భారతదేశంలో ప్రసిద్ధ హనుమాన్ ఆలయాలు: హనుమాన్ గఢీ నుండి సాలాసర్ బాలాజీ, జాఖూ వరకు మూలాధారాలతో ధృవీకరించిన 9 ఆలయాలు

త్వరిత సమాధానం: ఇప్పటివరకు భారతదేశంలోని తొమ్మిది హనుమాన్ ఆలయాలు హిందూటోన్ మూలాధార పరిశీలనలో ఉత్తీర్ణమయ్యాయి: హనుమాన్ గఢీ (అయోధ్య), సాలాసర్ బాలాజీ (రాజస్థాన్), జాఖూ (సిమ్లా), కష్టభంజన్ దేవ్ (గుజరాత్‌లోని సాలంగ్‌పూర్), గండి (కడప జిల్లా), యోగ ఆంజనేయర్ (షోలింగూర్), హనుమాన్ సేతు (లక్నో), హనుమాన్ వాటిక (రూర్కెలా) మరియు ముఖ్యప్రాణ ఆలయం (బేకల్ కోట). క్రింద ప్రతి ఆలయాన్ని దాని ధృవీకరించిన రికార్డు ఆధారంగా మాత్రమే వివరించాము, పూర్తి ఆలయ పేజీకి లింక్‌తో సహా.

చివరిగా నవీకరించినది: 18 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీని హిందూటోన్ మూలాధారాలతో ధృవీకరించిన ఆలయ రికార్డుల ఆధారంగా తిరిగి రాశాము. ఇది ఏప్రిల్ 2025 నాటి చిన్న జాబితా స్థానంలో వచ్చింది.

భక్తులు హనుమాన్ ఆలయాలను ఎందుకు దర్శిస్తారు

ఆంజనేయుడు, మారుతి, బజరంగబలి అని కూడా పిలువబడే హనుమంతుడు శ్రీరామునిపై భక్తి, బలం మరియు వినయం కోసం పూజించబడతాడు. భక్తులు ధైర్యం మరియు రక్షణ కోసం ప్రార్థించడానికి, హనుమాన్ చాలీసా పఠించడానికి, సిందూరం, పూలు, తమలపాకులు లేదా కొబ్బరికాయ సమర్పించడానికి ఆయన ఆలయాలను దర్శిస్తారు. భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో మంగళవారాలు మరియు శనివారాలు సాంప్రదాయ పూజా దినాలు; వారపు ఆచారం కోసం మా మంగళవారం మార్గదర్శి మరియు శనివారం మార్గదర్శి చూడండి, ఆయన కథలు మరియు రూపాల కోసం మా హనుమాన్ దేవతా పేజీ చూడండి.

క్రింది తొమ్మిది ఆలయాలు చాలా భిన్నమైనవి: అయోధ్యలో కోట వంటి ఆలయం, రాజస్థాన్‌లో ఎడారి యాత్రా పట్టణం, సిమ్లాలో కొండ శిఖరం, గుజరాత్‌లో స్వామినారాయణ ఆలయం, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నదీ లోయ, తమిళనాడులో నరసింహ ఆలయానికి ఎదురుగా ఉన్న కొండ క్షేత్రం, లక్నోలో నగర ఆలయం, ఒడిశాలో ఉద్యాన సముదాయం మరియు కేరళలో తీర కోట వద్ద ఒక చిన్న క్షేత్రం.

తొమ్మిది ఆలయాలు ఒక్క చూపులో

హనుమాన్ గఢీ, అయోధ్య (ఉత్తరప్రదేశ్)

అయోధ్య జిల్లా యంత్రాంగం ప్రకారం, హనుమాన్ గఢీ అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్ నుండి సుమారు 1 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ప్రధాన విగ్రహం హనుమంతుని బాల రూపంలో (బాల హనుమాన్) తల్లి అంజనీ దేవి ఒడిలో కూర్చున్నట్లు చూపిస్తుంది. ఈ పేరుకు 'హనుమంతుని కోట' అని అర్థం, ఆలయం ప్రవేశ మెట్ల ద్వారా చేరుకునే కోట వంటి సముదాయంగా నిర్మించబడింది.

