72 యక్ష ప్రశ్నలు – ధర్మరాజు సమాధానాలు
మహాభారతంలో యక్ష–ధర్మరాజ సంవాదం
భారతీయ ధర్మతత్వానికి అద్దంపట్టే అపూర్వ ఘట్టం.
ఈ 72 ప్రశ్నలు జీవన సారాన్ని, ధర్మ స్వరూపాన్ని
సూటిగా, లోతుగా తెలియజేస్తాయి.
యక్ష ప్రశ్నలు – ధర్మరాజు జవాబులు
- సూర్యుణ్ణి ఉదయింప చేయువారు ఎవరు?
బ్రహ్మ - సూర్యుని చుట్టూ తిరుగువారెవరు?
దేవతలు - సూర్యుని అస్తమింపచేయునది ఏది?
ధర్మం - సూర్యుడు దేని ఆధారంగా నిలచియున్నాడు?
సత్యం - మానవుడు దేనివలన శ్రోత్రియుడగును?
వేదం - దేనివలన మహత్తును పొందును?
తపస్సు - మానవునికి సహాయపడునది ఏది?
ధైర్యం - మానవుడు దేనివలన బుద్ధిమంతుడగును?
పెద్దలను సేవించుటవలన - మానవుడు మానవత్వమును ఎట్లు పొందును?
అధ్యయనము వలన - మానవునికి సాధుత్వాలు ఎట్లు సంభవిస్తాయి?
తపస్సువలన సాధుభావము,
శిష్టాచార భ్రష్టత్వం వల్ల అసాధుభావము - మానవుడు మనుష్యుడెట్లు అవుతాడు?
మృత్యుభయమువలన - జీవన్మృతుడెవరు?
దేవతలకూ, అతిథులకూ, పితృసేవకాదులకు
పెట్టకుండా తినువాడు - భూమికంటె భారమైనది ఏది?
జనని - ఆకాశంకంటే పొడవైనది ఏది?
తండ్రి - గాలికంటె వేగమైనది ఏది?
మనస్సు - మానవునికి సజ్జనత్వం ఎలా వస్తుంది?
తనకు బాధ కలిగించే మాటలు, పనులు
ఇతరులకు చేయకుండా ఉండడం వలన - తృణం కంటె దట్టమైనది ఏది?
చింత - నిద్రలో కూడా కన్ను మూయనిది ఏది?
చేప - రాజ్యమేలేవాడు దైవత్వం ఎలా పొందుతాడు?
అస్త్రవిద్యచే - రాజ్యాధినేతకు సజ్జనత్వం ఎలా కలుగుతుంది?
యజ్ఞం చేయుటవలన - జన్మించియు ప్రాణంలేనిది ఏది?
గుడ్డు - రూపం ఉన్నా హృదయం లేనిదేది?
రాయి - మానవుడికి దుర్జనత్వం ఎలా వస్తుంది?
శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవడం వలన - ఎల్లప్పుడూ వేగం గలదేది?
నది - రైతుకు ముఖ్యమైనది ఏది?
వాన - బాటసారికి, రోగికి, గృహస్థునికి, చనిపోయినవారికి
బంధువులెవరు?
సార్ధం, వైద్యుడు, శీలవతి భార్య, సుకర్మ - ధర్మానికి ఆధారమేది?
దయ, దాక్షిణ్యం - కీర్తికి ఆశ్రయమేది?
దానం - దేవలోకానికి దారి ఏది?
సత్యం - సుఖానికి ఆధారం ఏది?
శీలం - మనిషికి దైవిక బంధువులెవరు?
భార్య / భర్త - మనిషికి ఆత్మ ఎవరు?
కుమారుడు - మానవునకు జీవనాధారమేది?
మేఘం - మనిషి దేనివల్ల సంతోషించును?
దానం - లాభాల్లో గొప్పది ఏది?
ఆరోగ్యం - సుఖాల్లో గొప్పది ఏది?
సంతోషం - ధర్మాల్లో ఉత్తమమైనది ఏది?
అహింస - దేనిని నిగ్రహిస్తే సంతోషం కలుగుతుంది?
