నాగుల చవితి 2026: పుట్ట దగ్గర పాలు ఎందుకు పోస్తారు? పాములు నిజంగా పాలు తాగుతాయా?

సంక్షిప్త సమాధానం: లేదు, పాములు పాలు తాగవు. అవి ఎరను మొత్తంగా మింగే సరీసృపాలు; పాలు వాటి ఆహారం కాదు. పాములకు పాలు పట్టిస్తే అవి అనారోగ్యం పాలవుతాయని అటవీ అధికారులు హెచ్చరిస్తున్నారు. నాగుల చవితి నాడు సమర్పించే పాలు నాగదేవతకు చేసే నైవేద్యం. అందుకే కొద్దిగా పాలను పుట్ట పక్కన ఉంచండి లేదా నాగ శిల మీద పోయండి; పుట్ట కన్నంలో మాత్రం ఎప్పుడూ పోయకండి. 2026లో నాగుల చవితి భారతదేశంలో శుక్రవారం 13 నవంబర్ నాడు, USA, కెనడాలలో గురువారం 12 నవంబర్ నాడు వస్తుంది.

ప్రతి సంవత్సరం దీపావళి అమావాస్య తర్వాత నాలుగో రోజున తెలుగు కుటుంబాలు పాలు, పసుపు, చలిమిడి తీసుకుని దగ్గరలోని పుట్ట దగ్గరకు వెళ్తాయి. కార్తీక మాసంలో జరుపుకునే అత్యంత ప్రాచీన నాగ పూజల్లో ఇది ఒకటి; అలాగే ఎక్కువ మంది అపార్థం చేసుకునే పూజల్లోనూ ఇది ఒకటి. ఈ నైవేద్యం అర్థం ఏమిటి, పాములు-పాల విషయంలో నిపుణులు, చట్టం ఏమంటున్నాయి, మనం పూజించే ప్రాణికే హాని కలగకుండా పూజను సంపూర్ణంగా ఎలా జరుపుకోవాలి అనే విషయాలను ఈ కథనంలో వివరిస్తున్నాం.

నాగుల చవితి 2026 ఒక్క చూపులో

సమయాలు దృక్ పంచాంగం (హైదరాబాద్) ప్రకారం ఇచ్చాం; ఇతర నగరాల్లో ముహూర్తం కొన్ని నిమిషాలు మారుతుంది. పూర్తి తేదీ, పూజా విధానం, పూజా సామగ్రి కోసం మా నాగుల చవితి 2026 గైడ్ చూడండి. మీ దేశానికి సంబంధించిన వివరాల కోసం USA, కెనడా, UK, UAE, ఆస్ట్రేలియా, సింగపూర్ గైడ్‌లు చూడండి.

హిందువులు నాగులను ఎందుకు పూజిస్తారు

నాగుల చవితి కార్తీక మాసంలో జరిగే నాగ పూజ. దీనిని ప్రధానంగా ముత్తైదువులు తమ పిల్లల క్షేమం కోసం ఆచరిస్తారు. ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణ, కర్ణాటకలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఇది ముఖ్యమైన పండుగ.

హిందూ ధర్మ చింతనలో సర్పాలకు దేవతలతో దగ్గరి అనుబంధం ఉంది. శ్రీమహావిష్ణువు ఆదిశేషుడిపై శయనిస్తాడు, పరమశివుడు వాసుకిని ధరిస్తాడు, తెలుగు, కన్నడ ప్రాంతాల్లో సుబ్రహ్మణ్యస్వామిని సర్పరూపంలో కొలుస్తారు. భగవద్గీతలో శ్రీకృష్ణుడు నాగులను తన విభూతుల్లో భాగంగా చెప్పాడు: sarpāṇām asmi vāsukiḥ, "సర్పాలలో నేను వాసుకిని" (10.28), anantaś cāsmi nāgānām, "నాగులలో నేను అనంతుడిని" (10.29).

