాయి. 17వ శ్లోకం వేరే, ప్రవహించే ఛందస్సులో (వసంతతిలక) ఉంటుంది.

శివ తాండవ స్తోత్రాన్ని ఎప్పుడు పఠించాలి?

సంప్రదాయంగా సోమవారాలు, ప్రదోష సాయంత్రాలు (17వ శ్లోకం ప్రదోషాన్ని ప్రస్తావిస్తుంది), మహాశివరాత్రి నాడు, అలాగే శ్రావణ మాసం, కార్తీక మాసంలో పఠిస్తారు. చాలా మంది భక్తులు శివపూజ తర్వాత ప్రతిరోజూ దీనిని పఠిస్తారు.

స్త్రీలు శివ తాండవ స్తోత్రాన్ని పఠించవచ్చా?

అవును. ఇది స్త్రీలు, పురుషులు, పిల్లలు అందరూ పఠించే భక్తి స్తోత్రం. ప్రత్యేక నియమాలు పాటించే కుటుంబాలు తమ పెద్దలు లేదా గురువు సూచనలను అనుసరించవచ్చు.

శివ తాండవ స్తోత్రం నేర్చుకోవడం కష్టమా?

పొడవైన సమాస పదాల వల్ల ఇది చాలా స్తోత్రాల కంటే కొంచెం కష్టం. ఒకసారి ఒక్క శ్లోకం నేర్చుకోండి: ముందు రికార్డింగ్ వినండి, IAST ను అక్షరాలుగా విడదీసి నెమ్మదిగా చదవండి, తర్వాత వేగం పెంచండి. చాలా మంది మొదటి ఐదు శ్లోకాలను రెండు మూడు వారాల్లో నేర్చుకుంటారు.

దీనిని పఠించడం వల్ల కలిగే ఫలితాలు ఏమిటి?

నిత్య పారాయణం మనస్సును శుద్ధి చేసి శివునిపై భక్తిని కలిగిస్తుందని 16వ శ్లోకం చెబుతుంది; ప్రదోష పూజ తర్వాత పఠించేవారికి స్థిరమైన ఐశ్వర్యం లభిస్తుందని 17వ శ్లోకం చెబుతుంది. ఇది ధైర్యాన్ని, అంతర్గత శక్తిని ఇస్తుందని భక్తులు సంప్రదాయంగా విశ్వసిస్తారు. ఇవి విశ్వాసానికి సంబంధించిన మాటలు, హామీలు కావు.

సంపాదకుని గమనిక (18 అక్టోబర్ 2026)

ఈ పేజీలోని శివ తాండవ స్తోత్ర పాఠం sanskritdocuments.org లోని Shivatandavastotram (Ravanakritam) (ఫైల్ shivtAND.itx) నుండి తీసుకున్నది; దీనిని indic_transliteration సాఫ్ట్‌వేర్‌తో ITRANS నుండి దేవనాగరి, IAST లిపులలోకి మార్చి, ఆ సైట్ దేవనాగరి పేజీతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాము. మూలంలో కొన్ని పాఠాంతరాలు ఉన్నాయి; మేము అంతటా దాని ప్రధాన పాఠాన్నే అనుసరించాము: 3వ శ్లోకంలో 'క్వచిద్దిగంబరే', 'క్వచిచ్చిదంబరే' అనే రెండు పాఠాలు ఇచ్చింది, మేము మొదటిదాన్ని తీసుకున్నాము; 10వ శ్లోకంలో 'అఖర్వ', 'అగర్వ' అని ఇచ్చింది, మేము 'అఖర్వ' తీసుకున్నాము; 6, 12, 13, 17 శ్లోకాల తర్వాత బ్రాకెట్లలో ఇచ్చిన ప్రత్యామ్నాయ పంక్తులను ఉపయోగించలేదు. 17 శ్లోకాల తర్వాత మూలం 'నమామి పార్వతీపతిం' అని మొదలయ్యే ఒక తదుపరి కాలపు శ్లోకాన్ని, మరో ఫలశ్రుతిని జోడిస్తుంది; కొన్ని ప్రతులు వాటిని చేర్చుతాయి, కానీ ఇక్కడ వాటిని ఇవ్వలేదు. తెలుగు అర్థాలు మా సొంతవి; ఈ స్తోత్రాన్ని ఎలాంటి నిర్దిష్ట ఫలితాల వాగ్దానం లేకుండా భక్తి సమర్పణగా అందిస్తున్నాము.

సంబంధిత గైడ్‌లు

• హిందూ ధర్మంలో సోమవారం: సోమవార వ్రతం మరియు శివారాధన
• ప్రదోషం: పూర్తి గైడ్
• లింగాష్టకం అర్థంతో మరియు సోమవార విధానం
• శివుడు: అన్ని గైడ్‌లు
• శివ చాలీసా అర్థంతో
• కాలభైరవ అష్టకం అర్థంతో