భీష్మతర్పణ విధి – భీష్మాష్టమి విశిష్టత, ప్రాముఖ్యత & శ్లోకాలు

భీష్మతర్పణ విధి - భీష్మాష్టమి:

భీష్ముడు ఆజన్మాంతం నైష్టిక బ్రహ్మచారిగా సత్యధర్మములకు కట్టుబడి జీవించి చివర శ్రీకృష్ణుని సన్నిధిలో ముక్తినిబడసినవాడు, మూడు దోసిళ్ళ అర్ఘ్యం భీష్మ ప్రీతికి కింద ఇచ్చిన శ్లోకములను చెప్పి ఇవ్వవలసి వుంటుంది. అలాగే తర్పయామి అని చెప్పినచోట్ల నీటితో భీష్మునికి తర్పణలు కూడా వదలవలసి ఉంటుంది. పితృ తర్పణాదులు తండ్రి లేని వారు చేయడం కద్దు, కానీ స్మృతికారులు ఒక్క భీష్ముని విషయంలో మాత్రం తర్పణ తండ్రి జీవించి ఉన్నవారుకూడా తర్పణలు చేయవలెనని నిర్దేశించారు. నరకచతుర్దశి, దీపావళి సమయంలో యమ తర్పణం ఎలాగైతే తండ్రి జీవించి వున్నవాళ్ళు కూడా చేస్తారో. అదే విధిన భీష్మ తర్పణం కూడా నిర్వహించాలి. ఇది ప్రతి ఒక్కరి కర్తవ్యం .

శుక్లాష్టమ్యాం తు మాఘస్య దద్యాత్ భీష్మాయ యో జలమ్ !
సంవత్సరకృతం పాపం తత్‌క్షణా దేవనశ్యతి !! అని వ్యాసోక్తి

నిత్యకర్మ, పూజాదికాల అనంతరము, ఆచమనము తదుపరి ప్రాణాయామము చేసి ఈ విధిగా సంకల్పం చెప్పవలె "

పూర్వోక్త ఏవంగుణ విషేషణ విషిష్ఠయాం శుభతిధౌ శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం మాఘ శుక్లాష్టమ్యాం భీష్మ తర్పణార్ఘ్హ్యం కరిష్యే!" తర్పణము

1. వైయాఘ్రపాదగోత్రం ! సాంకృతి ప్రవరం ! గంగాపుత్రవర్మాణం తర్పయామి !! (3 సార్లు)
2. వైయాఘ్రపాదగోత్రం ! సాంకృతి ప్రవరం ! భీష్మవర్మాణం తర్పయామి !! (3 సార్లు)
3. వైయాఘ్రపాదగోత్రం ! సాంకృతి ప్రవరం ! అపుత్రపుత్రవర్మాణం తర్పయామి !! (3 సార్లు)
4. భీష్మః శాన్తనవో వీరః: సత్యవాది జితేంద్రియః!
   ఆభిరద్భిరవాప్నోతు పుత్ర పౌత్రోచితాం క్రియామ్!! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను)
5. వైయాఘ్ర పద గోత్రాయ సాంకృత్య ప్రవరాయచ!
   అపుత్రాయ దదామ్యేతత్ ఉదక భీష్మ వర్మణే!! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను)
6. వసూనామవతారాయ శంతనోరాత్మజాయచ! అర్ఘ్యం దదామి భీష్మాయ ఆబాల బ్రహ్మచారిణే!! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను) పునరాచమ్య ! సవ్యేన అర్ఘ్యం దద్యాత్ !!
   ( తిరిగి ఆచమించి తూర్పుముఖంగా సవ్యముతో దేవతీర్థంగా అర్ఘ్యమీయాలి )
7. వసూనామవతారాయ అర్ఘ్యం దదామి !! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను)
8. శంతనోరాత్మజాయ అర్ఘ్యం దదామి !! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను)
9. భీష్మాయ అర్ఘ్యం దదామి !!(దోసిలితో నీరు విడువవలెను)
10. ఆబాల్య బ్రహ్మచారిణే అర్ఘ్యం దదామి !! (దోసిలితో నీరు విడువవలెను) అనేన భీష్మ అర్ఘ్యప్రదానేన సర్వాత్మకో భగవాన్ శ్రీ హరి జనార్దనః ప్రీయతాం – ఓం తత్ సత్!! ఏకారణంచేతనైనా పై విధానంలో తర్పణలీయడం కుదరకపోతే, కనీసం ఈ క్రింది శ్లోకమ్ చెప్పి మూడు సార్లు దోసిలితో నీటిని వదలవలెను నిత్యకర్మ, పూజాదికాల అనంతరము, ఆచమనము తదుపరి ప్రాణాయామము చేసి ఈ విధిగా సంకల్పం చెప్పవలె " పూర్వోక్త ఏవంగుణ విషేషణ విషిష్ఠయాం శుభతిధౌ శ్రీ పరమేశ్వర ప్రీత్యర్థం మాఘ శుక్లాష్టమ్యాం భీష్మ తర్పణార్ఘ్హ్యం కరిష్యే!"