జిల్లా నమోదు చేసిన స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, హనుమంతుడు ఇక్కడ నివసించి అయోధ్యను కాపాడాడు; అందుకే పట్టణంలోని రామ క్షేత్రాలకు వచ్చే యాత్రికులు ఇక్కడికి కూడా వస్తారు. చరిత్ర విషయంలో మూలాధారాలు భిన్నంగా ఉన్నాయి: జిల్లా రికార్డు విక్రమాదిత్యునికి ఆపాదించే సంప్రదాయాన్ని పేర్కొంటుంది, అయితే లైవ్‌మింట్ (Livemint) నవాబ్ సఫ్దర్‌జంగ్ నిధులతో రామానందీ నాగ సాధువుల కోసం నిర్మించిన 18వ శతాబ్దపు క్షేత్రాన్ని వివరిస్తుంది, తర్వాత అది ప్రస్తుత ఆలయ-కోటగా విస్తరించబడింది. ఇండియా టుడే మరియు లైవ్‌మింట్ ఆలయంపై 1855 నాటి ఘర్షణను కూడా వివరిస్తాయి, దాని తర్వాత ఆలయం బైరాగీ సాధువుల వద్దే ఉండిపోయింది.

లక్నో విమానాశ్రయం (సుమారు 152 కి.మీ.) మరియు అయోధ్య స్టేషన్‌ను ప్రధాన ప్రవేశ మార్గాలుగా రికార్డు పేర్కొంటుంది. వెళ్లే ముందు జిల్లా లేదా ఆలయంతో దర్శన ఏర్పాట్లను నిర్ధారించుకోండి. హనుమాన్ గఢీ పూర్తి ఆలయ పేజీ.

సాలాసర్ బాలాజీ, చురు జిల్లా (రాజస్థాన్)

సాలాసర్ ధామ్ అని కూడా పిలువబడే సాలాసర్ బాలాజీ ఆలయం చురు జిల్లాలోని సుజాన్‌గఢ్ తహసీల్‌లో ఉంది. ఇక్కడ హనుమంతుడు గడ్డం మరియు మీసాలతో కూడిన రూపంలో బాలాజీగా పూజించబడతాడు. ఆలయ కథనం దీనిని భక్తుడు మోహన్‌దాస్ మహారాజ్‌తో అనుసంధానిస్తుంది; సంప్రదాయం ప్రకారం ఆయన మొదట హనుమంతుని గడ్డం ఉన్న సాధువుగా దర్శించారు. మోహన్‌దాస్ సమాధి మరియు నిరంతరం వెలిగే ధుని ఆలయ సముదాయంలో ఉన్నాయి.

ఆలయం మరియు రాజస్థాన్ టూరిజం ప్రకారం, అసోటా గ్రామంలో ఒక రైతు పొలం దున్నుతుండగా రాతి విగ్రహం లభించింది, దానిని విక్రమ సంవత్ 1811 శ్రావణ శుక్ల నవమి నాడు ఎడ్ల బండిపై సాలాసర్‌కు తీసుకువచ్చారు (రాజస్థాన్ టూరిజం దీనిని క్రీ.శ. 1754గా పేర్కొంటుంది). పూజాధికారం మోహన్‌దాస్ మేనల్లుడు ఉదయ్‌రామ్‌కు సంక్రమించింది, ఆయన వారసులే ఇప్పటికీ అర్చకులుగా సేవ చేస్తున్నారు. భక్తులు మొక్కులో భాగంగా ఎర్రని మౌళి దారంతో కొబ్బరికాయలు కడతారు మరియు సవామణి అనే పెద్ద అన్న నైవేద్యాన్ని సమర్పిస్తారు.

