శ్రీ గుర్వష్టకం

శ్రీ ఆదిశంకరాచార్య కృతం

1

శరీరం సురూపం తథావా కళత్రం
యశశ్చారుచిత్రం ధనం మేరుతుల్యం ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: అందమైన శరీరం, సుందరమైన భార్య, గొప్ప కీర్తి, మేరుపర్వతంతో సమానమైన ధనము ఉన్నా కూడా, మనస్సు గురువు పాదపద్మములలో లీనంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

2

కళత్రం ధనం పుత్రపౌత్రాది సర్వం
గృహం బాంధవాః సర్వమేతద్ధిజాతం ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: భార్య, ధనం, పుత్రులు, పౌత్రులు, ఇల్లు, బంధువులు అన్నీ ఉన్నా కూడా గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

3

షడంగాదివేదో ముఖే శాస్త్రవిద్యా
కవిత్వాది గద్యం సుపద్యం కరోతి ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: ఆరు అంగములతో కూడిన వేదాలు, శాస్త్రజ్ఞానం, గద్యపద్యాలు, కవిత్వం అన్నీ ఉన్నా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

4

విదేశేషు మాన్యః స్వదేశేషు ధన్యః
సదాచారవృత్తేషు మత్తో న చాన్యః ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: విదేశాలలో గౌరవం, స్వదేశంలో కీర్తి, సదాచార సంపద—all ఉన్నా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

5

క్షమామండలే భూపభూపాలబృందైః
సదా సేవితం యస్య పాదారవిందమ్ ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: రాజులచే పూజింపబడే పాదారవిందములు కలవాడైనా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

6

యశో మే గతం దిక్షు దానప్రతాపాత్
జగద్వస్తు సర్వం కరే యత్ప్రసాదాత్ ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: దానగుణం వలన కీర్తి ఎల్లప్పుడూ వ్యాప్తించి, గురుకృపతో జగత్తు నిండా సంపద చేతికి వచ్చినా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

7

న భోగే న యోగే న వా వాజిరాజౌ
న కాంతాముఖే నైవ విత్తేషు చిత్తమ్ ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: భోగములోనూ, యోగములోనూ, రాజస్వంలోనూ, స్త్రీ ముఖచంద్రికలోనూ, ధనములోనూ ఆసక్తి లేకపోయినా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

8

అరణ్యే న వా స్వస్య గేహే న కార్యే
న దేహే మనో వర్తతే మే త్వనర్ఘ్యే ।
మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే
తతః కింతతః కింతతః కింతతః కిమ్ ॥

అర్థం: అరణ్యంలో గాని, గృహంలో గాని, ఏ కార్యంలో గాని మనస్సు నిలవక, అమూల్యమైన దాని వైపు దృష్టి ఉన్నా, గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నంకాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం?

ఫలశృతి

గురోరష్టకం యః పఠేత్పుణ్యదేహీ
యతిర్భూపతిర్బ్రహ్మచారీ చ గేహీ ।
లభేద్వాంఛితార్థం పదం బ్రహ్మసంజ్ఞం
గురోరుక్తవాక్యే మనో యస్య లగ్నమ్ ॥

అర్థం: సన్యాసి, రాజు, బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు— వీరిలో ఎవరు చదివినా పుణ్యాత్ములవుతారు. గురువు ఉపదేశములలో మనస్సు లగ్నంచేసినవాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

॥ ఇతి శ్రీ ఆదిశంకరాచార్య కృతం గుర్వష్టకం సంపూర్ణమ్ ॥

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

శ్రీ గుర్వష్టకం ఎవరు రచించారు?

శ్రీ గుర్వష్టకం ఆదిశంకరాచార్యులు రచించిన స్తోత్రం. ఇందులో ఎనిమిది శ్లోకాలు, చివరగా ఫలశృతి ఉంటాయి.

గుర్వష్టకం ప్రతి శ్లోకంలో పునరావృతమయ్యే సందేశం ఏమిటి?

ప్రతి శ్లోకం చివర "మనశ్చెన్న లగ్నం గురోరంఘ్రిపద్మే" అనే పాదం వస్తుంది. అందం, ధనం, కీర్తి, విద్య అన్నీ ఉన్నా గురువు పాదపద్మములలో మనస్సు లగ్నం కాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం అనేదే దీని భావం.

గుర్వష్టకం మొదటి శ్లోకం అర్థం ఏమిటి?

అందమైన శరీరం, సుందరమైన భార్య, గొప్ప కీర్తి, మేరుపర్వతంతో సమానమైన ధనము ఉన్నా కూడా, మనస్సు గురువు పాదపద్మములలో లీనం కాకపోతే ఏమి ప్రయోజనం అని మొదటి శ్లోకం చెబుతుంది.

గుర్వష్టకం ఎవరు పఠించవచ్చు?

ఫలశృతి ప్రకారం సన్యాసి, రాజు, బ్రహ్మచారి, గృహస్థుడు ఎవరు చదివినా పుణ్యాత్ములవుతారు. ఏ వర్గానికీ పరిమితి చెప్పలేదు.

గుర్వష్టకం ఫలశృతి ఏమి చెబుతుంది?

గురువు ఉపదేశములలో మనస్సు లగ్నం చేసినవాడు కోరిన ఫలాన్ని, బ్రహ్మ పదాన్ని పొందుతాడని ఫలశృతి చెబుతుంది. గురు ఉపదేశంపై మనసు నిలపడమే ముఖ్యమని దీని సారాంశం.