రుక్మణీ దేవీ ఆలయం
रुकमणी देवी मंदिर
దేవి temple · Gujarat, India
రుక్మిణీ మాత ఆలయం అని కూడా పిలువబడే రుక్మిణీ దేవి ఆలయం, గుజరాత్లోని దేవభూమి ద్వారక జిల్లా ద్వారకలో శ్రీకృష్ణుని రాణి రుక్మిణికి అంకితమైన క్షేత్రం (Gujarat Tourism; Incredible India; Devbhumi Dwarka District Administration). ఇది పట్టణ శివారులో, ద్వారకాధీశ ఆలయం నుండి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది (Gujarat Tourism; Incredible India).
ఈ ఆలయం ద్వారకాధీశ ఆలయం కంటే చాలా చిన్నది, అయినప్పటికీ ద్వారకకు వచ్చే యాత్రికులకు ఇది ముఖ్యమైన దర్శన స్థలం (Gujarat Tourism; Devbhumi Dwarka District Administration). కేవలం రుక్మిణీ దేవికే అంకితమైన అతి కొద్ది ఆలయాలలో ఇది ఒకటని Incredible India వర్ణిస్తుంది (Incredible India).
Faith & Tradition
Religious Significance of రుక్మణీ దేవీ ఆలయం
రుక్మిణిని శ్రీకృష్ణుని ప్రధాన పట్టమహిషిగా గౌరవిస్తారు; Incredible India ఆమెను లక్ష్మీదేవి అవతారంగా వర్ణిస్తుంది (Outlook; Incredible India). సంప్రదాయం ప్రకారం, ఆమె విదర్భ రాజు భీష్మకుని కుమార్తె; తనకు నిశ్చయించిన వివాహం నుండి తనను కాపాడమని ఆమె శ్రీకృష్ణుని కోరగా, ఆ తర్వాత వారిద్దరూ వివాహం చేసుకున్నారు (Incredible India).
రుక్మిణి ఆలయం శ్రీకృష్ణుని ఆలయానికి ఎందుకు దూరంగా ఉందో ఒక ప్రసిద్ధ గాథ వివరిస్తుంది (Gujarat Tourism; Incredible India; Outlook). సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి దుర్వాస మహర్షిని భోజనానికి ఆహ్వానించగా, ఆ దంపతులు తన రథాన్ని లాగితేనే వస్తానని ఆయన అంగీకరించాడు (Gujarat Tourism; Outlook). దారిలో రుక్మిణికి దాహం వేయగా, శ్రీకృష్ణుడు తన కాలి బొటనవేలిని నేలకు నొక్కి గంగను పైకి రప్పించాడు; ఆమె ముందుగా మహర్షికి నీరు సమర్పించకుండానే తాగడంతో, కోపించిన దుర్వాసుడు ఆ దంపతులు వేరువేరుగా నివసించాలని శపించాడు (Gujarat Tourism; Outlook).
అమ్మవారికి నీరు సమర్పించడం ఇక్కడి ప్రధాన ఆచారం (Incredible India; Outlook). భక్తులు తాగునీటిని దానం చేస్తారు; ఆ నీటిని రుక్మిణీ దేవికి సమర్పించి, ఆ తర్వాత ప్రసాదంగా వారికే తిరిగి ఇస్తారు; ఈ జలదాన ఆచారాన్ని Incredible India శాప గాథతోనూ, ఈ ప్రాంతంలో మంచినీటి కొరతతోనూ ముడిపెడుతుంది (Incredible India).