రెండు గొప్ప జాతరలు చైత్ర పౌర్ణమి (హనుమాన్ జన్మోత్సవం) మరియు ఆశ్వయుజ (శరద్) పౌర్ణమి నాడు జరుగుతాయి, వీటికి ఆరు నుండి ఏడు లక్షల మంది రావచ్చని రాజస్థాన్ టూరిజం పేర్కొంటుంది. ఆలయం వేసవి మరియు శీతాకాలాలకు వేర్వేరు హారతి షెడ్యూళ్లను ప్రచురిస్తుంది. ఆలయం పేర్కొన్న సమీప రైల్వే స్టేషన్ సుజాన్‌గఢ్ (సుమారు 27 కి.మీ.), మరియు జైపూర్ విమానాశ్రయం సుమారు 184 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సాలాసర్ బాలాజీ పూర్తి ఆలయ పేజీ.

జాఖూ ఆలయం, సిమ్లా (హిమాచల్ ప్రదేశ్)

జాఖూ (Jakhoo) ఆలయం జాఖూ కొండపై ఉంది; సిమ్లా జిల్లా యంత్రాంగం దీనిని నగరంలోని ఎత్తైన శిఖరంగా, రిడ్జ్ నుండి సుమారు 2 కి.మీ. ఎగువన ఉన్నదిగా వివరిస్తుంది. ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా సైట్‌లో కూడా పేర్కొన్న సంప్రదాయం ప్రకారం, సంజీవని మూలికను తీసుకురావడానికి వెళ్తూ హనుమంతుడు ఇక్కడ విశ్రమించాడు.

ఆలయ ప్రాంగణంలో 108 అడుగుల హనుమాన్ విగ్రహాన్ని 4 నవంబర్ 2010 న ఆవిష్కరించారని ది ట్రిబ్యూన్ నివేదించింది, మరియు రిడ్జ్ నుండి 450 మీటర్ల రోప్‌వే ఏప్రిల్ 2017 లో ప్రారంభమైంది. ఆలయం ప్రతిరోజూ ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు ప్రవేశ రుసుము లేకుండా తెరిచి ఉంటుందని జిల్లా పేర్కొంటుంది (అక్టోబర్ 2026 లో సరిచూశాము). సుమారు 30 నుండి 45 నిమిషాల్లో నడిచి వెళ్లవచ్చు, లేదా టాక్సీ, గుర్రం లేదా రోప్‌వే ఉపయోగించవచ్చు. కొండపై కోతులు ఉంటాయని రికార్డు పేర్కొంటుంది, కాబట్టి ఆహారం మరియు చిన్న వస్తువులను జాగ్రత్తగా ఉంచుకోండి. జాఖూ పూర్తి ఆలయ పేజీ.

శ్రీ కష్టభంజన్ దేవ్ హనుమాన్‌జీ మందిర్, సాలంగ్‌పూర్ (గుజరాత్)

బోటాద్ జిల్లాలోని సాలంగ్‌పూర్ (సారంగ్‌పూర్ అని కూడా రాస్తారు) లో హనుమంతుడు 'దుఃఖాలను హరించేవాడు' అనే అర్థం వచ్చే కష్టభంజన్‌గా పూజించబడతాడు. ఈ ఆలయం స్వామినారాయణ సంప్రదాయంలోని వడ్తాల్ గాదీకి చెందినది మరియు శ్రీ స్వామినారాయణ మందిర్ వడ్తాల్ ధామ్ నిర్వహణలో ఉంది. గుజరాత్ టూరిజం మరియు ఆలయం రెండూ విగ్రహ ప్రతిష్ఠను సద్గురు గోపాలానంద స్వామికి ఆపాదిస్తాయి; ఆయనే స్వయంగా దాని రూపకల్పన చేసి కాంజీ మిస్త్రీ చేత చెక్కించారని ఆలయ కథనం చెబుతుంది.