వైయాఘ్ర పద్య గోత్రాయ సాంకృత్య ప్రవరాయచ !
గంగా పుత్రాయ భీష్మాయ ఆ జన్మ బ్రహ్మచారిణే!
అపుత్రాయ దదామ్యేతత్ ఉదకం భీష్మ వర్మణే!

అనేన భీష్మ అర్ఘ్యప్రదానేన సర్వాత్మకో భగవాన్ శ్రీ హరి జనార్దనః ప్రీయతాం – ఓం తత్ సత్!!

ఓం నమో నారాయణాయ 🙏

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

భీష్మాష్టమి నాడు భీష్మునికి ఎందుకు తర్పణం ఇస్తారు?

భీష్ముడు ఆజన్మాంతం నైష్టిక బ్రహ్మచారిగా సత్యధర్మాలకు కట్టుబడి జీవించి చివర శ్రీకృష్ణుని సన్నిధిలో ముక్తి పొందాడు. ఆయన ప్రీతికి శ్లోకాలు చెప్పి మూడు దోసిళ్ళ అర్ఘ్యం ఇవ్వాలి.

తండ్రి బతికి ఉన్నవారు కూడా భీష్మ తర్పణం చేయాలా?

అవును. పితృ తర్పణాలు తండ్రి లేనివారు చేస్తారు, కానీ భీష్ముని విషయంలో మాత్రం తండ్రి జీవించి ఉన్నవారు కూడా తర్పణలు చేయాలని స్మృతికారులు నిర్దేశించారు.

భీష్మ తర్పణంలో చెప్పే తర్పయామి మంత్రాలు ఏవి?

"వైయాఘ్రపాదగోత్రం ! సాంకృతి ప్రవరం ! గంగాపుత్రవర్మాణం తర్పయామి !!", తర్వాత భీష్మవర్మాణం, అపుత్రపుత్రవర్మాణం తర్పయామి అని ఒక్కొక్కటి 3 సార్లు చెప్పాలి.

భీష్మునికి అర్ఘ్యం ఏ దిశగా, ఎలా ఇవ్వాలి?

తర్పణల తర్వాత తిరిగి ఆచమించి తూర్పుముఖంగా సవ్యంతో దేవతీర్థంగా అర్ఘ్యం ఇవ్వాలి. ప్రతి "అర్ఘ్యం దదామి" వద్ద దోసిలితో నీరు విడువాలి.

సమయం లేకపోతే సంక్షిప్తంగా భీష్మ తర్పణం ఎలా చేయాలి?

సంకల్పం చెప్పిన తర్వాత కనీసం "వైయాఘ్ర పద్య గోత్రాయ సాంకృత్య ప్రవరాయచ !" శ్లోకం చెప్పి మూడు సార్లు దోసిలితో నీటిని వదలాలి.

భీష్మ అర్ఘ్యప్రదానం ఏ మంత్రంతో ముగించాలి?

"అనేన భీష్మ అర్ఘ్యప్రదానేన సర్వాత్మకో భగవాన్ శ్రీ హరి జనార్దనః ప్రీయతాం – ఓం తత్ సత్!!" అని చెప్పి ముగించాలి.