కార్తీక పురాణం 10వ అధ్యాయం: అజామిళుని పూర్వజన్మ వృత్తాంతం – శివాలయ అర్చకుడి పతనం, నారాయణ నామంతో మారిన గతి

కార్తీక పురాణం పదవ అధ్యాయం తొమ్మిదవ అధ్యాయంలో మొదలైన అజామిళుని కథకు కొనసాగింపు. మరణ సమయంలో "నారాయణా" అని పిలిచిన అజామిళుడిని విష్ణుదూతలు వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళిన తర్వాత, ఈ అజామిళుడు ఎవరు, అతని పూర్వజన్మ ఏమిటి, ఏ పాపాలు చేశాడు అని జనక మహారాజు వశిష్ఠ మహర్షిని అడుగుతాడు. అందుకు సమాధానంగా వశిష్ఠుడు యమసభలో జరిగిన సంఘటనను, అజామిళుడు పూర్వజన్మలో దురాచారుడైన శివాలయ అర్చకుడిగా ఉన్న వృత్తాంతాన్ని వివరిస్తాడు.

ఆ అర్చకుడితో సంబంధం పెట్టుకున్న ఒక బ్రాహ్మణుడి భార్య కథ, ఆమె పశ్చాత్తాపం, ఇద్దరి పునర్జన్మలు, కార్తీక స్నానం జన్మజన్మాంతరాలుగా ఎలా ఫలించిందనే విషయం ఈ అధ్యాయంలో వస్తాయి. కార్తీక మాసం 2026లో తిథి ఆధారిత పట్టిక ప్రకారం ఈ అధ్యాయాన్ని శుక్రవారం, 20 నవంబర్ 2026 (శుక్ల దశమి) నాడు పఠిస్తారు. రోజుకు ఒక అధ్యాయం చొప్పున చదివేవారికి 19 నవంబర్ నాడు వస్తుంది. విదేశాల్లో స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

కార్తీక పురాణం – దశమ అధ్యాయం

జనక మహారాజు ప్రశ్న

తొమ్మిదవ అధ్యాయం చివర విష్ణుదూతలు అజామిళుడిని వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళిన కథ విన్న జనక మహారాజుకు ఎన్నో సందేహాలు కలిగాయి. ఆయన వశిష్ఠ మహర్షిని ఇలా అడిగాడు:

"మునిశ్రేష్ఠా! ఈ అజామిళుడు ఎవరు? అతని పూర్వజన్మ ఎలాంటిది? అతడు ఏ పాపాలు చేశాడు? విష్ణుదూతలు అతడిని వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళిన తర్వాత ఏమి జరిగింది? దయచేసి వివరంగా చెప్పండి."

జనకుని ప్రశ్నకు సంతోషించిన వశిష్ఠుడు కథను యమధర్మరాజు సభ నుంచి ప్రారంభించాడు.

యమకింకరుల ఆందోళన

విష్ణుదూతలు అజామిళుడిని వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళిన తర్వాత, అతడిని తీసుకురావడానికి వెళ్ళిన యమకింకరులు భయంతో, ఆందోళనతో యమధర్మరాజు దగ్గరకు పరుగున వచ్చారు.

"ప్రభూ! మీ ఆజ్ఞ ప్రకారం అజామిళుడిని తీసుకురావడానికి వెళ్ళాము. కానీ అక్కడికి విష్ణుదూతలు వచ్చి మాతో వాదించారు. మమ్మల్ని అడ్డుకొని అతడిని వైకుంఠానికి తీసుకువెళ్ళిపోయారు" అని విన్నవించారు.

యముని దివ్యదృష్టి

ఆ మాటలు విని యమధర్మరాజు ఆశ్చర్యపోయాడు. తన దివ్యదృష్టితో అజామిళుని గతాన్ని పరిశీలించాడు. అసలు విషయం అర్థమైంది.

"ఓహో! ఇదా సంగతి! మరణ సమయంలో అతడు 'నారాయణా' అని స్మరించాడు. తెలిసి గాని, తెలియక గాని హరినామాన్ని స్మరించినవారికి వైకుంఠం దూరం కాదు" అని యముడు గ్రహించాడు.

