క్షీరాబ్ది ద్వాదశి 2026: తేదీ (శనివారం 21 నవంబర్), ఉసిరితో తులసి-దామోదర కళ్యాణం, దీపాలు మరియు విదేశాల్లో తేదీలు

త్వరిత సమాధానం: క్షీరాబ్ది ద్వాదశి 2026 శనివారం, 21 నవంబర్ 2026 (దృక్ పంచాంగం) నాడు, అంటే ఉత్థాన (ప్రబోధిని) ఏకాదశి అయిన శుక్రవారం 20 నవంబర్ మరుసటి రోజు వస్తుంది. ద్వాదశి తిథి 21 నవంబర్ ఉదయం 6:31 AM IST కి ప్రారంభమవుతుంది, తెలుగు కుటుంబాలు ఆ రోజు సాయంత్రం తులసి కోట వద్ద తులసి-దామోదర పూజ చేస్తాయి. విదేశాల్లో USA, కెనడా, UK, UAE లలో కూడా శనివారం 21 నవంబర్; ఆస్ట్రేలియాలో ఆదివారం 22 నవంబర్.

చివరిగా నవీకరించినది: 18 అక్టోబర్ 2026. దృక్ పంచాంగం తేదీలు, దేశాల వారీ పట్టిక, మరింత వివరమైన తెలుగు పూజా విధానంతో ఈ గైడ్‌ను తిరిగి రాశాం.

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి కార్తీక శుక్ల పక్షంలో పన్నెండవ రోజు (ద్వాదశి), కార్తీక మాసం 2026 లో అందరికీ అత్యంత ప్రియమైన సాయంత్రాలలో ఒకటి. తెలుగు ఇళ్లలో దీన్ని చిలుకు ద్వాదశి అని కూడా అంటారు. ఇంటి ముంగిట తులసి కోటను కడిగి అలంకరిస్తారు, తులసి మొక్క పక్కన ఉసిరి కొమ్మను ఉంచుతారు, దీపాల వరుసలు వెలిగిస్తారు, కుటుంబమంతా తులసిని, శ్రీ మహావిష్ణువును కలిపి పూజిస్తారు. ఉత్తర భారత కుటుంబాలు ఇదే కాలాన్ని తులసి వివాహంగా జరుపుకుంటాయి; ఆ సంప్రదాయం కోసం మా తులసి వివాహం 2026 గైడ్ చూడండి. ఈ పేజీ తెలుగు క్షీరాబ్ది ద్వాదశి పూజపై దృష్టి పెడుతుంది.

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి 2026 తేదీ మరియు తిథి

ఆధారం: హైదరాబాద్ కోసం దృక్ పంచాంగం దిన పంచాంగం. 21 నవంబర్ సూర్యాస్తమయం సాయంత్రం 5:40 PM. దృక్ పంచాంగం తులసి వివాహం, ఏకాదశి పారణలను శనివారం 21 నవంబర్ నాడు చూపిస్తుంది. ద్వాదశి తిథి శనివారం సూర్యోదయం తర్వాత కొద్దిసేపటికే ప్రారంభమై ఆదివారం సూర్యోదయానికి ముందే ముగుస్తుంది కాబట్టి, భారతదేశంలో ద్వాదశి పూజకు శనివారం ఒక్కటే రోజు. పూర్తి దిన పంచాంగం కోసం శనివారం 21 నవంబర్ 2026 పంచాంగం చూడండి.

ఏకాదశి ఉపవాసం ఉన్నవారు శనివారం ఉదయం ఉపవాసం విరమిస్తారు (పారణ); భారత నగరాలకు, విదేశాలకు దృక్ పంచాంగం పారణ సమయాలు మా దేవ్ ఉఠానీ (ప్రబోధిని) ఏకాదశి 2026 గైడ్ లో ఉన్నాయి.

విదేశాల్లో తేదీలు

తిథి ప్రపంచమంతటా ఒకే క్షణంలో ప్రారంభమవుతుంది, కానీ క్యాలెండర్ రోజును స్థానిక సూర్యోదయం నిర్ణయిస్తుంది, అందుకే కొన్ని దేశాల్లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి భారతదేశం కంటే ఒక రోజు ఆలస్యంగా వస్తుంది. భారత సమయాలను మీ స్థానిక గడియారానికి మార్చుకోవద్దు.

