త్రిగుణ సిద్ధాంతం: సత్వ, రజస్, తమస్ గుణాల సమతుల్యత – శ్రీకృష్ణ ఉపదేశం

ప్రకృతిలో మూడుగుణాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉన్నాయి. కానీ ఒకే గుణం ఉన్న జీవి ఉండదు. అలా ఎందుకు అంటే, ఏ పని చేయడానికైనా రజోగుణం కావాలి. పని చేసి అలసి పోతే విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి, నిద్రపోవడానికి తమోగుణం కావాలి .

కాబట్టి పరమ సాత్వికగుణము కలవాడికైనా, రజోగుణం, తమోగుణం లేకపోతే జీవితం సాగదు. కాకపోతే సత్వగుణం ఎక్కువగా, రజస్తమోగుణాలు కొద్దిపాళ్లలో ఉన్న వారిని శుద్ధసత్వగుణ సంపన్నుడు అని అంటారు.

సత్వగుణం కలిగిన వాడు ప్రకాశవంతంగా, నిర్మలంగా ఉంటాడు. అంటే మంచి తెలితేటలతో వెలిగిపోతుంటాడు. సోమరి తనం ఉండదు. విషయగ్రహణ శక్తి, ధారణ శక్తి అంటే జ్ఞాపక శక్తి ఎక్కువగా ఉంటుంది. మనసు నిర్మలంగా ఉంటుంది. చెడు ఆలోచనలు ఉండవు.

సాత్వికుడి మనస్సు ఎటువంటి వికారాలకు, ఒడిదుడుకులకు, ఒత్తిళ్లకు లోను కాదు. ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా సమత్వ బుద్ధి కలిగి ఉంటుంది. అన్ని చెప్పాడు శ్రీకృష్ణుడు.

            జై శ్రీ కృష్ణ

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఒకే గుణం ఉన్న జీవి ఎందుకు ఉండదు?

ప్రకృతిలో మూడు గుణాలు ఒకదానితో ఒకటి కలిసి ఉంటాయి. ఏ పని చేయడానికైనా రజోగుణం కావాలి, పని చేసి అలసిపోతే విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి, నిద్రపోవడానికి తమోగుణం కావాలి.

శుద్ధసత్వగుణ సంపన్నుడు అని ఎవరిని అంటారు?

సత్వగుణం ఎక్కువగా, రజస్తమోగుణాలు కొద్దిపాళ్లలో ఉన్న వ్యక్తిని శుద్ధసత్వగుణ సంపన్నుడు అని అంటారు. పరమ సాత్వికుడికైనా రజోగుణం, తమోగుణం లేకపోతే జీవితం సాగదు.

సత్వగుణం కలిగిన వ్యక్తి లక్షణాలు ఏమిటి?

సత్వగుణం కలిగినవాడు ప్రకాశవంతంగా, నిర్మలంగా, మంచి తెలివితేటలతో ఉంటాడు. సోమరితనం ఉండదు, విషయగ్రహణ శక్తి, జ్ఞాపక శక్తి ఎక్కువగా ఉంటాయి, చెడు ఆలోచనలు ఉండవు.

సాత్వికుడి మనస్సు ఎలా ఉంటుంది?

సాత్వికుడి మనస్సు ఎటువంటి వికారాలకు, ఒడిదుడుకులకు, ఒత్తిళ్లకు లోను కాదు. ఎల్లప్పుడూ ప్రశాంతంగా, సమత్వ బుద్ధి కలిగి ఉంటుందని శ్రీకృష్ణుడు చెప్పాడు.

రజోగుణం, తమోగుణం జీవితానికి ఎందుకు అవసరం?

పనులు చేయడానికి కావలసిన చైతన్యం రజోగుణం నుంచి వస్తుంది. అలసట తీర్చుకోవడానికి అవసరమైన విశ్రాంతి, నిద్ర తమోగుణం వల్ల కలుగుతాయి, అందుకే మూడు గుణాల సమతుల్యత అవసరం.