బిహార్, జార్ఖండ్‌లో మకర సంక్రాంతి: సక్రాత్, దహీ-చూడా, తుసు పరబ్

సంక్షిప్త సమాధానం: బిహార్‌లో మకర సంక్రాంతిని సక్రాత్ లేదా తిల సంక్రాంతి అంటారు. ఉదయం స్నానం చేసి, అగ్నికి నువ్వులు సమర్పించడంతో రోజు మొదలవుతుంది; తర్వాత తిల్‌కుట్‌తో దహీ-చూడా (పెరుగుతో అటుకులు), రాత్రి కిచిడీ. జార్ఖండ్‌లో అదే రోజుతో పాటలు, నదిలో నిమజ్జనంతో తుసు పరబ్ ముగుస్తుంది. పంచాంగం ప్రకారం 2027లో భారతదేశంలో ఇది 15 జనవరిన వస్తుంది; కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరిగా పేర్కొంటాయి.

బిహార్, జార్ఖండ్‌లో మకర సంక్రాంతి 2027: ముఖ్య వివరాలు

సూర్యుడు 14 జనవరి, గురువారం సూర్యాస్తమయం తర్వాత మకర రాశిలో ప్రవేశిస్తున్నందున పంచాంగాలు పండుగను 15 జనవరి, శుక్రవారం నాడు నిర్ణయిస్తాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వ ఐచ్ఛిక (restricted) సెలవుల జాబితా మకర సంక్రాంతిని 14 జనవరి, గురువారంగా పేర్కొంటుంది. మీ నగరంలోని సమయాల కోసం మా మకర సంక్రాంతి 2027 గైడ్ చూడండి, మీ స్థానిక పంచాంగం లేదా ఆలయ పూజారితో నిర్ధారించుకోండి.

బిహార్: స్థానిక పేర్లు ఏమిటి?

రాష్ట్ర పండుగలపై బిహార్ ప్రభుత్వం స్వయంగా ఇచ్చిన పేజీ సక్రాత్, కిచిడీలను స్థానిక పేర్లుగా పేర్కొంటుంది; దాని పర్యాటక పేజీ ఈ రోజును తిల సంక్రాంతి అని పిలుస్తుంది.

బిహార్: సక్రాత్ ఎలా జరుపుకుంటారు?

ఉదయం: స్నానం, నువ్వులు, అగ్ని

రోజు తెల్లవారుజామునే మొదలవుతుంది. ప్రజలు నదిలో లేదా చెరువులో, లేదా ఇంట్లో స్నానం చేస్తారు. కుటుంబాలు పూజతో, అగ్నిలో నువ్వులు వేయడంతో రోజును ప్రారంభిస్తాయని బిహార్ ప్రభుత్వం వర్ణిస్తుంది. తర్వాత చాలా ఇళ్లలో నువ్వులు, బియ్యం, బెల్లం దానం కోసం పక్కన పెడతారు. ఇంట్లో సరళమైన పూజ కోసం ఇంట్లో మకర సంక్రాంతి పూజ చూడండి.

మధ్యాహ్నానికి ముందు: దహీ-చూడా

పండుగ భోజనం దహీ-చూడా: పుష్కలంగా పెరుగుతో వడ్డించే అటుకులు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పేజీ ప్రకారం దీనిని నీళ్లు లేకుండా పంచదార, ఉప్పుతో వండిన ఎర్ర గుమ్మడికాయ (కోహడా)తో, తిల్‌కుట్, లాయ్‌తో కలిపి తింటారు. సంప్రదాయంగా ఈ భోజనాన్ని మహిళలు కలిసి వండుతారని కూడా అది పేర్కొంటుంది. మా దహీ-చూడా వంటకం ఇంట్లో చేసే పద్ధతిని ఇస్తుంది.

మధ్యాహ్నం: బంధువుల ఇళ్లకు వెళ్లడం, గాలిపటాలు

మిగిలిన రోజంతా బంధువులను కలవడానికి, గాలిపటాలకే. సక్రాత్ నాడు గాలిపటాల ఉత్సవాలు జరుగుతాయని బిహార్ ప్రభుత్వం పేర్కొంటుంది.

