కార్తీక పురాణం 9వ అధ్యాయం: నారాయణ నామ మహిమ – అజామిళుని కోసం విష్ణుదూతలు, యమదూతల వాదం

కార్తీక పురాణం తొమ్మిదవ అధ్యాయం అజామిళుని కథతో మొదలవుతుంది. బ్రాహ్మణుడిగా పుట్టి, దారి తప్పి, తన స్థానాన్ని పోగొట్టుకున్న అజామిళుడు మరణశయ్యపై ఉండగా "నారాయణా" అని పిలుస్తాడు. అతడిని తీసుకువెళ్ళడానికి యమదూతలు వస్తారు; వైకుంఠం నుంచి వచ్చిన విష్ణుదూతలు వారిని అడ్డుకుంటారు. ఎవరు పాపులు, ఎవరు పుణ్యాత్ములు, ఒక్కసారి పలికిన భగవన్నామానికి ఎంత శక్తి ఉంది అనే విషయాలపై ఆ రెండు దూతల బృందాల మధ్య జరిగిన వాదమే ఈ అధ్యాయం.

వశిష్ఠ మహర్షి జనక మహారాజుకు ఈ కథను చెబుతూ, తెలిసి గాని తెలియక గాని హరిని స్మరిస్తే పాపాలు నశిస్తాయని ఒక చక్కని ఉపమానంతో ముగిస్తాడు. కార్తీక మాసం 2026లో భారతదేశంలో ఈ అధ్యాయాన్ని బుధవారం, 18 నవంబర్ 2026 (శుక్ల నవమి) నాడు పఠిస్తారు; తిథి ఆధారిత పట్టిక ప్రకారం చదివినా, 10 నవంబర్ నుంచి రోజుకు ఒక అధ్యాయం చొప్పున చదివినా ఇదే రోజు వస్తుంది. నవమి 19 నవంబర్ సూర్యోదయానికీ ఉంటుంది కాబట్టి ఆ రోజు ఈ అధ్యాయాన్ని మళ్ళీ చదువుతారు. విదేశాల్లో స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

కార్తీక పురాణం – నవమ అధ్యాయం

మరణశయ్యపై అజామిళుడు

జనక మహారాజుకు కార్తీక మహిమను వివరిస్తూ వస్తున్న వశిష్ఠ మహర్షి ఇప్పుడు అజామిళుని వృత్తాంతాన్ని చెప్పసాగాడు.

అజామిళుడు బ్రాహ్మణ కులంలో జన్మించాడు. కానీ చెడు సహవాసాలకు లోనై సదాచారాన్ని విడిచిపెట్టాడు. తన కులధర్మాన్ని, గౌరవాన్ని పోగొట్టుకున్నాడు. జీవితమంతా నియమం లేకుండా గడిపాడు. చివరకు అతని అంత్యకాలం సమీపించింది. ప్రాణం పోయే ఆ క్షణంలో అతని నోటి నుంచి "నారాయణా" అనే పిలుపు వెలువడింది.

అదే సమయంలో యమధర్మరాజు ఆజ్ఞతో యమదూతలు అతని ప్రాణాలను తీసుకువెళ్ళడానికి వచ్చారు. కానీ వారు అతడిని సమీపించగానే, వైకుంఠం నుంచి వచ్చిన విష్ణుదూతలు వారిని అడ్డుకున్నారు. ఒకే జీవుని కోసం రెండు లోకాల దూతలు ఎదురెదురుగా నిలిచారు. ఆ తర్వాత జరిగిన సంభాషణే ఈ అధ్యాయానికి ప్రాణం.

విష్ణుదూతల ప్రశ్న

విష్ణుదూతలు యమదూతలతో ఇలా అన్నారు:

"ఓ యమదూతలారా! మేము విష్ణుదూతలం, వైకుంఠం నుంచి వచ్చాము. మీ ప్రభువైన యమధర్మరాజు ఎలాంటి పాపాత్ములను తీసుకురమ్మని మిమ్మల్ని పంపుతాడు? మాకు స్పష్టంగా చెప్పండి."

