ధర్మశాస్త్రం ||

నదీస్నానం – రజోదోషం

ఆషాఢ, శ్రావణ మాసాలలో నదులలో స్నానం చేయకూడదని ధర్మశాస్త్రం చెబుతోంది.
ఆ మాసాలలో నదులకు రజోదోషం ఉంటుందని శాస్త్ర వచనాలు స్పష్టం చేస్తున్నాయి.

శాస్త్ర ఆధారాలు

1. దేవళస్మృతి

నభోనభస్యయోర్మధ్యే సర్వానద్యా రజస్వలాః
తాసు స్నానం న కుర్వీత దేవర్షి పితృతర్పణమ్

అర్థం: ఆకాశం–భూమి మధ్య ఉన్న అన్ని నదులు ఈ కాలంలో రజస్వలావస్తలో ఉంటాయి. అందువల్ల ఆ కాలంలో నదులలో స్నానం, దేవతార్చన, ఋషి పితృతర్పణం చేయరాదు.

2. అత్రి మహర్షి వచనం

సింహకర్కటయోర్మధ్యే సర్వానద్యో రజస్వలాః
న స్నానాది నికర్మాణి తాసు కుర్వీత మానవః

అర్థం: కర్కాటక, సింహ మాసాల మధ్య కాలంలో నదులు రజస్వలావస్తలో ఉంటాయి. అందువల్ల ఈ కాలంలో స్నానం వంటి క్రతువులు మానవులు చేయరాదు.

మరి రెండు నెలలూ నదీస్నానం పూర్తిగా చేయరాదా?

ధర్మశాస్త్రం కొన్ని మినహాయింపులు కూడా చెప్పింది. అవి:

1. మహానదులకు వర్తించదు

ఇదంచ మహానదీవ్యతిరిక్త విషయం

అంటే ఈ నియమం మహానదులకు వర్తించదు.
మహానదుల జాబితా (బ్రహ్మపురాణ ప్రకారం):

• గోదావరి
• భీమరథీ
• తుంగభద్ర
• కృష్ణవేణీ
• గంగ
• యమున
• నర్మద
• సరస్వతీ
• తాపీ
• పయోష్ణీ
• విశోకా
• వితస్తా

2. అగస్త్యోదయం వరకు మాత్రమే దోషం

మిగతా నదులకు అగస్త్యోదయం అయ్యేవరకు రజోదోషం ఉంటుంది.
ఈ సంవత్సరం: ఆగస్టు 22న అగస్త్యోదయం అవుతుంది.
అందువల్ల ఆ తేదీ తర్వాత రజోదోషం పూర్తిగా తొలుగుతుంది.

3. నదీ తీరం నివాసులు

అయంచ నదీనాం రజోదోషో న తత్తీరవాసినామ్

అర్థం: నదీ తీరంలో నివసించే వారికి ఈ దోషం ఉండదు.

4. ప్రత్యేక సందర్భాలు

ఉపాకర్మణి చోత్సర్గే ప్రేతస్నానే తథైవ చ
చంద్రసూర్యగ్రహేచైవ రజోదోషో న విద్యతే

అర్థం:

• ఉపాకర్మ
• ఉత్సర్గ
• ప్రేతస్నాన సందర్భాలు
• చంద్రగ్రహణం
• సూర్యగ్రహణం

ఈ సందర్భాల్లో రజోదోషం వర్తించదు.

సారాంశం

ఆషాఢ–శ్రావణ మాసాలలో సాధారణంగా నదీస్నానం చేయరాదు. కానీ మహానదులు, అగస్త్యోదయం తర్వాత కాలం, నదీ తీరం నివాసులు, ప్రత్యేక శాస్త్రోక్త సందర్భాలు ఈ నియమానికి మినహాయింపు.