సంక్షిప్త సమాధానం: పౌష్ పార్బోన్ అని కూడా పిలిచే పౌష్ సంక్రాంతి, మకర సంక్రాంతికి బెంగాల్ రూపం. ఇది బెంగాలీ పౌష మాసపు చివరి రోజును, శీతాకాలపు పంట కోతను సూచిస్తుంది. కుటుంబాలు నోలెన్ గుడ్ (కొత్త ఖర్జూర బెల్లం)తో పిఠే-పులి (బియ్యప్పిండి తీపి వంటకాలు) చేస్తారు, యాత్రికులు గంగాసాగర్‌లో స్నానం చేస్తారు, పశ్చిమ బెంగాల్ పడమటి ప్రాంతంలో నెల రోజుల తుసు పండుగ ముగుస్తుంది.

పౌష్ సంక్రాంతి 2027: ముఖ్య వివరాలు

వివరాలు
ఇది ఏమిటిసూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజు; బెంగాల్‌లో పౌష మాసపు చివరి రోజుగా జరుపుకుంటారు
భారతదేశంలో మకర సంక్రాంతి, 2027పంచాంగం ప్రకారం భారతదేశంలో 15 జనవరి; కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరి అని చూపుతాయి
సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే క్షణం14 జనవరి 2027, గురువారం రాత్రి 9:14 PM IST (దృక్ పంచాంగం)
బెంగాలీ పంజికలో పౌష్ సంక్రాంతి తేదీమీ కుటుంబం వాడే బెంగాలీ పంజిక (పంచాంగం)లో సరిచూసుకోండి
పశ్చిమ బెంగాల్ 2027 సెలవుల జాబితాఇంకా ప్రచురించలేదు
గంగాసాగర్ మేళా 2027 తేదీలుపశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తుంది (ఇంకా ప్రచురించలేదు)
ముఖ్య వంటకాలుపిఠే-పులి, పాటిసాప్టా, దూధ్ పులి, నోలెన్ గుడ్ పాయేష్

2027లో పౌష్ సంక్రాంతి ఎప్పుడు?

భారతదేశం అంతటా పంచాంగం ప్రకారం మకర సంక్రాంతి 15 జనవరి; కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరి అని చూపుతాయి. సూర్యుడు 14 జనవరి 2027, గురువారం రాత్రి 9:14 PM ISTకి, అంటే సూర్యాస్తమయం తర్వాత, మకర రాశిలోకి ప్రవేశిస్తాడు; అందువల్ల చాలా పంచాంగాలు పండుగను మరుసటి రోజు ఉదయం జరుపుతాయి.

Advertisement

బెంగాలీ కుటుంబాలు బెంగాలీ పంజికను అనుసరిస్తాయి; ఇది బెంగాలీ క్యాలెండర్‌లోని సౌర మాసాలను లెక్కిస్తుంది. పౌష్ సంక్రాంతిగా జరుపుకునే రోజును పంజిక పేర్కొంటుంది; దాని లెక్క అఖిల భారత పంచాంగంతో ఎప్పుడూ సరిపోలకపోవచ్చు. వంటలు, పూజ ప్లాన్ చేసుకునే ముందు మీ కుటుంబం వాడే పంజికలో (లేదా మీ ఆలయ పూజారిని అడిగి) తేదీని సరిచూసుకోండి. ఈ గైడ్ రాసే సమయానికి పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ 2027 సెలవుల జాబితా ప్రచురితం కాలేదు.

ఇతర భారతీయ నగరాల్లో, విదేశాల్లో సమయాల కోసం మా మకర సంక్రాంతి 2027 గైడ్ చూడండి. ఖచ్చితమైన సమయాన్ని మీ స్థానిక పంచాంగం లేదా ఆలయ పూజారితో సరిచూసుకోండి.

బెంగాలీ పేర్లకు అర్థం ఏమిటి?