స్వయంగా ధర్మాన్ని నిర్వహించే యముడే భగవన్నామ మహిమను అంగీకరించడం ఈ కథలోని ముఖ్యమైన అంశం.

అజామిళుని పూర్వజన్మ – దురాచారుడైన శివాలయ అర్చకుడు

అర్చకుడి స్వభావం

వశిష్ఠుడు అజామిళుని పూర్వజన్మ వృత్తాంతాన్ని ఇలా చెప్పసాగాడు:

"రాజా! పూర్వజన్మలో అజామిళుడు మహారాష్ట్ర దేశంలోని ఒక శివాలయంలో అర్చకుడిగా ఉండేవాడు. అతడు చూడటానికి అందగాడు. కానీ ధనంపై విపరీతమైన ఆశ, అంతులేని గర్వం అతనిలో నిండి ఉండేవి."

భగవంతుని సేవ కోసం నియమించబడినవాడే భగవంతుడిని మరచిపోయాడు. శివారాధనను పూర్తిగా మానేశాడు. ఆలయానికి చెందిన ధనాన్ని దొంగిలించేవాడు. శివుని వైపు కాళ్ళు చాచి పడుకునేవాడు. స్వామికి ధూపం గాని, దీపం గాని, నైవేద్యం గాని సమర్పించేవాడు కాదు.

అంతేకాక, ఒక పేద బ్రాహ్మణుడి భార్యతో అతడు రహస్యంగా అక్రమ సంబంధం పెట్టుకున్నాడు.

బ్రాహ్మణుడి భార్య

ఆ పేద బ్రాహ్మణుడు ప్రతిరోజూ భిక్షాటనకు వెళ్ళేవాడు. భర్త ఇంట్లో లేని సమయంలో అతని భార్య ఆ అర్చకుడి మోహంలో పడింది.

ఒకరోజు భిక్షాటన ముగించుకుని ఆకలితో ఇంటికి వచ్చిన భర్తను ఆమె పట్టించుకోలేదు. భార్య నిర్లక్ష్యం చూసి కోపం పట్టలేక భర్త ఆమెను కర్రతో కొట్టాడు. అప్పుడు ఆమె ఆ కర్రను అతని చేతి నుంచి లాక్కుని, అతడినే కొట్టి, ఇంటి నుంచి బయటకు వెళ్ళగొట్టింది.

చాకలివాడి హితవు

భర్త వెళ్ళిపోయిన ఆ రాత్రి ఆమె మరొక పురుషుడైన ఒక చాకలివాడిని తన దగ్గరకు రమ్మని పిలిచింది. కానీ ఆ చాకలివాడు ఆమె కోరికను తిరస్కరించాడు.

"అమ్మా! ఇలాంటి పాపం నేను చేయలేను" అని చెప్పి, ధర్మమార్గంలో నడవమని ఆమెకు మంచి బుద్ధి చెప్పి వెళ్ళిపోయాడు.

అయినా ఆమె మనసు మారలేదు. ఆ రాత్రి ఆమె అర్చకుడి దగ్గరకు వెళ్ళింది.

ఉదయాన కలిగిన పశ్చాత్తాపం

తెల్లవారేసరికి ఆమెలో తీవ్రమైన పశ్చాత్తాపం మొదలైంది.

"అయ్యో! అగ్నిసాక్షిగా నన్ను పెళ్ళాడిన భర్తను ఇంటి నుంచి వెళ్ళగొట్టాను. ఎంతటి మహాపాపం చేశాను!" అని ఆమె దుఃఖించింది.

తన తప్పును సరిదిద్దుకోవాలని నిశ్చయించుకుంది. ఒక కూలివాడికి డబ్బు ఇచ్చి భర్తను వెతికించింది. అతడిని తిరిగి ఇంటికి తీసుకువచ్చింది. ఆ తర్వాత మంచి నడవడికతో భర్త ప్రేమను మళ్ళీ పొందింది.

తప్పు చేసిన మనిషి కూడా పశ్చాత్తాపపడి, తాను అన్యాయం చేసినవారి దగ్గరకే వెళ్ళి సరిదిద్దుకోవడం ద్వారా మార్పు ప్రారంభమవుతుందని ఈ ఘట్టం చూపిస్తుంది.

