హరిహర్ ధామ్
శివ temple · Jharkhand, India
హరిహర్ ధామ్ జార్ఖండ్లోని గిరిడీహ్ జిల్లా, బగోదర్ బ్లాక్లో ఉన్న శివాలయం (ETV Bharat; Lagatar). దీని అత్యంత ప్రసిద్ధ విశేషం ఆలయ కట్టడమే — ఇది శివలింగ ఆకారంలో సుమారు 65 అడుగుల ఎత్తుకు లేచి ఉంటుంది, అందువల్ల దూరం నుంచి చూస్తే ఆలయం మొత్తం ఒక లింగంలా కనిపిస్తుంది (ETV Bharat; Patrika; Zee News).
జంటలు వివాహం చేసుకోవడానికి వచ్చే స్థలంగా కూడా ఇది విస్తృతంగా ప్రసిద్ధి చెందింది (Patrika; Zee News).
Faith & Tradition
Religious Significance of హరిహర్ ధామ్
ఏడాది పొడవునా భక్తులు వస్తుంటారు, కానీ శ్రావణ సోమవారాల్లో, శ్రావణ పౌర్ణమి నాడు రద్దీ అత్యధికంగా ఉంటుంది; ఆ సమయంలో దేశం నలుమూలల నుంచి, విదేశాల నుంచి కూడా సందర్శకులు వస్తారు (ETV Bharat; Patrika). శ్రావణ మాసంలో దేవఘర్లోని బాబా ధామ్కు వెళ్లే యాత్రికులు కూడా ఇక్కడ ఆగుతారు (ETV Bharat).
ఈ ఆలయం త్వరగా జరిగే పెళ్లిళ్లతో ప్రజాదరణ పొందింది — దీనిని 'ఝట్ మంగనీ పట్ బ్యాహ్' (చటుక్కున నిశ్చితార్థం, పటుక్కున పెళ్లి) అనే నానుడితో చెబుతారు; శుభ ముహూర్తాల్లో శివుని సాక్షిగా ఇక్కడ పెద్ద సంఖ్యలో వివాహాలు జరుగుతాయి (Patrika; Zee News; Lagatar). వివాహం ఆలస్యమవుతున్నవారు ఇక్కడ ప్రార్థించిన తర్వాత వారి కోరిక నెరవేరుతుందని స్థానిక నమ్మకం (Patrika). కుటుంబాలు కొత్త వాహనాలను ఆశీర్వాదం కోసం తీసుకువస్తాయి, ఆలయంలో నిశ్చితార్థాలు, పుట్టు వెంట్రుకలు (ముండన్) వేడుకలు కూడా జరుపుకుంటాయి (ETV Bharat).
Heritage
History of హరిహర్ ధామ్
స్థానిక వార్తా కథనాలు ఈ ఆలయ నిర్మాణాన్ని బెంగాల్కు చెందిన అమర్నాథ్ ముఖోపాధ్యాయ్కు ఆపాదిస్తాయి; స్థానికంగా ఆయనను అమర్నాథ్ మహారాజ్గా స్మరించుకుంటారు (ETV Bharat; Lagatar). ETV Bharat ప్రకారం, ఆయన పశ్చిమ బెంగాల్లో న్యాయ పదవిలో పనిచేసిన విద్వాంసుడు; లౌకిక జీవితాన్ని త్యజించి చార్ ధామ్ దర్శనానికి కాలినడకన బయలుదేరి, బగోదర్లో ఆగిన తర్వాత ఇక్కడ ఆలయం నిర్మించాలని నిర్ణయించుకున్నారు (ETV Bharat). స్థానికుల సహాయంతో ఆలయం నిర్మితమైంది (ETV Bharat).
నిర్మాణానికి ముందు ఈ ప్రదేశం నిర్జనంగా, పొదలతో నిండి ఉండేదని, సమీపంలో శ్మశానం ఉండేదని, ప్రజలు అటువైపు వెళ్లడానికి సంకోచించేవారని చెబుతారు (ETV Bharat). ఆలయ ప్రాంగణంలో వ్యవస్థాపకుని విగ్రహం ఉంది (Lagatar). ఆలయం ఎప్పుడు స్థాపించబడిందనే విషయంలో ప్రచురిత కథనాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి, కాబట్టి ఇక్కడ స్థాపన తేదీని ఇవ్వడం లేదు.