పేరుఅర్థం
పౌష్ సంక్రాంతి (పాష్ సంక్రాంతి అని కూడా రాస్తారు)పౌష మాసపు చివరి రోజున సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించడం
పౌష్ పార్బోన్"పౌష పండుగ", ఈ రోజున ఇంటింటా జరుపుకునే వేడుక
పిఠే-పులిఈ రోజు కోసం చేసే బియ్యప్పిండి తీపి వంటకాల సమూహం
నోలెన్ గుడ్శీతాకాలంలో తయారయ్యే కొత్త సీజన్ ఖర్జూర బెల్లం; ద్రవ రూపంలో లేదా గట్టిపడిన రూపంలో ఉంటుంది
పాటిసాప్టాతీపి పూరణం చుట్టూ చుట్టిన పలుచని బియ్యప్పిండి క్రేప్
తుసుపంటకు సంబంధించిన జానపద దేవత; పశ్చిమ బెంగాల్ పడమటి ప్రాంతంలో అమ్మాయిలు పౌష మాసమంతా ఈమెను పూజిస్తారు

ఇంట్లో పౌష్ పార్బోన్ ఎలా జరుపుకుంటారు?

పౌష్ పార్బోన్ అన్నింటికంటే ముందు వంటింటి పండుగ. కొత్త వరి ఇంటికి వచ్చి ఉంటుంది, ఖర్జూర చెట్ల నుంచి రసం తీస్తుంటారు, బియ్యప్పిండి, కొబ్బరి, పాలు, నోలెన్ గుడ్‌లను తీపి వంటకాలుగా మార్చడంలోనే ఆ రోజంతా గడుస్తుంది.

Advertisement

ఆచారాలు జిల్లాను బట్టి, కుటుంబాన్ని బట్టి మారుతాయి. నివేదికలు ఈ సాధారణ అంశాలను వివరిస్తాయి:

  1. కొత్త బియ్యం, కొత్త బెల్లం. అప్పుడే కోసిన వరి, ఖర్జూర పాకం ఆ రోజు తీపి వంటకాల్లోకి వెళ్తాయి (డెక్కన్ క్రానికల్, జనవరి 2026).
  2. లక్ష్మి, పంట. కొన్ని కుటుంబాల్లో వేడుక కొత్త పంటకు దేవతగా లక్ష్మికి చేసే పూజతో ముగుస్తుంది; ఇది బహిరంగ ప్రదేశంలో జరుగుతుంది, అక్కడ విగ్రహానికి బదులు వడ్లతో నిండిన ఒక పాత్ర దేవతకు ప్రతీకగా ఉంటుంది (అదే నివేదిక). ఈ విషయంలో మీ కుటుంబ ఆచారాన్ని పాటించండి.
  3. గాలిపటాలు. పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో గాలిపటాలు ఎగరేయడం ఈ రోజులో భాగం (అదే నివేదిక). కేవలం నూలు దారమే వాడండి (కింద ఉన్న భద్రత విభాగం చూడండి).
  4. తీపి వంటకాల పంపకం. పిఠేలను విడతలవారీగా చేసి, తర్వాతి రోజుల్లో ఇరుగుపొరుగు వారితో, బంధువులతో పంచుకుంటారు.
Advertisement

ప్రతి బెంగాలీ కుటుంబం ప్రతి ఆచారాన్నీ పాటించదు. కొందరు సాధారణ పూజ, పాయేష్ (బియ్యం పాయసం)తో ఈ రోజును జరుపుకుంటారు; మరికొందరు డజను రకాల పిఠేలు చేస్తారు.

పౌష్ సంక్రాంతికి ఏ పిఠేలు చేస్తారు?