Heritage
History of రుక్మణీ దేవీ ఆలయం
సంప్రదాయం ఈ క్షేత్రానికి ఎంతో ప్రాచీనతను ఆపాదిస్తుంది: ఈ ఆలయం 2,500 సంవత్సరాలకు పైగా పురాతనమైనదని చెబుతారని Gujarat Tourism పేర్కొంటుంది, ఇది క్రీ.పూ. 5వ శతాబ్దానికి చెందినదని నమ్ముతారని Incredible India చెబుతుంది (Gujarat Tourism; Incredible India). కాలక్రమంలో ఇది పునర్నిర్మించబడి ఉండవచ్చని, ప్రస్తుత ఆలయం 12వ శతాబ్దానికి చెందినదని చెబుతారని కూడా Gujarat Tourism జోడిస్తుంది (Gujarat Tourism). అదే విధంగా జిల్లా యంత్రాంగం కూడా ఆలయంలోని రుక్మిణీ, శ్రీకృష్ణుల కుడ్యచిత్రాలను 12వ శతాబ్దానికి చెందినవిగా పేర్కొంటుంది (Devbhumi Dwarka District Administration). ఇవి సంప్రదాయ, వర్ణనాత్మక కాలనిర్ణయాలే గానీ స్థిరపడిన పురావస్తు ఆధారాలు కావు.
Architecture and sacred features
ఈ ఆలయం చిన్న నిర్మాణమే అయినా, జిల్లా యంత్రాంగం దీనిని వాస్తుశిల్ప అద్భుతంగా పేర్కొంటుంది; రుక్మిణీ, శ్రీకృష్ణుల కుడ్యచిత్రాలకు, సూక్ష్మమైన శిల్పకళకు ఇది ప్రసిద్ధి (Devbhumi Dwarka District Administration). దీని బాహ్య భాగంలో దేవతా విగ్రహాలు ఉన్నాయి, అడుగు భాగంలో మనుషులు, ఏనుగుల శిల్ప ఫలకాలు చెక్కబడ్డాయి (Gujarat Tourism; Incredible India).
Incredible India ప్రకారం శిఖరం (గోపుర శిఖరం) నాగర శైలిలో ఉంది; మండపం (స్తంభాల మండపం) మాత్రం గుమ్మట ఆకారపు పైకప్పు, చతురస్రాకార జాలీ కిటికీలతో సాధారణ నాగర పద్ధతికి భిన్నంగా ఉంటుంది (Incredible India).
Plan Your Visit
Darshan and Visitor Information
ఆలయంలో సమర్పించేందుకు తాజా తాగునీటిని వెంట తీసుకురావాలని Incredible India భక్తులకు సూచిస్తుంది (Incredible India). సందర్శనకు నవంబర్ నుండి ఫిబ్రవరి వరకు ఉత్తమ సమయమని Gujarat Tourism సూచిస్తుంది (Gujarat Tourism). సమయాలు, ఏర్పాట్లు మారవచ్చు, కాబట్టి ప్రయాణానికి ముందు ప్రస్తుత ఏర్పాట్లను ఆలయ నిర్వాహకులతో లేదా Gujarat Tourism తో నిర్ధారించుకోండి.
Timings and arrangements change with seasons and festivals. Confirm current details with the temple administration before travelling. Last reviewed 11 October 2026.
Location
How to Reach రుక్మణీ దేవీ ఆలయం
ఈ ఆలయం ద్వారక శివారులో, ద్వారకాధీశ ఆలయం నుండి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది (Incredible India; Gujarat Tourism). ద్వారకకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వ బస్సు సౌకర్యం ఉంది, ద్వారక (DWK) రైల్వే స్టేషన్ కూడా ఉంది (Gujarat Tourism; Incredible India).
సమీప విమానాశ్రయంగా Incredible India జామ్నగర్ విమానాశ్రయాన్ని పేర్కొంటుంది (Incredible India). ద్వారకకు విమానాశ్రయాలుగా సుమారు 95 కి.మీ. దూరంలోని పోర్బందర్ను, సుమారు 110 కి.మీ. దూరంలోని జామ్నగర్ను Gujarat Tourism పేర్కొంటుంది (Gujarat Tourism).