సూర్యాస్తమయ సమయాలు, స్థానిక సూచనలతో దేశాల వారీ గైడ్‌లు: USA, కెనడా, UK, ఆస్ట్రేలియా, UAE, సింగపూర్ మరియు యూరప్. మీ ఆలయం వేరే రోజు ప్రకటిస్తే, మీ ఆలయాన్నే అనుసరించండి.

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి అర్థం

"క్షీర అబ్ధి" అంటే పాలసముద్రం. సాధారణంగా చెప్పుకునే ప్రకారం, దేవతలు, అసురులు ఈ ద్వాదశి నాడే పాలసముద్రాన్ని చిలకడం ప్రారంభించారు, అందుకే చిలకడం అనే మాట నుంచి తెలుగు ఇళ్లలో దీన్ని చిలుకు ద్వాదశి అని కూడా అంటారు. ఆ మథనం నుంచి లక్ష్మీదేవి ఉద్భవించి శ్రీ మహావిష్ణువును వరించింది, కాబట్టి ఈ రోజును లక్ష్మీనారాయణులు కలిసిన సాయంత్రంగా స్మరించుకుంటారు.

మరో ప్రసిద్ధ విశ్వాసం ప్రకారం, ఉత్థాన ఏకాదశి నాడు నాలుగు నెలల యోగనిద్ర నుంచి మేల్కొన్న శ్రీ మహావిష్ణువు ద్వాదశి నాడు లక్ష్మీదేవితో కలిసి బృందావనానికి, అంటే తులసి వనానికి వస్తాడు. అందుకే కుటుంబాలు లక్ష్మీ స్వరూపంగా భావించే తులసి మొక్కను, దామోదరుడైన విష్ణువుకు ప్రతీకగా నిలిచే ఉసిరి కొమ్మతో కలిపి పూజిస్తాయి. యశోద తాడుతో కట్టిన కృష్ణుని పేరే దామోదరుడు. చాలా వైష్ణవ కుటుంబాలకు కార్తీక మాసానికి అధిష్ఠాన నామం దామోదర.

ఈ రోజుతో ఆషాఢంలో తొలి ఏకాదశి నాడు ప్రారంభమైన నాలుగు పవిత్ర మాసాల చాతుర్మాస్యం కూడా ముగుస్తుంది. చాలా కుటుంబాలు పెళ్లిళ్లు, గృహప్రవేశాల కోసం ఈ కాలం ముగిసే వరకు ఎదురుచూస్తాయి.

ఇంట్లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి పూజా విధానం (తెలుగు సంప్రదాయం)

కింది దశలు సాధారణ తెలుగు ఆచారాన్ని అనుసరిస్తాయి. కుటుంబ ఆచారాలు మారుతుంటాయి, కాబట్టి మీ పెద్దలు నేర్పిన పద్ధతినే పాటించండి.

1. ఉదయం, ఉపవాసం ఉంటే ఏకాదశి పారణ తర్వాత, తులసి కోటను (బృందావనం) లేదా కుండీని, దాని చుట్టూ ఉన్న ప్రదేశాన్ని శుభ్రం చేయండి.
2. తులసి కోటను పసుపు, కుంకుమలతో అలంకరించి, ముందు ముగ్గు వేయండి. మీ ఆచారమైతే మొక్క చుట్టూ చిన్న వస్త్రం లేదా దారం కట్టండి.
3. దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువుకు ప్రతీకగా ఆకులతో కూడిన తాజా ఉసిరి కొమ్మను తులసి కోటలో మొక్క పక్కన ఉంచండి. కొన్ని కుటుంబాలు దానికి బదులుగా కృష్ణుడు లేదా విష్ణువు విగ్రహాన్ని, లేదా సాలగ్రామాన్ని ఉపయోగిస్తాయి.
4. సాయంత్రం సూర్యాస్తమయం తర్వాత బృందావనం చుట్టూ దీపాలు వెలిగించండి. చాలా కుటుంబాలు ఉసిరి దీపాలు వెలిగిస్తాయి: ఉసిరికాయలను తొలిచి, నెయ్యి పోసి, వత్తి వేస్తారు. మరికొందరు మట్టి ప్రమిదల వరుసలు లేదా 365 వత్తుల దీపం వెలిగిస్తారు.
5. పువ్వులు, పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు, నైవేద్యం సమర్పించండి. సాధారణంగా పులిహోర, చలిమిడి, తీపి పొంగలి, పండ్లు, ఉసిరికాయలు నివేదిస్తారు.
6. మీ కుటుంబ పద్ధతిలో తులసి-దామోదర కళ్యాణం జరపండి: కొందరు మంగళ హారతి, అక్షతలతో చిన్న కళ్యాణం చదువుతారు, మరికొందరు ఇద్దరినీ కలిపి ప్రార్థనతో పూజిస్తారు.
7. తులసి కోట చుట్టూ ప్రదక్షిణ చేసి, హారతి ఇచ్చి, ప్రసాదాన్ని కుటుంబ సభ్యులతో, ఇరుగుపొరుగు వారితో పంచుకోండి.