ఈ ప్రశ్న సాధారణమైనదిగా కనిపించినా, దాని వెనుక ఒక లోతైన ఉద్దేశం ఉంది. పాపాన్ని కేవలం లెక్కల ప్రకారం చూడాలా, లేక ధర్మం యొక్క సూక్ష్మ స్వరూపాన్ని కూడా గమనించాలా అనే చర్చకు ఇది నాంది.

యమదూతల సమాధానం – పాపాత్ములు ఎవరు?

మనిషి కర్మలకు సాక్షులు

యమదూతలు గౌరవంగా సమాధానం చెప్పారు:

"విష్ణుదూతలారా! మనిషి చేసే పాపపుణ్యాలన్నింటికీ సాక్షులు ఉన్నారు. సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూదేవి, ఆకాశం, ధనంజయాది వాయువులు, రాత్రి, పగలు, సంధ్యాకాలం – ఇవన్నీ ప్రతి మనిషి చేసే పనులను గమనిస్తూ ఉంటాయి. ప్రతిరోజూ ఇవి మా ప్రభువు యమధర్మరాజు దగ్గరకు వచ్చి విన్నవిస్తాయి. చిత్రగుప్తుడు ఆ మనిషి చేసిన కార్యాల లెక్కను మా ప్రభువుకు చూపిస్తాడు. ఆ మనిషి అంత్యకాలం వచ్చినప్పుడు మా ప్రభువు మమ్మల్ని పంపి అతడిని తన దగ్గరకు రప్పించుకుంటాడు."

ఎవరూ చూడటం లేదని మనిషి అనుకున్నా, ప్రకృతిలోని ప్రతి శక్తీ అతని పనులకు సాక్షిగా నిలుస్తుందని పురాణం ఇక్కడ గుర్తుచేస్తుంది.

యమదూతలు చెప్పిన పాపాత్ముల జాబితా

తరువాత యమదూతలు తాము పాపాత్ములుగా భావించేవారి లక్షణాలను ఇలా వివరించారు:

• వేదాలు చెప్పిన సదాచారాన్ని విడిచిపెట్టి, వేదశాస్త్రాలను నిందించేవారు;
• గోహత్య, బ్రహ్మహత్య వంటి మహాపాపాలు చేసినవారు;
• పరస్త్రీలను కామించేవారు, ఇతరుల అన్నం మీద బతికేవారు, ఇతరుల ఆస్తిని దొంగిలించేవారు లేదా స్వాహా చేసేవారు;
• తల్లిదండ్రులను, గురువులను, బంధువులను దూషించి హింసించేవారు, జీవహింస చేసేవారు;
• దొంగ లెక్కలు రాసి, వడ్డీలు పెంచి ప్రజలను పీడించేవారు;
• చేసిన మేలును మరచిపోయే కృతఘ్నులు, పెళ్ళిళ్ళు వంటి శుభకార్యాలు జరగకుండా అడ్డుపడేవారు.

"ఇలాంటివారు మరణించగానే వారిని తన దగ్గరకు తీసుకువచ్చి, నరకంలో పడవేసి దండించమని మా యమధర్మరాజు ఆజ్ఞ" అని యమదూతలు చెప్పారు.

అజామిళునిపై యమదూతల వాదన

ఆ తర్వాత వారు అజామిళుని విషయానికి వచ్చారు:

"ఈ అజామిళుడు బ్రాహ్మణుడిగా పుట్టాడు. కానీ దురాచారాలకు లోనై కులభ్రష్టుడయ్యాడు. జీవహింస చేశాడు. కామాంధుడై ఏ నియమమూ లేకుండా సంచరించాడు. ఇలాంటి పాపాత్ముడిని మీరు విష్ణులోకానికి ఎలా తీసుకువెళతారు?"

యమదూతల దృష్టిలో విషయం స్పష్టంగా ఉంది. లెక్క ప్రకారం చూస్తే అజామిళుని జీవితంలో పాపాలే ఎక్కువ. కాబట్టి అతడు యమలోకానికే చెందాలని వారు వాదించారు.