ఆలయం 'సాలంగ్‌పూర్ రాజు' అని పిలిచే 54 అడుగుల హనుమాన్ విగ్రహాన్ని హనుమాన్ జయంతి, 6 ఏప్రిల్ 2023 న ఆవిష్కరించారు. ఆలయం భోజనాలయం మరియు యాత్రికుల గదులను నిర్వహిస్తుంది; ఆలయం ద్వారా గానీ ఏ ఏజెంట్ ద్వారా గానీ ముందస్తు లేదా ఆన్‌లైన్ బుకింగ్ లేకుండా, వచ్చిన తర్వాత మాత్రమే గదులు కేటాయిస్తామని ఆలయం చెబుతుంది. గుజరాత్ టూరిజం ప్రకారం సాలంగ్‌పూర్ అహ్మదాబాద్ నుండి రోడ్డు మార్గంలో సుమారు 153 కి.మీ.; బోటాద్ జంక్షన్ సమీప స్టేషన్. సాలంగ్‌పూర్ పూర్తి ఆలయ పేజీ.

గండి శ్రీ వీరాంజనేయ స్వామి ఆలయం, కడప జిల్లా (ఆంధ్రప్రదేశ్)

గండి క్షేత్రంగా ప్రసిద్ధమైన ఈ ఆలయం చక్రాయపేట మండలంలో పాపఘ్ని నది పశ్చిమ ఒడ్డున ఒక కొండ పాదాల వద్ద ఉంది; ఇక్కడ నది రెండు కొండల మధ్య గండి గుండా ప్రవహిస్తుంది. జిల్లా యంత్రాంగం దీనిని హనుమంతుని తండ్రి వాయుదేవునితో సంబంధం ఉన్న వాయు క్షేత్రంగా వివరిస్తుంది. స్థానిక సంప్రదాయం ప్రకారం, శ్రీరాముడు లంక నుండి తిరిగి వస్తూ ఇక్కడ ఆగి ఒక రాతిపై ఆంజనేయుని రూపాన్ని గీశాడు.

2019 లో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ ఆలయాన్ని తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానాలకు (TTD) అప్పగించింది. పునర్నిర్మాణం తర్వాత, 8 నుండి 13 మే 2026 వరకు మహా కుంభాభిషేకం జరిగింది. శ్రావణ మాసంలో భారీ రద్దీ ఉంటుంది; 2026 లో ఒక శ్రావణ శనివారం నాడు దాదాపు 30,000 మంది భక్తులు వచ్చారని ఆలయ అధికారులు అంచనా వేశారు. ఆలయం వేంపల్లి నుండి సుమారు 8 కి.మీ., కడప నగరం నుండి సుమారు 55 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గండి పూర్తి ఆలయ పేజీ.

యోగ ఆంజనేయర్ కొండ ఆలయం, షోలింగూర్ (తమిళనాడు)

రాణిపేట జిల్లాలోని షోలింగూర్‌లో రెండు ఆలయ కొండలు ఉన్నాయి. చిన్న కొండపై హనుమంతుడు యోగ ఆంజనేయునిగా, యోగ ముద్రలో కూర్చుని, పెద్ద కొండపై ఉన్న యోగ నరసింహర్ సన్నిధికి ఎదురుగా కొలువై ఉన్నాడు. జిల్లా యంత్రాంగం నమోదు చేసిన సంప్రదాయం ప్రకారం, నరసింహస్వామి తన సన్నిధికి ఎదురుగా ఉన్న చిన్న కిటికీ ద్వారా ఆంజనేయునికి దర్శనం ఇస్తాడు. యోగ నరసింహర్ ఆలయం 108 దివ్య దేశాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతుంది.