Location: Gujarat, India
Nearest airport: జామ్నగర్ విమానాశ్రయం (Jamnagar Airport)
Nearest railway station: ద్వారక (DWK)
More in Hindu temples in Gujarat · దేవి temples · Temples in Dwarka · Temples in Dwarka Taluka · Temples in Devbhumi Dwarka District
Questions
రుక్మణీ దేవీ ఆలయం: Frequently Asked Questions
రుక్మిణీ దేవి ఆలయం ఎక్కడ ఉంది?
ఇది గుజరాత్లోని దేవభూమి ద్వారక జిల్లాలో, ద్వారక పట్టణ శివారులో, ద్వారకాధీశ ఆలయం నుండి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది (Gujarat Tourism; Incredible India).
రుక్మిణి ఆలయం శ్రీకృష్ణుని ఆలయానికి వేరుగా ఎందుకు ఉంది?
సంప్రదాయం ప్రకారం, రుక్మిణి ముందుగా దుర్వాస మహర్షికి నీరు సమర్పించకుండానే తాను తాగడంతో, ఆయన శ్రీకృష్ణుడు, రుక్మిణి వేరువేరుగా నివసించాలని శపించాడు (Gujarat Tourism; Incredible India; Outlook).
ఆలయంలో జల సమర్పణ అంటే ఏమిటి?
భక్తులు తాగునీటిని దానం చేస్తారు; ఆ నీటిని రుక్మిణీ దేవికి సమర్పించి, ప్రసాదంగా వారికే తిరిగి ఇస్తారు (Incredible India). ఆలయానికి వచ్చే ప్రతి ఒక్కరూ అమ్మవారికి నీరు సమర్పిస్తారని Outlook పేర్కొంది (Outlook).
ఈ ఆలయం ఎంత పురాతనమైనది?
సంప్రదాయం ప్రకారం ఇది 2,500 సంవత్సరాలకు పైగా పురాతనమైనది; అయితే ఇది పునర్నిర్మించబడి ఉండవచ్చని, ప్రస్తుత ఆలయం 12వ శతాబ్దానికి చెందినదని చెబుతారని Gujarat Tourism పేర్కొంది (Gujarat Tourism; Incredible India).
దీని నిర్మాణ శైలిలో విశేషం ఏమిటి?
ఆలయ బాహ్య భాగంలో దేవతా శిల్పాలు, అడుగు భాగంలో మనుషులు, ఏనుగుల శిల్ప ఫలకాలు ఉన్నాయి (Gujarat Tourism; Incredible India). రుక్మిణీ, శ్రీకృష్ణుల కుడ్యచిత్రాలను జిల్లా యంత్రాంగం ప్రత్యేకంగా పేర్కొంటుంది (Devbhumi Dwarka District Administration).
ఆలయానికి ఎలా చేరుకోవాలి?
ద్వారకలో రైల్వే స్టేషన్, రాష్ట్ర బస్సు సౌకర్యాలు ఉన్నాయి; Incredible India పేర్కొన్న సమీప విమానాశ్రయం జామ్నగర్ విమానాశ్రయం (Incredible India; Gujarat Tourism). ద్వారక పట్టణంలో ఆలయం ద్వారకాధీశ ఆలయం నుండి సుమారు 2 కి.మీ. దూరంలో ఉంది (Incredible India).
Sources and attribution
- © OpenStreetMap contributors — location data © OpenStreetMap contributors (ODbL)
- Wikidata Q24931006 — structured data (CC0)
- Wikipedia — Rukmini Devi Temple — text facts from Wikipedia, licensed CC BY-SA 4.0
- Gujarat Tourism (Government of Gujarat) — Rukmini Devi Temple
- Incredible India (Ministry of Tourism, Government of India) — Rukmini Devi Temple
- Devbhumi Dwarka District Administration — Places of Interest
- Outlook — In Search of Dwarka That Krishna Built
- Outlook — Five Popular Krishna Temples Of Gujarat
Further reading: రుక్మణీ దేవీ ఆలయం on Wikipedia (CC BY-SA 4.0).
Spotted an error? Write to info@hindutone.com — see our editorial policy.
Pilgrim Circuit
