సరస్వతీదేవి స్తోత్రం

యా కుందేందు తుషారహారధవళా యా శుభ్రవస్త్రావృతా
యావీణా వరదండమండితకరా యా శ్వేతపద్మాసనా/
యాబ్రహ్మాచ్యుత శంకర ప్రభృతిభి: దేవై: సదా వందితా
సా మాం పాతు సరస్వతీ భగవతీ నిశ్శేషజాఢ్యాపహా //

యా = ఏ స్త్రీ మూర్తి
కుంద = మల్లెల వంటి
ఇందు = చంద్రుని వంటి
తుషార = మంచు బిందువుల వంటి
హార = దండలతో
ధవళ = మరింత తెల్లగా ప్రకాశించుచున్నదో
యా = ఏ స్త్రీ మూర్తి
శుభ్ర = పరిశుభ్రమైన (తెల్లనైన)
వస్త్రావృతా = వస్త్రమును ధరించినదో
యా = ఏ స్త్రీ మూర్తి
వీణ = వీణ యనెడి
వర = సమున్నతమైన
దండ = కొయ్య సాధనముతో
మండిత = అలంకరింపబడిన
కరా = చేతులు కలదియై
యా = ఏ స్త్రీ మూర్తి
శ్వేత = తెల్లనైన
పద్మ = తామర పువ్వును
ఆసనా = ఆసనముగా చేసుకొనినదో
యా = ఏ స్త్రీ మూర్తి
బ్రహ్మ = బ్రహ్మ దేవుడు
అచ్యుత = శ్రీ మహావిష్ణువు
శంకర = శివుడు
ప్రభృతిభి: = మొదలుగాగల
దేవై: = దేవతల చేత
సదా = ఎల్లప్పుడును
వందితా = నమస్కారింపబడునో
నిశ్శేష = సంపూర్ణముగా
జాఢ్య = బుద్ధి మాంధ్యమును(అజ్ఞానమును)
ఆపహా = తొలగింప జాలిన
భగవతీ = భగవత్ స్వరూపిణియైన
సరస్వతి = సరస్వతి యనెడి
సా = అటువంటి స్త్రీ మూర్తి
మాం = నన్ను
పాతు = రక్షించుగాక

భావము:-
మల్లెపువ్వు వలె, చంద్రుని వలె, మంచు వలె, ముత్యము వలె తెల్లగా, స్వఛముగా ఉండి, తెల్లని చీర ధరించి, చేతిలో వీణతో, తెల్లని పద్మమునందు ఉండు ఓ సరస్వతి దేవీ! బ్రహ్మ,విష్ణు,మహేశ్వరులతో సహా అందరు దేవతలచే ఎల్లప్పుడు పూజింపబడు ఓ భగవతీ!! నాలోని అజ్ఞానమును పోగొట్టి నన్ను ఎల్లప్పుడూ రక్షించుము.
ఈ శ్లోకములో సరస్వతి దేవి ధరించినవన్నీ తెలుపులో వున్నాయి. తెలుపు సాత్విక గుణము. జ్ఞానము. తెల్లపువ్వు వలె, చంద్రునివలె,(తుషార)మంచు వలె, హారధవళ - ముత్యాలహారము. తెల్లని వస్త్రములు ధరించినది. తెల్లని పద్మములో ఆసీనురాలయినది, వీణ ధరించినది. సరస్వతి బొమ్మను పిల్లలకు చూపాలి.
సరస్వతి అనగా = చదువుల తల్లి.
సర+స్వ+తి= జ్ఞానము+మనలోని+ఇచ్చునది.
మనలో ఉన్న ఆ జ్ఞాపకశక్తిని అభివృద్ధి చేస్తుంది.

సరస్వతి ధరించే వీణ పేరు - కఛ్ఛపి
చేతిలో జపమాల - ఆధ్యాత్మికతను అభివృద్ధి చేయును
మరొక చేతిలో వేదములు - అనగా జ్ఞానమును ఇచ్చును
వీణ - సంగీత సాహిత్యము నాదము

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

యా కుందేందు తుషారహారధవళా శ్లోకం భావం ఏమిటి?

మల్లెపువ్వు, చంద్రుడు, మంచు, ముత్యాల హారం వలె తెల్లగా ఉండి, తెల్లని వస్త్రం ధరించి, వీణ పట్టుకుని, తెల్లని పద్మంపై కూర్చున్న సరస్వతీదేవి అజ్ఞానాన్ని పోగొట్టి రక్షించాలని ఈ శ్లోకంలో ప్రార్థిస్తారు.

సరస్వతీదేవి స్తోత్రంలో అమ్మవారు అంతా తెలుపులో ఎందుకు ఉంటారు?

తెలుపు సాత్విక గుణానికి, జ్ఞానానికి సంకేతం. అందుకే శ్లోకంలో సరస్వతీదేవి ధరించినవన్నీ తెలుపులో వర్ణించబడ్డాయి.

సరస్వతీదేవి ధరించే వీణ పేరు ఏమిటి?

సరస్వతీదేవి ధరించే వీణ పేరు కఛ్ఛపి. వీణ సంగీత సాహిత్యాలకు, నాదానికి సంకేతం.

సరస్వతి అనే పేరుకు అర్థం ఏమిటి?

సరస్వతి అంటే చదువుల తల్లి. సర+స్వ+తి అంటే మనలోని జ్ఞానాన్ని ఇచ్చునది అని అర్థం; ఆమె మనలోని జ్ఞాపకశక్తిని అభివృద్ధి చేస్తుందని భావిస్తారు.

సరస్వతీదేవి చేతుల్లో జపమాల, వేదాలు దేనికి సంకేతం?

జపమాల ఆధ్యాత్మికతను అభివృద్ధి చేయడానికి, వేదాలు జ్ఞానాన్ని ఇవ్వడానికి సంకేతాలు.

శ్లోకంలో నిశ్శేషజాఢ్యాపహా అంటే అర్థం ఏమిటి?

నిశ్శేష అంటే సంపూర్ణంగా, జాఢ్య అంటే బుద్ధి మాంద్యం లేదా అజ్ఞానం, ఆపహా అంటే తొలగించగలిగినది. అంటే అజ్ఞానాన్ని పూర్తిగా తొలగించే సరస్వతి అని అర్థం.