మరణం, యాతన, పునర్జన్మలు

అర్చకుడి మరణం, సత్యవ్రతుని కుమారుడిగా జన్మ

కొంతకాలానికి ఆ అర్చకుడు రోగంతో క్షీణించి మరణించాడు. తాను చేసిన పాపాలకు ఫలంగా నరకాల్లో యాతనలు అనుభవించాడు.

ఆ తర్వాత అతడు సత్యవ్రతుడు అనే బ్రాహ్మణుడికి కుమారుడిగా జన్మించాడు. ఆ జన్మలో కార్తీక మాసంలో నదీ స్నానం చేయడం, దేవదర్శనం చేసుకోవడం వల్ల అతని పాపాలు క్రమంగా క్షీణించాయని పురాణం చెబుతుంది.

ఆ పుణ్యఫలంతో తదుపరి జన్మలో అతడు అజామిళుడిగా జన్మించాడు. ఆ జన్మలో మరణ సమయంలో "నారాయణా" అని పిలిచి వైకుంఠాన్ని చేరుకున్నాడు. ఒక జన్మలో చేసిన కార్తీక స్నానం, దేవదర్శనం తదుపరి జన్మకు దారి వేశాయని ఈ కథ వివరిస్తుంది.

బ్రాహ్మణుడి భార్య పునర్జన్మ

ఆ బ్రాహ్మణుడి భార్య కూడా కొంతకాలానికి రోగంతో మరణించింది. యమలోకంలో తన కర్మలకు తగిన దండనలు అనుభవించింది.

తరువాత ఆమె ఒక నిరుపేద అంత్యజ కుటుంబంలో ఆడపిల్లగా జన్మించింది. ఆ బిడ్డ పుట్టినప్పుడు ఒక జ్యోతిష్కుడు ఆమె జాతకంలో గండం ఉందని హెచ్చరించాడు. అది విని భయపడిన తల్లిదండ్రులు ఆ పసికందును అడవిలో వదిలేశారు.

అడవిలో ఏడుస్తున్న ఆ శిశువును ఒక బ్రాహ్మణుడు చూశాడు. అతని హృదయం దయతో కరిగిపోయింది. ఆ బిడ్డను తన ఇంటికి తీసుకువెళ్ళి, ఒక దాసి చేత పెంచి పోషించాడు.

పెరిగి పెద్దదైన ఆ బాలికనే అజామిళుడు ప్రేమించాడు. ఆ విధంగా పూర్వజన్మలోని బంధం మరుజన్మలో కూడా కొనసాగిందని కథ సూచిస్తుంది.

వశిష్ఠుడు చెప్పిన సారాంశం

కథను ముగిస్తూ వశిష్ఠ మహర్షి జనక మహారాజుకు ఇలా బోధించాడు:

"రాజా! నిర్మలమైన మనస్సుతో శ్రీహరిని ధ్యానించడం, దానధర్మాలు చేయడం, హరికథలను శ్రద్ధగా వినడం, కార్తీక స్నానం ఆచరించడం వల్ల ఎంతటి పాపి అయినా మోక్షమార్గం వైపు నడవగలడు. కార్తీక మాసంలో వ్రతం ఆచరించి, పురాణాన్ని శ్రవణం చేసినవారు ఇహలోకంలోనూ పరలోకంలోనూ సుఖాన్ని పొందుతారు."

ఇవి పురాణం చెప్పే బోధలు; భక్తిని ప్రోత్సహించడానికి చెప్పబడిన సంప్రదాయ విశ్వాసాలుగా వీటిని గ్రహించాలి.