ఈ భక్తి ఇంకా ప్రాచీనమైనది. కృష్ణ యజుర్వేదంలోని సర్ప సూక్తం (తైత్తిరీయ సంహిత 4.2.8) అన్ని చోట్లా ఉన్న సర్పాలకు నమస్కారంతో ప్రారంభమవుతుంది:

नमो अस्तु सर्पेभ्यो ये के च पृथिवीमनु । ये अन्तरिक्षे ये दिवि तेभ्यः सर्पेभ्यो नमः ॥

namo astu sarpebhyo ye ke ca pṛthivīm anu | ye antarikṣe ye divi tebhyaḥ sarpebhyo namaḥ ||

నమో అస్తు సర్పేభ్యో యే కే చ పృథివీమను । యే అంతరిక్షే యే దివి తేభ్యః సర్పేభ్యో నమః ॥

"భూమి మీద, అంతరిక్షంలో, ఆకాశంలో ఎక్కడ ఉన్న సర్పాలైనా సరే, ఆ సర్పాలన్నింటికీ నమస్కారం."

దీనికి ఒక ఆచరణాత్మక కోణం కూడా ఉంది: పొలాల్లో, ధాన్యం నిల్వ చేసే గాదెల్లో ఎలుకల బెడదను పాములు అదుపులో ఉంచుతాయి. అందుకే వ్యవసాయ కుటుంబాలకు వాటిని కాపాడుకోవడానికి తగిన కారణం ఉండేది. భక్తి, రక్షణ ఎప్పుడూ ఒకే భావనగా ఉండేవి.

పుట్ట దగ్గర పాలు ఎందుకు? ఒక్కో నైవేద్యం అర్థం ఏమిటి

పుట్ట అంటే చెదపురుగులు కట్టిన మట్టి గూడు; పాములు తరచూ అందులో తలదాచుకుంటాయి. అందుకే అది నాగదేవత నివాసానికి ప్రతీక. అక్కడ సమర్పించిన నైవేద్యం నాగదేవతలకు చేరుతుందన్నది ఈ పూజ వెనుక ఉన్న నమ్మకం. పాలు దేవత కోసం, అంతే కానీ పాము కడుపు నింపడానికి కాదు.

ఈ దృష్టితో చూస్తే, పుట్ట పక్కన చిన్న గిన్నెలో పాలు ఉంచినా, నాగ శిల మీద కొద్దిగా పోసినా పూజ సంపూర్ణమవుతుంది. కన్నంలోకి లీటర్ల కొద్దీ పాలు పోయడం వల్ల భక్తి ఏమీ పెరగదు; పైగా తర్వాతి విభాగంలో చూడబోతున్నట్టు, అది పాముకు హాని చేస్తుంది.

పాములు నిజంగా పాలు తాగుతాయా? నిపుణులు, చట్టం ఏమంటున్నాయి

లేదు. పాములు ఎలుకలు, కప్పలు, గుడ్లు వంటి ఎరను మొత్తంగా మింగుతాయి; పాలు వాటి ఆహారం కాదు. పండుగల్లో పాలు "తాగుతున్నట్టు" కనిపించే పాములను సాధారణంగా పాములవాళ్లు వారాల ముందే పట్టుకుని నీళ్లు లేకుండా ఉంచుతారు. దాహంతో అల్లాడుతున్న పాము తనకు ఏ ద్రవం ఇచ్చినా నాకేస్తుంది.

పుట్టలో పోసే పాలు కూడా హాని చేయవచ్చు. విశాఖపట్నంలోని స్నేక్ సేవర్ సొసైటీ వ్యవస్థాపకుడు రొక్కం కిరణ్ కుమార్ ది హన్స్ ఇండియాతో మాట్లాడుతూ, కన్నాల్లోకి లీటర్ల కొద్దీ పోసే పాలు లోపల ఉన్న పాములకు ఊపిరాడకుండా చేస్తున్నాయని చెప్పారు. పుట్టల దగ్గర వదిలిన గుడ్లను తర్వాత తరచూ ఏరి అమ్ముకుంటున్నారని కూడా అదే కథనం పేర్కొంది.

