సంక్షిప్త సమాధానం: దుర్గా సూక్తం 'జాతవేదసే సునవామ సోమం' అని ప్రారంభమయ్యే 7 శ్లోకాల వైదిక సూక్తం. ఇది కృష్ణ యజుర్వేదంలోని తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం నుంచి వచ్చింది (ఈ భాగాన్ని మహానారాయణ ఉపనిషత్తు అని కూడా అంటారు). పడవ ప్రజలను నది దాటించినట్లు, భక్తుడిని ప్రతి కష్టం నుంచి దాటించమని ఇది అగ్నిని, దుర్గాదేవిని వేడుకుంటుంది. దీనిని సంప్రదాయంగా నవరాత్రుల్లో, దుర్గాష్టమి మరియు మహానవమి రోజుల్లో, దుర్గా హోమంలో పఠిస్తారు.

చివరిగా నవీకరించినది: 19 అక్టోబర్ 2026. ఈ పేజీని sanskritdocuments.org నుంచి పూర్తి పాఠంతో తిరిగి రాశాం; చేతితో మళ్ళీ టైప్ చేయకుండా సాఫ్ట్‌వేర్ ద్వారా దేవనాగరి మరియు IAST లోకి మార్చాం. ఇది వైదిక స్వర చిహ్నాలు లేని సాధారణ పాఠం. అర్థాలు మా సొంతవి.

ఈ రోజు, సోమవారం 19 అక్టోబర్ 2026, భారతదేశంలో దుర్గాష్టమి మరియు మహానవమి; దసరా మంగళవారం 20 అక్టోబర్. అష్టమి, నవమి పూజ మరియు హోమాల్లో ఎక్కువగా పఠించే వైదిక సూక్తాల్లో దుర్గా సూక్తం ఒకటి.

దుర్గా సూక్తం అంటే ఏమిటి

దుర్గ అనే పదానికి 'దాటడానికి కష్టమైనది' లేదా 'కష్టమైన స్థలం' అని అర్థం, ఈ సూక్తం మొత్తం ఆ అర్థంతోనే సాగుతుంది: పడవ నదిని దాటినట్లు, దుర్గాణి అంటే అన్ని కష్టాల నుంచి దాటించమని భక్తుడు వేడుకుంటాడు. చాలా శ్లోకాలు సర్వ ప్రాణులను ఎరిగిన అగ్ని అయిన జాతవేదుడిని సంబోధిస్తాయి. 2వ శ్లోకంలో భక్తుడు 'అగ్ని వర్ణం గల, తపస్సుతో జ్వలించే' దుర్గాదేవిని శరణు వేడతాడు; దేవీ సంప్రదాయంలో ఈ మొత్తం సూక్తాన్ని తన భక్తులను కాపాడే అమ్మవారికి చేసే ప్రార్థనగా భావిస్తారు.

వివరంమా మూలం ప్రకారం
పాఠంతైత్తిరీయ ఆరణ్యకం 4, ప్రపాఠకం 10, అనువాకం 2 (కృష్ణ యజుర్వేదం)
శ్లోకాలు7, తర్వాత దుర్గా గాయత్రి మరియు శాంతి
ఎవరికి సంబోధనఅగ్ని జాతవేదుడు; 2వ శ్లోకం దుర్గాదేవికి
స్వరాలుమూలంలో సాధారణ మరియు స్వరసహిత (స్వరాంకిత) రెండు పాఠాలు ఉన్నాయి; మేము సాధారణ పాఠాన్ని ఇస్తున్నాం

దుర్గా సూక్తం అర్థంతో

ప్రతి శ్లోకం ముందు దేవనాగరిలో, తర్వాత IAST లిప్యంతరీకరణలో, ఆపై సరళమైన అర్థంతో ఉంటుంది. IAST లో ā, ī, ū దీర్ఘ అచ్చులు; ṛ అనేది 'ఋ' కి దగ్గరి అచ్చు; ṇ, ṣ, ḍ మూర్ధన్య ధ్వనులు (ణ, ష, డ); ś అనేది 'శ' కి దగ్గరగా ఉంటుంది.