Architecture and sacred features
ఆలయ బాహ్య నిర్మాణం సుమారు 65 అడుగుల ఎత్తైన శివలింగ రూపంలో ఉంటుంది (ETV Bharat; Patrika; Zee News). ఈ నిర్మాణం లోపల ఉన్న చిన్న లింగానికి పూజలు జరుగుతాయి (Patrika), బయటి ద్వారం వద్ద పెద్ద నంది విగ్రహం ఉంది (Lagatar). ఆలయం జమునియా నది ఒడ్డున తోటలు, చెట్ల మధ్య ఉంది (Lagatar).
Plan Your Visit
Darshan and Visitor Information
రద్దీ రోజుల్లో జేబుదొంగతనాల కారణంగా భక్తులు, ముఖ్యంగా మహిళలు, నగలు ధరించవద్దని ఆలయ నిర్వాహకులు కోరారు; దొంగతనం లేదా వస్తువులు పోగొట్టుకోవడానికి తాము బాధ్యులం కాదని కూడా తెలిపారు (ETV Bharat). శ్రావణ పౌర్ణమి నాడు పురుషులకు, మహిళలకు వేర్వేరు ప్రవేశ ద్వారాలు ఏర్పాటు చేసి, పోలీసులను మోహరించారు (ETV Bharat). సందర్శించే ముందు ప్రస్తుత ఏర్పాట్ల గురించి ఆలయ ట్రస్ట్తో నిర్ధారించుకోండి.
Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with ఆలయ ట్రస్ట్ before travelling. Last reviewed 11 October 2026.
Sacred Calendar
Festivals at హరిహర్ ధామ్
శ్రావణ (సావన్) మాసం
శ్రావణ మాసమంతా భక్తులు హరిహర్ ధామ్లో జలాభిషేకం చేస్తారు; శ్రావణ మాసంలోని తరువాతి సోమవారాల్లో రద్దీ పెరుగుతుంది (ETV Bharat). దేవఘర్కు వెళ్లే యాత్రికులు కూడా ఇక్కడ ఆగుతారు (ETV Bharat).
శ్రావణ పౌర్ణమి
శ్రావణ పౌర్ణమి రోజున దేశం నలుమూలల నుంచి, విదేశాల నుంచి భక్తులు వస్తారు (Patrika). ఈ రోజు పోలీసులను మోహరించి, పురుషులకు, మహిళలకు వేర్వేరు ద్వారాలు ఏర్పాటు చేస్తారు (ETV Bharat).
మహాశివరాత్రి
మహాశివరాత్రి ఇక్కడి ప్రధాన పండుగ; జార్ఖండ్, బీహార్, ఇతర రాష్ట్రాల నుంచి భక్తులు జలార్పణ చేయడానికి వస్తారు (Lagatar). నాలుగు ప్రహరాల రాత్రి పూజలు, శివపార్వతుల కళ్యాణోత్సవం జరుగుతాయి (ETV Bharat; Lagatar).
Location
How to Reach హరిహర్ ధామ్
హరిహర్ ధామ్ గిరిడీహ్ జిల్లాలోని బగోదర్ సమీపంలో, బగోదర్–హజారీబాగ్ ప్రధాన రహదారిపై ఉంది (Lagatar); ETV Bharat దీనిని బగోదర్ బ్లాక్ ప్రధాన కేంద్రానికి దగ్గరగా రాంచీ–దుమ్కా ప్రధాన రహదారిపై ఉన్నట్లు పేర్కొంది (ETV Bharat). వాటిని నిర్ధారించే అధికారిక ఆధారం ఏదీ పరిశీలించలేకపోయినందున ఇక్కడ దూరాలు గానీ సమీప రైల్వే స్టేషన్ గానీ ఇవ్వడం లేదు; ప్రస్తుత రవాణా సౌకర్యాల గురించి బగోదర్లో స్థానికంగా అడిగి తెలుసుకోండి.
Location: Jharkhand, India
More in Hindu temples in Jharkhand · శివ temples
Questions
హరిహర్ ధామ్: Frequently Asked Questions
హరిహర్ ధామ్ ఎక్కడ ఉంది?