ఇక్కడ ఆంజనేయునికి ఆదివారం ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైన రోజుగా పరిగణిస్తారు, మరియు భక్తులు పూజకు ముందు చిన్న కొండపై ఉన్న చక్ర తీర్థంలో స్నానం చేస్తారు. సన్నిధికి మెట్ల మార్గం ద్వారా చేరుకోవాలి. చిన్న కొండపై 17వ శతాబ్దపు శాసనం ఉందని జిల్లా పేర్కొంటుంది. షోలింగూర్ తిరుత్తణి నుండి సుమారు 26 కి.మీ. దూరంలో ఉంది, మరియు చెన్నై విమానాశ్రయం సమీపమైనది. షోలింగూర్ యోగ ఆంజనేయర్ పూర్తి పేజీ.

హనుమాన్ సేతు మందిర్, లక్నో (ఉత్తరప్రదేశ్)

హనుమాన్ సేతు వద్ద ఉన్న సంకట మోచన హనుమాన్ క్షేత్రం లక్నో విశ్వవిద్యాలయం సమీపంలో ఉంది. ఇది సాధువు నీమ్ కరోలి బాబా (నీబ్ కరోరి బాబా అని కూడా రాస్తారు) తో అనుసంధానించబడింది: సెప్టెంబర్ 2026 లో ఉత్తరప్రదేశ్ టూరిజం ఆయనతో సంబంధం ఉన్న ప్రదేశాల సర్క్యూట్‌లో దీనిని చేర్చింది. జ్యేష్ఠ మాసపు మంగళవారాలైన బడా మంగళ్ సమయంలో లక్నోలోని ప్రధాన హనుమాన్ క్షేత్రాలలో ఈ ఆలయం ఒకటి, మరియు హనుమాన్ జయంతి నాడు పొడవైన క్యూలు ఏర్పడతాయి.

రికార్డులో స్థాపన తేదీ గానీ అధికారిక దర్శన సమయాలు గానీ లేవు, కాబట్టి దర్శించే ముందు ఆలయ నిర్వహణతో సరిచూసుకోండి. హనుమాన్ సేతు పూర్తి ఆలయ పేజీ.

హనుమాన్ వాటిక, రూర్కెలా (ఒడిశా)

హనుమాన్ వాటిక సుందర్‌గఢ్ జిల్లా రూర్కెలాలో హనుమాన్ వాటిక ట్రస్ట్ స్థాపించిన ఉద్యాన ఆలయ సముదాయం. దీని ప్రసిద్ధ ఆకర్షణ సుమారు 75 అడుగుల ఎత్తైన నిలబడిన హనుమాన్ విగ్రహం. దాని చుట్టూ సీతా లక్ష్మణ సమేత శ్రీరాముడు, జగన్నాథుడు, సరళా దేవి, రాధాకృష్ణులు, పార్వతి, సంతోషీ మాత సన్నిధులు, శివుని ద్వాదశ జ్యోతిర్లింగాలు మరియు ప్రవేశం వద్ద గణేశ ఆలయం ఉన్నాయి.

మహా శివరాత్రి మరియు రథ యాత్ర దీని వార్షిక కార్యక్రమాలలో ఉన్నాయి. ఒడిశా ప్రభుత్వం ఆగస్టు 2026 లో ఒక పునర్నిర్మాణ ప్రణాళికను సమీక్షించింది, కాబట్టి ప్రయాణానికి ముందు ట్రస్ట్‌తో ప్రస్తుత ఏర్పాట్లను సరిచూసుకోండి. హనుమాన్ వాటిక పూర్తి పేజీ.

శ్రీ ముఖ్యప్రాణ ఆలయం, బేకల్ కోట (కేరళ)

ఈ హనుమాన్ క్షేత్రం కాసరగోడ్ జిల్లాలోని బేకల్ కోట ప్రవేశ ద్వారం వద్ద ఉంది. కేరళ టూరిజం మరియు ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా దీనిని కోట సమీపంలోని పాత మసీదుతో కలిపి ఈ ప్రాంతపు దీర్ఘకాల మత సామరస్యానికి ప్రతీకగా పేర్కొంటాయి. రికార్డులో ఆలయ స్థాపన తేదీ లేదు; నమోదైన చరిత్ర 17వ శతాబ్దపు కోటకు సంబంధించినది, ఇది కెలాడి నాయకులకు చెందిన శివప్ప నాయకునికి ఆపాదించబడింది, ఇతర సిద్ధాంతాలు కూడా పేర్కొనబడ్డాయి.