విష్ణుదూతల సమాధానం – ధర్మసూక్ష్మం

"మీకు ధర్మసూక్ష్మం తెలియదు"

యమదూతల మాటలు విన్న విష్ణుదూతలు ఇలా అన్నారు:

"ఓ యమకింకరులారా! మీకు ధర్మంలోని సూక్ష్మ విషయాలు తెలియవు. ధర్మసూక్ష్మం ఎలాంటిదో మేము చెబుతాము, శ్రద్ధగా వినండి."

పాపపుణ్యాలను కేవలం యాంత్రికంగా లెక్కించడం సరికాదని, ధర్మానికి మరింత లోతైన స్వరూపం ఉందని విష్ణుదూతలు ఈ మాటల ద్వారా సూచించారు.

విష్ణుదూతలు చెప్పిన పుణ్యాత్ముల జాబితా

వారు పుణ్యాత్ముల లక్షణాలను ఇలా వివరించారు:

• సజ్జనులతో సహవాసం చేసేవారు, జపం, దానం, ధర్మం ఆచరించేవారు;
• అన్నదానం, కన్యాదానం, గోదానం, సాలగ్రామ దానం చేసేవారు;
• దిక్కులేని అనాథ శవాలకు అంత్యసంస్కారాలు చేసేవారు, తులసివనాలు పెంచేవారు, చెరువులు తవ్వించేవారు;
• శివకేశవులను పూజించేవారు, ఎల్లప్పుడూ హరినామాన్ని స్మరించేవారు;
• మరణకాలంలో "నారాయణా" అని శ్రీహరిని గాని, "శివా" అని శివుని గాని స్మరించేవారు;
• తెలిసి గాని తెలియక గాని, ఏ రూపంలో గాని హరినామాన్ని పలికినవారు.

ఈ జాబితాలో ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం పెట్టడం, అనాథ శవాలకు సంస్కారం చేయడం, తులసి మొక్కలు పెంచడం, ప్రజల కోసం నీటి చెరువులు తవ్వించడం వంటి ఆచరణాత్మకమైన సేవలు ఉండటం గమనించదగినది. పుణ్యం కేవలం పూజా మందిరంలోనే కాదు, సమాజ సేవలో కూడా ఉంటుందని ఇది చెబుతుంది.

"అతడు నారాయణా అని పలికాడు"

చివరగా విష్ణుదూతలు తమ వాదనను ఇలా ముగించారు:

"కాబట్టి అజామిళుడు ఎంత పాపాత్ముడైనా, మరణకాలంలో అతడు 'నారాయణా' అని పలికాడు. అందుకే అతడు మాతో వైకుంఠానికి రావలసినవాడు."

యమదూతల జాబితా ఎంత పొడవైనదైనా, విష్ణుదూతలు చూపిన ఒకే ఒక్క కారణం – మరణ సమయంలో పలికిన భగవన్నామం – ఆ వాదనంతటినీ మార్చివేసింది. ఈ అధ్యాయమంతా ఆ ఒక్క పలుకు చుట్టూనే తిరుగుతుంది.

అజామిళుని ఆశ్చర్యం, వైకుంఠ ప్రయాణం

తన గురించి తానే చెప్పుకున్న అజామిళుడు

రెండు దూతల బృందాల మధ్య జరిగిన ఈ సంభాషణ అంతా అజామిళుడు విన్నాడు. అతనికి అంతులేని ఆశ్చర్యం కలిగింది. విష్ణుదూతలతో ఇలా అన్నాడు:

"ఓ విష్ణుదూతలారా! పుట్టినప్పటి నుంచి ఈరోజు వరకు నేను శ్రీమన్నారాయణుని పూజ గాని, ఏ వ్రతం గాని, ఏ ధర్మకార్యం గాని చేసి ఎరుగను. నవమాసాలు మోసి కని పెంచిన తల్లిదండ్రులకు కూడా నమస్కరించలేదు. నా వర్ణాశ్రమ ధర్మాలను విడిచిపెట్టి భ్రష్టుడనయ్యాను. నా కుమారుని మీద ఉన్న ప్రేమతో 'నారాయణా' అని పిలిచాను. కేవలం అంతమాత్రానికే మీరు నన్ను ఘోరమైన నరకబాధల నుంచి రక్షించి వైకుంఠానికి తీసుకువెళుతున్నారు!"