శ్లోకాలు 1 మరియు 2: అగ్నిని, దుర్గను శరణు వేడటం

శ్లోకం 1

Advertisement

ॐ जातवेदसे सुनवाम सोममरातीयतो निदहाति वेदः ।
स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा नावेव सिन्धुं दुरिताऽत्यग्निः ॥ १॥

oṃ jātavedase sunavāma somamarātīyato nidahāti vedaḥ |
sa naḥ parṣadati durgāṇi viśvā nāveva sindhuṃ duritā'tyagniḥ || 1||

అర్థం: సర్వ ప్రాణులను ఎరిగిన జాతవేదుడైన అగ్ని కోసం సోమాన్ని పిండుదాం. శత్రుభావం గలవాడి సంపదను ఆయన దహించుగాక. పడవ ప్రజలను నది దాటించినట్లు, అగ్ని మనల్ని అన్ని కష్టాల నుంచి, పాపాల నుంచి దాటించుగాక.

శ్లోకం 2

तामग्निवर्णां तपसा ज्वलन्तीं वैरोचनीं कर्मफलेषु जुष्टाम् ।
दुर्गां देवीं शरणमहं प्रपद्ये सुतरसि तरसे नमः ॥ २॥

tāmagnivarṇāṃ tapasā jvalantīṃ vairocanīṃ karmaphaleṣu juṣṭām |
durgāṃ devīṃ śaraṇamahaṃ prapadye sutarasi tarase namaḥ || 2||

అర్థం: అగ్ని వర్ణం గల, తపస్సు తేజస్సుతో జ్వలించే, సూర్యుని ప్రకాశవంతమైన పుత్రిక, కర్మ ఫలాల కోసం ఆరాధించబడే దుర్గాదేవిని నేను శరణు వేడుతున్నాను. నీవు మమ్మల్ని సురక్షితంగా దాటిస్తావు; దాటించే నీకు నమస్కారం.

శ్లోకాలు 3 నుంచి 5: మమ్మల్ని దాటించు

శ్లోకం 3

अग्ने त्वं पारया नव्यो अस्मान्थ्स्वस्तिभिरति दुर्गाणि विश्वा ।
पूश्च पृथ्वी बहुला न उर्वी भवा तोकाय तनयाय शंयोः ॥ ३॥

agne tvaṃ pārayā navyo asmānthsvastibhirati durgāṇi viśvā |
pūśca pṛthvī bahulā na urvī bhavā tokāya tanayāya śaṃyoḥ || 3||

అర్థం: నూతన స్తుతికి అర్హుడవైన ఓ అగ్నీ, నీ ఆశీస్సులతో మమ్మల్ని అన్ని కష్టాల నుంచి దాటించు. మాకు బలమైన నగరంగా, విశాలమైన భూమిగా ఉండి, మా పిల్లలకు, మనుమలకు సుఖాన్ని, క్షేమాన్ని ప్రసాదించు.

శ్లోకం 4

विश्वानि नो दुर्गहा जातवेदः सिन्धुन्न नावा दुरिताऽतिपर्षि ।
अग्ने अत्रिवन्मनसा गृणानोऽस्माकं बोध्यविता तनूनाम् ॥ ४॥

viśvāni no durgahā jātavedaḥ sindhunna nāvā duritā'tiparṣi |
agne atrivanmanasā gṛṇāno'smākaṃ bodhyavitā tanūnām || 4||

అర్థం: కష్టాలను తొలగించే ఓ జాతవేదా, పడవ నదిని దాటినట్లు మమ్మల్ని అన్ని పాపాల నుంచి దాటించు. ఓ అగ్నీ, అత్రి మహర్షి నిన్ను భక్తితో స్తుతించినట్లే స్తుతించబడుతున్న నీవు, మా శరీరాలకు రక్షకుడిగా మమ్మల్ని కాపాడు.