చట్టం కూడా ఈ విషయంలో స్పష్టంగా ఉంది. భారతదేశంలో పాములు వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం, 1972 కింద రక్షణ పొందుతున్నాయి; వాటిని పట్టుకోవడం, ప్రదర్శించడం, తరలించడం శిక్షార్హమైన నేరం. ఆగస్టు 2026లో నాగ పంచమికి ముందు, సుమారు 25 మంది ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ స్నేక్స్ సొసైటీ సభ్యుల సహకారంతో తెలంగాణ అటవీ శాఖ బృందాలు హైదరాబాద్, రంగారెడ్డి, సంగారెడ్డి జిల్లాల్లో పాములవాళ్ల నుంచి 17 నాగుపాములను రక్షించాయి (సియాసత్).

ఈ నిపుణుల్లో ఎవరూ పండుగను మానేయమని కుటుంబాలను అడగడం లేదు. నైవేద్యాలను పుట్టలోకి పోయకుండా కొద్ది మొత్తంలో పుట్ట పక్కన ఉంచమని, ప్రాణమున్న పాములకు బదులు రాతి లేదా మట్టి నాగ ప్రతిమలను పూజించమని మాత్రమే కోరుతున్నారు.

సురక్షితంగా, పాములకు హాని లేకుండా నాగుల చవితి పూజ

1. ఉపవాసంతో ప్రారంభించండి. చాలామంది స్త్రీలు ఉదయం నుంచి పూజ పూర్తయ్యే వరకు ఉపవాసం ఉంటారు; ఆరోగ్య రీత్యా అవసరమైతే పండ్లు, పాలు లేదా నీళ్లు తీసుకోండి.
2. నైవేద్యం సిద్ధం చేసుకోండి. చలిమిడి, చిమ్మిలి తయారు చేసుకుని; అరటిపండు, పూలు, పసుపు, కుంకుమ, చిన్న గిన్నెలో పాలు సిద్ధంగా ఉంచుకోండి.
3. సురక్షితమైన చోటు ఎంచుకోండి. ఆలయంలోని నాగ శిల దగ్గర (చాలాసార్లు సుబ్రహ్మణ్య లేదా శివాలయంలో రావిచెట్టు కింద ఉంటుంది), ఇంట్లోని నాగ ప్రతిమ దగ్గర, లేదా బహిరంగ ప్రదేశంలో ఉన్న పుట్ట దగ్గర పూజ చేయండి. అటవీ కంచెను ఎప్పుడూ దాటకండి, అడవిలోని పుట్టను కదిలించకండి.
4. ముహూర్తంలో పూజ చేయండి. హైదరాబాద్‌లో ఉదయం 10:52 నుంచి మధ్యాహ్నం 1:08 వరకు (IST); మీ నగరానికి సంబంధించిన సమయం చూసుకోండి. శిల మీద గానీ, పుట్ట పక్కన నేల మీద గానీ పసుపు, కుంకుమ పెట్టి, పూలు వేసి, సురక్షితమైన దూరంలో దీపం వెలిగించండి.
5. పాలను జాగ్రత్తగా సమర్పించండి. నాగ శిల లేదా ప్రతిమ మీద కొద్దిగా పోయండి, లేదా పుట్ట పక్కన ఒక చిన్న గిన్నె ఉంచండి. కన్నాల్లో ఎప్పుడూ పాలు పోయకండి, ప్రాణమున్న పాముకు ఎప్పుడూ పాలు పెట్టకండి.
6. జపించి ప్రార్థించండి. కింద ఇచ్చిన నాగ మంత్రంతో మీ పిల్లల కోసం, కుటుంబం కోసం ప్రార్థించండి.
7. పుట్టను ఉన్నది ఉన్నట్టే వదిలేయండి. పుట్ట చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేయండి, మీ కుటుంబ ఆచారమైతే చిటికెడు మట్టి చెవులకు తాకించండి, ఆహారం, కవర్లను ఇంటికి తీసుకెళ్లండి. పుట్టల దగ్గర టపాసులు కాల్చకండి.
8. ప్రసాదాన్ని ఇరుగుపొరుగుతో పంచుకోండి. మిగిలిన పాలను పారబోయకుండా పిల్లలకు గానీ అవసరంలో ఉన్నవారికి గానీ ఇవ్వండి.