అజామిళుడు తనను తాను సమర్థించుకోలేదు. తన తప్పులన్నింటినీ నిజాయితీగా ఒప్పుకున్నాడు. తాను పలికిన నామం భక్తితో పలికినది కాదని, పుత్రప్రేమతో పలికినదని కూడా చెప్పాడు. అయినా ఆ నామానికి ఉన్న శక్తి అతడిని కాపాడింది.

అదృష్టానికి కృతజ్ఞత

"ఆహా! నేను ఎంత అదృష్టవంతుడిని! నా పూర్వజన్మలో చేసిన సుకృతం, నా తల్లిదండ్రుల పుణ్యఫలమే నన్ను ఈరోజు రక్షించాయి" అని పలుకుతూ అజామిళుడు ఎంతో సంతోషంతో దివ్య విమానాన్ని ఎక్కి వైకుంఠానికి వెళ్ళాడు.

తనను కాపాడిన కారణాల్లో తల్లిదండ్రుల పుణ్యాన్ని కూడా అజామిళుడు గుర్తుచేసుకోవడం ఈ ఘట్టంలో హృదయాన్ని తాకే అంశం. జీవితంలో వారికి నమస్కరించని కుమారుడు, చివరి క్షణంలో వారి పుణ్యమే తనకు దారి చూపిందని అంగీకరించాడు.

వశిష్ఠుడు చెప్పిన నిప్పు ఉపమానం

కథను ముగిస్తూ వశిష్ఠ మహర్షి జనక మహారాజుతో ఇలా అన్నాడు:

"ఓ జనక చక్రవర్తీ! తెలిసి గాని తెలియక గాని నిప్పును ముట్టుకుంటే చేతిపై బొబ్బలు ఎక్కి బాధ కలుగుతుంది కదా! అదే విధంగా శ్రీహరిని స్మరిస్తే సకల పాపాలూ నశిస్తాయి."

ఇది పురాణం స్వయంగా చెప్పే బోధ; భక్తిని, నామస్మరణను ప్రోత్సహించడానికి చెప్పబడిన సంప్రదాయ విశ్వాసంగా దీనిని గ్రహించాలి. అజామిళుడు అసలు ఎవరు, అతని పూర్వజన్మ ఏమిటి అనే కథ పదవ అధ్యాయంలో కొనసాగుతుంది.

ఈ అధ్యాయం మనకు అందించే సందేశం

• భగవన్నామానికి ఉన్న శక్తి: దూతల వాదమంతా ఒక్క "నారాయణా" అనే పలుకు చుట్టూనే తిరుగుతుంది; ఆ పలుకే అజామిళుని గతిని మార్చిందని పురాణం చెబుతుంది.
• ధర్మం సూక్ష్మమైనది: పాపాలను కేవలం యాంత్రికంగా లెక్కించే దృష్టిని విష్ణుదూతలు సరిదిద్దారు.
• ప్రతి పనికీ సాక్షులు ఉన్నారు: సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూమి, ఆకాశం, వాయువులు, రాత్రి పగలు, సంధ్యలు మన ప్రతి కర్మను చూస్తున్నాయని యమదూతలు గుర్తుచేశారు.
• పుణ్యం ఆచరణలో ఉంటుంది: అన్నదానం, అనాథ శవాలకు సంస్కారం, తులసివనాలు, చెరువులు తవ్వించడం వంటి సేవలను విష్ణుదూతలు పుణ్యంగా పేర్కొన్నారు.
• శివకేశవుల సమానత: మరణ సమయంలో "నారాయణా" అని గాని "శివా" అని గాని స్మరించడాన్ని పురాణం సమానంగా కొనియాడుతుంది.
• నిజాయితీతో కూడిన కృతజ్ఞత: అజామిళుడు తన తప్పులను దాచకుండా ఒప్పుకుని, తల్లిదండ్రుల పుణ్యాన్ని కృతజ్ఞతతో గుర్తుచేసుకున్నాడు.