కోట కాసరగోడ్ నుండి సుమారు 12 కి.మీ. దూరంలో ఉంది, మరియు మంగళూరు విమానాశ్రయం సమీప ప్రధాన విమానాశ్రయం. బేకల్ ముఖ్యప్రాణ పూర్తి ఆలయ పేజీ.

ఇతర ప్రసిద్ధ హనుమాన్ ఆలయాలు

వారణాసిలోని సంకట మోచన, రాజస్థాన్‌లోని మెహందీపూర్ బాలాజీ, తమిళనాడులోని నామక్కల్ ఆంజనేయర్ ఆలయం వంటి అనేక ఇతర ప్రసిద్ధ హనుమాన్ క్షేత్రాలు ఇంకా మా ధృవీకరించిన జాబితాలో లేవు, కాబట్టి వాటిని ఇక్కడ వివరించలేదు.

హనుమాన్ ఆలయ యాత్రను ప్లాన్ చేయడం

• ప్రాంతం వారీగా కలపండి: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో అయోధ్య మరియు లక్నో కలిసి చూడవచ్చు; షోలింగూర్ తిరుత్తణి నుండి కొద్ది దూరమే; గండికి కడప లేదా వేంపల్లి నుండి చేరుకోవచ్చు.
• పంచాంగం చూడండి: పండుగ రోజులు మరియు వారాంతాల్లో అత్యధిక రద్దీ ఉంటుంది. సాలాసర్ పౌర్ణమి జాతరలు, గండిలో శ్రావణ శనివారాలు మరియు లక్నోలో బడా మంగళ్ అంటే పొడవైన క్యూలు.
• సమయాలు నిర్ధారించుకోండి: దర్శన వేళలు రుతువులు మరియు పండుగలను బట్టి మారుతాయి. ఒకటి రెండు రోజుల ముందు ఆలయానికి ఫోన్ చేయండి లేదా ఆలయ సొంత సైట్ లేదా జిల్లా యంత్రాంగాన్ని సంప్రదించండి.
• కొండ క్షేత్రాలు: జాఖూ మరియు షోలింగూర్‌లో ఎక్కడం లేదా మెట్లు ఉంటాయి; నీళ్లు తీసుకెళ్లండి మరియు చెప్పుల స్టాండ్‌లో వదిలివేయగల సౌకర్యవంతమైన పాదరక్షలు ధరించండి.
• నైవేద్యాలు: సిందూరం, పూలు, తమలపాకులు, లడ్డూలు మరియు కొబ్బరికాయలు సాధారణం, కానీ లోపలికి ఏమి తీసుకెళ్లవచ్చో ప్రతి ఆలయ నియమాలను పాటించండి.
• మర్యాదలు: నిరాడంబరంగా దుస్తులు ధరించండి, ఫోన్లను సైలెంట్‌లో ఉంచండి మరియు ఫోటోగ్రఫీ నియమాలను పాటించండి. మా ఆలయ దర్శన మార్గదర్శి దర్శనం, దుస్తులు మరియు మర్యాదలను వివరంగా తెలియజేస్తుంది.