రాత్రి: కిచిడీ, దాని "నలుగురు స్నేహితులు"

రాత్రి భోజనం కిచిడీ. చార్ యార్ ("నలుగురు స్నేహితులు") అనే నాలుగు తోడు పదార్థాలతో వడ్డించే సమృద్ధమైన కిచిడీని రాష్ట్ర పేజీ వర్ణిస్తుంది: చోఖా (కాల్చి మెదిపిన కూరగాయల వంటకం), అప్పడం, నెయ్యి, ఊరగాయ. ఈ కిచిడీ వల్లే చాలామంది పండుగనే "కిచిడీ" అని పిలుస్తారని అది చెబుతుంది. రాష్ట్రంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో మరుసటి రోజు, మక్రాత్ నాడు, కాలీఫ్లవర్, బఠాణీలు, బంగాళదుంపలతో మరో కిచిడీ చేస్తారు.

బిహార్: సక్రాత్‌కు ఏ తీపి వంటకాలు చేస్తారు?

గయా తిల్‌కుట్‌కు ఎందుకు ప్రసిద్ధి?

బిహార్‌లో గయా తిల్‌కుట్ అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది; సక్రాత్‌కు ముందు రోజుల్లో గయాలోని తిల్‌కుట్ దుకాణాల వద్ద పొడవైన క్యూలు ఉంటాయని బిహార్ వార్తాపత్రికలు రాస్తాయి. గయాకు చెందిన మిఠాయి తయారీదారుల సంఘం, బిహార్ రాజ్య మిష్ఠాన్ భోజన్ విక్రేతా సంఘ్ (Bihar Rajya Mishthan Bhojan Vikreta Sangh), "గయా తిల్‌కుట్"కు భౌగోళిక గుర్తింపు (GI) కోసం సెప్టెంబర్ 2022లో దరఖాస్తు చేసింది. Intellectual Property India రిజిస్టర్‌లో ఆ దరఖాస్తు ఇంకా పరిశీలనలో ఉన్నట్లు చూపిస్తోంది, కాబట్టి ఇది ఇంకా నమోదైన GI కాదు. ఇంట్లో దీనిని తయారు చేయడం గురించి మా తిల్‌కుట్ వంటకం వివరిస్తుంది.

అలర్జీ సూచన: తిల్‌కుట్, తిల్వా, లాయ్‌లో నువ్వులు ఉంటాయి; కొన్ని లాయ్‌లలో గింజలు (నట్స్) కూడా ఉంటాయి. వాటిని పంచేటప్పుడు లేబుల్ వేయండి.

జార్ఖండ్: సక్రాత్, తుసు పరబ్

జార్ఖండ్ కూడా బిహార్ లాగే నదీ స్నానాలు, నువ్వుల తీపి వంటకాలతో సక్రాత్ జరుపుకుంటుంది. దీనిని ప్రత్యేకంగా నిలిపేది తుసు పరబ్, మకర సంక్రాంతితో ముగిసే పంట పండుగ.

తుసు పరబ్ అంటే ఏమిటి?

తుసు (తుసు పరోబ్ అని కూడా) నెల రోజుల పాటు సాగే శీతాకాల పండుగ. కరమ్, బాంద్‌నాలతో పాటు ఇది కుర్మీ సమాజపు మూడు ప్రధాన వార్షిక పండుగలలో ఒకటి. ఇది కుర్మీల వ్యవసాయ జీవితం నుండి పుట్టిందని పండితులు వర్ణిస్తారు. ఆ ప్రాంతంలోని అనేక ఇతర సమాజాలు, వారిలో ఆదివాసీ కుటుంబాలు కూడా, ఇందులో పాల్గొంటారు. ఛోటానాగ్‌పూర్ పీఠభూమి అంతటా దీనిని జరుపుకుంటారు: జార్ఖండ్‌లో, పురూలియా వంటి పశ్చిమ బెంగాల్ పశ్చిమ జిల్లాల్లో, ఒడిశాలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో. బుండు, తమార్, రాయ్‌డీహ్ చుట్టుపక్కల ప్రాంతాన్ని జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం ఈ పండుగకు కేంద్రంగా పేర్కొంటుంది.

తుసు అనే పేరుకు అనేక మూలాలు సూచించబడ్డాయి, వాటిలో ఆచారంలో వాడే వరి పొట్టు (తుష్) ఒకటి. ఏ ఒక్కదానిపైనా పండితుల మధ్య ఏకాభిప్రాయం లేదు.

తుసును ఎలా జరుపుకుంటారు?