ఈ రోజు పఠించే సంప్రదాయ నాగ మంత్రం:

सर्वे नागाः प्रीयन्तां मे ये केचित् पृथ्वीतले । ये च हेलिमरीचिस्था येऽन्तरे दिवि संस्थिताः ॥ ये नदीषु महानागा ये सरस्वतिगामिनः । ये च वापीतडागेषु तेषु सर्वेषु वै नमः ॥

sarve nāgāḥ prīyantāṃ me ye kecit pṛthvītale | ye ca helimarīcisthā ye 'ntare divi saṃsthitāḥ || ye nadīṣu mahānāgā ye sarasvatigāminaḥ | ye ca vāpītaḍāgeṣu teṣu sarveṣu vai namaḥ ||

సర్వే నాగాః ప్రీయంతాం మే యే కేచిత్ పృథ్వీతలే । యే చ హేలిమరీచిస్థా యేఽంతరే దివి సంస్థితాః ॥ యే నదీషు మహానాగా యే సరస్వతిగామినః । యే చ వాపీతడాగేషు తేషు సర్వేషు వై నమః ॥

"నాగులందరూ నాపై ప్రసన్నులగుదురు గాక: భూమి మీద ఉన్నవారు, సూర్యకిరణాల్లో ఉన్నవారు, భూమ్యాకాశాల మధ్య, స్వర్గంలో ఉన్నవారు, నదుల్లోని మహానాగులు, సరస్వతి వైపు సాగేవారు, బావులు, చెరువుల్లో ఉన్నవారు. వారందరికీ నమస్కారం."

ఉపవాసం, ప్రసాదం, ఈ రోజు చేయాల్సినవి, చేయకూడనివి

చాలామంది స్త్రీలు పూజ పూర్తయ్యే వరకు ఉపవాసం ఉండి, ఆ తర్వాత చలిమిడి, చిమ్మిలి, నానబెట్టిన పెసరపప్పు వంటి ప్రసాదం మాత్రమే తీసుకుంటారు; కొందరు సాయంత్రం హారతి వరకు ఆగుతారు. మీరు గర్భిణి అయినా, మధుమేహం ఉన్నా, వయసు పైబడినవారైనా, మందులు వాడుతున్నా పూజ చేసుకోండి కానీ కఠిన ఉపవాసం మానేయండి, లేదా మీ డాక్టర్‌ను సంప్రదించండి.

చేయాల్సినవి

• నాగ శిల, ప్రతిమ లేదా చిత్రపటాన్ని పూజించండి; ఏ రూపంలో పూజించినా నైవేద్యం నాగదేవతకు చేరుతుంది.
• నైవేద్యాలు కొద్దిగా సమర్పించండి, వాటిని పుట్ట పక్కన ఉంచండి.
• పిల్లలను, పెంపుడు జంతువులను పుట్టలకు, పొడవాటి గడ్డికి దూరంగా ఉంచండి.
• పాములవాళ్ల గురించి ఫిర్యాదు చేయండి. తెలంగాణలో అటవీ శాఖ టోల్-ఫ్రీ నంబర్ 1800-425-5364కు కాల్ చేయండి, లేదా ఫ్రెండ్స్ ఆఫ్ స్నేక్స్ సొసైటీని సంప్రదించండి.