విదేశాల నుండి వచ్చేవారికి

• ఒక ప్రాంతాన్ని ఎంచుకోండి: ఈ ఆలయాలు హిమాచల్ ప్రదేశ్ నుండి కేరళ వరకు విస్తరించి ఉన్నాయి, కాబట్టి చాలా NRI కుటుంబాలు స్వదేశ పర్యటనకు సరిపోయే ఒకటి రెండు ఆలయాలను ఎంచుకుంటారు.
• పండుగ రద్దీని దృష్టిలో ఉంచుకోండి: మీ సందర్శన హనుమాన్ జయంతి లేదా ఆలయ జాతరతో కలిసి వస్తే, ఎక్కువ సేపు వేచి ఉండాల్సి వస్తుంది; వసతిని ముందుగానే బుక్ చేసుకోండి.
• గుర్తింపు పత్రం తీసుకెళ్లండి: కొన్ని ఆలయాలు మరియు గదులకు గుర్తింపు రుజువు అడుగుతారు; మీ పాస్‌పోర్ట్ లేదా OCI కార్డును అందుబాటులో ఉంచుకోండి.
• వృద్ధ తల్లిదండ్రులు: క్యూలు, మెట్లు మరియు సీనియర్ సిటిజన్లకు ఏవైనా సహాయ సౌకర్యాల గురించి ముందుగానే అడగండి.
• మీరు నివసించే చోట వారపు ఆరాధన: భారతదేశం వెలుపల ఉన్న హనుమాన్ ఆలయాలు కూడా అదే మంగళవారం, శనివారం క్రమాన్ని పాటిస్తాయి. మా USA లోని హనుమాన్ ఆలయాల మార్గదర్శి నగరాల వారీగా ఎంపికలను తెలియజేస్తుంది.

వెళ్లే ముందు, మంగళవారం హనుమాన్ ఆలయ దర్శనం మరియు హనుమాన్ జయంతి మార్గదర్శి చదవండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

ఈ మార్గదర్శిలో ఏ హనుమాన్ ఆలయాలు ఉన్నాయి?

హిందూటోన్ స్వతంత్ర ప్రచురిత మూలాధారాలతో వాస్తవాలను సరిచూసిన తొమ్మిది ఆలయాలు: హనుమాన్ గఢీ (అయోధ్య), సాలాసర్ బాలాజీ (చురు, రాజస్థాన్), జాఖూ (సిమ్లా), కష్టభంజన్ దేవ్ (సాలంగ్‌పూర్, గుజరాత్), గండి వీరాంజనేయ (కడప, ఆంధ్రప్రదేశ్), యోగ ఆంజనేయర్ (షోలింగూర్, తమిళనాడు), హనుమాన్ సేతు (లక్నో), హనుమాన్ వాటిక (రూర్కెలా) మరియు బేకల్ కోట (కేరళ) వద్ద ఉన్న ముఖ్యప్రాణ ఆలయం.

కొన్ని ప్రసిద్ధ హనుమాన్ ఆలయాలు ఎందుకు లేవు?

మా మూలాధార పరిశీలనలో ఉత్తీర్ణమైన రికార్డులు ఉన్న ఆలయాలు మాత్రమే ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి. ఇతర ప్రసిద్ధ క్షేత్రాల వాస్తవాలు అదే ప్రమాణంతో ధృవీకరించబడిన తర్వాత వాటిని చేరుస్తాము.

హనుమాన్ ఆలయాన్ని దర్శించడానికి ఏ రోజు ఉత్తమం?

భారతదేశంలో చాలా ప్రాంతాల్లో మంగళవారం మరియు శనివారం హనుమంతుని ఆరాధనకు సాంప్రదాయ దినాలు. స్థానిక ఆచారాలు వేరుగా ఉంటాయి: షోలింగూర్‌లో ఆంజనేయునికి ఆదివారం ప్రత్యేకంగా ముఖ్యమైనదిగా పరిగణిస్తారని జిల్లా యంత్రాంగం పేర్కొంటుంది, మరియు లక్నోలోని హనుమాన్ సేతు జ్యేష్ఠ మాసపు బడా మంగళ్ మంగళవారాల్లో రద్దీగా ఉంటుంది.

ఈ ఆలయాల్లో పెద్ద ఉత్సవాలు ఎప్పుడు జరుగుతాయి?