1. తుసును ఇంటికి తేవడం. పొలాల నుండి చివరి వరి పనలు ఇంటికి వచ్చే బెంగాలీ అగ్రహాయణ మాసం చివరలో పండుగ ప్రారంభమవుతుంది. అమ్మాయిలు వరి పొట్టు, బియ్యం, పూలు, ఇతర సమర్పణలతో ఇంట్లో ఒక గూటిలో లేదా చిన్న పీఠంపై తుసును ప్రతిష్ఠిస్తారు.
2. నెల రోజుల పాటలు. పౌష మాసమంతా ప్రతి సాయంత్రం పెళ్లికాని అమ్మాయిలు, యువతులు తుసు పాటలు పాడతారు, తరచుగా అర్ధరాత్రి వరకు. కుర్మీ సంప్రదాయంలో పాడటమే పూజ. ఈ పాటలు తుసును తల్లిదండ్రుల ఇంటికి వచ్చిన కూతురిగా చూస్తాయి: ఆమెకు అన్నం పెడతారు, అలంకరిస్తారు, ఆమెతో ఆడుకుంటారు, చివరికి తిరిగి పంపిస్తారు. ఈ పండుగకు లిఖిత చరిత్ర లేకపోయినా పాటల సంపద చాలా పెద్దదని ముఖ్యమంత్రి కార్యాలయం పేర్కొంటుంది.
3. చౌడల్. చివరి రోజు కోసం కుటుంబాలు చౌడల్ (choudol లేదా chaural అని కూడా రాస్తారు) తయారు చేస్తాయి: రంగు కాగితం, కాగితపు పూలతో కప్పిన వెదురు లేదా చెక్కతో చేసిన తేలికపాటి చట్రం.
4. మకర సంక్రాంతి నాడు నిమజ్జనం. పౌష మాసం చివరి రోజైన మకర సంక్రాంతి నాడు చౌడల్‌ను ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్లి నీటిలో వదులుతారు. తుసు తన అత్తవారింటికి తిరిగి వెళ్తోంది కాబట్టి కుర్మీ సంప్రదాయం చెరువు కంటే ప్రవహించే నదికే ప్రాధాన్యం ఇస్తుంది.
5. జాతరలు. సీజన్ అంతటా తుసు జాతరలు జరుగుతాయి, వాటిలో పాటలు, నాచ్నీ, ఛౌ వంటి నృత్యాలు ఉంటాయి. కొన్ని గ్రామాలు ఇప్పుడు తమ చౌడల్‌ను నిమజ్జనం చేయడానికి బదులు జాతరలలో పోటీలకు తీసుకెళ్తున్నాయి.

తుసు పాటలు వాటిని పాడే కుటుంబాలకు, గ్రామాలకు చెందినవి. మేము ఇక్కడ వాటిని వర్ణిస్తున్నాం, ముద్రించడం లేదు. స్థానిక అంశాలపై కొత్త పాటలు ఇప్పటికీ పుడుతూనే ఉన్నాయి.

తుసు సమయంలో ఏం తింటారు?

ఈ పండుగకు బియ్యమే కేంద్రం. మరమరాలు, అటుకులను తుసుకు సమర్పించి, తర్వాత పంచుకుంటారు. ఇళ్లలో పీఠాలు చేస్తారు, అంటే ఆవిరిపై ఉడికించే లేదా వేయించే బియ్యప్పిండి వంటకాలు. బియ్యప్పిండి, బెల్లంతో చేసే గుడ్ పీఠా (అర్సా) వాటిలో అత్యంత ప్రసిద్ధమైనది. ముడీ లాయ్, తిల్‌కుట్ తయారు చేసి బంధువులు, ఇరుగుపొరుగుతో పంచుకుంటారు.