తీపి వంటకంఇది ఏమిటి
పాటిసాప్టాబియ్యప్పిండితో (తరచుగా రవ్వ లేదా మైదాతో కలిపి) చేసే పలుచని క్రేప్; నోలెన్ గుడ్‌తో ఉడికించిన కొబ్బరి తురుము చుట్టూ, లేదా ఖీర్ (చిక్కబరిచిన పాలు) చుట్టూ చుడతారు
దూధ్ పులికొబ్బరి, బెల్లం పూరణంతో అర్ధచంద్రాకారపు బియ్యప్పిండి కుడుములు; నోలెన్ గుడ్‌తో తీపి చేసిన పాలలో ఉడికిస్తారు
నోలెన్ గుడ్ పాయేష్చక్కెరకు బదులు నోలెన్ గుడ్‌తో తీపి చేసిన బియ్యం పాయసం

ఈ వివరణలు బెంగాల్ నుంచి వచ్చిన ఆహార నివేదికలను అనుసరిస్తాయి (డెక్కన్ క్రానికల్, జనవరి 2026). అదే నివేదిక ఆ రోజు వంటకాల్లో గోకుల్ పిఠే, సోరు చక్లీలను కూడా పేర్కొంటుంది. వంటకాలు ఇంటింటికీ మారుతాయి. మా పాటిసాప్టా రెసిపీ ఒక ఇంటి పద్ధతిని ఇస్తుంది.

Advertisement

అలర్జీ సూచన: పిఠేల్లో సాధారణంగా కొబ్బరి, పాల పదార్థాలు (పాలు, ఖోయా, నెయ్యి) ఉంటాయి; కొన్నింటిలో గింజలు లేదా గోధుమ పిండి ఉంటాయి. అతిథులకు వడ్డించే ముందు అడగండి.

గంగాసాగర్ మేళా అంటే ఏమిటి?

గంగాసాగర్ మేళా దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లాలో, గంగానది బంగాళాఖాతంలో కలిసే సాగర్ ద్వీపంలో జరిగే పెద్ద యాత్రా జాతర. దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా యంత్రాంగం దీన్ని "మకర సంక్రాంతి సమయంలో ఏటా ఒకసారి జరిగే" జాతరగా వర్ణిస్తుంది; పౌష మాసపు చివరి రోజున యాత్రికులు సముద్రంలో స్నానం చేసి కపిల ముని ఆలయంలో పూజిస్తారు (దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా వెబ్‌సైట్). భారత ప్రభుత్వ ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా వెబ్‌సైట్ కూడా సంగమంలో పవిత్ర స్నానాన్ని, కపిల ముని ఆలయంలో ప్రార్థనలను వివరిస్తుంది (ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా).

Advertisement

గంగాసాగర్‌కు కపిల మహర్షితో సంబంధం ఎందుకు?

కపిలుడు, సగర మహారాజు కుమారుల కథ వాల్మీకి రామాయణంలోని బాలకాండలో చెప్పబడింది. తప్పిపోయిన యజ్ఞాశ్వాన్ని వెతుకుతున్న సగర కుమారులు దానిని కపిల మహర్షి దగ్గర చూసి, ఆయనే దొంగ అనుకుని ఆయన మీదకు దూసుకెళ్ళారు; వారు భస్మమైపోయారు. తరాల తర్వాత, వారి వంశస్థుడు భగీరథుడు గంగను స్వర్గం నుంచి భూమికి తీసుకువచ్చాడు; ఆమె జలాలు సముద్రాన్ని, ఆ భస్మం ఉన్న చోటును చేరి ఆ కుమారులకు ముక్తిని ప్రసాదించాయి. నది, సముద్రం కలిసే ఆ ప్రదేశమే సాగర్ ద్వీపమని యాత్రికుల సంప్రదాయం గుర్తిస్తుంది (వాల్మీకి రామాయణం, బాలకాండ, valmikiramayan.net).

2027లో గంగాసాగర్ మేళా ఎప్పుడు?

2027 తేదీలను పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తుంది; ఈ గైడ్ రాసే సమయానికి అవి ప్రచురితం కాలేదు. దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా యంత్రాంగం నవంబర్ 2026లో జనసమూహ నిర్వహణ, కంట్రోల్ రూమ్‌లు వంటి "గంగాసాగర్ మేళా 2027" ఏర్పాట్ల కోసం టెండర్లు జారీ చేయడం ప్రారంభించింది (జిల్లా నోటీసు). ప్రయాణానికి ముందు పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వ, జిల్లా వెబ్‌సైట్లను చూడండి.