ఈ కార్తీకంలో ఈ అధ్యాయాన్ని ఎలా ఆచరించవచ్చు?

• ఒక సమయం ఎంచుకోండి: ఉదయం స్నానం తర్వాత గాని, సాయంత్రం కార్తీక దీపం వెలిగించిన తర్వాత గాని చదవండి. వీలైతే ప్రతిరోజూ అదే సమయం పాటించండి.
• చిన్న దీపం వెలిగించండి: పూజా మందిరం లేదా తులసికోట ముందు నెయ్యి లేదా నువ్వుల నూనె దీపం పెట్టండి. వెలుగుతున్న దీపాన్ని ఎప్పుడూ ఒంటరిగా వదలకండి; అపార్ట్‌మెంట్లలో కర్టెన్లకు, పొగ గుర్తించే పరికరాలకు దూరంగా ఉంచండి.
• చదవండి లేదా వినిపించండి: "ఈరోజు తొమ్మిదవ అధ్యాయం చదువుతున్నాను" అని సంకల్పించి, మీ కుటుంబం నమ్మే తెలుగు ప్రతి నుంచి బిగ్గరగా చదవండి (సుమారు 15 నుంచి 30 నిమిషాలు). ఒకరు చదువుతుంటే మిగతావారు వినవచ్చు; పురాణం శ్రవణాన్ని కూడా పఠనంతో సమానంగా కొనియాడుతుంది.
• ఈరోజు చిన్న సాధన: చదివిన తర్వాత దీపం ముందు కూర్చుని మీకు ఇష్టమైన భగవన్నామాన్ని – అధ్యాయమే అనుమతించినట్లు "నారాయణా" అని గాని "శివా" అని గాని – పదకొండు లేదా ఇరవై ఒక్క సార్లు స్మరించండి.
• సరళంగా ముగించండి: ఒక పుష్పం లేదా కొద్దిగా ప్రసాదం సమర్పించి, నమస్కరించి, చిన్న ప్రార్థన చేయండి.

ముద్రిత ప్రతుల్లో అధ్యాయాల విభజన ఒకేలా ఉండదు; మీ పుస్తకంలో కథ ముందు లేదా తర్వాతి అధ్యాయంలో మొదలైతే మీ పుస్తకాన్నే అనుసరించండి. ఇక్కడ ఇచ్చిన సారాంశం ఆనాటి పఠనానికి ఒక మార్గదర్శి మాత్రమే, మూల గ్రంథానికి ప్రత్యామ్నాయం కాదు.

అధ్యాయం ముగింపు

కార్తీక పురాణం తొమ్మిదవ అధ్యాయం ఒక మరణశయ్య దగ్గర జరిగిన వాదాన్ని మన కళ్ళ ముందు నిలుపుతుంది. ఒక వైపు పాపాల సుదీర్ఘ జాబితాతో యమదూతలు, మరోవైపు ధర్మసూక్ష్మాన్ని వివరించే విష్ణుదూతలు. చివరకు గెలిచింది ఒక్క నామమే. జీవితమంతా పూజ, వ్రతం ఎరుగని అజామిళుడు, పుత్రప్రేమతో పలికిన "నారాయణా" అనే పిలుపుతోనే వైకుంఠానికి చేరాడని పురాణం చెబుతుంది.

ఈ కార్తీక మాసంలో మనం కూడా భగవన్నామాన్ని జీవితంలో ఒక భాగంగా చేసుకుందాం. ఆకలితో ఉన్నవారికి అన్నం, మొక్కలకు నీరు, అవసరంలో ఉన్నవారికి సాయం – విష్ణుదూతలు చెప్పిన ఈ పుణ్యాలను శక్తి మేరకు ఆచరిస్తూ, ప్రతిరోజూ పురాణాన్ని శ్రద్ధగా చదువుతూ ఈ మాసాన్ని పవిత్రంగా గడుపుదాం.