మా కార్తీక మాసంలో రోజువారీ తులసి పూజ గైడ్ లో నెలంతా పాటించే రోజువారీ తులసి కోట పూజ, సామగ్రి జాబితా, మొక్క సంరక్షణ చిట్కాలు ఉన్నాయి.

సిద్ధం చేసుకోవలసినవి

• తులసి కోటలో లేదా కుండీలో, కడిగి అలంకరించిన తులసి మొక్క
• ఆకులతో కూడిన తాజా ఉసిరి కొమ్మ, లేదా కొన్ని ఉసిరికాయలు
• పసుపు, కుంకుమ, అక్షతలు (పసుపు కలిపిన బియ్యం), పువ్వులు, చిన్న వస్త్రం లేదా దారం
• నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె, పత్తి వత్తులు, మట్టి ప్రమిదలు, ఉసిరి దీపాలు చేస్తే ఉసిరికాయలు
• నైవేద్యం: పులిహోర, చలిమిడి, తీపి పొంగలి, పండ్లు లేదా మీ కుటుంబం నివేదించేవి
• గంట, అగరుబత్తీలు, హారతి పళ్లెం

ఇందులో ఏదీ తప్పనిసరి కాదు. మిగతావి సమకూర్చుకోలేని వారికి తులసి వద్ద ఒక్క దీపం, మనస్ఫూర్తిగా ఒక ప్రార్థన చాలు, పూజ సంపూర్ణమవుతుంది.

ఆహారం, ఉపవాసం మరియు పారణ

చాలా కుటుంబాలకు క్షీరాబ్ది ద్వాదశి ఉపవాస దినం కాదు; ఏకాదశి ఉపవాసం ముగిసే రోజు ఇది. శుక్రవారం ఉత్థాన ఏకాదశి ఉపవాసం ఉన్నవారు శనివారం ఉదయం తేలికపాటి సాత్విక భోజనంతో, తరచుగా ఏదో రూపంలో ఉసిరి కలిపి, ఉపవాసం విరమించి, సాయంత్రం నైవేద్యం సిద్ధం చేస్తారు. కొన్ని కుటుంబాలు రోజంతా తేలికపాటి ఆహారం తీసుకుని సాయంత్రం పూజ తర్వాత భోజనం చేస్తాయి. వృద్ధులు, గర్భిణులు లేదా పాలిచ్చే తల్లులు, పిల్లలు, ఏదైనా ఆరోగ్య సమస్య ఉన్నవారు మామూలుగా భోజనం చేయాలి, ఏ ఉపవాసానికైనా ముందు వైద్యుడిని సంప్రదించాలి.

పిల్లలను భాగస్వాములను చేయడం

• తులసి కోట ముందు ముగ్గు వేయడానికి, పువ్వులు అమర్చడానికి పిల్లలను అనుమతించండి.
• పెద్దల సహాయంతో ఉసిరి దీపం ఎలా చేయాలో చూపించి, పర్యవేక్షణలో దీపాలు వెలిగించనివ్వండి.
• పాలసముద్ర మథనం, లక్ష్మీదేవి విష్ణువును వరించిన కథను సరళమైన మాటల్లో చెప్పండి.
• కార్తీక మాసమంతా రోజూ తులసికి నీళ్లు పోయడం నేర్పించండి, అప్పుడు ఆ మొక్క కుటుంబ జీవితంలో భాగమవుతుంది.