మనస్సు - ఎవరితో సంధి శిధిలమవదు?
సజ్జనులతో - ఎల్లప్పుడూ తృప్తిగా పడియుండునదేది?
యాగకర్మ - లోకానికి దిక్కు ఎవరు?
సత్పురుషులు - అన్నోదకాలు ఎక్కడ ఉద్భవిస్తాయి?
భూమి, ఆకాశములందు - లోకాన్ని కప్పివున్నది ఏది?
అజ్ఞానం - శ్రాద్ధవిధికి సమయమేది?
బ్రాహ్మణుడు వచ్చినప్పుడు - మనిషి ఏవి విడిస్తే శోకరహితుడగును?
గర్వం, క్రోధం, లోభం, తృష్ణ - తపస్సు అంటే ఏమిటి?
తన వృత్తిబల ధర్మాన్ని ఆచరించడం - క్షమ అంటే ఏమిటి?
ద్వంద్వాలను సహించడం - సిగ్గు అంటే ఏమిటి?
చేయరాని పనులకు జడవడం - సర్వధనియనదగు వాడెవడు?
సుఖదుఃఖాలను సమంగా చూసేవాడు - జ్ఞానం అంటే ఏమిటి?
మంచి–చెడ్డలను గుర్తించగలగడం - దయ అంటే ఏమిటి?
సమస్త ప్రాణుల సుఖం కోరడం - అర్జవం అంటే ఏమిటి?
సదా సమభావం కలిగి ఉండడం - సోమరితనం అంటే ఏమిటి?
ధర్మకార్యాలు చేయకుండుట - దుఃఖం అంటే ఏమిటి?
అజ్ఞానం - ధైర్యం అంటే ఏమిటి?
ఇంద్రియ నిగ్రహం - స్నానం అంటే ఏమిటి?
మనస్సు మాలిన్యం తొలగించుకోవడం - దానం అంటే ఏమిటి?
సమస్త ప్రాణులను రక్షించడం - పండితుడెవరు?
ధర్మం తెలిసినవాడు - మూర్ఖుడెవడు?
ధర్మం తెలియక వాదించేవాడు - ఏది కాయం?
సంసారానికి కారణమైనది - అహంకారం అంటే ఏమిటి?
అజ్ఞానం - డంభం అంటే ఏమిటి?
తన గొప్పతనాన్ని తానే చెప్పుకోవడం - ధర్మ–అర్థ–కామాలు ఎక్కడ కలుస్తాయి?
తన భార్యలో / తన భర్తలో - నరకం అనుభవించేవారెవరు?
ఆశపెట్టి దానం చేయనివారు,
వేదాలు, ధర్మశాస్త్రాలు, దేవతలు, పితృదేవతలను ద్వేషించేవారు - బ్రాహ్మణత్వం ఇచ్చేది ఏది?
ప్రవర్తన - మంచిగా మాట్లాడేవాడికి ఏమి లభిస్తుంది?
మైత్రి - ఆలోచించి పనిచేసేవాడు ఏమవుతాడు?
అందరి ప్రశంసలు పొందినవాడవుతాడు - ఎక్కువమంది మిత్రులు ఉన్నవాడు ఏమవుతాడు?
సుఖపడతాడు - ఎవడు సంతోషంగా ఉంటాడు?
అప్పులేని వాడు, తృప్తిగా జీవించేవాడు - ఏది ఆశ్చర్యం?
ప్రతిరోజూ మరణం చూస్తూ
తాను శాశ్వతమని భావించడం - లోకంలో అత్యంత ధనవంతుడెవరు?
సుఖదుఃఖాలను సమంగా చూసేవాడు - స్థితప్రజ్ఞుడు ఎవరు?
నిందాస్తుతులు, సుఖదుఃఖాలు,
కలిమి–లేములు అన్నిటిలో సముడై
తృప్తితో జీవించేవాడు
సారాంశం
ఈ 72 ప్రశ్నలు
మనిషికి జీవన మార్గదర్శకాలు.
ధర్మం, సంయమనం, సమత్వం
ఇవే సత్యమైన సంపదలు అని
ధర్మరాజు స్పష్టంగా తెలియజేస్తాడు.