శ్రీ గురు పాదుకా స్తోత్రం – ప్రతి శ్లోకానికి తెలుగు అర్థం, భావం

సంక్షిప్తంగా: శ్రీ గురు పాదుకా స్తోత్రం గురువు పాదుకలను స్తుతించే తొమ్మిది శ్లోకాల ప్రసిద్ధ స్తోత్రం. ఇది సంప్రదాయంగా ఆదిశంకరాచార్యుల రచనగా ప్రసిద్ధి. ప్రతి శ్లోకం చివర "నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్" — గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం — అనే పల్లవి వస్తుంది. కింద ప్రతి శ్లోకానికి తెలుగు అర్థం, భావం ఇచ్చాం.

గురు పాదుకలు గురువు ఉనికికి, ఆయన చూపిన మార్గానికి ప్రతీకలు. గురుపౌర్ణమి, గురువారాలు, గురు జయంతులు, దత్త జయంతి వంటి రోజుల్లో ఈ స్తోత్రం పఠించడం భక్తుల్లో ఆచారంగా ఉంది.

1. అనంతసంసారసముద్రతారనౌకా…

శ్లోకం:

అనంతసంసారసముద్రతారనౌకాయితాభ్యాం గురుభక్తిదాభ్యామ్ । వైరాగ్యసామ్రాజ్యదపూజనాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 1 ॥

తెలుగు అర్థం: అంతులేని సంసారమనే సముద్రాన్ని దాటించడానికి పడవలాగా సహాయపడే గురు పాదుకలకు నమస్కారం. గురువుపై భక్తిని పెంపొందించి, ప్రాపంచిక విషయాలపై మోహాన్ని తగ్గించి, వైరాగ్యమనే గొప్ప సంపదను ప్రసాదించే ఆ పవిత్ర పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కరిస్తున్నాను.

భావం: జీవితంలోని కష్టాలు, మోహాలు, అజ్ఞానం అనే సముద్రాన్ని దాటడానికి గురువు మార్గదర్శకత్వం మనకు పడవ వంటిది.

2. కవిత్వవారాశినిశాకరాభ్య…

శ్లోకం:

కవిత్వవారాశినిశాకరాభ్యాం దౌర్భాగ్యదావాంబుదమాలికాభ్యామ్ । దూరీకృతానమ్రవిపత్తతిభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 2 ॥

తెలుగు అర్థం: కవిత్వమనే సముద్రానికి చంద్రునిలా ప్రకాశాన్ని ఇచ్చే, దురదృష్టమనే కార్చిచ్చును ఆర్పే వర్షమేఘాలవలె ఉండే గురు పాదుకలకు నమస్కారం. భక్తితో నమస్కరించినవారి కష్టాలు, ఆపదలు తొలగించడంలో సహాయపడే ఆ పవిత్ర పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: గురువు అనుగ్రహం మనలోని ప్రతిభను వెలికితీసి, కష్టాలను ఎదుర్కొనే ధైర్యాన్ని, ఆశను కలిగిస్తుంది.

3. నతా…

శ్లోకం:

నతా యయోః శ్రీపతితాం సమీయుః కదాచిదప్యాశు దరిద్రవర్యాః । మూకాశ్చ వాచస్పతితాం హి తాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 3 ॥

తెలుగు అర్థం: గురు పాదుకలకు భక్తితో నమస్కరించిన నిరుపేదలు సైతం ఐశ్వర్యాన్ని పొందగలరు. మాటలాడలేని వారికీ వాక్చాతుర్యాన్ని ప్రసాదించగల మహిమ వాటికి ఉందని ఈ శ్లోకం స్తుతిస్తుంది. అటువంటి గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: గురువు అనుగ్రహం వల్ల మనలోని సామర్థ్యాలు వికసించి, జ్ఞానం, ఆత్మవిశ్వాసం పెరుగుతాయి.

4. నాలీకనీకాశపదాహృతాభ్యాం…

శ్లోకం:

నాలీకనీకాశపదాహృతాభ్యాం నానావిమోహాదినివారికాభ్యామ్ । నమజ్జనాభీష్టతతిప్రదాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 4 ॥

తెలుగు అర్థం: తామరపూవుల వంటి గురుదేవుల పాదాలను అలంకరించే, రకరకాల మోహాలు, భ్రమలను తొలగించే గురు పాదుకలకు నమస్కారం. నమస్కరించే భక్తుల కోరికలను తీర్చే ఆ పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: గురువును ఆశ్రయిస్తే మనసులోని గందరగోళం తొలగి, సరైన దారి స్పష్టమవుతుంది.

5. నృపాలిమౌలివ్రజరత్నకాంత…

శ్లోకం:

నృపాలిమౌలివ్రజరత్నకాంతిసరిద్విరాజత్ఝషకన్యకాభ్యామ్ । నృపత్వదాభ్యాం నతలోకపంక్తేః నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 5 ॥

తెలుగు అర్థం: నమస్కరించే రాజుల కిరీటాల్లోని రత్నకాంతులనే నదిలో మెరిసే చేపపిల్లల్లా ప్రకాశించే గురు పాదుకలకు నమస్కారం. తమను ఆశ్రయించిన వారికి రాజవైభవం వంటి ఉన్నత స్థితిని ప్రసాదించే ఆ పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: ఎంత గొప్పవారైనా గురువు ముందు వినయంతో తలవంచుతారు; ఆ వినయమే నిజమైన ఔన్నత్యానికి మెట్టు.