Advertisement

యాత్రికులకు ఉపయోగపడే అంశాలు

  • జిల్లా వెబ్‌సైట్ ప్రకారం సాధారణ మార్గం: కోల్‌కతా నుంచి లాట్ 8 లేదా హార్‌వుడ్ పాయింట్‌కు బస్సు, అక్కడి నుంచి ఫెర్రీలో అవతలి ఒడ్డుకు, మళ్ళీ బస్సులో సాగర్‌కు (దక్షిణ 24 పరగణాలు).
  • జనసమూహం చాలా ఎక్కువగా ఉంటుంది, సముద్రం, జనవరి గాలి చల్లగా ఉంటాయి. పెద్దలకు, పిల్లలకు వెచ్చని దుస్తులు పొరలుగా అవసరం; గుండె లేదా శ్వాస సంబంధిత సమస్యలు ఉన్నవారు చల్లని నీటిలో స్నానానికి ముందు వైద్య సలహా తీసుకోవాలి.
  • యంత్రాంగం గుర్తించిన స్నాన ఘట్టాల్లోనే స్నానం చేయండి; పోలీసులు, లైఫ్‌గార్డుల సూచనలను పాటించండి.

తుసు అంటే ఏమిటి, ఎక్కడ జరుపుకుంటారు?

తుసు పశ్చిమ బెంగాల్ పడమటి ప్రాంతం, పొరుగున ఉన్న ఛోటా నాగ్‌పూర్ ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా పురూలియాలో జరుపుకునే పంట పండుగ. సాంస్కృతిక విజ్ఞాన సర్వస్వం సహాపీడియా దీనిని కుర్మీ సమాజపు పండుగగా, ఇతర అనేక సమాజాలు కూడా పాల్గొనే పండుగగా వర్ణిస్తుంది. ఇది అగ్రహాయణ మాసపు చివరి రోజు నుంచి పౌష మాసమంతా సాగుతుంది. పెళ్ళికాని అమ్మాయిలు ఆచారాలను నడిపిస్తారు, నెలంతా రాత్రివేళల్లో తుసు పాటలు పాడతారు. పౌష్ లేదా మకర సంక్రాంతి రోజున అమ్మాయిలు చౌడల్ (వెదురు లేదా జనపనార పుల్లలతో చేసిన అలంకరించిన చట్రం)ను ఊరేగింపుగా తీసుకువెళ్ళి నదిలో లేదా చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు (సహాపీడియా, "Festival of Tusu: An Introduction").

Advertisement

తుసు పాటలు స్థానిక మాండలికంలో ఉండే జానపద గీతాలు. పాత పాటలు మంచి పంట కోసం వేడుకుంటాయి; కొత్త పాటలు పాత బాణీల్లోనే స్థానిక, రాజకీయ అంశాలను తీసుకుంటాయి (అదే మూలం). నిమజ్జనం చుట్టూ నదీతీరాల్లో దుకాణాలు, వినోదాలతో జాతరలు వెలుస్తాయి (సహాపీడియా ఫోటో వ్యాసం, పురూలియా).

జయదేవ్ కెందులి మేళా అంటే ఏమిటి?