సక్రాత్, తుసు సమయంలో భద్రత

• నదీ స్నానాలు, నిమజ్జనాలు. శీతాకాలంలో నదులు చల్లగా ఉంటాయి, ప్రవాహాలు బలంగా ఉండవచ్చు. పిల్లలను దగ్గరగా ఉంచుకోండి, లోతు తెలియని నీటిలోకి వెళ్లకండి, పోలీసులు, జాతర నిర్వాహకుల సూచనలు పాటించండి.
• గాలిపటాలు. నూలు దారం వాడండి. 11 జూలై 2017 నాటి తన ఉత్తర్వులో (O.A. No. 384 of 2016) సింథటిక్, నైలాన్ మాంజాను నిషేధించాలని జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్ (National Green Tribunal) రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది. విద్యుత్ తీగలకు, మేడ అంచులకు దూరంగా ఉండండి.
• జంతువుల పోరాటాలు. కొన్ని తుసు జాతరలలో కోడి పందాలు జరిగాయి. జంతువులను పోరాటానికి ఉసిగొల్పడం, జంతువుల పోరాటాలకు స్థలం నడపడం జంతువులపై క్రూరత్వ నిరోధక చట్టం, 1960 సెక్షన్ 11 కింద నేరాలు. వాటికి హాజరు కావద్దు, పందెం కాయవద్దు.

బిహార్, జార్ఖండ్ కుటుంబాలు విదేశాల్లో ఈ రోజును ఎలా జరుపుకుంటాయి?

విదేశాల్లో సక్రాత్ సాధారణంగా ఇంటి పండుగ. అటుకులు (పోహా), సాదా పెరుగు, నువ్వులు, బెల్లం భారతీయ కిరాణా దుకాణాల్లో సులభంగా దొరుకుతాయి, కాబట్టి తిల్‌కుట్‌తో దహీ-చూడాయే ఈ రోజును జరుపుకోవడానికి సులభమైన మార్గం. చోఖాతో కిచిడీ రాత్రి భోజనం అవుతుంది. ముందుగా మీ నగరపు తేదీని సరిచూసుకోండి: ఉత్తర అమెరికా, యూకేలో మకర సంక్రాంతి 2027 14 జనవరి, గురువారం వస్తుంది (విదేశాల్లో మకర సంక్రాంతి తేదీలు చూడండి).

బిహార్, జార్ఖండ్ పొరుగు రాష్ట్రాలకు ఎలా భిన్నం?

మా ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో కిచిడీ సంక్రాంతి, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో పౌష సంక్రాంతి గైడ్‌లు చూడండి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

బిహార్‌లో మకర సంక్రాంతి నాడు దహీ-చూడా ఎందుకు తింటారు?

ఇది ఆ రోజు సంప్రదాయ పండుగ భోజనం: పుష్కలంగా పెరుగుతో వడ్డించే అటుకులు. బిహార్ ప్రభుత్వం దీనిని ఎర్ర గుమ్మడికాయ, తిల్‌కుట్, లాయ్‌తో కలిపి వర్ణిస్తుంది. సాధారణంగా కుటుంబమంతా కలిసి తింటారు.

సక్రాత్, మక్రాత్ మధ్య తేడా ఏమిటి?

సక్రాత్ అంటే దహీ-చూడా, కిచిడీలతో జరుపుకునే సంక్రాంతి రోజే. మక్రాత్ మరుసటి రోజు; బిహార్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో శీతాకాలపు కూరగాయలతో చేసిన మరో కిచిడీతో జరుపుకుంటారు. ప్రతి కుటుంబం మక్రాత్ పాటించదు.

గయా తిల్‌కుట్‌కు GI ట్యాగ్ ఉందా?

ఇంకా లేదు. గయాకు చెందిన మిఠాయి తయారీదారుల సంఘం సెప్టెంబర్ 2022లో దరఖాస్తు చేసింది; Intellectual Property India రిజిస్టర్ ఆ దరఖాస్తును పరిశీలనలో ఉన్నట్లు చూపిస్తోంది. ప్రస్తుత స్థితి కోసం రిజిస్టర్‌ను చూడండి.

తుసు పరబ్ అంటే ఏమిటి?

ఇది జార్ఖండ్, పశ్చిమ బెంగాల్, ఒడిశాలోని కుర్మీ సమాజం, దాని పొరుగు సమాజాలు జరుపుకునే నెల రోజుల పంట పండుగ. పౌష మాసమంతా అమ్మాయిలు తుసును ఇంట్లో ఉంచుకుని ప్రతి సాయంత్రం ఆమె కోసం పాడతారు. మకర సంక్రాంతి నాడు ఆమె చౌడల్‌ను నదిలో నిమజ్జనం చేస్తారు.

2027లో తుసు నిమజ్జనం ఎప్పుడు?

