పురాణాల్లో వ్యక్తుల పేర్ల అర్థాలు – రామాయణం, మహాభారతం & పురాణ నామార్థ విశ్లేషణ
పురాణాల్లో వ్యక్తుల పేర్లు.. అర్ధాలు.
- అనసూయ – అసూయ లేనిది
- అర్జునుడు – స్వచ్చమైన చాయ కలవాడు
- అశ్వత్థామ – గుర్రము వలె సామర్ధ్యము/బలము కలవాడు, ఇతను పుట్టగానే అశ్వము వలె పెద్ద ధ్వని రావడం వలన అశ్వత్థామ అయ్యాడు.
- ఆంజనేయుడు – ‘అంజన’కు పుట్టినవాడు.
- ఇంద్రజిత్తు – ఇంద్రుని జయించినవాడు (జితమంగా విజయము)
- ఊర్వశి – నారాయణుడి ఊరువు (తొడ) నుండి ఉద్భవించినది.
- కర్ణుడు – పుట్టుకతో ‘కర్ణ’కుండలాలు కలవాడు.
- కుంభకర్ణుడు – ఏనుగు యొక్క ‘కుంభస్థల’ ప్రమాణముగల కర్ణములు (చెవులు) కలవాడు.
- కుచేలుడు – చినిగిన లేక మాసిన వస్త్రము కలవాడు (చేలము అనగా వస్త్రము).
- కుబేరుడు – నికృష్టమైన శరీరము కలవాడు (బేరమనగా శరీరము).
- గంగ – గమన శీలము కలది .భగీరధునకు పుత్రికగా ప్రసిద్ధినొందినది కనుక భాగీరధి అని, జహ్నుమునికి పుత్రికగా ప్రసిద్ధి నొందినది కనుక జాహ్నవి అని గంగకు పేర్లు కలవు.
- గరుత్మంతుడు – విశిష్టమైన రెక్కలు కలవాడు
- ఘటోత్కచుడు – కుండవలె గుబురైన జుట్టు కలవాడు (ఘటమనగా కుండ)
- జరాసంధుడు – ‘జర’ అను రాక్షసి చేత శరీర భాగాలు సంధింపబడిన (అతికింపబడిన) వాడు.
- తుంబురుడు – తుంబుర (వాద్య విశేషము) కలవాడు
- దశరధుడు – దశ (పది) దిశలలో రధ గమనము కలవాడు.
- ధృతరాష్ట్రుడు – రాష్ట్రమునంతటినీ అదుపులో ఉంచుకొనువాడు.
- త్రిశంకుడు – 1. తండ్రిని ఎదిరించుట 2, పరభార్యను అపహరించుట 3. గోమాంసము తినుట అను మూడు
- శంకువులు(పాపాలు) చేసినవాడు.
- దమయంతి – 1. ‘దమనుడు’ అను ముని వరము వలన జన్మించినది. 2. తన అందముచే ఇతరులను దమించునది.(అణచునది).
- దుర్వాసుడు – దుష్టమైన వస్త్రము కలవాడు. (వాసమనగా వస్త్రము)
- దుర్యోధనుడు – (దుర్+యోధుడు) ఇతరులు సుఖముగా యుద్ధము చేయుటకు వీలుపడనివాడు.
- దుశ్శాసనుడు – సుఖముగా శాసింప (అదుపు చేయ) సాధ్యము కానివాడు.
- ద్రోణుడు – ద్రోణము(కుండ)నుండి పుట్టినవాడు.
- ధర్మరాజు – సత్యము, అహింస మొదలగు ధర్మములను పాటించే రాజు. కుంతి భర్త అనుమతి పొంది ధర్ముని వలన(యమధర్మరాజు) కన్న సంతానము కనుక ధర్మజుడని, యుద్ధమునందు స్థిరమైన పరాక్రమమును ప్రదర్శించువాడు కనుక యుధిష్టిరుడని పేర్లు కలిగాయి.