హరిహర్ ధామ్ జార్ఖండ్లోని గిరిడీహ్ జిల్లా, బగోదర్ బ్లాక్లో ఉంది (ETV Bharat). ఇది బగోదర్–హజారీబాగ్ ప్రధాన రహదారిపై జమునియా నది ఒడ్డున ఉంది (Lagatar).
హరిహర్ ధామ్ ఆలయం ఎంత ఎత్తు ఉంటుంది?
శివలింగ ఆకారంలో నిర్మించిన ఈ ఆలయం సుమారు 65 అడుగుల ఎత్తు ఉంటుంది (ETV Bharat; Patrika; Zee News).
హరిహర్ ధామ్ భారతదేశంలోనే అతిపెద్ద శివలింగమా?
ఇక్కడ పరిశీలించిన విశ్వసనీయ ఆధారాలు 65 అడుగుల ఎత్తును తెలియజేస్తాయి కానీ ఇదే అతిపెద్దదని నిర్ధారించవు, కాబట్టి ఆ వాదనను ఇక్కడ చేయడం లేదు (ETV Bharat; Patrika; Zee News).
హరిహర్ ధామ్ను ఎవరు నిర్మించారు?
స్థానిక వార్తా కథనాల ప్రకారం, బెంగాల్కు చెందిన అమర్నాథ్ ముఖోపాధ్యాయ్ అనే వ్యక్తి లౌకిక జీవితాన్ని త్యజించి, స్థానికుల సహాయంతో బగోదర్లో ఈ ఆలయాన్ని నిర్మించారు (ETV Bharat; Lagatar).
హరిహర్ ధామ్ వివాహాలకు ఎందుకు ప్రసిద్ధి?
ఈ ఆలయం త్వరగా పెళ్లిళ్లు జరిగే స్థలంగా ప్రసిద్ధి చెందింది; శుభ ముహూర్తాల్లో చాలా జంటలు శివుని సాక్షిగా ఇక్కడ వివాహం చేసుకుంటారు (Patrika; Zee News). వివాహం ఆలస్యమవుతున్నవారికి ఇక్కడ ప్రార్థన చేస్తే మేలు జరుగుతుందని భక్తులు నమ్ముతారు (Patrika).
ఆలయంలో ఎప్పుడు ఎక్కువ రద్దీ ఉంటుంది?
శ్రావణ మాసంలో, ముఖ్యంగా శ్రావణ సోమవారాలు, శ్రావణ పౌర్ణమి రోజుల్లో, అలాగే మహాశివరాత్రి నాడు రద్దీ అత్యధికంగా ఉంటుంది (ETV Bharat; Patrika).
సందర్శకులకు ఏవైనా నియమాలు ఉన్నాయా?
జేబుదొంగతనాల కారణంగా రద్దీ రోజుల్లో నగలు ధరించవద్దని ఆలయ నిర్వాహకులు భక్తులను కోరారు (ETV Bharat). ప్రస్తుత ఏర్పాట్ల గురించి ఆలయ ట్రస్ట్తో నిర్ధారించుకోండి.
Sources and attribution
- © OpenStreetMap contributors — location data © OpenStreetMap contributors (ODbL)
- Wikidata Q15223032 — structured data (CC0)
- Wikipedia — Harihar Dham — text facts from Wikipedia, licensed CC BY-SA 4.0
- ETV Bharat — सावन की तीसरी सोमवारीः बगोदर के हरिहर धाम में उमड़े शिव भक्त (1 August 2022)
- ETV Bharat — Mahashivratri 2023: हरिहरधाम में कर सकते हैं 65 फीट के शिवलिंग का दर्शन (17 February 2023)
- ETV Bharat — सावन की पहली सोमवारी पर हर-हर महादेव के जयघोष से गूंजा हरिहरधाम (3 August 2026)
- Patrika — 'चट मंगनी पट ब्याह' के लिए प्रसिद्ध है यह धाम, विदेशों से भी आते हैं श्रद्धालु (3 January 2020)
- Zee News — Top 10 Mandir of Jharkhand (25 June 2022)
- Lagatar — बगोदर : हरिहर धाम मंदिर श्रद्धालुओं के आस्था का केंद्र (16 February 2023)
Further reading: హరిహర్ ధామ్ on Wikipedia (CC BY-SA 4.0).
Spotted an error? Write to info@hindutone.com — see our editorial policy.
Pilgrim Circuit