బౌల్ మేళా అని కూడా పిలిచే జయదేవ్ కెందులి మేళా, పౌష్ సంక్రాంతి సమయంలో బీర్‌భూమ్ జిల్లాలో అజయ్ నది ఒడ్డున ఉన్న కెందులి గ్రామంలో జరుగుతుంది. ఇది పన్నెండవ శతాబ్దపు గీతగోవింద కవి జయదేవుడిని గౌరవిస్తుంది; బెంగాల్ సంచార గాయకులైన బౌల్ గాయకుల అత్యంత ప్రసిద్ధ సమ్మేళనాల్లో ఇది ఒకటి. జనవరి 2024 జాతరలో 650కి పైగా దుకాణాలు, 250 అఖాడాలు (సాధువులు, బౌల్ గాయకుల శిబిరాలు) ఉన్నాయని, చలి ఉన్నా లక్షలాది సందర్శకులు వచ్చారని ద స్టేట్స్‌మన్ నివేదించింది (ద స్టేట్స్‌మన్). ఔట్‌లుక్ ట్రావెలర్ కూడా బెంగాల్ జనవరి సంగీత జాతరల్లో కెందులి మేళాను పేర్కొంటుంది (ఔట్‌లుక్ ట్రావెలర్).

Advertisement

బీర్‌భూమ్‌లోని కెందులిని స్థానికంగా జయదేవుడి జన్మస్థలంగా భావిస్తారు, కానీ దీనిపై భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి: కొందరు పండితులు ఆయన జన్మస్థలాన్ని ఒడిశాలోని పూరీ సమీపంలో ఉన్న కెందుబిల్వగా పేర్కొంటారు (ద స్టేట్స్‌మన్, అభిప్రాయ వ్యాసం). జాతర తేదీలు బెంగాలీ క్యాలెండర్‌ను అనుసరిస్తాయి, కాబట్టి 2027 కోసం స్థానిక ప్రకటనలను చూడండి.

పొరుగు రాష్ట్రాలతో పోలిస్తే పౌష్ సంక్రాంతి ప్రత్యేకత ఏమిటి?

ప్రాంతంపేరుప్రత్యేకత
పశ్చిమ బెంగాల్పౌష్ సంక్రాంతి, పౌష్ పార్బోన్నోలెన్ గుడ్‌తో పిఠే-పులి; గంగాసాగర్; పడమటి ప్రాంతంలో తుసు; కెందులిలో బౌల్ జాతర
అస్సాంమాఘ బిహుఉరుకా రాత్రి విందు, భేలాఘర్ గుడిసెలు, మేజి మంట
ఒడిశామకర సంక్రాంతికొత్త బియ్యంతో మకర చౌలా, పూరీ ఆలయ ఆచారాలు
తమిళనాడుపొంగల్కొత్త కుండలో పొంగించే బియ్యం, నాలుగు రోజుల వేడుకలు

బెంగాల్ పండుగ అన్నింటికంటే మిన్నగా ఖర్జూర బెల్లం చుట్టూ తిరిగే తీపి వంటకాల రోజు; ఆ బెల్లం ఈ ప్రాంతపు శీతాకాలపు ఉత్పత్తి.

Advertisement

విదేశాల్లో బెంగాలీ కుటుంబాలు పౌష్ సంక్రాంతిని ఎలా జరుపుకుంటాయి?

విదేశాల్లో దొరకడానికి అత్యంత కష్టమైన పదార్థం నోలెన్ గుడ్. అనేక నగరాల్లో బెంగాలీ, దక్షిణాసియా కిరాణా దుకాణాలు శీతాకాలంలో ఖర్జూర బెల్లాన్ని డబ్బాల్లో లేదా గడ్డలుగా అమ్ముతాయి; సాధారణ బెల్లం కూడా పనిచేస్తుంది కానీ రుచి వేరుగా ఉంటుంది. బియ్యప్పిండి, ఎండు లేదా ఫ్రోజెన్ కొబ్బరి తురుము, పూర్తి కొవ్వు పాలు సులభంగా దొరుకుతాయి.

చాలా కుటుంబాలు దగ్గర్లోని వారాంతంలో రెండు మూడు రకాల పిఠేలు చేసి స్నేహితులతో పంచుకుంటాయి. అనేక దేశాల్లో బెంగాలీ సాంస్కృతిక సంఘాలు శీతాకాల సమావేశాలు నిర్వహిస్తాయి; కార్యక్రమ వివరాల కోసం మీ స్థానిక సంఘం సొంత వెబ్‌సైట్ లేదా నోటీసు బోర్డు చూడండి.