చేయకూడనివి

• కన్నాల్లో గానీ, ప్రాణమున్న పాముల మీద గానీ పాలు పోయకండి.
• ప్రాణమున్న పామును తాకడం, దానికి ఆహారం పెట్టడం, మూలకు నెట్టడం చేయకండి; "దర్శనం" కోసం పాములవాళ్లకు డబ్బు ఇవ్వకండి.
• పాము మీద పసుపు, కుంకుమ వేయకండి.
• పుట్ట దగ్గర టపాసులు కాల్చకండి, ఆహారాన్ని కుప్పలుగా వదిలేయకండి.

విదేశాల్లో నాగుల చవితి

• మీ స్థానిక తేదీని పాటించండి: USA, కెనడాలో గురువారం 12 నవంబర్; UK, UAE, సింగపూర్, ఆస్ట్రేలియాలో శుక్రవారం 13 నవంబర్. భారతదేశ ముహూర్తాన్ని మీ సమయానికి మార్చి లెక్కించకండి; మీ నగరానికి అనుగుణంగా ఉన్న పంచాంగాన్ని ఉపయోగించండి.
• పుట్ట లేదా? పర్వాలేదు. ఇంట్లోని పూజా మందిరంలో నాగ ప్రతిమను లేదా చిత్రపటాన్ని పూజించండి, లేదా గోధుమ పిండి లేదా బియ్యప్పిండి ముద్దతో చిన్న నాగ రూపాన్ని చేసి, ఒక చెంచా పాలతో అభిషేకం చేయండి.
• ఆలయ పూజలో పాల్గొనండి: విదేశాల్లోని సుబ్రహ్మణ్య, మురుగన్ ఆలయాలు ఈ వారం భక్తులతో కిటకిటలాడుతాయి; రెండు రోజుల తర్వాత స్కంద షష్ఠి కూడా ఉంది.
• ఆస్ట్రేలియాలో ఇంట్లోనే పూజ చేసుకోండి: అక్కడ ఇది వసంత రుతువు చివరి దశ, పాములు చురుకుగా తిరుగుతుంటాయి; అందుకే ఇంట్లో పూజ చేసుకోవడమే సురక్షితం.
• వన్యప్రాణుల జోలికి వెళ్లకండి: విదేశాల్లోని అడవి పాములు విషపూరితమైనవి కావచ్చు, చాలాసార్లు అవి చట్టపరమైన రక్షణలో ఉంటాయి.
• పిల్లలకు వివరించండి: నిజమైన పాములకు ఆహారం పెట్టడం ద్వారా కాదు, వాటిని కాపాడడం ద్వారానే మనం నాగదేవతను గౌరవిస్తాం.

తరచూ అడిగే ప్రశ్నలు

పాములు పాలు తాగుతాయా?

లేదు. పాములు ఎరను మొత్తంగా మింగే సరీసృపాలు; పాలు వాటి ఆహారం కాదు. పండుగల్లో పాలు "తాగుతున్నట్టు" కనిపించే పాములను సాధారణంగా పాములవాళ్లు ఆకలితో, దాహంతో మాడ్చి ఉంటారు.

నాగుల చవితి నాడు పాలు ఎందుకు సమర్పిస్తారు?

శివలింగానికి చేసే అభిషేకం లాగే, ఈ పాలు నాగదేవతకు సమర్పించే నైవేద్యం. పుట్ట దేవత నివాసానికి ప్రతీక; అందుకే పుట్ట పక్కన గానీ నాగ శిల మీద గానీ కొద్దిగా పాలు సమర్పిస్తే పూజ సంపూర్ణమవుతుంది.

పుట్ట లేకుండా నాగుల చవితి పూజ చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. ఆలయంలోని నాగ శిలను, ఇంట్లో నాగ ప్రతిమను లేదా చిత్రపటాన్ని, లేదా పిండి ముద్దతో చేసిన చిన్న నాగ రూపాన్ని పాలు, పసుపు, కుంకుమ, పూలు, చలిమిడి, చిమ్మిలితో పూజించండి.

