కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం

కాశీలో విశ్వేశ్వరుని ఆరాధన అత్యంత ప్రాచీనమైనదని సంప్రదాయం చెబుతుంది. అయితే, నిర్దిష్ట వయస్సుకు సంబంధించిన వాదనలు విశ్వాసానికి సంబంధించినవి, నమోదైన చరిత్ర కాదు. నగరంలోని విశ్వేశ్వర ఆలయాలు అనేకసార్లు ధ్వంసమై తిరిగి నిర్మించబడ్డాయని చారిత్రక ఆధారాలు చూపిస్తున్నాయి. 1194 దండయాత్రల తర్వాత వారణాసిలోని చాలా ప్రాచీన ఆలయాలు కనుమరుగయ్యాయి, తరువాతి కూల్చివేతలను చరిత్రకారులు లోడీ కాలంతో ముడిపెడతారు.

అక్బర్ పాలనా కాలంలో, పదహారవ శతాబ్దం చివర్లో ఒక ప్రధాన విశ్వనాథ ఆలయం తిరిగి నిర్మించబడింది. 1669లో మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు దానిని కూల్చివేయమని ఆదేశించాడు. ఆ ఆదేశం అమలు చేయబడిందని, ఆ స్థలంలో జ్ఞానవాపి మసీదు నిర్మించబడిందని ఆస్థాన చరిత్ర గ్రంథం మాసిర్-ఇ-ఆలమ్‌గిరి నమోదు చేసింది. ఆ మసీదు ఇప్పటికీ ప్రస్తుత ఆలయం పక్కనే ఉంది, ఈ స్థలం చరిత్రపై ఇటీవలి సంవత్సరాల్లో కోర్టు విచారణలు జరుగుతున్నాయి.

ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రకారం, ప్రస్తుత ఆలయాన్ని 1780లో ఇండోర్‌కు చెందిన మహారాణి అహల్యాబాయి హోల్కర్ నిర్మించారు. కొన్ని కథనాలు నిర్మాణం కొన్ని సంవత్సరాల ముందే ప్రారంభమైందని చెబుతాయి. 1785లో ఆలయం ముందు నిర్మించిన నౌబత్‌ఖానా అనే సంగీత మండపాన్ని కూడా ట్రస్ట్ నమోదు చేసింది. తరువాత పంజాబ్‌కు చెందిన మహారాజా రంజిత్ సింగ్ ఆలయంలోని రెండు గోపురాలకు తొడిగేందుకు బంగారాన్ని దానం చేశారు. ట్రస్ట్ ఆ సంవత్సరాన్ని 1839 అని పేర్కొంటుంది, అయితే ఇతర కథనాలు సాధారణంగా 1835 అని చెబుతాయి.

1983లో ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆలయ నిర్వహణను చేపట్టి, దానిని శ్రీ కాశీ విశ్వనాథ్ ఆలయ ట్రస్ట్ ఆధ్వర్యంలో ఉంచింది. 13 డిసెంబర్ 2021న ప్రధానమంత్రి శ్రీ కాశీ విశ్వనాథ్ ధామ్ ప్రాజెక్ట్‌ను ప్రారంభించారు. Press Information Bureau ప్రకారం, ఇది ఆలయ ప్రాంగణాన్ని సుమారు 3,000 చదరపు అడుగుల నుండి సుమారు 5 లక్షల చదరపు అడుగులకు విస్తరించింది, ప్రాంగణాన్ని గంగతో అనుసంధానించింది, యాత్రికుల సౌకర్యాలను జోడించింది. పనుల సమయంలో బయటపడిన 40కి పైగా పాత మందిరాలను పునరుద్ధరించారు.

Architecture and sacred features

ఈ ఆలయం ఉత్తర భారత (నాగర) శైలిలో నిర్మించిన చిన్నదైన రాతి మందిరం, గర్భగుడిపై ఎత్తైన శిఖరాలు ఉన్నాయి. ఆలయ ట్రస్ట్ ప్రకారం, మహారాజా రంజిత్ సింగ్ దానం చేసిన బంగారం దీని రెండు గోపురాలను కప్పి ఉంది, మూడవది బంగారు తొడుగు లేకుండా ఉంది. గర్భగుడిలో శివలింగం ప్రతిష్ఠించబడి ఉంది. ఆలయం చుట్టూ ఉన్న కాశీ విశ్వనాథ్ ధామ్‌లో విశాలమైన ప్రాంగణాలు, ద్వారాలు, నది వరకు దారి, అలాగే ముముక్షు భవన్, వైదిక కేంద్రం, భోగశాల, నగర మ్యూజియం వంటి భవనాలు ఉన్నాయి.