Advertisement

భద్రతా సూచనలు

  • గాలిపటాలు: కేవలం నూలు దారమే వాడండి. గాజు పూత పూసిన, నైలాన్ లేదా సింథటిక్ మాంజా మనుషులను, పక్షులను గాయపరుస్తుంది; అనేక ప్రాంతాల్లో నిషేధించబడింది; సింథటిక్ మాంజాను నిషేధించాలని జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్ 2017లో రాష్ట్రాలను ఆదేశించింది. విద్యుత్ తీగలకు దూరంగా ఉండండి, పిట్టగోడ లేని మేడల మీద నుంచి ఎగరేయకండి.
  • చల్లని నీటిలో స్నానం: పైన ఉన్న యాత్రికుల సూచనలు చూడండి.
  • అలర్జీ కారకాలు: చాలా పిఠేల్లో కొబ్బరి, పాల పదార్థాలు, గింజలు, గోధుమ ఉంటాయి.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

పౌష్ సంక్రాంతి, మకర సంక్రాంతి ఒకటేనా?

అవును. సూర్యుడు మకర రాశిలోకి ప్రవేశించే రోజుకు బెంగాలీ పేరు పౌష్ సంక్రాంతి; ఇది బెంగాలీ పౌష మాసపు చివరి రోజున వస్తుంది. ఆచారాలు మాత్రం బెంగాల్‌కే ప్రత్యేకం: పిఠే-పులి, నోలెన్ గుడ్, గంగాసాగర్, తుసు.

2027లో పౌష్ సంక్రాంతి ఏ తేదీన?

భారతదేశం అంతటా పంచాంగం ప్రకారం మకర సంక్రాంతి 15 జనవరి; కొన్ని ప్రభుత్వ జాబితాలు 14 జనవరి అని చూపుతాయి. బెంగాలీ పంజిక పౌష్ సంక్రాంతికి తనదైన తేదీని ఇస్తుంది, కాబట్టి మీ కుటుంబం వాడే పంజికలో లేదా మీ పూజారితో సరిచూసుకోండి.

నోలెన్ గుడ్ అంటే ఏమిటి?

నోలెన్ గుడ్ శీతాకాలంలో ఖర్జూర చెట్టు రసం నుంచి తయారయ్యే కొత్త సీజన్ బెల్లం. ఇది ద్రవ రూపంలో లేదా గడ్డలుగా గట్టిపడి దొరుకుతుంది; పౌష్ పార్బోన్ తీపి వంటకాలకు రుచినిచ్చేది ఇదే.

గంగాసాగర్ మేళా 2027 తేదీలు ఏవి?

తేదీలను పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రభుత్వం ప్రకటిస్తుంది; ఈ గైడ్ రాసే సమయానికి అవి ప్రచురితం కాలేదు. దక్షిణ 24 పరగణాల యంత్రాంగం నవంబర్ 2026లో ఏర్పాట్లు ప్రారంభించింది; ప్రయాణానికి ముందు రాష్ట్ర, జిల్లా వెబ్‌సైట్లు చూడండి.

గంగాసాగర్‌లో ఎవరిని పూజిస్తారు?

యాత్రికులు గంగ, సముద్రం కలిసే చోట స్నానం చేసి, కపిల మహర్షికి అంకితమైన కపిల ముని ఆలయంలో పూజిస్తారు. ఈ సంబంధం వాల్మీకి రామాయణంలోని సగర మహారాజు కుమారులు, భగీరథుడి కథ నుంచి వచ్చింది.

తుసు పరబ్ అంటే ఏమిటి?

తుసు పశ్చిమ బెంగాల్ పడమటి ప్రాంతం, ఛోటా నాగ్‌పూర్ ప్రాంతంలో, ముఖ్యంగా పురూలియాలో, నెల రోజులు జరుపుకునే పంట పండుగ. అమ్మాయిలు పౌష మాసమంతా తుసు పాటలు పాడి, పౌష్ సంక్రాంతి రోజున అలంకరించిన చౌడల్‌ను నదిలో లేదా చెరువులో నిమజ్జనం చేస్తారు.