నాగుల చవితి 2026 ఎప్పుడు, ముహూర్తం ఏమిటి?

భారతదేశంలో శుక్రవారం 13 నవంబర్ 2026; హైదరాబాద్‌లో పూజ ముహూర్తం ఉదయం 10:52 నుంచి మధ్యాహ్నం 1:08 వరకు (IST) (దృక్ పంచాంగం). USA, కెనడాలో గురువారం 12 నవంబర్.

ప్రాణమున్న పామును పూజించడం లేదా పాములవాళ్లకు డబ్బు ఇవ్వడం చట్టబద్ధమేనా?

కాదు. భారతదేశంలో పాములు వన్యప్రాణి (సంరక్షణ) చట్టం, 1972 కింద రక్షణ పొందుతున్నాయి; వాటిని పట్టుకోవడం, ప్రదర్శించడం, తరలించడం శిక్షార్హమైన నేరం. బదులుగా ప్రతిమలను పూజించండి, పాములవాళ్ల గురించి ఫిర్యాదు చేయండి.

నాగుల చవితి నాడు గుడ్లు సమర్పించవచ్చా?

కొన్ని కుటుంబాలు ఆచారంగా గుడ్లు సమర్పిస్తాయి. కానీ పాములు వాటిని పుట్ట దగ్గర నుంచి తీసుకోవు; పుట్టల దగ్గర వదిలిన గుడ్లను తర్వాత తరచూ ఏరి అమ్ముకుంటున్నారని కార్యకర్తలు చెబుతున్నారు. మీ కుటుంబం ఈ ఆచారం పాటిస్తే, ఒక గుడ్డును పుట్ట లోపల కాకుండా పక్కన ఉంచండి.

పూజ సమయంలో పాము కనిపిస్తే ఏం చేయాలి?

ప్రశాంతంగా ఉండండి, మెల్లగా వెనక్కి జరగండి, పిల్లలను దూరంగా ఉంచండి. దాన్ని తాకకండి, ఆహారం పెట్టకండి, మూలకు నెట్టకండి. స్థానికంగా పాములను పట్టే రక్షకులను గానీ అటవీ శాఖను గానీ పిలవండి; ఎవరినైనా పాము కాటేస్తే వెంటనే ఆసుపత్రికి వెళ్లండి.

నాగుల చవితికి, నాగ పంచమికి తేడా ఏమిటి?

నాగుల చవితి దీపావళి తర్వాత నాలుగు రోజులకు, కార్తీక శుద్ధ చతుర్థి నాడు వస్తుంది; దీన్ని ప్రధానంగా తెలుగు, కన్నడ కుటుంబాలు జరుపుకుంటాయి. నాగ పంచమి శ్రావణ శుద్ధ పంచమి నాడు, జూలై లేదా ఆగస్టులో వస్తుంది.

HinduTone లో మరిన్ని కథనాలు

• నాగుల చవితి 2026: తేదీ, నాగ పూజ, ఆచారాలు, మంత్రం
• పంచాంగం 13 నవంబర్ 2026: నాగుల చవితి
• కార్తీక మాసం 2026: తేదీలు, పండుగలు, ప్రపంచవ్యాప్త గైడ్
• కార్తీక మాసంలో హిందువులు మాంసాహారం ఎందుకు తినకూడదు

ఆధారాలు

• సియాసత్: 17 నాగుపాములను రక్షించిన తెలంగాణ అటవీ శాఖ
• తెలంగాణ టుడే: నాగ పంచమికి ముందు పాములవాళ్ల నుంచి ఏడు పాముల రక్షణ
• ది హన్స్ ఇండియా: బుసకొట్టే దేవతలను భయపెట్టే ఆచారాలు
• వికీపీడియా: నాగుల చవితి