సాయంత్రం జపించే మంత్రాలు

దీపాలు వెలిగించేటప్పుడు, ప్రదక్షిణ చేసేటప్పుడు శ్రీ మహావిష్ణువు నామాన్ని జపించండి:

ఓం నమో నారాయణాయ॥

oṃ namo nārāyaṇāya||

అర్థం: శ్రీ మహావిష్ణువైన నారాయణునికి నమస్కారం.

ఓం శ్రీం మహాలక్ష్మ్యై నమః॥

oṃ śrīṃ mahālakṣmyai namaḥ||

అర్థం: మహాలక్ష్మీ దేవికి నమస్కారం.

జపం భక్తి, కృతజ్ఞతలకు సంకేతం; ఇది ఏదో ప్రత్యేక ఫలితాన్ని హామీ ఇవ్వదు.

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి మరియు తులసి వివాహం: తేడాలు

• తెలుగు, కన్నడ ఇళ్లు: క్షీరాబ్ది లేదా చిలుకు ద్వాదశి, కార్తీక శుక్ల ద్వాదశి నాడు ఉసిరి కొమ్మ, దీపాలతో చేసే తులసి-దామోదర పూజ.
• ఉత్తర భారత ఇళ్లు: తులసి వివాహం, తులసికి విష్ణువు లేదా సాలగ్రామంతో జరిపే వివాహ వేడుక, తరచుగా చెరకు మండపం, పెళ్లి పాటలతో; కొన్ని కుటుంబాలు ప్రబోధిని ఏకాదశి నుంచి కార్తీక పౌర్ణమి వరకు ఏ రోజైనా జరుపుతాయి. మా తులసి వివాహం 2026 గైడ్ చూడండి.
• రెండింటిలోనూ: శ్రీ మహావిష్ణువుకు ప్రియమైన తులసిని గౌరవిస్తారు, ఏకాదశి నాడు స్వామి మేల్కొన్న తర్వాత జరుపుకుంటారు, చాతుర్మాస్య ముగింపును సూచిస్తారు.

విదేశాల్లోని కుటుంబాలకు క్షీరాబ్ది ద్వాదశి

• చలి దేశాల్లో తులసి కుండీని ఇంట్లో ఎండ పడే కిటికీ దగ్గర ఉంచి, అక్కడే పూజ చేయండి. మొక్క పరిమాణం కంటే అది ఆరోగ్యంగా ఉండటం ముఖ్యం.
• ఉసిరి కొమ్మలు దొరకకపోతే, ఇండియన్ గ్రోసరీ నుంచి కొన్ని ఉసిరికాయలు, లేదా దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువు చిత్రపటం ఉపయోగించండి.
• మీ ఇల్లు లేదా భవనంలో బహిరంగ మంటలపై నిబంధనలు ఉంటే ఎలక్ట్రిక్ దీపాలు లేదా లోహపు పళ్లెంలో కొన్ని టీ లైట్లు వాడండి; స్మోక్ అలారంను ఎప్పుడూ ఆపివేయవద్దు.
• USA, కెనడా, UK, UAE లలో ఈ తేదీ శనివారం కాబట్టి సాయంత్రం పూజను కుటుంబ సమ్మేళనంగా జరుపుకోవచ్చు. ఆస్ట్రేలియాలో ఇది ఆదివారం 22 నవంబర్.
• చాలా తెలుగు సంఘాలు, ఆలయాలు కార్తీక కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తాయి; సమయాల కోసం మీ ఆలయ వెబ్‌సైట్ లేదా నోటీసు బోర్డు చూడండి.

కార్తీక క్యాలెండర్‌లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి కార్తీక మాసం రెండో అర్ధభాగంలో, నాగుల చవితి (13 నవంబర్), అక్షయ (ఉసిరి) నవమి (అక్షయ నవమి 2026, 18 నవంబర్) తర్వాత, మంగళవారం 24 నవంబర్ నాటి కార్తీక పౌర్ణమికి (కార్తీక పౌర్ణమి 2026) ముందు వస్తుంది. ఉసిరి చెట్టును నెలంతా పూజిస్తారు, కార్తీక వన భోజనాలు లో కూడా; చాలా ఇళ్లలో కార్తీక మాసమంతా ఆకాశ దీపం వెలిగిస్తారు. అన్ని తేదీల కోసం కార్తీక మాసం 2026 రోజువారీ క్యాలెండర్ చూడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

2026లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి ఎప్పుడు?