- నారదుడు – 1.జ్ఞానమును ఇచ్చువాడు (నారమనగా జ్ఞానము) 2. కలహప్రియుడగుటచే నరసంధమును భేదించువాడు.
- ప్రద్యుమ్నుడు – ప్రకృష్టమైన (అధికమైన) బలము కలవాడు (ధ్యుమ్నము :బలము)
- ప్రభావతి – ప్రభ (వెలుగు)కలది.
- ప్రహ్లాదుడు – భగవంతుని దర్శనముచే అధికమైన ఆహ్లాదము పొందువాడు
- బలరాముడు – బలముచే జనులను రమింపచేయువాడు.
- బృహస్పతి – బృహత్తులకు (వేదమంత్రాలకు) ప్రభువు (బృహస్పతి)
- భరతుడు – అశేషమైన భూమిని భరించిన (పోషించిన) వాడు.
- భీముడు – భయమును కలిగించువాడు
- భీష్ముడు – తండ్రి సుఖము కొరకై తను రాజ్య సుఖములను వదులుకోవడమే కాక వివాహం చేసుకోను అని భీష్మమైన (భయంకరమైన) ప్రతిజ్ఞ చేసినవాడు.
- మండోదరి – పలుచని ఉదరము కలది (మండ-పలుచని)
- మన్మధుడు – మనస్సు కలత పెట్టువాడు.
- మహిషాసురుడు 1. రంభుడు మహిషంతో (గేదే) రమించగా పుట్టినవాడు
- 2. ‘మహిష్మతి’ అనే ఆమె శాపం వలన మహిషమై(గేదె) ఉండి సింధు ధ్వీపుడనే రాజు రేతస్సును మింగి గర్భాన్నిధరించి ఇతనికి జన్మనిస్తుంది.
- యముడు – యమము (లయ)నుపొందించువాడు.
- యశోద యశస్సును (కీర్తి) కలిగించునది.
- రాముడు – రమంతే యోగినః అస్మెన్ = రామ(రమ్ -క్రీడించుట)
- యోగులందరూ ఈ పరమాత్మునియందు విహరించెదరు/ఆనందించెదరు.
- రావణాసురుడు – కైలాసమును రావణుడు ఎత్తగా దానిని శివుడు బొటనవేలితో నొక్కినప్పుడు గొప్ప రవము (ధ్వని) చేసినవాడు
- రుక్మిణి – రుక్మము(బంగారము) కలది
- వాల్మీకి -ఆయన నిరాహారుడై తపస్సు చేయగా వాని శరీరముపై వల్మీకములు (పుట్టలు) మొలచుటవలన వాల్మీకి అయ్యాడు.
- వ్యాసుడు -వేదాల్ని వ్యాసం (విభజించి వ్యాప్తి చేయుట) చేసినవాడు.
- విదురుడు – బుద్ధిమంతుడు , తెలివిగలవాడు
- విభీషణుడు – దుష్టులకు విశేష భీతిని కలిగించువాడు
- శంతనుడు – శం = సుఖము/శుభము తను = విస్తరింపజేయుట , సుఖమును, శుభమును విస్తరింపజేయువాడు, ములుకులతో(బాణములతో) బాధించువాడు (శల్యమంగా బాణము)
- శకుంతల – శకుంతలములచే (పక్షులచే) రక్షింపబడినది.
- శూర్పణఖ – చేటల వంటి గోరులుకలది (శూర్పమనగా చేట, నఖ మనగా గోరు)
సగరుడు – విషముతో పుట్టినవాడు (గర/గరళ శబ్దాలకు విషమని అర్ధము) (గర్భములో ఉండగా విష ప్రయోగానికిగురై ఆ విషంతోనే పుట్టినవాడు)
సత్యభామ – నిజమైన కోపము కలది ( భామ – క్రోధే)
సీత – నాగటి చాలు (జనక చక్రవర్తి భూమి దున్నుతుండగా నాగటి చాలులో దొరికిన శివు కనుక సీత అయినద