వీటిలో చాలా ఆలయాల్లో హనుమాన్ జయంతి జరుపుకుంటారు. సాలాసర్‌లో చైత్ర పౌర్ణమి మరియు ఆశ్వయుజ (శరద్) పౌర్ణమి నాడు రెండు పెద్ద జాతరలు జరుగుతాయి, గండిలో శ్రావణ మాస శనివారాల్లో అత్యధిక రద్దీ ఉంటుంది, హనుమాన్ సేతుకు బడా మంగళ్ నాడు భక్తులు పోటెత్తుతారు. తేదీలు స్థానిక పంచాంగాన్ని అనుసరిస్తాయి, కాబట్టి ప్రతి ఆలయంతో సరిచూసుకోండి.

ఈ ఆలయాలు దర్శన సమయాలను ప్రకటిస్తాయా?

కొన్ని ప్రకటిస్తాయి, కొన్ని ప్రకటించవు. సాలాసర్ వేసవి మరియు శీతాకాలాలకు వేర్వేరు హారతి షెడ్యూళ్లను ప్రచురిస్తుంది, మరియు సిమ్లా జిల్లా యంత్రాంగం జాఖూ ఆలయం ప్రతిరోజూ ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు తెరిచి ఉంటుందని పేర్కొంటుంది. ప్రతి ఆలయానికి, ప్రయాణానికి కొద్ది ముందు ఆలయం లేదా జిల్లా యంత్రాంగంతో ప్రస్తుత సమయాలను నిర్ధారించుకోండి.

దుస్తుల నియమావళి ఉందా?

ఈ తొమ్మిది రికార్డుల్లో ఏదీ అధికారిక దుస్తుల నియమావళిని పేర్కొనలేదు, కానీ ఏ హిందూ ఆలయంలోనైనా నిరాడంబరమైన, సాంప్రదాయ దుస్తులు సురక్షితమైన ఎంపిక. మా ఆలయ దర్శన మార్గదర్శి సాధారణ మర్యాదలను వివరిస్తుంది.

సంపాదకుని గమనిక (18 అక్టోబర్ 2026)

ఈ పోస్ట్‌ను 18 అక్టోబర్ 2026 న అదే స్థానంలో నవీకరించాము. తొమ్మిది ఆలయాల గురించిన ప్రతి వాస్తవం హిందూటోన్ మూలాధారాలతో ధృవీకరించిన ఆలయ రికార్డుల నుండి వచ్చింది; ఇవి జిల్లా యంత్రాంగాలు, రాష్ట్ర పర్యాటక శాఖలు మరియు వార్తాపత్రికల వంటి స్వతంత్ర ప్రచురిత మూలాధారాల నుండి రూపొందించబడ్డాయి; ఆలయపు సొంత వెబ్‌సైట్‌ను స్వతంత్ర మూలాధారంగా పరిగణించలేదు. రికార్డులో సమయం, స్థాపన తేదీ లేదా ఉత్తమ కాలం లేని చోట, మేము వాటిని చేర్చలేదు. సమయాలు మరియు ఏర్పాట్లు మారుతుంటాయి, కాబట్టి ప్రయాణానికి ముందు దయచేసి ప్రతి ఆలయంతో నిర్ధారించుకోండి.

సంబంధిత మార్గదర్శులు

• హిందూ ధర్మంలో మంగళవారం ప్రాముఖ్యత
• హిందూ ధర్మంలో శనివారం ప్రాముఖ్యత
• శ్రీ హనుమంతుడు: కథలు, రూపాలు మరియు ఆరాధన
• హనుమాన్ చాలీసా సాహిత్యం మరియు అర్థం
• హిందూ ఆలయ దర్శన మార్గదర్శి: దర్శనం, దుస్తుల నియమావళి మరియు మర్యాదలు
• USA లోని హనుమాన్ ఆలయాలు