ఈ అధ్యాయం మనకు అందించే సందేశం

• జన్మజన్మల సాధన: ఒక జన్మలో చేసిన కార్తీక స్నానం, దేవదర్శనం తదుపరి జన్మకు మంచి దారి వేశాయని కథ చెబుతుంది.
• పశ్చాత్తాపం, సరిదిద్దుకోవడం: బ్రాహ్మణుడి భార్యలో మార్పు ఆమె తాను అన్యాయం చేసిన భర్తను వెతికి తెచ్చుకున్నప్పుడే మొదలైంది.
• పవిత్ర బాధ్యతను విస్మరించడం తీవ్రమైన దోషం: అర్చకుడి తప్పు భక్తి లేకుండా ఆలయ సేవ చేయడం, ఆలయ ధనాన్ని దోచుకోవడం.
• నామానికి స్పందించే అనుగ్రహం: హరినామ స్మరణ వైకుంఠ ద్వారాలను తెరుస్తుందని స్వయంగా యముడే అంగీకరించాడు.
• మంచి మాట చెప్పే ధైర్యం: చాకలివాడు తప్పుకు అంగీకరించకుండా ధర్మాన్ని బోధించాడు.
• దయకు విలువ: అడవిలో వదిలేసిన పసికందును చేరదీసిన బ్రాహ్మణుడి కరుణ కథలో ఒక వెలుగు.

ఈ కార్తీకంలో ఈ అధ్యాయాన్ని ఎలా ఆచరించవచ్చు?

• ఒక సమయం ఎంచుకోండి: ఉదయం స్నానం తర్వాత గాని, సాయంత్రం కార్తీక దీపం వెలిగించిన తర్వాత గాని చదవండి. వీలైతే ప్రతిరోజూ అదే సమయం పాటించండి.
• చిన్న దీపం వెలిగించండి: పూజా మందిరం లేదా తులసికోట ముందు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం పెట్టండి. వెలుగుతున్న దీపాన్ని ఎప్పుడూ ఒంటరిగా వదలకండి; అపార్ట్‌మెంట్లలో కర్టెన్లకు, పొగ గుర్తించే పరికరాలకు దూరంగా ఉంచండి.
• చదవండి లేదా వినిపించండి: "ఈరోజు పదవ అధ్యాయం చదువుతున్నాను" అని సంకల్పించి, మీ కుటుంబం నమ్మే తెలుగు ప్రతి నుంచి బిగ్గరగా చదవండి. ఒకరు చదువుతుంటే మిగతావారు వినవచ్చు.
• ఈరోజు చిన్న సాధన: వీలైతే ఈరోజు ఏదైనా ఆలయాన్ని దర్శించండి, లేదా తెల్లవారుజామునే స్నానం చేసి దీపం ముందు కొద్ది నిమిషాలు ప్రశాంతంగా కూర్చుని భగవన్నామాన్ని స్మరించండి. భారతదేశంలో 20 నవంబర్ నాడే దేవుత్థాన ఏకాదశి (స్మార్త) కూడా వస్తుంది.
• సరళంగా ముగించండి: ఒక పుష్పం లేదా కొద్దిగా ప్రసాదం సమర్పించి, నమస్కరించి, చిన్న ప్రార్థన చేయండి.

ఆరోగ్య సూచన: తెల్లవారుజాము స్నానం, ఏకాదశి ఉపవాసం ఆచరించేవారు తమ ఆరోగ్యాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకోవాలి. వృద్ధులు, గర్భిణులు, మధుమేహం వంటి అనారోగ్యాలు ఉన్నవారు చల్లని నీటి స్నానం గాని, కఠిన ఉపవాసం గాని తప్పనిసరిగా చేయాల్సిన అవసరం లేదు; అవసరమైతే వైద్యుల సలహా తీసుకోండి.

అధ్యాయం ముగింపు

కార్తీక పురాణం పదవ అధ్యాయం ఒక పతనం నుంచి ఉద్ధరణ వరకు సాగిన సుదీర్ఘ ప్రయాణాన్ని చూపిస్తుంది. భగవంతుని సేవకే నియమించబడిన అర్చకుడు దురాశతో, గర్వంతో దిగజారాడు; అయినా ఒక జన్మలో చేసిన కార్తీక స్నానం, దేవదర్శనం అతనికి మళ్ళీ దారి చూపాయి, చివరకు నారాయణ నామం అతన్ని వైకుంఠానికి చేర్చిందని పురాణం చెబుతుంది. అదే విధంగా, తప్పు చేసిన స్త్రీ కూడా పశ్చాత్తాపంతో తన భర్తను తిరిగి తెచ్చుకుని జీవితాన్ని సరిదిద్దుకుంది.