దృక్ పంచాంగం ప్రకారం భారతదేశంలో శనివారం, 21 నవంబర్ 2026. ఉత్థాన (ప్రబోధిని) ఏకాదశి దానికి ముందు రోజు, శుక్రవారం 20 నవంబర్. ద్వాదశి తిథి 21 నవంబర్ ఉదయం 6:31 AM IST కి ప్రారంభమవుతుంది, పూజ ఆ రోజు సాయంత్రం చేస్తారు.

క్షీరాబ్ది ద్వాదశి, తులసి వివాహం ఒకటేనా?

రెండూ ఒకే కాలంలో వస్తాయి, రెండింటిలోనూ తులసిని శ్రీ మహావిష్ణువుతో కలిపి పూజిస్తారు. తెలుగు, కన్నడ కుటుంబాలు ఉసిరి కొమ్మతో తులసి-దామోదర పూజ చేసి క్షీరాబ్ది ద్వాదశి జరుపుకుంటాయి; ఉత్తర భారతదేశంలోని చాలా ఇళ్లలో తులసి వివాహాన్ని తులసి, విష్ణువుల పూర్తి వివాహ వేడుకగా జరుపుతారు. ఉత్తర భారత ఆచారం గురించి మా తులసి వివాహం 2026 గైడ్ చూడండి.

తులసితో పాటు ఉసిరి కొమ్మను ఎందుకు ఉంచుతారు?

తెలుగు సంప్రదాయంలో ఉసిరి కొమ్మ దామోదరుడైన శ్రీ మహావిష్ణువుకు, తులసి మొక్క తులసీ దేవిగా లక్ష్మీదేవికి ప్రతీక. తులసి కోటలో ఇద్దరినీ కలిపి పూజించడమే సాయంత్రం జరిగే తులసి-దామోదర కళ్యాణం.

విదేశాల్లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి ఎప్పుడు?

USA, కెనడా, UK, UAE లలో భారతదేశంతో పాటే శనివారం 21 నవంబర్, ఆస్ట్రేలియాలో ఆదివారం 22 నవంబర్ (దృక్ పంచాంగం). మా లెక్క ప్రకారం సింగపూర్‌లో ఆదివారం 22 నవంబర్, యూరప్‌లో శనివారం 21 నవంబర్. మీ ఆలయం ప్రకటించిన తేదీనే అనుసరించండి.

దీన్ని చిలుకు ద్వాదశి అని ఎందుకు అంటారు?

సాధారణంగా చెప్పుకునే ప్రకారం, పాలసముద్రాన్ని చిలకడం (చిలుకుట) ప్రారంభించిన రోజు ద్వాదశి, అందుకే చాలా తెలుగు ఇళ్లలో దీన్ని చిలుకు ద్వాదశి అంటారు. పేరు రాసే విధానం, కథలు కుటుంబాన్ని బట్టి కొద్దిగా మారుతుంటాయి.

తులసి మొక్క లేకుండా పూజ చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. తులసి, శ్రీ మహావిష్ణువుల చిత్రపటం ముందు దీపం వెలిగించి, ఒక పువ్వు, ఒక పండు సమర్పించి, ఓం నమో నారాయణాయ అని జపించండి. సామగ్రి కంటే భక్తి ముఖ్యం.

సంపాదకుని గమనిక (18 అక్టోబర్ 2026)

భారతదేశానికి, విదేశాలకు దృక్ పంచాంగం తేదీలు, మరింత వివరమైన తెలుగు పూజా విధానంతో ఈ గైడ్‌ను 18 అక్టోబర్ 2026న నవీకరించాం. కుటుంబ ఆచారాలు, ప్రాంతీయ పంచాంగాలు వేరుగా ఉండవచ్చు; మీ పెద్దలను లేదా మీ ఆలయాన్ని అనుసరించండి.

సంబంధిత గైడ్‌లు

• తులసి వివాహం 2026
• దేవ్ ఉఠానీ (ప్రబోధిని) ఏకాదశి 2026
• కార్తీక మాసంలో తులసి పూజ 2026
• కార్తీక మాసం 2026: ఉత్తర మరియు దక్షిణ భారతదేశం
• USA లో క్షీరాబ్ది ద్వాదశి 2026
• కార్తీక పౌర్ణమి 2026