పౌష మాసం చివరి రోజైన మకర సంక్రాంతి నాడు తుసును నిమజ్జనం చేస్తారు. పంచాంగం భారతదేశంలో మకర సంక్రాంతి 2027ను 15 జనవరి, శుక్రవారం నాడు నిర్ణయిస్తుంది; కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరిగా పేర్కొంటాయి. మీ గ్రామం లేదా కుటుంబం ఆచారాన్ని అనుసరించండి, మీ స్థానిక పంచాంగం లేదా పూజారితో నిర్ధారించుకోండి.

2027లో బిహార్, జార్ఖండ్‌లో మకర సంక్రాంతి సెలవు ఉందా?

12 నవంబర్ 2026న మేము చూసినప్పుడు రెండు రాష్ట్రాల 2027 సెలవుల జాబితాలు మాకు కనిపించలేదు. కేంద్ర ఐచ్ఛిక సెలవుల జాబితా మకర సంక్రాంతిని 14 జనవరి 2027, గురువారంగా పేర్కొంటుంది. రాష్ట్ర ప్రభుత్వ నోటిఫికేషన్ వచ్చిన తర్వాత దానిని సరిచూసుకోండి.

కిచిడీతో వడ్డించే చార్ యార్ ఏమిటి?

ఈ మాటకు అర్థం "నలుగురు స్నేహితులు". సక్రాత్ కిచిడీతో వడ్డించే వీటిని బిహార్ ప్రభుత్వం చోఖా, అప్పడం, నెయ్యి, ఊరగాయగా పేర్కొంటుంది.

మూలాలు

• బిహార్ ప్రభుత్వం, జాతరలు (మకర సంక్రాంతి): https://betastate.bihar.gov.in/fairs.aspx (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• బిహార్ ప్రభుత్వం, బిహార్ పండుగలు (తిల సంక్రాంతి): https://betastate.bihar.gov.in/bihartourism/biharfestivals (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• Intellectual Property India, GI దరఖాస్తు 987, గయా తిల్‌కుట్ (తీపి): https://search.ipindia.gov.in/GIRPublicSearch/Application/Details/987 (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• జార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి, "Tusu Parab or Makar": https://cm.jharkhand.gov.in/node/614 (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• రాజా ఆలమ్, "Festival of Tusu: An Introduction", Sahapedia: https://www.sahapedia.org/festival-of-tusu-introduction (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• బీణాపాణి మహతో, "Harvest, Ritual, and Femininity: The Tusu Festival among the Kurmi of Bengal", Sāhitya సంపుటి 13 (డిసెంబర్ 2025), Comparative Literature Association of India: https://www.clai.in/wp-content/uploads/2026/06/14_B.-Mahato.pdf (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• రణితా రే, "Tusu, the rustic celebration of sacrifice, life and nature", Slurrp, 17 మార్చి 2025న నవీకరించబడింది: https://slurrp.com/article/makar-sankranti-2023-tusu-the-rustic-celebration-of-sacrifice-life-and-nature-1673436973636 (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• జంతు సంక్షేమ బోర్డు (Animal Welfare Board of India), జంతు సంరక్షణ చట్టం సారాంశం (సెక్షన్ 11, జంతువులపై క్రూరత్వ నిరోధక చట్టం, 1960): https://www.iitk.ac.in/animalwelfare/data/Animal-Protection-Law-Summary-by-AWBI.pdf (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్, O.A. No. 384 of 2016లో 11 జూలై 2017 నాటి ఉత్తర్వు, పుదుచ్చేరి కాలుష్య నియంత్రణ కమిటీ ప్రచురించిన ప్రతి: https://dste.py.gov.in/ppcc/pdf/Legal/Hon%E2%80%99ble%20NGT%20Orders/384%20of%202016%20dt.%2011.07.2017.pdf (12 నవంబర్ 2026న చూశాం)
• HinduTone మకర సంక్రాంతి 2027 తేదీ సమాచారం (దృక్ పంచాంగం ప్రకారం సంక్రమణం): మకర సంక్రాంతి 2027

చివరిగా సమీక్షించినది: 12 నవంబర్ 2026.

సంబంధిత గైడ్‌లు

• మకర సంక్రాంతి 2027: తేదీ, పుణ్యకాలం సమయాలు
• ఉత్తర ప్రదేశ్‌లో కిచిడీ సంక్రాంతి
• పశ్చిమ బెంగాల్‌లో పౌష సంక్రాంతి
• దహీ-చూడా వంటకం
• తిల్‌కుట్ వంటకం
• ఇంట్లో మకర సంక్రాంతి పూజ