నోలెన్ గుడ్ లేకుండా పిఠే చేయవచ్చా?

చేయవచ్చు. సాధారణ బెల్లం, లేదా కొద్దిగా ఖర్జూర సిరప్ కలిపిన బెల్లం వాడి తీపిని సరిచేసుకోండి. రుచి వేరుగా ఉంటుంది కానీ పద్ధతి అదే.

మూలాలు

  • దృక్ పంచాంగం, మకర సంక్రాంతి 2027 క్షణం (9:14 PM IST, గురువారం 14 జనవరి), HinduTone తేదీల ఫైల్ ద్వారా, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా యంత్రాంగం, "Sagar Mela", https://s24pgs.gov.in/tourist-place/sagar-mela/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • దక్షిణ 24 పరగణాల జిల్లా యంత్రాంగం, గంగాసాగర్ మేళా 2027 టెండర్ నోటీసు (ప్రారంభ తేదీ 6 నవంబర్ 2026), https://s24pgs.gov.in/notice/notice-inviting-e-tender-for-integrated-comprehensive-it-enabled-ai-crowd-management-analysis-and-digital-services-platform-for-gangasagar-mela-2027/, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • పర్యాటక మంత్రిత్వ శాఖ, ఇన్‌క్రెడిబుల్ ఇండియా, "Gangasagar Mela", https://www.incredibleindia.gov.in/en/festivals-and-events/west-bengal/gangasagar-mela, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • వాల్మీకి రామాయణం, బాలకాండ (గంగావతరణ ఘట్టం), valmikiramayan.net, https://www.valmikiramayan.net/bala/sarga44/bala_44_prose.htm, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • సహాపీడియా, రాజా ఆలమ్, "Festival of Tusu: An Introduction", https://www.sahapedia.org/festival-of-tusu-introduction, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • సహాపీడియా, పింకీ బిశ్వాస్ సన్యాల్, తుసు ఫోటో వ్యాసం (పురూలియా), https://www.sahapedia.org/tusu-harvest-festival-chhota-nagpur, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • డెక్కన్ క్రానికల్, "Kites, sweets and togetherness: Poush Parbon's link to pan-Indian Sankranti", 12 జనవరి 2026, https://www.deccanchronicle.com/lifestyle/culture-and-society/kites-sweets-and-togetherness-poush-parbons-link-to-pan-indian-sankranti-1929949, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.
  • ద స్టేట్స్‌మన్, "Joydeb Mela: Over a lakh arrive including monks" (జనవరి 2024), https://www.thestatesman.com/bengal/joydeb-mela-over-a-lakh-arrive-including-monks-1503260006.html, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం (సెర్చ్ సారాంశం).
  • ద స్టేట్స్‌మన్, "Jayadeva's Genius I" (అభిప్రాయ వ్యాసం), https://www.thestatesman.com/opinion/jayadevas-geniusi-1503346829.html, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం (సెర్చ్ సారాంశం).
  • ఔట్‌లుక్ ట్రావెలర్, పశ్చిమ బెంగాల్ జనవరి పండుగలు, https://www.outlooktraveller.com/experiences/places-of-interest/west-bengal-spiritual-journeys, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం (సెర్చ్ సారాంశం).
  • జాతీయ హరిత ట్రైబ్యునల్, O.A. 384 of 2016లో 11 జూలై 2017 నాటి ఉత్తర్వు (సింథటిక్ మాంజా), ప్రతి: https://dste.py.gov.in/ppcc/pdf/Legal/Hon%E2%80%99ble%20NGT%20Orders/384%20of%202016%20dt.%2011.07.2017.pdf, 12 నవంబర్ 2026న చూశాం.

చివరిగా సమీక్షించినది: 12 నవంబర్ 2026.