గంగానది ఒడ్డున, పురాణాల కంటే పురాతనమైన నగరంలో, కాశీ విశ్వనాథ — విశ్వేశ్వరుడిగా శివుడు ధరించిన రూపం — నివసిస్తున్నాడు. పన్నెండు జ్యోతిర్లింగాలలో ఒకటి, ఇది శివుడు తన త్రిశూలంపై మోసుకుని తిరిగే ఏకైక భూమి — ఇక్కడ మరణించడం మోక్షాన్ని ఇస్తుందని శాస్త్రాలు చెప్తాయి.

కాశీ ఎలా శివుని శాశ్వత నివాసమైంది

స్కంద పురాణం ప్రకారం, బ్రహ్మాండ సృష్టి సమయంలో శివుడు తన త్రిశూలంతో భూమిని తాకి కాశీని పైకి లేపాడు. ప్రళయంలో కూడా కాశీ సురక్షితంగా త్రిశూలంపై నిలిచి ఉంటుంది. విష్ణువు బ్రహ్మ ఇద్దరూ శివుని జ్యోతిర్లింగం యొక్క ఆది-అంతం కనుగొనలేకపోయారు; ఆ అనంత స్తంభం నుండి కాశీ విశ్వనాథుడు ప్రకటమయ్యాడు.

గర్భగుడిలో ఉన్న ఆధ్యాత్మిక రహస్యాలు

జ్యోతిర్లింగ స్వయంభూ — ఏ శిల్పి చెక్కినది కాదు. భక్తులు నేరుగా లింగాన్ని తాకవచ్చు, పాలతో, బిల్వంతో, బస్మంతో అభిషేకించవచ్చు. గర్భగుడి పక్కనే అన్నపూర్ణ ఆలయం — ఒకసారి శివుడు అన్నపూర్ణ నుండి భిక్ష అడిగాడు, ఆమె ఆహారం ఇచ్చింది, ఆయన ఎప్పుడూ వెళ్ళలేదు.

ప్రతిరోజు ఐదు ఆరతులు

  • మంగళ ఆరతి (తెల్లవారు 3:00): జ్యోతిర్లింగానికి బస్మాభిషేకం, ఆత్మశక్తి అత్యధికమైన ఆరతి.
  • భోగ ఆరతి: అన్నప్రసాదం సమర్పిస్తారు.
  • సప్తరిషి ఆరతి (సూర్యాస్తమయం): ఏడుగురు పూజారులు సప్తరిషులను ప్రతిబింబిస్తూ.
  • శృంగార ఆరతి (రాత్రి 9:00): లింగాన్ని అలంకరిస్తారు.
  • శయన ఆరతి (రాత్రి 10:30): లింగాన్ని నిద్రకు ఉంచుతారు.

భక్తుల అనుభవించిన మహిమలు

మోక్ష వాగ్దానం: కాశీలో మరణించిన ఎవరికైనా శివుడు తారక మంత్రాన్ని చెవిలో చెప్తాడని శాస్త్రాలు చెప్తాయి — పునర్జన్మ చక్రం నుండి విముక్తి. మంటపాలు చారిత్రాత్మకంగా శతాబ్దాల పాటు దీనిని నమోదు చేస్తున్నాయి.

గంగానది ఆగే ప్రవాహం: 1978, 2013, 2024లలో గంగానది వరదలు వాస్తవంగా ఆలయ మెట్ల వరకు చేరి, ఏదీ గర్భగుడిని తాకలేదు. ఇది శివుడు నగరానికి ఇచ్చిన నిత్య వాగ్దానమని పూజారులు చెప్తారు.

తులసీదాస్ మరియు రామచరితమానస్

తులసీదాస్ తన జీవితాంతం కాశీలో నివసించాడు. విశ్వనాథ సన్నిధిలో, సంకట మోచన్ ఆంజనేయ స్వామి ఆలయం పక్కన, రామచరితమానస్ రచించారు — హిందీలో రామాయణాన్ని ప్రతి ఇంటికి తీసుకువచ్చిన భక్తి కావ్యం.

