72 యక్ష ప్రశ్నలు – ధర్మరాజు సమాధానాలు

మహాభారతంలో యక్ష–ధర్మరాజ సంవాదం
భారతీయ ధర్మతత్వానికి అద్దంపట్టే అపూర్వ ఘట్టం.
ఈ 72 ప్రశ్నలు జీవన సారాన్ని, ధర్మ స్వరూపాన్ని
సూటిగా, లోతుగా తెలియజేస్తాయి.

యక్ష ప్రశ్నలు – ధర్మరాజు జవాబులు

1. సూర్యుణ్ణి ఉదయింప చేయువారు ఎవరు?
   బ్రహ్మ
2. సూర్యుని చుట్టూ తిరుగువారెవరు?
   దేవతలు
3. సూర్యుని అస్తమింపచేయునది ఏది?
   ధర్మం
4. సూర్యుడు దేని ఆధారంగా నిలచియున్నాడు?
   సత్యం
5. మానవుడు దేనివలన శ్రోత్రియుడగును?
   వేదం
6. దేనివలన మహత్తును పొందును?
   తపస్సు
7. మానవునికి సహాయపడునది ఏది?
   ధైర్యం
8. మానవుడు దేనివలన బుద్ధిమంతుడగును?
   పెద్దలను సేవించుటవలన
9. మానవుడు మానవత్వమును ఎట్లు పొందును?
   అధ్యయనము వలన
10. మానవునికి సాధుత్వాలు ఎట్లు సంభవిస్తాయి?
    తపస్సువలన సాధుభావము,
    శిష్టాచార భ్రష్టత్వం వల్ల అసాధుభావము
11. మానవుడు మనుష్యుడెట్లు అవుతాడు?
    మృత్యుభయమువలన
12. జీవన్మృతుడెవరు?
    దేవతలకూ, అతిథులకూ, పితృసేవకాదులకు
    పెట్టకుండా తినువాడు
13. భూమికంటె భారమైనది ఏది?
    జనని
14. ఆకాశంకంటే పొడవైనది ఏది?
    తండ్రి
15. గాలికంటె వేగమైనది ఏది?
    మనస్సు
16. మానవునికి సజ్జనత్వం ఎలా వస్తుంది?
    తనకు బాధ కలిగించే మాటలు, పనులు
    ఇతరులకు చేయకుండా ఉండడం వలన
17. తృణం కంటె దట్టమైనది ఏది?
    చింత
18. నిద్రలో కూడా కన్ను మూయనిది ఏది?
    చేప
19. రాజ్యమేలేవాడు దైవత్వం ఎలా పొందుతాడు?
    అస్త్రవిద్యచే
20. రాజ్యాధినేతకు సజ్జనత్వం ఎలా కలుగుతుంది?
    యజ్ఞం చేయుటవలన
21. జన్మించియు ప్రాణంలేనిది ఏది?
    గుడ్డు
22. రూపం ఉన్నా హృదయం లేనిదేది?
    రాయి
23. మానవుడికి దుర్జనత్వం ఎలా వస్తుంది?
    శరణు జొచ్చిన వారిని రక్షించకపోవడం వలన
24. ఎల్లప్పుడూ వేగం గలదేది?
    నది
25. రైతుకు ముఖ్యమైనది ఏది?
    వాన
26. బాటసారికి, రోగికి, గృహస్థునికి, చనిపోయినవారికి
    బంధువులెవరు?
    సార్ధం, వైద్యుడు, శీలవతి భార్య, సుకర్మ
27. ధర్మానికి ఆధారమేది?
    దయ, దాక్షిణ్యం
28. కీర్తికి ఆశ్రయమేది?
    దానం
29. దేవలోకానికి దారి ఏది?
    సత్యం
30. సుఖానికి ఆధారం ఏది?
    శీలం
31. మనిషికి దైవిక బంధువులెవరు?
    భార్య / భర్త
32. మనిషికి ఆత్మ ఎవరు?
    కుమారుడు
33. మానవునకు జీవనాధారమేది?
    మేఘం
34. మనిషి దేనివల్ల సంతోషించును?
    దానం
35. లాభాల్లో గొప్పది ఏది?
    ఆరోగ్యం
36. సుఖాల్లో గొప్పది ఏది?
    సంతోషం
37. ధర్మాల్లో ఉత్తమమైనది ఏది?
    అహింస