శ్లోకం 5

पृतना जितं सहमानमुग्रमग्निं हुवेम परमाथ्सधस्थात् ।
स नः पर्षदति दुर्गाणि विश्वा क्षामद्देवो अति दुरितात्यग्निः ॥ ५॥

Advertisement

pṛtanā jitaṃ sahamānamugramagniṃ huvema paramāthsadhasthāt |
sa naḥ parṣadati durgāṇi viśvā kṣāmaddevo ati duritātyagniḥ || 5||

అర్థం: యుద్ధాలను గెలిచే, శత్రువులను అణచే ఉగ్రుడైన అగ్నిని అత్యున్నత స్థానం నుంచి ఆహ్వానిస్తున్నాం. ఆయన మమ్మల్ని అన్ని కష్టాల నుంచి దాటించుగాక; అగ్నిదేవుడు మమ్మల్ని హానికరమైనదాని నుంచి, పాపాల నుంచి దాటించుగాక.

శ్లోకాలు 6 మరియు 7: ఆశీర్వాదం మరియు విష్ణు లోకం

శ్లోకం 6

प्रत्नोषि कमीड्यो अध्वरेषु सनाच्च होता नव्यश्च सथ्सि ।
स्वाञ्चाग्ने तनुवं पिप्रयस्वास्मभ्यं च सौभगमायजस्व ॥ ६॥

pratnoṣi kamīḍyo adhvareṣu sanācca hotā navyaśca sathsi |
svāñcāgne tanuvaṃ piprayasvāsmabhyaṃ ca saubhagamāyajasva || 6||

అర్థం: ప్రాచీన కాలం నుంచి యజ్ఞాల్లో నీవు స్తుతించబడుతున్నావు; ప్రాచీన హోతగా, నూతన హోతగా నీవు ఆసీనుడవవుతావు. ఓ అగ్నీ, నీ స్వరూపాన్ని సంతోషపెట్టుకో, ఆరాధన ద్వారా మాకు సౌభాగ్యాన్ని ప్రసాదించు.

శ్లోకం 7

गोभिर्जुष्टमयुजो निषिक्तन्तवेन्द्र विष्णोरनुसंचरेम ।
नाकस्य पृष्ठमभि संवसानो वैष्णवीं लोक इह मादयन्ताम् ॥ ७॥

gobhirjuṣṭamayujo niṣiktantavendra viṣṇoranusaṃcarema |
nākasya pṛṣṭhamabhi saṃvasāno vaiṣṇavīṃ loka iha mādayantām || 7||

అర్థం: ఓ ఇంద్రా, కాంతితో ప్రకాశించే, బంధాలు లేని నీ మార్గాన్ని, విష్ణువు మార్గాన్ని మేము అనుసరించుగాక. స్వర్గ శిఖరంపై నివసించేవారు ఇక్కడ విష్ణు లోకంలో మమ్మల్ని ఆనందింపజేయుగాక. (ఈ శ్లోకం ఖచ్చితమైన అర్థంపై వ్యాఖ్యాతల మధ్య భిన్నాభిప్రాయాలు ఉన్నాయి.)

దుర్గా గాయత్రి

ॐ कात्यायनाय विद्महे कन्याकुमारि धीमहि । तन्नो दुर्गिः प्रचोदयात् ॥

oṃ kātyāyanāya vidmahe kanyākumāri dhīmahi | tanno durgiḥ pracodayāt ||

అర్థం: కాత్యాయనిని మేము తెలుసుకుంటున్నాం; కన్యాకుమారి అయిన దేవిని ధ్యానిస్తున్నాం. దుర్గాదేవి మమ్మల్ని ప్రేరేపించుగాక.