Advertisement

కాశీ యాత్ర పూర్తి మార్గం

  • తెల్లవారు గంగానదిలో స్నానం — చల్లని నీరు పవిత్రీకరణలో భాగం.
  • మణికర్ణిక లేదా దశాశ్వమేధ్ ఘాట్‌లో పూర్వీకులకు తర్పణం.
  • మంగళ ఆరతి (తెల్లవారు 3:00) కోసం ఆలయ ట్రస్ట్ ద్వారా బుక్ చేయండి.
  • కాల భైరవ దర్శనం లేకుండా యాత్ర పూర్తి కాదు.
  • పంచక్రోశి పరిక్రమ — ఐదు కోసుల పవిత్ర నగర ప్రదక్షిణం.

హర హర మహాదేవ. ఓం నమశ్శివాయ.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

కాశీ విశ్వనాథ ఆలయంలో మంగళ ఆరతి ఎప్పుడు జరుగుతుంది?

మంగళ ఆరతి తెల్లవారు 3:00 గంటలకు జరుగుతుంది, ఇందులో జ్యోతిర్లింగానికి బస్మాభిషేకం చేస్తారు. ఈ ఆరతి కోసం ఆలయ ట్రస్ట్ ద్వారా బుక్ చేసుకోవాలి.

కాశీ విశ్వనాథ ఆలయంలో రోజుకు ఎన్ని ఆరతులు జరుగుతాయి?

ప్రతిరోజు ఐదు ఆరతులు జరుగుతాయి: మంగళ ఆరతి (తెల్లవారు 3:00), భోగ ఆరతి, సప్తరిషి ఆరతి (సూర్యాస్తమయం), శృంగార ఆరతి (రాత్రి 9:00), శయన ఆరతి (రాత్రి 10:30).

భక్తులు కాశీ విశ్వనాథ జ్యోతిర్లింగాన్ని నేరుగా తాకవచ్చా?

అవును, భక్తులు స్వయంభూ జ్యోతిర్లింగాన్ని నేరుగా తాకి పాలు, బిల్వం, బస్మంతో అభిషేకం చేయవచ్చు. ఈ లింగాన్ని ఏ శిల్పీ చెక్కలేదు.

కాశీలో మరణిస్తే మోక్షం లభిస్తుందని ఎందుకు నమ్ముతారు?

ప్రచారంలో ఉన్నట్లుగా, కాశీలో మరణించిన వారి చెవిలో శివుడు తారక మంత్రాన్ని చెప్తాడని శాస్త్రాలు చెప్తాయి. దీని వల్ల పునర్జన్మ చక్రం నుండి విముక్తి లభిస్తుందని భక్తుల విశ్వాసం.

కాశీ విశ్వనాథ ఆలయం పక్కన అన్నపూర్ణ ఆలయం ఎందుకు ఉంది?

ప్రచారంలో ఉన్నట్లుగా, ఒకసారి శివుడు అన్నపూర్ణ నుండి భిక్ష అడిగాడు, ఆమె ఆహారం ఇచ్చింది, ఆ తర్వాత ఆయన కాశీని ఎప్పుడూ విడిచి వెళ్ళలేదు. అందుకే అన్నపూర్ణ ఆలయం గర్భగుడి పక్కనే ఉంది.

కాశీ యాత్రలో ఏమేమి చేయాలి?

తెల్లవారు గంగానదిలో స్నానం, మణికర్ణిక లేదా దశాశ్వమేధ్ ఘాట్‌లో పూర్వీకులకు తర్పణం, మంగళ ఆరతి దర్శనం, పంచక్రోశి పరిక్రమ చేస్తారు. కాల భైరవ దర్శనం లేకుండా కాశీ యాత్ర పూర్తి కాదు.