38. దేనిని నిగ్రహిస్తే సంతోషం కలుగుతుంది?
    మనస్సు
39. ఎవరితో సంధి శిధిలమవదు?
    సజ్జనులతో
40. ఎల్లప్పుడూ తృప్తిగా పడియుండునదేది?
    యాగకర్మ
41. లోకానికి దిక్కు ఎవరు?
    సత్పురుషులు
42. అన్నోదకాలు ఎక్కడ ఉద్భవిస్తాయి?
    భూమి, ఆకాశములందు
43. లోకాన్ని కప్పివున్నది ఏది?
    అజ్ఞానం
44. శ్రాద్ధవిధికి సమయమేది?
    బ్రాహ్మణుడు వచ్చినప్పుడు
45. మనిషి ఏవి విడిస్తే శోకరహితుడగును?
    గర్వం, క్రోధం, లోభం, తృష్ణ
46. తపస్సు అంటే ఏమిటి?
    తన వృత్తిబల ధర్మాన్ని ఆచరించడం
47. క్షమ అంటే ఏమిటి?
    ద్వంద్వాలను సహించడం
48. సిగ్గు అంటే ఏమిటి?
    చేయరాని పనులకు జడవడం
49. సర్వధనియనదగు వాడెవడు?
    సుఖదుఃఖాలను సమంగా చూసేవాడు
50. జ్ఞానం అంటే ఏమిటి?
    మంచి–చెడ్డలను గుర్తించగలగడం
51. దయ అంటే ఏమిటి?
    సమస్త ప్రాణుల సుఖం కోరడం
52. అర్జవం అంటే ఏమిటి?
    సదా సమభావం కలిగి ఉండడం
53. సోమరితనం అంటే ఏమిటి?
    ధర్మకార్యాలు చేయకుండుట
54. దుఃఖం అంటే ఏమిటి?
    అజ్ఞానం
55. ధైర్యం అంటే ఏమిటి?
    ఇంద్రియ నిగ్రహం
56. స్నానం అంటే ఏమిటి?
    మనస్సు మాలిన్యం తొలగించుకోవడం
57. దానం అంటే ఏమిటి?
    సమస్త ప్రాణులను రక్షించడం
58. పండితుడెవరు?
    ధర్మం తెలిసినవాడు
59. మూర్ఖుడెవడు?
    ధర్మం తెలియక వాదించేవాడు
60. ఏది కాయం?
    సంసారానికి కారణమైనది
61. అహంకారం అంటే ఏమిటి?
    అజ్ఞానం
62. డంభం అంటే ఏమిటి?
    తన గొప్పతనాన్ని తానే చెప్పుకోవడం
63. ధర్మ–అర్థ–కామాలు ఎక్కడ కలుస్తాయి?
    తన భార్యలో / తన భర్తలో
64. నరకం అనుభవించేవారెవరు?
    ఆశపెట్టి దానం చేయనివారు,
    వేదాలు, ధర్మశాస్త్రాలు, దేవతలు, పితృదేవతలను ద్వేషించేవారు
65. బ్రాహ్మణత్వం ఇచ్చేది ఏది?
    ప్రవర్తన
66. మంచిగా మాట్లాడేవాడికి ఏమి లభిస్తుంది?
    మైత్రి
67. ఆలోచించి పనిచేసేవాడు ఏమవుతాడు?
    అందరి ప్రశంసలు పొందినవాడవుతాడు
68. ఎక్కువమంది మిత్రులు ఉన్నవాడు ఏమవుతాడు?
    సుఖపడతాడు
69. ఎవడు సంతోషంగా ఉంటాడు?
    అప్పులేని వాడు, తృప్తిగా జీవించేవాడు
70. ఏది ఆశ్చర్యం?
    ప్రతిరోజూ మరణం చూస్తూ
    తాను శాశ్వతమని భావించడం
71. లోకంలో అత్యంత ధనవంతుడెవరు?
    సుఖదుఃఖాలను సమంగా చూసేవాడు
72. స్థితప్రజ్ఞుడు ఎవరు?
    నిందాస్తుతులు, సుఖదుఃఖాలు,
    కలిమి–లేములు అన్నిటిలో సముడై
    తృప్తితో జీవించేవాడు

సారాంశం

ఈ 72 ప్రశ్నలు
మనిషికి జీవన మార్గదర్శకాలు.
ధర్మం, సంయమనం, సమత్వం
ఇవే సత్యమైన సంపదలు అని
ధర్మరాజు స్పష్టంగా తెలియజేస్తాడు.