దుర్గా సూక్తాన్ని సంప్రదాయంగా ఎప్పుడు పఠిస్తారు

దుర్గా సూక్తాన్ని ఎలా పఠించాలి

  1. స్నానం చేసి, దుర్గాదేవి చిత్రపటం ముందు నెయ్యి దీపం వెలిగించి, ఎర్రని పువ్వు మరియు కొద్దిగా కుంకుమ సమర్పించండి.
  2. గణపతి ప్రార్థనతో ప్రారంభించండి.
  3. 7 శ్లోకాలను నెమ్మదిగా పఠించి, తర్వాత దుర్గా గాయత్రి మరియు 'ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః' పఠించండి.
  4. మీ కుటుంబం కోసం చిన్న ప్రార్థనతో, కావాలనుకుంటే హారతితో ముగించండి.

ఒకసారి పఠించడానికి సుమారు మూడు నిమిషాలు పడుతుంది. కొన్ని కుటుంబాలు నవరాత్రుల్లో దీనిని మూడు లేదా పదకొండు సార్లు, లేదా మంగళవారాల్లో ప్రతి ఉదయం ఒకసారి పఠిస్తాయి. చాలామంది దీని తర్వాత దుర్గా 108 నామాలు, దుర్గా చాలీసా లేదా మహిషాసుర మర్దిని స్తోత్రం కూడా పఠిస్తారు.

Advertisement

ప్రాముఖ్యత

దుర్గాదేవికి సంబంధించిన అతి ప్రాచీన ప్రార్థనల్లో దుర్గా సూక్తం ఒకటి, దాని ప్రధాన చిత్రం చాలా సరళమైనది: వరదలో ఉన్న నదిని ప్రజలను సురక్షితంగా దాటించే పడవ. భక్తితో దీనిని పఠిస్తే కష్ట సమయాల్లో అమ్మవారి రక్షణ లభిస్తుందని భక్తులు సంప్రదాయంగా నమ్ముతారు. ఇవి ప్రార్థనలు, విశ్వాసానికి వ్యక్తీకరణలు; హామీలు కావు.

ఇది నారాయణ సూక్తం ఉన్న వైదిక సూక్తాల సమూహానికే చెందుతుంది; అది కూడా తైత్తిరీయ ఆరణ్యకంలోని అదే పదవ ప్రపాఠకం నుంచి వచ్చింది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

దుర్గా సూక్తం ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది?

ఇది కృష్ణ యజుర్వేదానికి చెందిన వైదిక సూక్తం. మా మూలం దీని స్థానాన్ని తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం 4, ప్రపాఠకం 10, అనువాకం 2 గా పేర్కొంటుంది. తైత్తిరీయ ఆరణ్యకంలోని పదవ ప్రపాఠకాన్ని మహానారాయణ ఉపనిషత్తు అని కూడా అంటారు, అందుకే చాలా పుస్తకాలు దుర్గా సూక్తాన్ని ఆ ఉపనిషత్తులో భాగంగా చెబుతాయి. కొన్ని వెబ్‌సైట్లు చెప్పినట్లు ఇది ఋగ్వేదంలోని పదవ మండలం నుంచి వచ్చినది కాదు.

దుర్గా సూక్తంలో ఎన్ని శ్లోకాలు ఉన్నాయి?

ఏడు శ్లోకాలు; సాధారణంగా వాటి తర్వాత దుర్గా గాయత్రి ('కాత్యాయనాయ విద్మహే కన్యాకుమారి ధీమహి, తన్నో దుర్గిః ప్రచోదయాత్') మరియు శాంతి పఠిస్తారు.

దుర్గా సూక్తం అగ్నికి సంబోధించినదా, దుర్గకా?

రెండింటికీ. చాలా శ్లోకాలు జాతవేదుడైన అగ్నిని సంబోధిస్తూ, భక్తుడిని కష్టాల నుంచి దాటించమని ప్రార్థిస్తాయి ('దాటడానికి కష్టమైనది' అనే అర్థంలో దుర్గ). 2వ శ్లోకం స్వయంగా దుర్గాదేవిని శరణు వేడుతుంది, అందుకే ఈ సూక్తాన్ని దేవీ ఆరాధనలో పఠిస్తారు.