ఇతి శ్రీ స్కాంద పురాణాంతర్గత వశిష్ఠ ప్రోక్త కార్తీక మహాత్మ్యే నవమాధ్యాయః సమాప్తః ।

మునుపటి అధ్యాయం: కార్తీక పురాణం 8వ అధ్యాయం · తదుపరి అధ్యాయం: కార్తీక పురాణం 10వ అధ్యాయం · 30 అధ్యాయాల పట్టిక: కార్తీక పురాణం 2026 రోజువారీ అధ్యాయాలు · కార్తీక మాస మహాత్మ్యం 2026

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు (FAQs)

కార్తీక పురాణం తొమ్మిదవ అధ్యాయం దేని గురించి?

దారి తప్పిన జీవితం గడిపి, మరణ సమయంలో "నారాయణా" అని పిలిచిన అజామిళుని కోసం విష్ణుదూతలు, యమదూతల మధ్య జరిగిన వాదం గురించి, చివరకు అజామిళుడు వైకుంఠానికి వెళ్ళిన వృత్తాంతం గురించి.

అజామిళుడు మరణ సమయంలో "నారాయణా" అని ఎందుకు పలికాడు?

తన కుమారుని మీద ఉన్న ప్రేమతో ఆ పేరు పలికానని అజామిళుడే స్వయంగా చెప్పాడు. అతడు జీవితంలో ఏ పూజ, వ్రతం చేయకపోయినా, విష్ణుదూతలు ఆ ఒక్క నామోచ్చారణనే కారణంగా చూపించారు.

మనిషి పాపపుణ్యాలకు సాక్షులు ఎవరని యమదూతలు చెప్పారు?

సూర్యుడు, చంద్రుడు, భూదేవి, ఆకాశం, ధనంజయాది వాయువులు, రాత్రి, పగలు, సంధ్యాకాలం. ఇవి ప్రతిరోజూ యమధర్మరాజుకు విన్నవిస్తాయి; చిత్రగుప్తుడు ఆ లెక్కను యమునికి చూపిస్తాడు.

విష్ణుదూతల ప్రకారం పుణ్యాత్ములు ఎవరు?

సజ్జన సహవాసం, జపదాన ధర్మాలు చేసేవారు; అన్నదానం, కన్యాదానం, గోదానం, సాలగ్రామ దానం చేసేవారు; అనాథ శవాలకు సంస్కారం చేసేవారు; తులసివనాలు పెంచేవారు, చెరువులు తవ్వించేవారు; శివకేశవులను పూజించి హరినామాన్ని స్మరించేవారు.

హరినామ స్మరణ మహిమను వశిష్ఠుడు ఏ ఉపమానంతో చెప్పాడు?

తెలిసి గాని తెలియక గాని నిప్పును ముట్టుకుంటే బొబ్బలు ఎక్కినట్లే, శ్రీహరిని స్మరిస్తే పాపాలు నశిస్తాయని చెప్పాడు. ఇది భక్తిని ప్రోత్సహించడానికి పురాణం చెప్పిన బోధ.

2026లో కార్తీక పురాణం తొమ్మిదవ అధ్యాయం ఎప్పుడు చదవాలి?

భారతదేశంలో బుధవారం, 18 నవంబర్ 2026 (శుక్ల నవమి) నాడు. నవమి 19 నవంబర్ సూర్యోదయానికీ ఉంటుంది కాబట్టి ఆ రోజు ఈ అధ్యాయాన్ని మళ్ళీ చదువుతారు, లేదా తప్పిపోయిన అధ్యాయాన్ని పూర్తి చేసుకుంటారు. విదేశాల్లో స్థానిక పంచాంగం చూడండి.

ఓం నమో నారాయణాయ । ఓం నమః శివాయ । శుభం భవతు ।