ఈ కార్తీకంలో మనం కూడా నిర్మల మనస్సుతో హరినామాన్ని స్మరిస్తూ, శక్తి మేరకు దానధర్మాలు చేస్తూ, ప్రతిరోజూ పురాణాన్ని శ్రద్ధగా చదువుతూ, విన్నవారితో పంచుకుంటూ ఈ మాసాన్ని పవిత్రంగా గడుపుదాం.

ఇతి శ్రీ స్కాంద పురాణాంతర్గత వశిష్ఠ ప్రోక్త కార్తీక మహాత్మ్యే దశమాధ్యాయః సమాప్తః ।

మునుపటి అధ్యాయం: కార్తీక పురాణం 9వ అధ్యాయం · తదుపరి అధ్యాయం: కార్తీక పురాణం 11వ అధ్యాయం · 30 అధ్యాయాల పట్టిక: కార్తీక పురాణం 2026 రోజువారీ అధ్యాయాలు · కార్తీక మాస మహాత్మ్యం 2026

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

కార్తీక పురాణం పదవ అధ్యాయం దేని గురించి?

జనక మహారాజు అడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానంగా వశిష్ఠ మహర్షి అజామిళుని పూర్వజన్మ వృత్తాంతాన్ని, నారాయణ నామ స్మరణ అతని గతిని ఎలా మార్చిందో ఈ అధ్యాయంలో వివరిస్తాడు.

అజామిళుడు పూర్వజన్మలో ఎవరు?

మహారాష్ట్ర దేశంలోని ఒక శివాలయ అర్చకుడు. అందగాడైనా ధనలోభి, గర్విష్ఠి. శివారాధన మానేసి, ఆలయ ధనాన్ని దొంగిలించి, ధూప దీప నైవేద్యాలు సమర్పించకుండా దురాచారుడిగా జీవించాడు.

అజామిళుడికి వైకుంఠం ఎందుకు లభించింది?

మరణ సమయంలో అతడు "నారాయణా" అని పిలిచాడు. తెలిసి గాని తెలియక గాని హరినామాన్ని స్మరించినవారికి వైకుంఠం దూరం కాదని యముడు తన దివ్యదృష్టితో గ్రహించాడు.

ఆ అర్చకుడు అజామిళుడిగా ఎలా జన్మించాడు?

మరణం తర్వాత నరకయాతనలు అనుభవించి, సత్యవ్రతుడు అనే బ్రాహ్మణుడికి కుమారుడిగా పుట్టాడు. ఆ జన్మలో కార్తీక మాసంలో నదీ స్నానం, దేవదర్శనం వల్ల పాపాలు క్షీణించి, తదుపరి జన్మలో అజామిళుడిగా జన్మించాడని కథ చెబుతుంది.

అజామిళుడు ప్రేమించిన బాలిక ఎవరు?

పూర్వజన్మలో అర్చకుడితో సంబంధం పెట్టుకున్న బ్రాహ్మణుడి భార్యే. ఆమె ఒక నిరుపేద అంత్యజ కుటుంబంలో పుట్టగా, గండం ఉందని తల్లిదండ్రులు అడవిలో వదిలేశారు. ఒక దయగల బ్రాహ్మణుడు ఆ బిడ్డను తీసుకువెళ్ళి దాసి చేత పెంచాడు; ఆ బాలికనే అజామిళుడు ప్రేమించాడు.

కార్తీక మాస మహిమ గురించి ఈ అధ్యాయం ఏమి చెబుతుంది?

నిర్మల మనస్సుతో హరిధ్యానం, దానధర్మాలు, హరికథా శ్రవణం, కార్తీక స్నానం ఎంతటి పాపినైనా మోక్షమార్గం వైపు నడిపిస్తాయని, వ్రతం ఆచరించి పురాణం విన్నవారు ఇహపర సుఖాలు పొందుతారని పురాణం చెబుతుంది.

2026లో కార్తీక పురాణం పదవ అధ్యాయం ఎప్పుడు చదవాలి?

తిథి ఆధారిత పట్టిక ప్రకారం శుక్రవారం, 20 నవంబర్ 2026 నాడు. 10 నవంబర్ నుంచి రోజుకు ఒక అధ్యాయం చొప్పున చదివేవారికి 19 నవంబర్ నాడు వస్తుంది. విదేశాల్లో స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

ఓం నమో నారాయణాయ । ఓం నమః శివాయ । శుభం భవతు ।