Advertisement

దుర్గా సూక్తాన్ని ఎప్పుడు పఠిస్తారు?

సంప్రదాయంగా నవరాత్రుల్లో, దుర్గాష్టమి మరియు మహానవమి రోజుల్లో, దుర్గా హోమంలో, మంగళవారాలు మరియు శుక్రవారాల్లో పఠిస్తారు. చాలా కుటుంబాలు ప్రయాణానికి ముందు లేదా ఏదైనా కష్టమైన పని మొదలుపెట్టే ముందు కూడా దీనిని పఠిస్తాయి.

పఠించడానికి వైదిక స్వరాలు తప్పనిసరా?

వైదిక పఠనంలో దీనిని గురువు దగ్గర నేర్చుకున్న స్వరాలతో పఠిస్తారు. మా పేజీ స్వర చిహ్నాలు లేని సాధారణ పాఠాన్ని ఇస్తుంది; మూల ఫైల్‌లో గణేశన్ అయ్యర్ (Ganesan Iyer) సిద్ధం చేసిన స్వరసహిత పాఠం కూడా ఉంది.

దుర్గా సూక్తం పఠిస్తే అన్ని సమస్యలు తొలగిపోతాయా?

నది దాటించే పడవలా కష్టాల నుంచి దాటించమని ఈ సూక్తం ప్రార్థిస్తుంది, మరియు ఇది అమ్మవారి రక్షణను ఇస్తుందని భక్తులు సంప్రదాయంగా నమ్ముతారు. ఇది ఒక ప్రార్థన, విశ్వాసానికి వ్యక్తీకరణ; ఏ ఫలితానికీ హామీ కాదు.

సంపాదకుని గమనిక (19 అక్టోబర్ 2026)

ఈ పోస్ట్‌ను 19 అక్టోబర్ 2026 న తిరిగి రాశాం. పాత వెర్షన్‌లో సూక్తంలోని కొన్ని పదబంధాలు మాత్రమే ఉండేవి, మరియు దీనిని తప్పుగా ఋగ్వేదంలో (మండలం 10, సూక్తం 127; నిజానికి అది రాత్రి సూక్తం) ఉన్నట్లు పేర్కొంది. ఇప్పుడు పాఠం sanskritdocuments.org లోని దుర్గా సూక్తం నుంచి తీసుకున్నాం (ఫైల్ durgAsUkta.itx, పి. పి. నారాయణస్వామి (P. P. Narayanaswami) ఎన్‌కోడ్ చేసినది, స్వరాలు గణేశన్ అయ్యర్ (Ganesan Iyer) చేర్చినవి). ఫైల్‌లోని సాధారణ పాఠం (స్వర-రహిత) భాగాన్ని ఉపయోగించి, indic_transliteration సాఫ్ట్‌వేర్‌తో ITRANS నుంచి దేవనాగరి మరియు IAST లోకి మార్చి, సైట్‌లోని దేవనాగరి పేజీతో పంక్తి పంక్తిగా సరిచూశాం. ప్రస్తావన (తైత్తిరీయ ఆరణ్యకం 4, ప్రపాఠకం 10, అనువాకం 2) మూలంలో ఉన్నట్లే ఇచ్చాం. రెండు సవరణలు: 2 మరియు 5 శ్లోకాల్లో మూలం देवीं, जितं, अग्निं పదాలను ప్రత్యేక వైదిక అనుస్వార చిహ్నంతో (ꣳ) రాస్తుంది, ఇక్కడ వాటిని సాధారణ అనుస్వారంగా చూపించాం; 1వ శ్లోకంలో మూలం 'somam arātīyataḥ' ను 'soma marātīyato' గా విభజిస్తుంది, దానిని మేము सोममरातीयतो గా కలిపాం. అర్థాలు మా సొంత సరళమైన అనువాదాలు.

సంబంధిత గైడ్‌లు