6. పాపాంధకారార్కపరంపరాభ్య…

శ్లోకం:

పాపాంధకారార్కపరంపరాభ్యాం తాపత్రయాహీంద్రఖగేశ్వరాభ్యామ్ । జాడ్యాబ్ధిసంశోషణవాడవాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 6 ॥

తెలుగు అర్థం: పాపమనే చీకటిని పారద్రోలే సూర్యుల వరుస వంటి, మూడు రకాల తాపాలనే (ఆధ్యాత్మిక, ఆధిభౌతిక, ఆధిదైవిక) సర్పాలకు గరుత్మంతుని వంటి, జడత్వమనే సముద్రాన్ని ఇంకించే బడబాగ్ని వంటి గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: గురువు బోధ మనలోని బద్ధకాన్ని, నిరాశను, అజ్ఞానాన్ని తొలగించి కొత్త వెలుగును ఇస్తుంది.

7. శమాదిషట్కప్రదవైభవాభ్యా…

శ్లోకం:

శమాదిషట్కప్రదవైభవాభ్యాం సమాధిదానవ్రతదీక్షితాభ్యామ్ । రమాధవాంఘ్రిస్థిరభక్తిదాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 7 ॥

తెలుగు అర్థం: శమం, దమం, ఉపరతి, తితిక్ష, శ్రద్ధ, సమాధానం అనే ఆరు సద్గుణాలను ప్రసాదించే, సమాధి స్థితిని అనుగ్రహించే, శ్రీమన్నారాయణుని పాదాలపై స్థిరమైన భక్తిని కలిగించే గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: మనసును నియంత్రించుకోవడం, ఓర్పు, శ్రద్ధ వంటి గుణాలు గురువు మార్గదర్శకత్వంలోనే వికసిస్తాయి.

8. స్వార్చాపరాణామఖిలేష్టద…

శ్లోకం:

స్వార్చాపరాణామఖిలేష్టదాభ్యాం స్వాహాసహాయాక్షధురంధరాభ్యామ్ । స్వాంతాచ్ఛభావప్రదపూజనాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 8 ॥

తెలుగు అర్థం: తమను పూజించేవారి కోరికలన్నీ తీర్చే, మనసుకు నిర్మలత్వాన్ని ప్రసాదించే పూజకు అర్హమైన గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: శ్రద్ధతో చేసే గురుపూజ మనసును శుద్ధి చేసి, ప్రశాంతతను ఇస్తుంది.

9. కామాదిసర్పవ్రజగారుడాభ్…

శ్లోకం:

కామాదిసర్పవ్రజగారుడాభ్యాం వివేకవైరాగ్యనిధిప్రదాభ్యామ్ । బోధప్రదాభ్యాం ద్రుతమోక్షదాభ్యాం నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్ ॥ 9 ॥

తెలుగు అర్థం: కామం, క్రోధం మొదలైన సర్పాల గుంపునకు గరుత్మంతుని వంటి, వివేకం, వైరాగ్యం అనే నిధులను ప్రసాదించే, జ్ఞానబోధను ఇచ్చి త్వరగా మోక్షాన్ని అనుగ్రహించే గురు పాదుకలకు మళ్లీ మళ్లీ నమస్కారం.

భావం: అంతర్గత శత్రువులను జయించి, వివేకంతో జీవించడమే గురువు చూపే ముక్తి మార్గం.

ఈ స్తోత్రం ఎప్పుడు, ఎలా చదవాలి?

• గురువారం, గురుపౌర్ణమి, దత్తాత్రేయ జయంతి (2026లో డిసెంబర్ 23) వంటి రోజుల్లో విశేషంగా.ఉదయం స్నానానంతరం దీపం వెలిగించి, గురువు చిత్రపటం లేదా పాదుకల ముందు కూర్చుని చదవండి.అర్థం తెలుసుకుని చదివితే మనసుకు మరింత ఏకాగ్రత కలుగుతుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

గురు పాదుకా స్తోత్రం ఎవరు రచించారు?

ఈ స్తోత్రం సంప్రదాయంగా ఆదిశంకరాచార్యుల రచనగా ప్రసిద్ధి చెందింది.

ఇందులో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?

తొమ్మిది శ్లోకాలు. ప్రతి శ్లోకం "నమో నమః శ్రీగురుపాదుకాభ్యామ్" అనే పల్లవితో ముగుస్తుంది.

గురువు లేనివారు కూడా చదవవచ్చా?

అవును. జ్ఞానాన్ని ఇచ్చిన ప్రతి గురువును, లేదా దత్తాత్రేయుని, దక్షిణామూర్తిని గురుస్వరూపంగా భావించి చదువుకోవచ్చు.

శ్రీ గురుభ్యో నమః 🙏